2024-689 Raadsvoorstel Verduurzaming openbare verlichting

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Verduurzaming openbare verlichting Wethouder Elferink, 2024-689 11-02-2025 DEV-PRO-EL

Inleiding In maart 2024 is in een technische raadstafel een presentatie gegeven over het onderzoek naar de mogelijkheid om zowel het bestaande areaal aan openbare verlichting versneld te gaan verduurzamen. Hierbij wordt ook gekeken naar het toevoegen van extra functies, zoals laadpalen en de plaatsing van antennes en sensoren. De presentatie benadrukte het positieve effect van verduurzaming op de gemeentelijke klimaatdoelen en gaf een eerste verkenning naar de financiële haalbaarheid. Met dit raadsvoorstel wordt de gemeenteraad geïnformeerd over de aanpak die moet leiden tot een raadsbesluit over een bedrijfsplan voor de realisatie van de verduurzaming van de openbare verlichting. Tevens wordt gevraagd om middelen te her-alloceren om dit doel te bereiken.

Raadsvoorstel 1. De kosten ad € 200.000 voor het opstellen van een bedrijfsplan, voor het opstellen van het nieuwe antennebeleid en voor de pilot laadlichtmasten te dekken door her-allocatie van middelen binnen programma 3 Leefomgeving onderdeel openbare verlichting. 2. Een krediet van € 553.000 beschikbaar te stellen voor de vervangingsopgave van de openbare verlichting in 2025 en de kapitaallasten ad € 46.200 voor het jaar 2026 te dekken binnen programma 3 Leefomgeving, onderdeel openbare verlichting. 3. De begroting hiervoor te wijzigen.

Kern raadsvoorstel Het college onderzoekt de mogelijkheid om met een versnelde verduurzaming van het areaal openbare verlichting een aanzienlijke energie- en CO2-besparing te realiseren om zo te voldoen aan de klimaatdoelstelling van de gemeente. Daarnaast wordt gekeken naar: 1. Integratie van laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen in de openbare verlichting. 2. Beschikbaar stellen van ruimte voor de verplichte uitrol van small-cells voor 5G door telecomaanbieders. 3. Mogelijkheden voor het plaatsen van noodzakelijke sensoren (een vereiste vanuit de Omgevingswet). De integratie van de verschillende functies biedt de mogelijkheid voor een ordentelijke inrichting van de openbare ruimte (“verrommeling” voorkomen), efficiëntere inzet van gemeentelijke middelen en kostenreductie. Het onderzoek moet de komende maanden leiden tot een bedrijfsplan inclusief financiële meerjarige begroting, gebaseerd op drie gemeentelijke juridische beleidskaders: laadinfrastructuur voor elektrische voertuigen (een actuele laadvisie), antennebeleid en beleid op het plaatsen van sensoren. Deze beleidskaders vormen de basis voor het bedrijfsplan en zullen alle ter vaststelling aan de gemeenteraad voor worden gelegd. Ondertussen wordt gestart met een pilot met 18 tot 26 laadlichtmasten met 36 tot 52 laadpunten op verschillende locaties in de stad.

Deze pilot levert operationele ervaring en input op voor de parameters en uitgangspunten voor het bedrijfsplan. Met het voorgestelde besluit wordt budget gealloceerd binnen programma 3 voor: * Het maken van plankosten voor de uitwerking en/of actualisatie van de drie genoemde beleidskaders. * De pilot met 18 tot 26 laadlichtmasten. * De uitwerking van een bedrijfsplan inclusief meerjarige begroting en een risico-analyse.

Beoogd resultaat Komen tot een bedrijfsplan voor het versneld verduurzamen van de openbare verlichting.

Kader * Nota kapitaalgoederen programma Leefomgeving (juni 2023); * Raadsvoorstel 2023-1114, Actualiseren energievisie gemeente Deventer, 12-12-2023; * Vigerend antennebeleid (Landelijk antenneconvenant plaatsing vergunningsvrije antennes (2020-2025); Beleidsnotitie Plaatsing Zendmasten en Antennes (Deventer 2007); * Vigerende 'Integrale laadvisie' (Deventer: mei 2022); * Programmabegroting gemeente Deventer 2025.

