2024-674 Raadsvoorstel Wonen Ruimte Stad

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Visie Toekomst Wonen Deventer (Fase 3 Wonen Ruimte Stad) Wethouder De Geest, 2024-674 17-09-2024 DEV-PRO-WG

Inleiding Door middel van een raadsmededeling (2024-296) hebben wij u geïnformeerd over de inhoud van het tussenproduct Wonen Ruimte Stad fase 3 (Kansenkaart Wonen Deventer). We doorlopen dit proces onder de werktitel Deventer Bouwt. Het tussenproduct laat zien hoe de keuzes voor woningbouw na 2028 samenhangen met andere thema’s en opgaven binnen Deventer. Om te komen tot nieuwe woningbouwlocaties zullen keuzes en afwegingen gemaakt moeten worden.Naast woningbouw zijn er meer opgaven met een ruimtevraag, zoals energietransitie, werklocaties, landbouwtransitie en nieuwe natuur. In dit geheel zal een afweging gemaakt worden voor nieuwe woningbouwlocaties. Op 25 juni en 3 juli hebben wij u tijdens een raadstafel geconsulteerd over de volgende vragen: 1. Hoe kijkt u naar gezondheid als overkoepelend thema voor groei/verstedelijking van Deventer en wat geeft u ons mee ten aanzien van dit thema? 2. Hoe kijkt u aan tegen de compacte stad als principe voor verdere verstedelijking voor de korte en middellange termijn (tot 2035) en welke aandachtspunten geeft u ons daarbij mee? 3. Hoe kijkt u aan tegen de ontwikkeling van minimaal één grotere locatie om voor de middellange termijn (tot 2035) voldoende nieuwe woningen aan te bieden? 4.

Kan het college voor de langere termijn (na 2035) de ontwikkeling van de locatie Stadsland inbrengen in het onderzoek Verstedelijking in Balans van de regio Stedendriehoek inclusief bijbehorende maatregelen? Tijdens de behandeling in de raadstafel is toegezegd dat fase 3 Wonen Ruimte Stad wordt afgesloten met besluitvorming in uw raad, waarbij wij u vragen uitspraken op basis van de consultatie te bevestigen. Deze (principe) uitspraken geven ons richting voor de verdere uitwerking van mogelijke woningbouwlocaties en nader onderzoek in het kader van de Omgevingsvisie.

Raadsvoorstel 1. Het traject Wonen Ruimte Stad af te sluiten en de kansenkaart Wonen Deventer als bouwsteen in te brengen in de scenarioverkenning voor de Omgevingsvisie Deventer; 2. Vooruitlopend op de definitieve aanwijzing van de kwantitatieve en kwalitatieve programmering wonen, ruimte en stad de volgende richtinggevende uitspraken te doen: • Het thema gezondheid als overkoepelend thema te hanteren voor afwegingen en plan uitwerkingen en dit thema in de Omgevingsvisie nader uit te werken. • In aanvulling en vervolg op eerder onderzoek opdracht te geven om nader onderzoek te doen naar de doelgroepen waarvoor gebouwd moet worden. • Het bestaand beleid voor de ontwikkeling van woningbouwlocaties te continueren: de compacte stad (planuitwerking binnen de gebiedsprogramma’s Centrumschil en Keizerslanden) en de realisatie van de overige huidige harde en semi harde planvoorraad en Wechelerhoek. • Voor de middellange termijn de volgende potentiële woningbouwlocaties te verkennen: Vijfhoek Zuid-Oost, Baarlerhoek en Bergweide 3 en de opbrengsten van deze verkenningen te betrekken bij de afwegingen in het kader van de Omgevingsvisie.

• De beoogde zoeklocaties (Diepenveen-Zuidwest, Diepenveen-Zuid ten westen van de Boxbergerweg, Zandweteringpark-West, Gouden Driehoek, Brinkgreven, Rielerenk en Sportvelden Rielerenk) tussen stad Deventer en de kernen Schalkhaar en Diepenveen op dit moment niet verder te verkennen.

