2024-797 Nota Grondbeleid 2024
Tekst van het document
WWW.DEVENTER.NL
Nota grondbeleid gemeente Deventer Oktober 2024
Inhoud
1.
2.
3.
Inleiding en doel......................................................................................................3 1.1
Aanleiding: Waarom een nieuwe nota grondbeleid? ........................................................... 3
1.2
Doel van grondbeleid ................................................................................................... 4
1.3
Leeswijzer van deze nota ............................................................................................. 4
Grondbeleid...............................................................................................................5 2.1
Inleiding .................................................................................................................... 5
2.2
Vormen van grondbeleid .............................................................................................. 5
2.3
De invulling van het grondbeleid in Deventer ................................................................... 7
2.4
Afwegingskader ......................................................................................................... 8
2.5
Deventer: daar kun je op bouwen .................................................................................. 10
Instrumenten van grondbeleid.......................................................................... 11 3.1
Kostenverhaal en financiële bijdragen .............................................................................11
3.2
Grondverwerving ....................................................................................................... 13
3.3
Overige sturingsinstrumenten ...................................................................................... 15
3.4
Gronduitgifte ............................................................................................................ 16
3.5
Grondprijzen ............................................................................................................. 18
4.
Verantwoording en governance......................................................................... 19
5.
Vervolgstappen op deze nota............................................................................. 21
Bijlage 1: Uitgangspunten grondbeleid..................................................................... 22
Nota grondbeleid gemeente Deventer
2
1.
Inleiding en doel
1.1
Aanleiding: Waarom een nieuwe nota grondbeleid?
Deventer heeft de ambitie om te groeien. Een deel van de groei betreft binnenstedelijke ontwikkeling naar wonen, en een deel van de opgave moet op een andere plek plaatsvinden zoals in uitleggebieden rondom stad en dorpen. Daarnaast is er behoefte aan nieuw bedrijventerrein om ook naar de toekomst toe bedrijven te kunnen blijven faciliteren. Ook spelen er tal van andere ontwikkelingen op het gebied van energietransitie, netcongestie, duurzaamheid en natuur. Al deze ruimtelijke ontwikkelingen vragen om een visie en houding van de gemeente. Gaat de gemeente zelf actief een rol pakken om een ontwikkeling tot stand te laten komen of is het beter marktpartijen aan zet te laten? Welke grondposities heeft gemeente om haar ambities te realiseren, of zijn er samenwerkende partners die grondpositie hebben? Welke instrumenten kunnen ingezet worden en wat is de rol van de raad? Hoe Deventer haar grondbeleid heeft vormgegeven staat beschreven in de Nota grondbeleid 2024. Deventer geeft met deze Nota grondbeleid richting voor een evenwichtige aanpak van gebieds- en locatieontwikkelingen. Het nieuwe grondbeleid biedt een gereedschapskist waarbij Deventer ook inzet op de samenwerking met marktpartijen.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
3
Tenslotte is inmiddels de Omgevingswet in werking getreden. In
In de Nota grondbeleid worden de grondbeleidsinstrumenten
de basis zijn de grondbeleidsinstrumenten niet gewijzigd, maar op
toegelicht. Ook wordt aangeven hoe de gemeente deze instrumenten
onderdelen zijn er veranderingen. Al met al voldoende aanleiding om de
inzet, welke ontwikkelstrategieën er zijn en hoe tot een keuze voor een
Nota grondbeleid te actualiseren.
ontwikkelstrategie kan worden gekomen.
1.2
Doel van grondbeleid
1.3
Schematisch is dat als volgt weer te geven:
■
Leeswijzer van deze nota In hoofdstuk 2 wordt aangegeven welke vormen van grondbeleid er zijn, welke keuzes daarin kunnen worden gemaakt en welk grondbeleid Deventer hanteert.
Gemeentelijke ambities en doelstellingen Omgevingsvisie Beleidsnota's
Visie en kaders grondbeleid Nota grondbeleid
Instrumenten voor de uitvoering Gereedschapskist; Instrumenten van het grondbeleid
Nota grondbeleid gemeente Deventer
■
Hoofdstuk 3 beschrijft de verschillende instrumenten van het grondbeleid.
■
Hoofdstuk 4 gaat over de financiële aspecten van het grondbeleid
■
In hoofdstuk 5 wordt een doorkijk gegeven naar de vervolgstappen op deze nota.
Het doel van deze nota is op een overzichtelijke wijze weer te geven waar het grondbeleid van Deventer voor staat, welke instrumenten beschikbaar zijn en hoe deze zijn in te zetten.
4
2.
Grondbeleid
2.1
Inleiding
2.2 Vormen van grondbeleid
Zoals in het vorige hoofdstuk is aangegeven is grondbeleid geen doel op
De gemeente kan op verschillende manieren haar grondbeleid
zich, maar biedt het mogelijkheden om aan het beleid van de gemeente
vormgeven. Dit hangt af van de urgentie van een ontwikkeling, de mate
bij te dragen.
waarin de markt het oppakt en de gewenste gemeentelijke bemoeienis. Deventer voert in verschillende rollen tussen drie typen grondbeleid.
Met het grondbeleid kan een gemeente sturing geven aan gebiedsontwikkelingen en draagt het bij aan de realisatie van de doelstellingen zoals bijvoorbeeld de realisatie van sociale en/of betaalbare woningbouw of andere bijzondere woonvormen zoals
■ ■ ■
Actief grondbeleid Samenwerking Facilitair grondbeleid
bijvoorbeeld Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO). Een actieve rol van de gemeente heeft vele verschijningsvormen. In andere
Actief grondbeleid
gevallen is de rol van de gemeente facilitair omdat de ontwikkeling door andere (ontwikkelende) partijen wordt gerealiseerd.
Deventer kiest voor actief grondbeleid, als ontwikkelingen in grote mate bijdragen aan de realisatie van gemeentelijke ambities, als de
Hieronder worden eerst de verschillende vormen van grondbeleid
ontwikkeling prioriteit heeft en de gemeente regie wil houden op de
toegelicht. Daarna wordt aangegeven hoe Deventer met de
gewenste uitkomst. De gemeente stuurt dan ook op het tempo van de
verschillende rollen binnen haar grondbeleid omgaat en welke
ontwikkeling.
instrumenten kunnen worden ingezet. Om op een objectieve wijze te kunnen besluiten welke vorm van grondbeleid per geval overwogen
Bij actief grondbeleid koopt de gemeente (strategisch) grond aan en
moet worden, is een afwegingskader gemaakt.
vinden de meeste werkzaamheden in eigen beheer plaats. De gemeente maakt een plan, verwerft de grond, maakt deze bouwrijp, geeft zelf de gronden uit en zorgt voor het woonrijp maken van de locatie In de meeste gevallen voert de gemeente hiervoor een gemeentelijke grondexploitatie met de daarbij behorende risico’s.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
5
De invloed van de gemeente bij deze vorm van grondbeleid is
ook andere vormen mogelijk. Afhankelijk van de samenwerkingsvorm
maximaal. De inkomsten komen volledig ten goede van de gemeente.