Argumenten ten behoeve van de raad Argumenten voor: Versnelde verduurzaming openbare verlichting. * De openbare verlichting verbruikt veel energie, momenteel 40% van de gemeentelijke elektriciteitsrekening. Het jaarlijks energieverbruik bedraagt ca. 3,4 miljoen kWh. Door verduurzaming kan een energie- en CO2 reductie worden bereikt en de elektriciteitsrekening fors worden verlaagd. Een reductie van 47% in 2030 en 59% in 2035 is haalbaar. * Het is noodzakelijk om de openbare verlichting te verduurzamen om te voldoen aan de doelstelling in het Klimaat Akkoord om het energieverbruik vóór 2030 met meer dan 55% te verminderen. Momenteel is slechts 25% van het areaal, 6.000 armaturen, verduurzaamd door overgang naar (dynamische) LED verlichting. Daarmee is het onderdeel openbare verlichting nog ver verwijderd van de Klimaat Akkoord doelen van 2030. Het budget voor vervanging van de openbare verlichting van jaarlijks €550.000 is niet toereikend om de gewenste verduurzaming te bekostigen. * Door te investeren in de versnelde vervanging wordt voldaan aan de gewenste reductie op het energieverbruik in 2030. De kapitaallasten kunnen worden gedekt door beschikbare middelen voor groot onderhoud, lagere energiekosten en lagere onderhoudskosten. Daarnaast kunnen opbrengsten worden gegenereerd uit de integratie van laadlichtmasten, 5G antennes en sensoren.

Meer grip op uitrol laadinfrastructuur * Deventer moet het groeiende aantal elektrische voertuigen faciliteren. Tegen 2030 zijn meer dan 900 laadpalen elk met 2 laadpunten per paal nodig. Momenteel fluctueert de plaatsing van laadpalen door afhankelijkheid van de concessiehouder Vattenvall en haar aannemers. Deze concessie wordt beheerd door de provincie en loopt nog tot juni 2027. Door laadpunten in lichtmasten te integreren en een eigen concessie uit te zetten krijgt de gemeente meer grip en kunnen inkomsten worden gegenereerd voor het versneld verduurzamen van de openbare verlichting. Scherpe, transparante laadtarieven voor inwoners zijn hierbij een prioriteit. * Door laadpunten te integreren wordt extra verrommeling van de openbare ruimte voorkomen ten opzichte van separate laadinfrastructuur. * Om ervaring op te doen met het integreren van laadinfrastructuur in de openbare verlichting wordt een pilot opgestart in de nieuwbouwwijk Steenbrugge en op bestaande locaties zoals de Willem Sandbergstraat, de Caspar Philipsstraat, de Heleen Ankersmitstraat en de Rien Ditzelstraat. Vanuit deze pilot moet operationele ervaring worden opgedaan alsmede kennis over hoe een dergelijk construct juridisch en financieel geregeld kan worden. Deze kennis en ervaring kan ingezet worden in de verdere uitwerking van het bedrijfsplan.

Verplichting tot plaatsing van small-cels * De Nederlandse overheid heeft in 2024 de 3,5 gigahertz-frequenties voor 5G geveild. De frequentieveiling is uitgevoerd door de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur (RDI). In de veiling zijn frequenties bemachtigd door KPN, Odido en VodafoneZiggo. Deze nieuwe frequenties vereisen een

veel geringere onderlinge afstand van de antennes die dit signaal uitzenden dan traditionele 3G/4Gantennes. De telecomaanbieders zullen duizenden kleine antennes (de zogenaamde small-cels) in Nederlandse steden moeten plaatsen, idealiter op een hoogte van 4 tot 8 meter. In de onlangs aangepaste telecommunicatiewet is opgenomen dat gemeenten verplicht zijn om hun infrastructuur beschikbaar te stellen aan telecomaanbieders voor de plaatsing van deze small-cells. De verwachting is dat telecomaanbieders van deze mogelijkheid gebruik zullen maken om te voldoen aan hun verplichtingen uit de 5G-frequentieveiling om een landelijk dekkend netwerk uit te rollen. Door smallcells in lichtmasten te integreren, wordt verrommeling van de openbare ruimte voorkomen. Het antennebeleid moet hiervoor worden aangepast. Gemeenten kunnen een marktconforme vergoeding vragen voor het beschikbaar stellen van locaties voor small-cells. Voldoen aan omgevingswet * De omgevingswet vraagt om afweging rond projecten op basis van objectieve gegevens. De impact van projecten op de omgeving dient te worden gemonitord door middel van sensoren, bijvoorbeeld voor luchtkwaliteit, fijnstof of geluid. Lichtmasten kunnen een rol spelen in het plaatsen van deze sensoren.