•

Voor de lange termijn integraal te verkennen of en hoe de locatie Stadsland voor woningbouw beschikbaar is in relatie tot de ruimtelijke reservering van een bypass voor de IJssel. 3. Een budget beschikbaar te stellen van € 500.000 voor de verdere verkenningen van de genoemde (potentiële) woningbouwlocaties, te weten: • Gebiedsprogramma Centrumschil • Gebiedsprogramma Keizerslanden • Baarlerhoek • Deventer Zuidoost (Vijfhoek) • Bergweide 3 • Stadsland 4. Het onder beslispunt 3 gevraagde budget te dekken uit de gereserveerde middelen wonen, werken en verjongen.

Kern raadsvoorstel Het tussenproduct Wonen Ruimte Stad laat zien hoe de keuzes voor woningbouw samenhangen met andere thema's en opgaven binnen Deventer. Integrale afwegingen worden in het kader van de Omgevingsvisie gemaakt. Wij stellen u voor de kansenkaart Wonen Deventer als bouwsteen in te brengen in de Omgevingsvisie Deventer. Het thema Gezondheid zal als kader in de Omgevingsvisie Deventer verder worden uitgewerkt. Voor het vervolg richting Omgevingsvisie stellen wij voor nader onderzoek te doen voor welke doelgroepen we moeten bouwen en welke woonmilieus daarbij passend zijn. Voorgesteld wordt om voor de korte termijn het bestaand beleid voort te zetten: planrealisatie van de huidige harde en semi harde planvoorraad, de gebiedsprogramma's Centrumschil en Keizerslanden en de locatie Wechelerhoek. Wij stellen u voor de verkenningen voor de middellange termijn te starten voor enkele potentiële woningbouwlocaties: Vijfhoek Zuid-Oost, Baarlerhoek en Bergweide 3. Deze locaties worden in relatie met andere keuzes en dilemma’s (ruimte voor bedrijvigheid, bereikbaarheid, groenblauwe opgaven) verder verkend. De opbrengst van de verkenningen wordt betrokken bij de afwegingen die in het kader van de Omgevingsvisie gemaakt gaan worden.

Specifieke zoekgebieden in de zones tussen de stad en de kernen Diepenveen en Schalkhaar (Diepenveen-Zuidwest, Diepenveen-Zuid ten westen van Boxbergerweg, Zandweteringpark-West, Gouden Driehoek, Brinkgreven, Rielerenk en Sportvelden Rielerenk) worden in het kader van Wonen Ruimte Stad op dit moment niet verder verkend in verband met het versterken en behouden van de groene ruimte. Dat betekent niet dat hier nooit (woningbouw) ontwikkeling zal plaatsvinden, maar in het kader van wonen ruimte stad om aan de ambitie van 11.000 woningen te voldoen, zijn deze nu niet in beeld. In het kader van het onderzoek Verstedelijking in Balans stellen wij voor de locatie Stadsland voor de lange termijn te gaan verkennen. Dit betekent dat wij nader in beeld brengen wat de kansen en belemmeringen zijn en welke woonmilieus hier mogelijk zouden kunnen komen. Om dit te verkennen zullen wij nader het gesprek moeten aangaan met het rijk, de provincie, de buurgemeenten en de direct betrokkenen, zoals Stichting IJssellandschap en landgoedeigenaren in de omgeving.

Beoogd resultaat Tijdig passende woningbouwlocaties beschikbaar hebben die in overeenstemming zijn met de geformuleerde ambities van de routekaart Wonen en voorzieningen.

Kader * Wonen & voorzieningen, versterken arbeidsmarkt .. en verjongen!’ (Inclusief routekaarten Wonen en ruimte stad Deventer, Bathmen en kernen) vastgesteld door de raad op 22 december 2021 * Raadsmededeling Proces Wonen Ruimte Stad (14-07-2022)

* Raadsmededeling Wonen en Voorzieningen (W+V); uitwerking routekaart Wonen Ruimte Stad (2023-177, 31 mei 2023) * Raadsmededeling Wonen Ruimte Stad fase 3 (2023-816, 5 oktober 2023) * Raadsmededeling Samenhang Visietrajecten (2024-356, 24 april 2024) * Raadsmededeling proces omgevingsvisie (2024-525, 12 juni 2024) * Tussenproduct Visie Toekomst Wonen Deventer (fase 3 Wonen Ruimte Stad, 07-05-2024)