heeft de gemeente meer of minder invloed. Meer invloed is meer regie
Hier tegenover staat dat de gemeente ook alle risico’s zelf loopt en zelf
en meer rendement, maar over het algemeen ook meer risico.
opdraait voor de mogelijke tegenvallers of tekorten. Andere samenwerkingsvormen zijn:
Samenwerking
■
Het bouwclaimmodel waarbij private partijen hun grond aan
Een andere vorm van actief grondbeleid is samenwerken, bijvoorbeeld
de gemeente verkopen onder de voorwaarde dat zij bij de
met een woningbouwcorporatie of een marktpartij. Deventer kiest
gronduitgifte bouwrijpe grond mogen terugkopen met een
hiervoor als de ontwikkeling bijdraagt aan de gemeentelijke ambities en
vooraf overeengekomen programmering waarmee zij hun
ook andere partijen in het gebied betrokken zijn. Soms gaat het om een
bouwrechten veiligstellen.
logische samenwerking vanuit grondposities, een andere keer hebben
■
Het concessiemodel waarbij de gemeente haar (gedeeltelijk)
partijen gedeelde ambities, bijvoorbeeld bij de realisatie van sociale
grondeigendom overdraagt aan een private partij (bijvoorbeeld
woningen. Deventer kan een vorm van Publieke Private Samenwerking
via aanbesteding of een prijsvraag) die de (privaatrechtelijke)
(PPS) aangaan, als:
grondexploitatie voert. In een samenwerkingsovereenkomst
■ ■
worden vervolgens de kwalitatieve afspraken vastgelegd. Na Zowel de marktpartij als de gemeente in het plangebied
realisatie komt de openbare ruimte weer in handen van de
grondeigendom hebben;
gemeente.
De (beschikbaarheid van) specifieke deskundigheid of gedeelde ambities van een van beide of beide partijen nodig is om het
■ ■ ■
Facilitair grondbeleid
ruimtelijk initiatief tot stand te brengen; Partijen noodzaak zien om de risico’s te verdelen, waarbij
Deventer voert bij ontwikkelingen die passen bij het gemeentelijk beleid
afspraken worden gemaakt over de verdeling van risico’s en het
en die de markt goed zelf kan realiseren een facilitair grondbeleid.
maximale risico dat partijen willen en kunnen dragen;
Het kan dan gaan om kleinere ontwikkelingen of om ontwikkeling die
De gemeente van het begin tot het eind van het project de regie
zonder extra gemeentelijke inzet bijdraagt aan de ambities. Bij facilitair
over de kwaliteit van de ontwikkeling wenst te voeren;
grondbeleid laat de gemeente de initiatieven over aan de markt. De
De ontwikkeling groot van omvang is en een lange ontwikkeltijd
private partij ontwikkelt een plan en vraagt indien nodig een wijziging
kent.
van het omgevingsplan aan. De gemeente begeleidt de procedure vanuit haar publiekrechtelijke rol.
Een vorm is bijvoorbeeld een publiek-private samenwerking (PPS). De
Voor de door de gemeente gemaakte kosten betaalt de initiatiefnemer
gemeente en één of meerdere partijen richten dan een gezamenlijke
een bijdrage (kostenverhaal), dat wordt afgesproken met een
onderneming op. Hierin kunnen de partijen gezamenlijk gronden
overeenkomst. De planrealisatie is voor rekening en risico van de
inbrengen en deze gezamenlijk tot ontwikkeling brengen, maar er zijn
private partij. De invloed van de gemeente op het de ontwikkeling
Nota grondbeleid gemeente Deventer
6
en tempo is beperkter. Daar staat tegenover dat het financiële risico
Actief grondbeleid
Samenwerking
Facilitair
Mate van sturing op de gemeentelijke doelen
Omdat de planvorming bij de gemeente ligt, kan direct op de gemeentelijke ambities worden gestuurd.
Deels gelijk aan facilitair, maar met dit verschil dat ook sturing mogelijk is in de samenwerkingsrelatie.
Afspraken nodig met ontwikkelende partij: Sturen door heldere kaderstelling vooraf en met een anterieure overeenkomst.
Financiële risico’s en rendementen
Een groot deel van de risico’s en opbrengsten ligt bij de gemeente.
De verdeling van de financiële lasten en lusten is een kernpunt van de PPS.
Ontwikkelende partijen lopen de financiële risico’s.
voor de gemeente ook minder is. In de tabel zijn de vormen van grondbeleid samengevat.
2.3 De invulling van het grondbeleid in Deventer De Nota grondbeleid van 2013 is geschreven in de nadagen van de economische crisis. Het beleid stond in de context van afwaarderingen en verliesvoorzieningen in de grondexploitaties. De uitgifte van kavels voor woningen, voorzieningen en bedrijventerreinen bleef achter bij de prognoses. Het grondbeleid van Deventer was net als het gros van de gemeenten in Nederland facilitair en de ontwikkelingen werden aan
Risico’s worden gedeeld met een bepaalde verdeelsleutel.
de markt. Alleen bijzondere maatschappelijk gewenste ontwikkelingen die anders niet van de grond zouden komen, werden door de gemeente
Zij kunnen profiteren van een positief saldo in de grondexploitatie.
opgepakt.
Een andere blik op het grondbeleid Met deze nota grondbeleid wordt de gemeentelijk rol telkens De markt is sinds 2013 sterk veranderd. Deventer staat voor een grote
afgewogen tegen de maatschappelijke waarde van een project en de
opgave om aan de vraag naar woningen te voldoen, de kavels op de
financiële risico’s die samenhangen met de ontwikkeling en de partijen
huidige bedrijventerreinen zijn nagenoeg uitgegeven en er liggen tal
die betrokken zijn bij de ontwikkeling. Deventer wil met deze Nota
van uitdagingen op het gebied van duurzaamheid, energietransitie
grondbeleid ook een minder conjuctuur-gevoelig beleid voeren. Bij
en natuurontwikkeling. Bovendien wil de gemeente ook sturen op
economische groei wil gemeente sturen en prioriteren op grond van
kwaliteit en betaalbare woningen. Dat vraagt om een andere visie en
haar ambities. Als de marksituatie verandert en de vraag afneemt wil
grondhouding.
Deventer hierop kunnen anticiperen.
De nieuwe norm is ‘maatwerk’, wat inhoudt dat per geval wordt afgewogen welk grondbeleid het beste kan worden toegepast (actief, facilitair of een samenwerking). In Deventer noemen we dat dynamisch grondbeleid.