Dit is nog onderwerp van nader onderzoek, inclusief of hier een marktconforme vergoeding voor gevraagd kan worden voor het beschikbaar stellen van locaties hiervoor. Argumenten tegen * De initiële kosten voor de verduurzaming van de openbare verlichting en de integratie van extra functies zoals laadpalen en small-cells zijn hoog. Dit kan een aanzienlijke financiële belasting vormen voor de gemeente. * Er is onzekerheid over de daadwerkelijke opbrengsten en kostenbesparingen die voortvloeien uit de integratie van laadpalen, small-cells en sensoren in de openbare verlichting. Dit kan leiden tot financiële risico's. * De implementatie van nieuwe technologieën en infrastructuur kan technische en operationele uitdagingen met zich meebrengen, wat kan leiden tot vertragingen en extra kosten.

Betrokken partijen en participatie Onderdeel van de pilot is een evaluatie met bewoners. Participatie wordt verder uitgewerkt en opgenomen in het opstellen van het bedrijfsplan.

Financiële consequenties In de nota kapitaalgoederen van de openbare ruimte is aangegeven dat bij de vervanging van openbare verlichting niet werd voldaan aan het "besluit begroten en verantwoorden". (BBV) De lasten van vervanging werden direct ten laste van het exploitatiebudget gebracht. Dat is in strijd met de voorschriften dan op dit soort maatschappelijke assets moet worden geactiveerd en afgeschreven. De kapitaallast die daaruit voortkomt dient ten laste van de exploitatiebegroting te worden gebracht. Voorgesteld wordt om dit 2025 wordt dit wel zo ingevuld. Uw raad wordt voorgesteld hiertoe een krediet beschikbaar te stellen. Door deze handelswijze ontstaat in de programmabegroting 2025 ruimte binnen het budget dat voor vervanging van openbare verlichting beschikbaar is gesteld. In 2025 is nog geen sprake van een kapitaallast die ontstaat door te activeren. Het gaat in totaal om een bedrag van ca. € 553.000. Deze ruimte kan in 2025 worden ingezet om: * Het bedrijfsplan op te stellen * Het antennebeleid te actualiseren * Een pilot voor het plaatsen van laadlichtmasten uit te voeren Om onnodige risico's te vermijden wordt in 2025 ingezet op de vervanging van openbare verlichting in hetzelfde tempo als in de voorgaande jaren. Er wordt hierop dus nog niet versneld. Pas als het bedrijfsplan klaar is wordt bepaald in hoeverre verantwoord versneld kan worden.

De begroting wijzigt hierdoor als volgt: Investeringen: 2024 0

2025 553.000

2026 ntb.

Vervangingsbudget OVL Afschrijving OVL Rente OVL Opstellen bedrijfsplan Opstellen antennebeleid Apparaatslasten (sensorenbeleid) In gang zetten pilot laden

2024 553.672 0 0 0 0 0 0

2025 353.672 0 0 62.000 50.000 0 88.000

2026 507.472 36.800 9.400 0 0 ntb 0

Totaal

553.672

553.672

553.672

Vervangingsinvesteringen OVL Exploitatie:

Betrokkenheid raad De raad is besluitvormend over het op te stellen bedrijfsplan met als basis een nieuwe laadvisie, antenne - en sensoren beleid. De raad gaat over de (her)allocatie van middelen die in de begroting beschikbaar zijn gesteld. De raad gaat over het beschikbaar stellen van investeringskredieten.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König