Argumenten ten behoeve van de raad Integrale afwegingen worden in het kader van de Omgevingsvisie gemaakt. Het tussenproduct Wonen Stad (De kansenkaart Wonen Deventer) laat zien hoe de keuzes voor woningbouw samenhangen met andere thema’s en opgaven binnen Deventer. De keuzes op verschillende thema's worden in de Omgevingsvisie gecombineerd door middel van het uitwerken van een aantal scenario’s. Integrale afwegingen worden in het kader van de Omgevingsvisie gemaakt. Wij stellen u voor de kansenkaart Wonen Deventer als bouwsteen in te brengen in de Omgevingsvisie Deventer. In de Omgevingsvisie zal ook duidelijk worden in hoeverre Deventer de opgave van 10.000 woningen voor de stad kan realiseren, zowel door middel van inbreiding als door middel van uitbreiding. Gezondheid is een belangrijk overkoepelend thema waar we in de afwegingen en de uitwerking naar kijken. Het thema gezondheid omvat diverse aspecten zoals het stimuleren van ontmoeting, aansluiting bij voorzieningen, voldoende groen in de omgeving voor sport, spel, recreatie en ruimte voor biodiversiteit, ruimte voor klimaatopgaven, een goede mix aan woningen, bereikbaarheid per fiets. Dit zijn allerlei zaken die we ook in het afwegingskader al benoemd hebben en die vanuit de brede participatie naar voren kwamen. Dit thema wordt in het kader van de Omgevingsvisie verder uitgewerkt.

Om te komen tot betere programmatische vertaling voor verschillende woningbouwtrajecten is nader onderzoek nodig naar de doelgroepen waarvoor we willen bouwen. In fase 2 is in 2021 door bureau KAW globaal in beeld gebracht welke doelgroepen we willen binden aan Deventer. In het tussenproduct wordt aangegeven dat verder onderzoek uitwerking nodig is om concreet te maken hoe de verschillende doelgroepen er uit zien, wat hun woonwensen zijn, en hoe we hen via het woningaanbod aan Deventer kunnen binden. Daarbij moet goed betrokken worden wat nu al in de planningscapaciteit van de woningbouw zit en wat we van daaruit willen toevoegen op verschillende woningbouwlocaties. Dit hebben we nodig om een meer concrete programmatische vertaling voor verschillende woningbouwtrajecten te krijgen. Het onderzoek moet duidelijkheid geven in hoeverre we alle doelgroepen kunnen en willen bedienen; daarbij kijken we specifiek naar de woonmilieus ‘dorps wonen’ en ‘groen stedelijk wonen’ waar we nu in de programmering te weinig geschikte locaties voor hebben. Dit onderzoek zal ook bijdragen aan de ambitie van Deventer om de arbeidsmarkt te versterken door, onder andere, jongeren in Deventer te behouden en naar Deventer te trekken.

Het bestaand beleid wordt voortgezet Voor de korte termijn (tot 2030) wordt verder gewerkt aan de harde en semi harde planvoorraad, planvorming van de woningbouw binnen de gebiedsprogramma's Centrumschil en Keizerslanden en planvorming van de locatie Wechelerhoek. De compacte stad (met daarbij de binnenstedelijke locaties binnen de Centrumschil/Kien) is uitgangspunt voor het vervolg van de woningbouw in Deventer. Dat betekent dat de binnenstedelijke locaties vanuit de Centrumschil (dus ook de locaties Volkstuinen, Kien P+R, Verzetslaan 20, Broedereplein, Scapino, Hema, en Haveneiland) worden voortgezet. Voor Keizerslanden worden nog woningen toegevoegd in Steenbrugge, Marke Noord, Ludgeruskwartier/ Roelandflatlocatie, Van Hetenlocatie, Oranjekwartier, Boerhaave - sportveld, St. Jozeflocatie, en inbreidingslocaties die thans voorzien zijn (K.de Grotelaan en