Als uitgangspunt voor het grondbeleid anno 2024 is een aantal onderliggende principes opgesteld. De gemeenteraad is over deze principes geconsulteerd in september 2022. Deze principes zijn leidend voor de Nota grondbeleid 2024. Deze principes zijn opgenomen in bijlage 1 van deze nota.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
7
2.4 Afwegingskader
overlaat en het gebied zonder actie (verder) af dreigt te glijden. De gemeente kan dan vanuit maatschappelijk belang bijvoorbeeld samen met een corporatie, voor een actievere rol kiezen om versnelling te
Om te kunnen bepalen welke vorm van grondbeleid (actief, facilitair of
kunnen realiseren bij herontwikkeling van de wijk. Of Deventer wordt
een samenwerking) overwogen moet worden, is een afwegingskader
actiever om eerder invulling te kunnen geven aan woningbouwambities
gemaakt. De gemeente Deventer maakt een afweging op basis van
die prioriteit hebben.
haar grondbeleid over de inzet van instrumenten aan de hand van drie criteria: Ambitie, Prioriteit en gewenste Sturing.
Sturing
Ambitie
De gemeente kan via het grondbeleid meer regie krijgen op realisatie van locatie- en gebiedsontwikkelingen. Daar waar partijen actief zijn
Draagt het plan voldoende bij aan beleidsdoelstellingen en ambities
die kunnen en willen realiseren vraagt dat om minder sturing van
van Deventer? Bijvoorbeeld in hoeverre wordt een bepaald
gemeente. In geval partijen in een gebied niet in staat zijn of niet
woningbouwtype of een bepaalde kwaliteit door de markt wordt
willen realiseren kan gemeente haar invloed vergroten op tempo,
opgepakt of is er behoefte aan nieuwe werklocaties en moet daar
programmering of de kwaliteit via inzet van grondbeleidsinstrumenten.
regie in worden genomen? Kortom een gebieds- of locatieontwikkeling
Sturing kan ook worden vormgegeven door (een vorm van)
scoort hoger op de inzet van actieve grondbeleidsinstrumenten indien
samenwerking met partijen.
de ambities en de opgaven voor stad en dorpen zoals die verwoord zijn in de Omgevingsvisie en sectorale nota’s, niet of in onvoldoende mate
Afweging
worden gerealiseerd.
De drie leidende principes ‘Ambitie’ ‘Prioriteit’ en ‘Sturing’ helpen Deventer om een afweging te maken welke gemeentelijke rol en
Prioriteit
inzet van welke instrumenten het best past bij welk initiatief. Met het afwegingskader bepaalt Deventer aan de voorkant hoe actief haar rol
De mate van prioriteit (ofwel de urgentie) van een ontwikkeling of
zou moeten zijn. Als de Ambitie, Prioriteit en gewenste Sturing niet of
ambitie op een locatie bepaalt de keuze voor de inzet van grondbe-
in beperkte mate aanwezig zijn zal gemeente zich facilitair opstellen (of
leidsinstrumenten. Hoe meer prioriteit een plan heeft, hoe actiever de
niet meewerken).
gemeente wordt. Naarmate de ontwikkeling belangrijker is voor het realiseren van Er kunnen goede redenen zijn om in bepaalde gevallen te kiezen voor
ambities, een hogere prioriteit heeft, en de gemeente regie wil houden
een actieve rol omdat een gebied of een doelgroep hierom vraagt. Zo
op de ontwikkeling, neemt zij een actievere rol. Hieronder is dit een
kan een wat actievere grondpolitiek leiden tot een hoger tempo van
afwegingskader weergegeven. Het bestaat uit een aantal stappen,
realisatie. Een voorbeeld hiervan is bijvoorbeeld een buurt waar de
die helpen in de besluitvorming.Welke rol in de gemeente uiteindelijk
sociale problematiek groot, de kwaliteit van de woningen te wensen
kiest, hangt af van het risico, gewenst (maatschappelijk) rendement,
Nota grondbeleid gemeente Deventer
8
de betrokken partijen en de grondpositie die de gemeente heeft of
lange termijn kan positief zijn. Dit betekent dat de grondexploitatie de
wil innemen. Aan de hand van de drie criteria in het afwegingskader
gemeente geld oplevert of dat zij haar kosten volledig kan verhalen en
bepaalt Deventer de gemeentelijke ontwikkelstrategie en stelt daarvoor
dat de meerjarenbegroting een voordeel heeft.
een risicoanalyse op.
Een ontwikkeling kan ook vragen om inzet van gemeentelijke middelen. Bijvoorbeeld een verlies op de grondexploitatie of het niet volledig
Risicoanalyse
kunnen verhalen van kosten. De gemeente kan hiervoor kiezen als
Een ontwikkelstrategie met een risicoanalyse geven inzicht hoe de
de ontwikkeling een maatschappelijke meerwaarde creëert. Het is
ontwikkeling bijdraagt aan de gemeentelijke ambities en in welke mate
een investering in de verbetering van de leefbaarheid van de stad of
het (maatschappelijk) rendement afweegt tegen de investering die de
de kernen.
gemeente pleegt. In welke mate loopt gemeente risico bij een actieve rol en investeringen voor de opgaven of gaat gemeente samenwerken
Deze afwegingen over financieel en maatschappelijk risico vinden
en/of neemt gemeente een facilitaire houding aan.
in Deventer integraal plaats. Het college consulteert de raad via de jaarlijkse begrotingscyclus of tussentijds als een initiatief daarom
Om de financiële haalbaarheid van een ontwikkeling te beoordelen,
om financiële middelen of anderszins inzet vraagt om doelen uit het
maakt de gemeente inzichtelijk wat de verwachte uitkomst is van
omgevingsbeleid te bereiken. In hoofdstuk 4 is de rolverdeling tussen
een grondexploitatie (korte termijn) en de verwachte impact op
college en raad vastgelegd.
meerjarenbegroting (lange termijn) is. De uitkomst voor de korte en
Afwegingskader Faciliteren
3 criteria: Ambitie Prioriteit
• •
Initiatief past bij ambities.
Samenwerken •
•
Initiatiefnemer is in staat
Gemeente faciliteert
bij ontwikkeling. •
de ontwikkeling.
gebied vraagt
Nota grondbeleid gemeente Deventer
•
ambities en heeft urgentie. •
Door actieve rol gemeente ontstaat grip op realisatie
andere partij op te pakken
en tempo.
voor tempo of doelgroepen.
zo actief als de
Initiatief sluit geheel aan op de
Door initiatief samen met een ontstaan voordelen, bijvoorbeeld
Gemeente is stad, dorp of het
•
en gemeente heeft belang
te ontwikkelen.
Sturing
Initiatief past goed bij ambities
Actief
Zonder samenwerking
•
Zonder inzet van gemeente komt het initiatief niet of minder goed van de grond.
minder resultaat.
