2024-748 Raadsvoorstel Grondstoffenplan Deventer 2025-2028

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Grondstoffenplan 2025 - 2028 Wethouder Van Essen, 2024-748 8-10-2024 DEV-PRO-EL

Inleiding Het huidige grondstoffenbeleid (2021-2024) loopt eind dit jaar af. We behalen met ons huidige beleid goede resultaten op het vlak van afvalscheiding: De landelijke VANG-doelstellingen (maximaal 100 kilo restafval en 60% recycling in 2030) halen we al een aantal jaren: we produceren gemiddeld 93 kilo restafval per persoon, en we recyclen 67% van ons huishoudelijk afval. Om deze doelen te blijven halen hebben we wel de uitdaging om de kwaliteit van de gescheiden grondstoffen op peil te houden. In het bestuursakkoord 2022-2026 hebben we bovendien aangegeven ons te gaan inzetten voor een duurzame en circulaire gemeente. Dit betekent dat we beter, slimmer en langer met onze grondstoffen moeten omgaan. In de visie Deventer Circulair is daarom ook de landelijke ambitie overgenomen om in 2050 100% circulair te zijn. De scope van dit Grondstoffenplan is het huishoudelijke afval dat we in Deventer inzamelen. Met als kader onze huidige prestaties, de landelijke ambities én onze eigen visie op circulariteit, is een nieuw Grondstoffenplan voor de komende 4 jaar (2025-2028) geformuleerd, waarin onze ambities zijn verwoord, én een aantal concrete maatregelen om deze te verwezenlijken.

Raadsvoorstel Het grondstoffenplan 2025 - 2028 en bijbehorende maatregelen vast te stellen.

Kern raadsvoorstel Het voorstel is om grondstoffenplan 2025-2028 vast te stellen. Onze ambities voor de komende 4 jaar zijn: 1. We gaan voor minder afvalproductie: we willen dat er minder afval ontstaat. Daarom gaan we de komende jaren bewustwording én handelingsperspectief voor onze inwoners creëren ten aanzien van het voorkomen van afval. Hoe langer we gebruik maken van onze producten, hoe minder nieuwe materialen we nodig hebben. 2. We gaan voor betere kwaliteit van gescheiden grondstoffen: alleen goed gescheiden grondstoffen kunnen hoogwaardig worden gerecycled. Vervuilde grondstoffen zijn minder waard, of moeten alsnog worden verbrand. We zetten in op schone grondstoffen, waardoor er in 2028 geen afkeur meer plaatsvindt van waardevolle grondstoffen als PMD, GFT en textiel. 3. We stimuleren regionale en lokale circulaire initiatieven: grondstoffenmarkten zijn vaak internationale markten. Dit betekent dat er veel gesleept wordt met afval voor om optimaal economisch rendement. Natuurlijk willen we waar mogelijk verdienen aan de grondstoffen die we scheiden om de afvalstoffenheffing zo laag mogelijk te houden, maar niet als we vervolgens de grip erop verliezen. Daarom gaan we bekijken welke grondstoffen we, op regionale of lokale schaal, kunnen inzetten ter bevordering van innovatie en circulariteit.

In het Grondstoffenplan zijn 11 maatregelen beschreven die we de komende 4 jaar gaan inzetten om deze ambities te verwezenlijken, waarbij sommige maatregelen algemeen van karakter zijn, en andere wat specifieker zijn gericht op een van de 3 ambities:

1. Dataverzameling en monitoring: ‘Meten is weten’. Gericht maatwerk ten aanzien van de aanpak van afvalscheiding, kwaliteit en bijplaatsingen kan alleen als we beter weten wat, waar, wanneer (niet) goed gaat. Dit gaan we frequent meten. 2. Stimuleren en faciliteren hergebruik, reparatie en delen: We zorgen dat bestaande circulaire initiatieven bekendheid krijgen en faciliteren kringloop, reparatie en delen van spullen in de wijken. 3. Een Circulair(e) Ambachtscentrum/-cirkel: De herinrichting van de milieustraat biedt kansen om circulaire functies als inzameling van grof afval, kringloop, reparatie en sociale werkgelegenheid samen te brengen en elkaar te versterken. Centraal aan de Westfalenstraat én/of door middel van een netwerk van deze functies in de hele gemeente. Hiermee stimuleren we afvalpreventie én bieden we grondstoffen voor lokale/regionale circulaire initiatieven. 4. Aanpak kwaliteit PMD: De vervuiling van (met name) PMD blijven we aanpakken. Het project Schone Stromen wordt gecontinueerd, wat gaat zorgen voor minder afkeur en betere recycling van PMD. 5. Mobiel brengpunt grof afval: We bieden inwoners een laagdrempelige methode voor het inleveren van een aantal stromen waar ze normaliter mee naar de milieustraat moeten. 6. Pilot inzameling GFe: Er zitten nog veel voedselresten (GFe) in het restafval.