Gooszenstraat).De raad heeft op 19 juni 2024 ingestemd met het Concept-omgevingsprogramma Wechelerhoek. Op basis van dit besluit wordt de planvorming voor Wechelerhoek voortgezet. In totaal gaat het hierbij om 6.000 tot 8.000 nieuwe woningen, waarbij ook rekening gehouden moet worden met planuitval. Er zijn enkele potentiële Woningbouwlocaties waarvoor de verkenningen opgestart kunnen worden. De locaties Vijfhoek Zuid-Oost, Baarlerhoek en Bergweide 3 zijn potentiële woningbouwlocaties waarvoor de verkenningen opgestart gaan worden; Dit betreft verdere verkenningen voor de middellange termijn (tot 2035). De locatie Vijfhoek Zuid-Oost valt zowel in de ontwikkelrichting Compacte stad plus als in de ontwikkeling Stadsrandontwikkeling. Verkend zal worden op welke wijze de woningbouwopgave samenhangt met andere thema's zoals voldoende sportvoorzieningen, verankering waardevolle laanstructuren en als schakel in de groenblauwe hoofdstructuur. Ook zullen milieutechnische aspecten verkend worden. Voor de potentiële zoeklocaties Bergweide 3 en ontwikkeling Baarlerhoek zijn er onder andere relaties met de thema's Bereikbaarheid, Ruimte voor werken en de inpassing van een hoogspannings- en middenspanningsstation aan de orde. Bij de relatie met ruimte voor werklocaties zullen, specifiek voor Bergweide 3, betrokken stakeholders zoals ondernemers en het DEP tijdig betrokken worden.

Keuzes voor wonen, werken of een mix van beiden, moeten nog gemaakt worden. In totaal gaat het voor deze locaties om 2.000 tot 3.000 woningen. Mogelijke ontwikkeling van deze locaties vraagt nader integraal onderzoek dat in de Omgevingsvisie wordt betrokken. Er wordt nu dus nog niet besloten deze locaties aan te wijzen voor woningbouw. Nu wordt besloten de kansen voor woningbouw verder te verkennen en de definitieve keuze en afweging te maken bij de Omgevingsvisie. In de Kansenkaart is opgenomen dat niet alle beoogde zoeklocaties locaties nodig zijn voor ontwikkeling. In verband met de groene corridors waarmee we de groene structuur willen versterken en verbinden en het behoud van groene ruimte nabij de stad zullen de zoeklocaties tussen de stad en de kernen Diepenveen en Schalkhaar niet verder verkend worden voor de woningbouwopgave in het kader van Wonen Stad. Dit gaat om de locaties Diepenveen-Zuidwest, Diepenveen-Zuid west van Boxbergerweg, Zandweteringpark-West, Gouden Driehoek, Brinkgreven, Rielerenk en Sportvelden Rielerenk. Dat wil niet zeggen dat hier nooit woningbouw zal komen. Dit zijn ook gebieden die in het kader van de Omgevingsvisie verder geduid zullen worden. De locatie Stadsland kan mogelijk op de langere termijn een bijdrage leveren aan de woningbouwopgave in Deventer.

Het kabinet heeft zes regio’s aangewezen waar grootschalige woningbouw na 2030 moet plaatsvinden. De Stedendriehoek maakt hiervan onderdeel uit. Uit steeds meer onderzoeken en signalen vanuit het ministerie van BZK blijkt dat juist in de regio Stedendriehoek grote kansen liggen. Zo biedt het bestaande spoorwegennet nog ruimte voor extra personenvervoer als enige gebied in de ring rondom de Randstad. In het kader van het Regio Arrangement wordt de opgave Verstedelijking in Balans uitgewerkt. In dit traject wordt de komende jaren toegewerkt naar een verstedelijkingsstrategie waarin de woningbouwopgave in relatie tot andere opgaven wordt uitgewerkt in de regio, samen met het Rijk. Het gaat hier om planontwikkeling op de langere termijn, tijdshorizon na 2040. De mogelijkheden voor woningbouw binnen Deventer zijn beperkt. De aandacht voor uitleglocaties is ook een kwalitatief en niet alleen een kwantitatief vraagstuk. We bereiken de gewenste aantallen woningen niet met alleen inbreiden. Zoals in het tussenproduct staat vermeld is het laadvermogen van de stad ook eindig: De kwaliteit van leven en gezondheid komt bij blijvend inbreiden ook onder druk te