9
2.5 Deventer: daar kun je op bouwen Deventer heeft naast de Nota grondbeleid, de gemeentelijke processen Vooroverleg en Locatie- en gebiedsontwikkeling ingeregeld. Hiermee speelt de gemeente in op de steeds complexere opgaven in stad en dorpen. De afwegingscriteria uit de Nota grondbeleid bieden houvast in het Proces Vooroverleg om op snellere en efficiënte manier te komen tot een afweging over inzet van instrumenten. Ook bieden de drie criteria houvast om de wenselijkheid van een ontwikkeling en de mate waarin de ontwikkeling bij kan dragen aan het gemeentelijke omgevingsbeleid (Omgevingsvisie en Programma’s) te bepalen. Met het proces Locatie- en gebiedsontwikkeling faciliteert de gemeente met eenduidige kaders en tussenproducten de locatieen gebiedsontwikkelingen van oktwikkelende partijen. Met het grondbeleid kiest Deventer bewuster haar rol en instrumenten bij de verschillende ontwikkelingen omdat op een eenduidige en integrale manier kan worden afgewogen.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
10
3.
Instrumenten van grondbeleid
Zoals aangegeven is grondbeleid een instrument om gemeentelijke
initiatiefnemer van de bouwactiviteiten overeenkomst, voordat de
doelstellingen te realiseren op bijvoorbeeld volkshuisvestelijk, sociaal
gemeente besluit tot wijziging van de functie van de grond. Voordeel
of economisch terrein. Hieronder worden de instrumenten uit het
daarvan is de ruime mate van contractsvrijheid. In de overeenkomst
grondbeleid nader toegelicht.
kunnen afspraken op maat worden gemaakt over locatie-eisen, nadeelcompensatie en kostenverhaal.
3.1
Kostenverhaal en financiële bijdragen
Intentieovereenkomst Bij locatie-en gebiedsontwikkelingen sluit de gemeente in haar faciliterende rol een intentieovereenkomst met de initiatiefnemer. In de
Als de gemeente zelf grond uitgeeft dan maken de kosten (verwerving,
intentieovereenkomst leggen partijen de kaders en de afspraken voor
planontwikkeling, bouwrijp maken etc.) onderdeel uit van de
de haalbaarheidsfase vast. In deze overeenkomst legt de gemeente vast
gemeentelijke grondexploitatie. Daar staan dan opbrengsten uit de
dat de initiatiefnemer de gemeentelijke inzet van deze fase vergoedt.
kavelverkoop tegenover die de kosten dekken.
Daarnaast wordt in deze overeenkomst opgenomen onder welke
Wanneer een private partij grond uitgeeft of een bouwactiviteit verricht
voorwaarden Deventer meewerkt en wanneer ze haar medewerking
voor een woning, bedrijfspand of ander gebouw, moet in veel gevallen
beëindigt. De overeenkomst bepaalt welke risico’s elk van de partijen op
een bijdrage aan de gemeente worden betaald. Deze bijdrage is onder
zich neemt en welke inspanning van elkaar wordt verwacht, gekoppeld
andere voor de kosten van het opstellen van plannen, het aanleggen
aan een planning. De intentieovereenkomst wordt, als het plan haalbaar
van openbare voorzieningen en het inrichten van de openbare ruimte.
is gebleken, opgevolgd door de anterieure overeenkomst.
Dit noemen we kostenverhaal. Anterieure overeenkomst Kostenverhaal
de anterieure overeenkomst wordt gesloten met ontwikkelende partijen
Gemeenten zijn verplicht om de kosten te verhalen wanneer sprake
voor een locatie- en gebiedsontwikkeling. In de overeenkomst worden
is van een bouwplan als bedoeld in de Omgevingswet. Kostenverhaal
afspraken gemaakt tussen gemeente en ontwikkelende partij over de
voor een gebieds- of locatieontwikkeling kan privaatrechtelijk of
uitvoering van het project. De overeenkomst bevat wederzijdse rechten
publiekrechtelijk worden geregeld. Het privaatrechtelijke kostenverhaal
en plichten en bevat afspraken over de kosten van de planologische
heeft de voorkeur boven het publiekrechtelijke kostenverhaal.
procedure alsmede de kosten die gemaakt moeten worden om het
Bij privaatrechtelijk kostenverhaal sluiten de gemeente en de
(bouw)project in te passen in de bestaande omgeving. De anterieure
Nota grondbeleid gemeente Deventer
11
overeenkomst biedt de mogelijkheid om voorwaarden te stellen waaraan de ontwikkeling moet voldoen. Een gemeente stuurt hiermee privaatrechtelijk op locatie-eisen, programmering en planning. Met een anterieure overeenkomst zijn partijen niet gebonden aan de kostensoortenlijst en de criteria ‘profijt’, ‘toerekenbaarheid’ en ‘proportionaliteit’, die in de Omgevinsgwet zijn opgenomen. Samenwerkingsovereenkomst Wanneer in een gebied diverse partijen (waaronder de gemeente) grondeigendom hebben, kunnen zij besluiten samen te gaan werken door het sluiten van samenwerkingsovereenkomsten dan wel door voor de samenwerking een aparte rechtspersoon op te richten. De partijen kunnen een gezamenlijke grondexploitatie voeren en gronden uitgeven, vaak op basis van een gezamenlijk opgesteld en vastgesteld masterplan voor het gebied. De risico's van de grondexploitatie worden gedragen door alle deelnemende partijen. Publiekrechtelijk kostenverhaal Als het niet mogelijk is voor een gebieds- of locatieontwikkeling een anterieure overeenkomst te sluiten, is kostenverhaal via het omgevingsplan of de omgevingsvergunning verplicht. Gemeente verhaalt dan de kosten op basis van kostenverhaalregels en ontwikkelaar moet een zogenaamde kostenverhaalsbeschikking aanvragen alvorens hij mag bouwen. Kostenverhaal via het publiekrecht is alleen mogelijk voor in de wet aangewezen kostensoorten.
Hierbij gaat het bijvoorbeeld over kosten voor de aanleg van nutsvoorzieningen en riolering. De te verhalen kosten op de kostensoortenlijst moeten voldoen aan de criteria profijt, proportionaliteit en toerekenbaarheid.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
12
Financiële bijdragen
plangebied en het slopen van opstallen in geval van bijvoorbeeld een krimpopgave. Deze bijdrage komt bovenop eventueel
Naast kostenverhaal bevat de Omgevingswet de mogelijkheid om een
verschuldigd kostenverhaal. Dit moet nog worden vastgelegd in de
financiële bijdragen te vragen aan initiatiefnemers. Dat is een bijdrage
nota kostenverhaal.