We gaan bekijken op welke manier(en) we onze inwoners kunnen faciliteren dit beter te scheiden. Mogelijke aanvliegroute is de aanpak van voedselverspilling waardoor er minder GFe in het restafval belandt. 7. Aanpak inzameling bedrijfsafval binnenstad: Samenwerking tussen Circulus en private inzamelaars in de binnenstad moet het aantal vervoersbewegingen omlaag brengen en de afvalscheiding door ondernemers bevorderen. 8. Inrichting ‘Zero Waste Zone’: Een proeftuin waar we samen met de inwoners gaan laten zien dat afvalvrij echt mogelijk is. 9. Sociale aanpak bijplaatsingen: Bijplaatsingen komen veel voor in wijken waar (veel) sociale problematiek heerst. De aanpak ervan gaan we dus ook in samenwerking met sociale zaken/leefbaarheid aanpakken. 10. Aanpak 0-aanbieders: Het Team Toezicht & Handhaving / afvalconciërge gaan het gesprek aan met huishoudens die lange tijd geen restafval aanbieden. 11. Scheidingsresultaten in afvalapp: Circulus gaat kijken naar de mogelijkheden om in de huidige afvalapp directe terugkoppeling te kunnen geven aan huishoudens over het aantal ledigingen/inworpen en pas-saldo. Op termijn voegen we ook informatie toe over de kwaliteit van grondstoffen en koppelen we deze resultaten aan beloningen/spaarsystemen om inwoners extra te motiveren.

Uitgangspunt bij alle maatregelen is dat we de inzet die we plegen zo gericht en locatie-specifiek mogelijk willen vormgeven. Hiervoor worden data (zie maatregel 1) op wijk- of zelfs op straatniveau over kwaliteit, bijplaatsingen en aanbiedgedrag van huishoudens gebruikt.

Beoogd resultaat * We produceren minder afval * De gescheiden grondstoffen die we inzamelen zijn van goede kwaliteit * Regionale en lokale circulaire initiatieven worden gestimuleerd

* Minder overlast door bijplaatsingen en illegale dumpingen * Een hoger serviceniveau voor onze inwoners (door o.a. uitbreiding milieustraat en mobiele milieustraat)

Kader Bestuursakkoord 'Dichtbij, Betrokken & Bevlogen'.

Argumenten ten behoeve van de raad * Gezien de resultaten op het vlak van milieu en kosten is het huidige afvalbeleid dat in Deventer wordt gevoerd effectief en efficiënt. * Op dit moment zijn er geen andere inzamelsystemen voor handen die de huidige resultaten van Deventer op een andere manier kunnen realiseren. * Er is sprake van een breed pallet van maatregelen die een verdere optimalisatie van het afvalbeleid ondersteunt. * De voorgestelde maatregelen leiden niet tot een verdere verhoging van het afvaltarief voor inwoners.

Betrokken partijen en participatie In de totstandkoming van de visie Deventer Circulair is er een enquête gehouden onder inwoners. Deze enquête is ook gebruikt om een paar vragen te stellen over het handelingsperspectief van inwoners ten aanzien van circulariteit, zoals onder andere over de bereidheid om tweedehandsspullen te gaan gebruiken en de mogelijkheden van het repareren van spullen. Circulus voert kwartaalgewijs in alle gemeenten waar zij inzamelen een klanttevredenheidsonderzoek uit. De algemene score die inwoners van Deventer eind 2023 gaven aan de afvalinzameling door Circulus is een 7,8. Inwoners kunnen via het klanttevredenheidsonderzoek ook hun klachten en wensen naar voren brengen. Dit is meegenomen in de maatregelen van het grondstoffenplan.

Financiële consequenties Het nieuwe grondstoffenplan heeft geen financiële consequenties voor de hoogte van de tarieven afvalstoffenheffing. Dit komt mede omdat de dekking van een aantal maatregelen valt binnen het bestaande contract/dienstverleningsovereenkomst (DVO) die de gemeente heeft met Circulus. De maatregelen die buiten deze DVO vallen zijn begroot op € 80.000,- per jaar en kunnen worden bekostigd via de zogenaamde SUP-regeling: De Europese Single-Use Plastic richtlijn heeft geleid tot nieuwe regels over wegwerpplastic in Nederland. Een van de nieuwe regels is dat producenten van wegwerpplastic vanaf 1 januari 2023 meebetalen aan het schoonhouden van de Leefomgeving. De dekking van de komst van een Circulair Ambacht Centrum (CAC) valt niet binnen de huidige dienstverlening overeenkomst met Circulus. Op het moment dat duidelijk wordt wat de kosten -en de wijze van dekking- zijn van het CAC zal dit ter besluitvorming aan de gemeenteraad worden voorgelegd.

Betrokkenheid raad Op 26 juni 2024 heeft er een interactieve sessie plaatsgevonden met raadsleden in aanwezigheid van Circulus. De insteek was dat raadsleden werden bijgepraat over de huidige stand van zaken en de ontwikkelingen die op de gemeente afkomen. Aan de hand daarvan heeft er een gedachtewisseling plaatsgevonden en hebben raadsleden input kunnen geven voor de toekomst. Deze input is verwerkt in het voorliggende grondstoffenplan. Bij het huidige grondstoffenplan ontvangt de gemeenteraad jaarlijks een rapportage over de effecten van de maatregelen uit dit plan op de verschillende afval- en grondstofstromen. Maar ook wat de ontwikkelingen zijn rondom bijplaatsingen/illegale stort en dergelijke. Dit zal ook bij het nieuwe grondstoffenplan plaatsvinden. Elementen uit de door de gemeenteraad vastgestelde Visie Deventer Circulair zijn meegenomen in het voorliggende grondstoffenplan.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König