voor ontwikkelingen die niet onder het kostenverhaal vallen, maar wel bijdragen aan de kwaliteit van een gebied. De materie rondom de financiële bijdragen is uitgebreid en veelomvattend. Kortweg bestaan
3.2 Grondverwerving
er twee mogelijkheden op grond van de Omgevingswet om financiële bijdragen te vragen:
■ ■
Met grondverwerving neemt de gemeente bewust een grondpositie in Vrijwillige bijdrage
om de gemeentelijke ambities te realiseren en zelf de volledige regie
(de gemeente en initiatiefnemer mogen dit overeenkomen)
van de ontwikkeling in de hand te houden. Het besluit om grond aan
Verplichte bijdrage/heffing
te kopen is een weloverwogen keuze, die volgt uit de keuze om actief
(de gemeente mag dit eenzijdig afdwingen)
grondbeleid te voeren. Grondverwerving is niet zonder risico. Deventer maakt bij grondverwerving een onderbouwing met risicoanalyse om de
Voor de vrijwillige financiële bijdrage in een anterieure overeenkomst
risico’s in beeld te brengen.
is de onderbouwing opgenomen in een omgevingsvisie of -programma. Het kan dan gaan om kosten voor inpassing van nieuwe activiteiten
Een goede voorbereiding draagt bij aan een optimaal resultaat in
in de fysieke leefomgeving (ook buiten plangebied), bijvoorbeeld
het aankoopproces. De scenarioanalyse en een verwervingsstrategie
groenvoorzieningen of een waterberging. De initiatiefnemer realiseert
helpen daarbij. Afhankelijk van de mate van concreetheid van het
bij voorkeur deze voorzieningen zelf. Soms is dat voor de initiatiefnemer
toekomstige ruimtelijke initiatief onderscheiden we twee vormen van
niet mogelijk. Dan kan het gemeente met de initiatiefnemer afspreken
aankoop, namelijk strategische aankopen en planmatige aankopen.
om een bijdrage te betalen voor de financiering van de voorziening. Het gaat om activiteiten die op basis van het omgevingsplan nog niet
Minnelijke / planmatige verwerving
mogelijk zijn. Deventer kan, vooruitlopend op een ruimtelijk of bestuurlijk besluit, een De verplichte financiële bijdrage kan door gemeente eenzijdig worden
(strategische) positie innemen op de grondmarkt of in een toekomstige
afgedwongen voor kwaliteitsverbeteringen in een gebied. Een
ontwikkeling. Een strategische aankoop kan de gemeente helpen om
initiatiefnemer moet – indien de gemeente dat in het Omgevingsplan
op een langere termijn haar ambities en beleidsdoelen te realiseren.
regelt - een verplichte financiële bijdrage betalen voor kwalitatieve
De grondaankoop draagt bij om de positie van de gemeente in de
verbeteringen van landschap, natuur, water of de stikstofbalans, de
realisatie van een toekomstig ruimtelijk initiatief te verstevigen. De
aanleg of aanpassingen van infrastructuur en daartoe benodigde
rechtvaardiging om een strategische aankoop te doen staat in de
voorzieningen, de realisatie van sociale woningbouw buiten het
omgevingsvisie of een besluit van de gemeenteraad.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
13
De strategische verwerving heeft als voordeel dat de gemeente
Gedurende het planontwikkelingsproces (van ontwerp tot uitvoering)
een concurrerende en marktconforme positie kan innemen. Door
is het voorkeursrecht een beschermingsinstrument, waardoor
cruciale (grond)posities in te nemen, krijgt de gemeente een betere
ongewenste verkopen (al dan niet bedoeld als grondspeculatie) kunnen
onderhandelingspositie om invloed te kunnen uitoefenen op de richting
worden tegengegaan.
en uitkomst van de ontwikkeling in een gebied waar ook marktpartijen een positie hebben ingenomen of kunnen innemen.
Het vestigen van een voorkeursrecht geeft aan de gemeente het eerste recht van koop. Met dit instrument verstevigt de gemeente haar positie
Op het moment dat de raad een grondexploitatie vaststelt en er
op de grondmarkt en gaat zij onder andere grondspeculatie tegen. De
is in de grondexploitatie verwerving van gronden voorzien, is de
gemeente kan ook door plaats te nemen aan de onderhandelingstafel
grondverwerving planmatig. Bij planmatige grondverwerving is het
regie voeren en een aanjagende functie hebben. De gemeente kan
(voorgenomen) ruimtelijke besluit bekend. De grondeigenaar is dus
met de onroerende zaken die zij verkrijgt of grip op krijgt, haar
bekend met de toegedachte activiteiten. Met de vaststelling van de
plannen (omgevingsvisie, omgevingsprogramma en/of omgevingsplan)
grondexploitatie geeft de raad het college mandaat om binnen de
uitvoeren.
kaders van de grondexploitatie de grondaankopen te verrichten. Deze aankopen vereisen dus geen zelfstandig raadsbesluit.
Onteigening
Voorkeursrecht
Deventer streeft altijd naar een minnelijke oplossing. Deventer kan onteigening (hoofdstuk 11 uit de Omgevingswet) als uiterste middel
Bij strategische en planmatige verwervingen kan de gemeente het
inzetten als bij een grondaankoop via een minnelijke overeenstemming
instrument van voorkeursrecht toepassen. Als de gemeente kiest voor
dreigt uit te blijven. Er moet dan voor de gemeente wel een groot
een actieve houding, beschikt zij over ondersteunende instrumenten
belang aanwezig zijn. Als er geen alternatieven denkbaar zijn en de
bij grondaankoop, te weten het gemeentelijk voorkeursrecht dat is
ontwikkeling dregt hiermee te vertragen, of wordt niet realiseerbaar is
opgenomen in de Omgevingswet.
onteigening als instrument inzetbaar.
Het doel van het voorkeursrecht is de gemeente in het kader van de realisering van in/uitbreidingsplannen een betere positie te verschaffen zodat zij haar doelstellingen ten aanzien van maatschappelijke functies beter kan realiseren. Goede bouwgrond is schaars, waardoor marktpartijen bereid zijn hoge prijzen te betalen. Dit heeft tot gevolg dat bouwlocaties vaak onderwerp van speculatie worden. Het voorkeursrecht vormt een beschermingsinstrument.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
14
3.3 Overige sturingsinstrumenten Kavelruil (stedelijk en landelijk)
Omgevingsplan / omgevingsvergunning
Het instrument van stedelijke kavelruil is vooral toepasbaar
Een belangrijk instrument om regie te houden op een ruimtelijk initiatief
voor binnenstedelijke locaties waar het eigendom versnipperd
is de sturing met planologische instrumenten zoals (een wijziging van)
is en de huidige kavelstructuur een belemmering vormt om de
het Omgevingsplan of een (buitenplanse) omgevingsvergunning. Vanuit
gebiedsontwikkeling uit te voeren. Daarnaast biedt de stedelijke
haar publiekrechtelijke taak, stuurt de gemeente met het toedelen
kavelruil ook een uitkomst bij de herstructurering van oudere gebieden,
van functies en toestaan van activiteiten. Gemeente kan haar ambities
waarbij de ruil van gebouwen een nieuwe kans voor het gebied kan
voor gebieden vanuit de omgevingsvisie- en programma vertalen in
betekenen. Ook op het snijvlak van het stedelijk en landelijk gebied is
regels in het Omgevingsplan. Als gemeente planologische medewerking
de stedelijke kavelruil denkbaar. Dit instrument kan worden ingezet om
verleent aan een aanvraag voor het wijzigen van het Omgevingsplan
leegstand van agrarische bedrijfsbebouwing te voorkomen.
of buitenplanse vergunning, kan zij kwalitatieve en kwantitatieve voorwaarden verbinden (bijvoorbeeld ruimtelijke en programmatische)
Stedelijke kavelruil is een privaatrechtelijk instrument op basis van
aan deze medewerking.
samenwerking. De eigenaren nemen vrijwillig deel aan de kavelruil en sluiten gezamenlijk een kavelruilovereenkomst. De gemeente kan
Voorbereidingsbesluit
bij dit proces ondersteunen. Stedelijke kavelruil is een instrument die gemeente kan toepassen bij haar samenwerkende rol.
Een voorbereidingsbesluit zorgt ervoor dat een aanhoudingsplicht voor bouw- en aanlegactiviteiten ontstaat. Deventer kan een
Kavelruil in het landelijk gebied is een vrijwillig instrument en een goed
voorbereidingsbesluit strategisch inzetten. Hierdoor zorgt de gemeente
alternatief voor de verplichte herverkaveling van het landelijk gebied.
ervoor dat binnen de geldigheidsduur van het voorbereidingsbesluit
Agrarische ondernemers kunnen samen met de gemeente onderzoeken
geen omgevingsvergunningen worden verleend, die binnen het
hoe de agrarische bedrijfsomstandigheden kunnen verbeteren. De
vigerende omgevingsplan passen. Dit kan Deventer helpen met het
gemeente kan dit instrument inzetten om te komen tot grondposities
bereiken van haar toekomstige doelstellingen en voorkomt hogere
om de recreatie- en natuuropgave te verstevigen. Hierdoor streven
kosten van bijvoorbeeld verwerving en schadeloosstelling. Het
partijen naar een win-win-situatie. De gemeente kan dit proces
voorbereidingsbesluit anticipeert op de gewenste ontwikkelingen van
proactief faciliteren door de notariële kosten en kadastrale kosten te
de gemeente voor een bepaald gebied. De voorbeschermingsregels
subsidiëren en een leidende rol in het proces te hebben. Als partijen
worden opgenomen in het omgevingsplan. De bescherming van het
een kavelruilovereenkomst sluiten, kan de kavelruil in aanmerking
voorbereidingsbesluit geldt voor één jaar en zes maanden tenzij de
komen voor een vrijstelling van de overdrachtsbelasting.
wijziging van het omgevingsplan is bekendgemaakt of in werking treedt.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
15
3.4 Gronduitgifte Deventer geeft als uitgangspunt haar gronden uit met een openbare verkoopprocedure. De verkoopprocedure geldt voor de verkoop van bouwgrond, de uitgifte van zakelijke rechten, zoals erfpacht, huur van grond of vastgoed en de verkoop van vastgoed. Hierdoor houdt de gemeente de gronduitgifte transparant en stelt zij marktpartijen in de positie dat zij -onder de gestelde selectiecriteria- vrij kunnen mededingen op de grondpositie. Voor elke gronduitgifte stelt de gemeente objectieve, toetsbare en redelijke selectiecriteria op conform het Didam-arrest. Bij verkoop gelden marktconforme voorwaarden en prijzen. Het college stelt in beginsel voor elke uitgifte een verkoopprocedure met selectiecriteria vast. Van een openbare selectieprocedure kan worden afgezien en één op één worden gegund, indien bij voorbaat vaststaat of redelijkerwijs mag worden aangenomen dat op grond van objectieve, toetsbare en redelijke criteria er slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt voor de uitgifte. In dat geval maakt het college het voornemen van één op één uitgifte tijdig bekend, zodat iedereen daar kennis van kan nemen. Het college motiveert daarbij waarom zij concludeert dat er slechts één serieuze gegadigde in aanmerking komt voor de uitgifte.
Het voornemen tot uitgifte wordt met onderbouwing waarom er redelijkerwijs sprake is van slechts één gegadigde voor de aankoop van de betreffende gemeentelijke onroerende zaak gepubliceerd. Op de volgende pagina worden vier situaties toegelicht.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
16
1.
Woningbouwcorporaties •
Voorgenomen transacties op grond van (wettelijke) taak,
4.
Openbaar belang •
Gegadigden met een grondpositie én de bereid- en mogelijkheid
maatschappelijke en ruimtelijke doelen, prestatieafspraken,
om tot zelfrealisatie over te gaan behoeve van een integrale
toewijzingsbeleid, doelgroepen, zoals de uitgifte van onroerende
gebiedsontwikkeling. Sprake kan bijvoorbeeld zijn van versnipperd
zaken aan woningbouwcorporaties voor ontwikkeling van huisvesting
eigendom of een (complexe) binnenstedelijke transformatie waar
voor sociale huurwoningen en/of starters koopwoningen onder de
publiek-private samenwerking essentieel is om tot een haalbare en
huurliberalisatiegrens of andere specifieke doelgroepen.
succesvolle gebiedsontwikkeling te komen. Hiervoor kan ook vervangend onroerend goed als gevolg van
2.
Gemeentelijk beleid
verwerving door gemeente van onroerende zaken vanwege een beleidsmatig wenselijke of wettelijke verplichtende verplaatsing
•
Preferente partners met (wettelijk) aan hen opgedragen taak voor
noodzakelijk zijn.
culturele-, sociale-, maatschappelijke doeleinden met ervaring van vestiging van een doelgroep, waaronder sportclubs, onderwijs,
•
nutsvoorzieningen, cultuur- of buurtverenigingen.
Transacties (incl. ruil en in gebruik geven) aan eigenaren die van onroerende zaken in een gebied benodigd voor de realisatie van beleids-/ruimtelijke doelstellingen.
3.
Uitvoering eerder aangegane overeenkomsten
•
Direct belang: aangrenzend karakter van onroerend goed, reststroken van gronden van gegadigden, en ook snippergroen.
•
Bestaande rechten, waaronder verlenging of in de plaats stelling van een overeenkomst, eerste recht van koop, (herhuisvesting van) zittende huurders/gebruikers.
•
Overeenkomsten of toezeggingen langer dan een half jaar geleden gesloten. Vanuit rechtszekerheid in het rechtsverkeer wordt aangesloten bij deze termijn uit de Aanbestedingswet.
•
Gesloten bouwclaimovereenkomsten met marktpartijen die een substantieel deel van de gronden in eigendom hebben in een gebied en sprake is van inbreng van onroerende zaken door een gegadigde die vervolgens rechten verkrijgt op de verkrijging van onroerende zaken.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
17
Vestigen van zakelijk rechten
3.5 Grondprijzen
•
Uitgifte in volle eigendom is het uitgangspunt van de gemeente.
De Nota grondprijzenbeleid geeft de kaders waarbinnen het college
De gemeente kan in voorkomende gevallen toch besluiten om te
de grondprijzen vaststelt. Kort samengevat komt dit beleid erop neer
kiezen voor het vestigen van zakelijk rechten of de gronden in
dat Deventer bij gronduitgifte marktconforme grondprijzen hanteert.
huur of bruikleen uit te geven. Bijvoorbeeld als de gemeente regie
Er bestaan meerdere methoden om te komen tot een marktconforme
wil houden op de grond en het gebruik hiervan. Dan vormt de
grondprijs. Voor een toelichting op deze methoden wordt verwezen
uitgifte in erfpacht of het vestigen van een opstalrecht een goed
naar de Nota grondprijzenbeleid. De marktconforme grondprijs is
alternatief.
afgestemd op de bestemming en het toekomstig gebruik met het verdienmodel dat daarbij hoort.
•
Uitgifte in erfpacht en het vestigen van recht van opstal is maatwerk. De condities en vestigingsvoorwaarden zijn afgestemd
De grondprijzenbrief is een uitwerking van het grondprijzenbeleid
op marktconforme en redelijke uitgangspunten.
en geeft kort en bondig de gehanteerde grondprijzen weer. In de grondprijzenbrief differentieert de gemeente prijzen naar locaties
Huur en bruikleen
en functies. Het college stelt jaarlijks een grondprijzenbrief vast. De gemeente consulteert ieder jaar en bij grote marktontwikkelingen
•
De gemeente kan gronden, die zij in eigendom heeft, verhuren
voorafgaand aan de besluitvorming een onafhankelijke taxateur.
of in bruikleen geven. Dit is een passend instrument als de
Daarnaast heeft het college de mogelijkheid om waar nodig maatwerk
gemeente bijvoorbeeld relatief snel weer over de grond wil
toe te passen. Bij maatwerk onderbouwt het college de grondprijs met
kunnen beschikken of als ze de grond tijdelijk in gebruik geeft
een onafhankelijke taxatie, een onafhankelijke marktconformiteitstoets
vooruitlopend op een definitieve bestemming of ontwikkeling.
of is de grondprijs tot stand gekomen in concurrentie, bijvoorbeeld met de tenderprocedure.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
18
4.
Verantwoording en governance
De Nota Grondbeleid biedt duidelijke kaders voor de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders en de ambtelijke organisatie en geeft de gemeenteraad de mogelijkheid om haar kaderstellende rol beter in te vullen. Met de nota worden de uitgangspunten en mogelijkheden van grondbeleid vastgelegd door de gemeenteraad. De uitvoering van het grondbeleid is een taak van het college, die hierover verantwoording aflegt. Dit gebeurt in de jaarlijkse Planning en Control (P&C) cyclus. Het college informeert de raad op twee momenten per jaar over de uitvoering van het grondbeleid, namelijk bij de programmabegroting en bij de jaarrekening (paragraaf grondbeleid). Daarnaast stelt de raad het grondprijzenbeleid vast, stelt krediet beschikbaar etc. In het schema op de volgende pagina is de rolverdeling samengevat.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
19
Raad
College
Vaststellen Nota grondbeleid
Uitvoeren grondbeleid
Controleren uitvoering van het college (paragraaf grondbeleid bij programmabegroting en jaarrekening)
Verantwoording afleggen uitvoering (paragraaf grondbeleid bij programmabegroting en jaarrekening)
Financieel
Vaststellen (tussentijdse) winst- en verliesneming, vaststellen van reservevorming en dotaties aan voorzieningen
Voorstel opstellen voor (tussentijdse) winst- en verliesneming, reservevorming en dotaties aan voorzieningen
Voorbereidingskrediet
Opdracht en beschikbaar stellen voorbereidingskrediet
Uitvoering voorbereidingskrediet Uitvoering voorbereidingskrediet
Grondexploitaties
Openen en vaststellen nieuwe grondexploitaties met een raadsbesluit, herzien en afsluiten van grondexploitaties via het Meerjarenperspectief Grondexploitaties (jaarlijks gelijktijdig met de jaarrekening)
Uitvoering grondexploitaties en afronding afgesloten grondexploitaties
Vaststellen Meerjarenperspectief Grondexploitaties Meerjarenperspectief Grondexploitaties
Verantwoording afleggen over de grondexploitatieportefeuille, het voorleggen van geactualiseerde en nieuwe grondexploitaties
Vaststellen kwartaalrapportages
Tussentijds verantwoording afleggen, het voorleggen van de geactualiseerde en nieuwe grondexploitaties met tussenrapportage
Ter beschikking stellen van budget voor verwerving en aankopen
Aankoop gronden binnen budget en kaders raad
Grondbeleid
Verwerving
Vestigen voorkeursrecht Gronduitgifte
Vaststellen kaders gronduitgifte
Uitvoering gronduitgifte en vaststellen algemene verkoopvoorwaarden
Grondprijzen
-
Vaststellen grondprijzen(brief) + vaststellen Nota grondprijzenbeleid
Kostenverhaal
Vaststellen Nota kostenverhaal en vaststellen publiekrechtelijk kostenverhaal (met regels over kostenverhaal in het omgevingsplan)
Sluiten intentie- en anterieure overeenkomsten, in rekening brengen kostenverhaals- en financiële bijdragen
Samenwerking
Nota grondbeleid gemeente Deventer
Aangaan van samenwerkingsovereenkomsten, oprichten van of deelnemen in een privaatrechtelijke rechtspersoon
20
5.
Vervolgstappen op deze nota
Deventer staat de komende jaren voor grote ruimtelijke opgaven op
Nota kostenverhaal
het gebied van woningbouw, bedrijventerreinen, energietransitie en natuurontwikkeling. In bepaalde gebieden of voor bepaalde opgaven
Het ontwikkelen van voldoende (leef)kwaliteit in de stad en
is een actievere regie en soms ook actief grondbeleid nodig om de
dorpen vraagt om diverse ruimtelijke ingrepen en de bijbehorende
ambities te verwezenlijken.
(infrastructurele) investeringen. De gemeente kan deze niet allemaal alleen bekostigen. Met een specifieke uitvoeringsnota kostenverhaal
Om adequaat te kunnen reageren en ook de benodigde financiële
kan worden vormgegeven op welke manier Deventer kijkt naar de wijze
middelen te hebben voor een actievere rol, heeft de gemeenteraad
waarop nieuwe (bouw)plannen een (financiële) bijdrage leveren aan de
bij de vaststelling van de vernieuwde Planning en Control cyclus (P&C)
verhoging van de (leef)kwaliteit.
een Strategische Investeringsagenda (SIA) in het leven geroepen. Deze agenda is een integraal, langjarig overzicht van de belangrijkste
Een Nota kostenverhaal biedt een transparant en eenduidig kader voor
ruimtelijke investeringsprojecten en daarbij benodigde financiële
(verplicht) kostenverhaal en financiële bijdragen, dat aansluit bij de
middelen.
nieuwe Omgevingswet. Een nota verschaft vooraf duidelijkheid aan alle partijen, om zo gezamenlijk te werken aan gezond, duurzaam en fijn
Elk jaar wordt de SIA via de P&C cyclus aan de gemeenteraad
leefklimaat in Deventer.
voorgelegd. Dan wordt ook aangegeven of de gemeente voldoende financiële middelen heeft om de strategische opgaven te kunnen
Als vervolg op deze Nota grondbeleid wordt een aparte Nota
uitvoeren. De SIA moet nog nader uitgewerkt worden, inclusief de
Kostenverhaal opgesteld waarin wordt uitgewerkt hoe Deventer
voeding van het investeringsbudget.
kostenverhaal en eventuele financiële bijdragen toepast.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
21
Bijlage 1: Uitgangspunten grondbeleid De 8 principiële uitgangspunten die door de gemeenteraad in 2022 voor het grondbeleid zijn vastgesteld zijn:
Principe 1: Het grondbeleid draagt bij aan de koers en ambities van de stad
1.
Het grondbeleid draagt bij aan de koers en ambities van de stad
Grondbeleid is een belangrijk middel dat ingezet kan worden om de
2.
Het grondbeleid heeft een sterke connectie met de omgevingsvisie
gemeentelijke doelstellingen en ambities op het gebied van wonen,
3.
Het grondbeleid is dynamisch
economie, voorzieningen, leefbaarheid e.d. te bereiken.
4.
Er is een afweging tussen het maatschappelijke en het financiële
In de Omgevingsvisie en in beleidsnota’s legt de gemeente haar
rendement
beleid vast. Vervolgens biedt het grondbeleid diverse instrumenten
Deventer bepaalt met behulp van het afwegingskader haar rol in de
en middelen die ingezet kunnen worden om bij te dragen
ruimtelijke ontwikkeling
aan de koers en de ambities van de stad.
5. 6.
Inzet van de grondbeleidsinstrumenten
7.
Afstemming organisatie op het grondbeleid
8.
Ontwikkelstrategie en risicoanalyse
Principe 2: Het grondbeleid heeft een sterke connectie met de omgevingsvisie
Deze principes zijn in deze nota verder aanscherpt voor de wijze waarop Deventer invulling geeft aan haar grondbeleid:
Deventer benadert de opgaves uit de omgevingsvisie integraal. Het grondbeleid is onderdeel van deze integrale benadering en gaat over de rol die Deventer bij een ruimtelijke ontwikkeling inneemt en welke instrumenten zij in wil zetten. Het sluit aan op het gedachtengoed van de Omgevingswet. De overwegingen van de fysieke leefomgeving, de maatschappelijke ambities en opgaven, die liggen besloten in de omgevingsvisie, worden met het grondbeleid omgezet in een concrete ontwikkelstrategie.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
22
Principe 3: Het grondbeleid is dynamisch
Principe 6: Inzet van de grondbeleidsinstrumenten
Deventer maakt gebruik van de verschillende rollen die het grondbeleid
Iedere rol heeft haar eigen specifieke grondbeleidsinstrumenten en
heeft. Het dynamische karakter bepaalt per ruimtelijke ontwikkeling welke
geldstromen. Met een afwegingskader bepaalt de gemeente haar
gemeentelijke rol en inzet van instrumenten het beste past. De gemeente
grondhouding (actief, facilitair of samenwerking). Per rol verschillen de
maakt op basis van ambitie, prioriteit en gewenste sturing de afweging
grondbeleidsinstrumenten die daarvoor beschikbaar zijn.
tussen actief grondbeleid, een vorm van samenwerking of een facilitaire rol. Daarnaast kan de gemeente ook besluiten niet mee te werken als een ruimtelijke ontwikkeling als deze niet bijdraagt aan de ambitie van Deventer,
Principe 7: Afstemming organisatie op het grondbeleid
niet prioritair is of de economische uitvoerbaarheid niet gegarandeerd is. Het nieuwe grondbeleid vraagt om een andere kijk op gebiedsontwikkeling en andere ruimtelijke ontwikkelingen. De keuze van de grondpolitiek
Principe 4: Er is een afweging tussen het maatschappelijke en het financiële rendement
bepaalt niet alleen de rol van de gemeente in de ruimtelijke ontwikkeling, maar ook welke wijze zij de organisatie inzet om deze rol te kunnen vervullen.
Een gebiedsontwikkeling is nooit een doel op zich, maar een middel om ambities te verwezenlijken. Soms is een project niet winstgevend, maar zijn de maatschappelijke opbrengsten van het project dermate groot dat de
Principe 8: Ontwikkelstrategie en risicoanalyse
afweging gemaakt kan worden om het verlies te nemen ten gunste van de winst dat het oplevert voor de stad. In dit geval gaat het maatschappelijke
Bij het afwegen in hoeverre Deventer een actieve rol in een ruimtelijke
rendement boven het financiele rendement.
ontwikkeling wil spelen, zijn de ontwikkelstrategie en de risicoanalyse belangrijk. Zij geven inzicht hoe de ontwikkeling bijdraagt aan de gemeentelijke ambities en of het (maatschappelijk) rendement afweegt
Principe 5: Deventer bepaalt met een afwegingskader haar rol in de ruimtelijke ontwikkeling
tegen de investering die de gemeente pleegt en/of het risico dat de gemeente in de ruimtelijke investering loopt.
Welke rol de gemeente in een ruimtelijke ontwikkeling wenst te voeren,
De ontwikkelstrategie en risicoanalyse geven in kwalitatieve en
bepaalt Deventer met behulp van het afwegingskader. Hiermee bepaalt
kwantitatieve zin inzicht in het risicoprofiel van de ontwikkeling, de
de gemeente de grondpolitiek en de inzet van de hierbij passende
verdeling van de risico’s en de financiële consequenties. Aan de hand
instrumenten en capaciteit om een ruimtelijke ontwikkeling te (laten)
van de toetsingscriteria in het afwegingskader bepaalt Deventer met de
realiseren. Het afwegingskader bevat de volgende dimensies: ambitie,
uitkomst van de ontwikkelstrategie en de risicoanalyse of zij een facilitaire
prioriteit en gewenste sturing die Deventer wenst te voeren. Het
houding aanneemt of juist actieve grondpolitiek moet voeren.
afwegingskader wordt in de volgende paragraaf toegelicht.
Nota grondbeleid gemeente Deventer
23
Colofon Gemeente Deventer, oktober 2024 Inhoud
Team PRO, gemeente Deventer
Vormgeving
Communicatie, gemeente Deventer
WWW.DEVENTER.NL