staan. In de stad moet ruimte blijven voor ontmoeten, bewegen, groen, werken, bereikbaarheid en maatregelen voor energietransitie en klimaatadaptatie. Niet alles kan worden opgelost binnen de bebouwde kom. Een voordeel van Stadsland is de nabijheid van de (binnen)stad met alle voorzieningen op loop en/of fietsafstand. Vanuit de gezonde stad principe is de locatie interessant, bijvoorbeeld ten aanzien van het verminderen van autogebruik in verband met de ligging t.o.v. de stations Deventer en Twello. Voor het Stadsland ligt er een kans om de woningbouwopgave te koppelen aan de wateropgave vanuit het Rijk, waarbij de keuze over een bypass nog gemaakt moet worden. De mogelijkheden van de ontwikkeling zijn afhankelijk van andere ruimtelijke processen zoals het Integraal Riviermanagement met de ruimtelijke reservering voor een eventuele bypass van de IJssel en de herijking van de voorkeursstrategie voor de IJssel. We willen voor deze locatie de kansen en dilemma’s, zoals onder andere hier boven beschreven, verder onderzoeken, voordat er besluiten worden genomen over mogelijke woningbouw. In de verkenning staat centraal hoe we hier een goed integraal ontwerp kunnen maken, waarbij we rekening houden met aspecten als bodem water sturend en klimaat adaptatie.

Bij de uitwerking en de verkenning zullen belanghebbenden, zoals Stichting IJssellandschap (de eigenaar), gebruiker en omliggende landgoedeigenaren worden betrokken.

Betrokken partijen en participatie In fase 2 is breed geparticipeerd met inwoners en stakeholders (onder meer Platform Wonen, Rondeel, economische partners, Saxion, Aventus, Deventer Jong, WIJD, werkgroep Rielerenk en Netwerk Schalkhaar, diverse adviesgroepen). Om inwoners van Deventer bewust te maken over de noodzaak van de woningbouwopgave, zijn zij benaderd met vragen over de opgave. Onder andere via een enquête onder Deventenaren en een aantal fysieke bijeenkomsten. De reacties uit deze gesprekken zijn meegenomen in het werkboek ‘Deventer Bouwt in gesprek met de stad'. In fase 3 van de opgave is bewust gekozen om met selecte groepen het gesprek voort te zetten om de keuzes en dilemma's concreter op tafel te krijgen. Op 27 maart van dit jaar is een brede groep uitgenodigd die eerder bij fase 2 ook betrokken was. Op deze manier is input en expertise opgehaald met als doel het verduidelijken en verbeteren van de kwaliteit van het beleid. De opbrengst van deze sessies zijn verwerkt in bijlage 1 van de tussenrapportage. Voordat uitwerkingen (via de Omgevingsvisie) ter besluitvorming worden voorgelegd aan het college en de raad, worden inwoners en andere stakeholders in het kader van de participatie rondom de Omgevingsvisie betrokken.

Financiële consequenties Het opstellen en begeleiden van het tussenproduct heeft plaatsgevonden ten laste van het budget Wonen, Werken en Verjongen dat door de raad beschikbaar is gesteld. Voor het verder verkennen van de potentiële ontwikkellocaties is budget nodig. De uitgaven worden geraamd op € 500.000. Het gaat om de volgende verdere verkenningen van: - Gebiedsprogramma Centrumschil - Gebiedsprogramma Keizerslanden - Baarlerhoek - Deventer Zuidoost (Vijfhoek) - Bergweide 3 - Stadsland

Door de raad is in een eerder stadium al budget vrijgegeven voor het traject wonen, werken en verjongen in het algemeen en Wonen Ruimte Stad in het bijzonder. Na deze fase 3 resteert er voldoende budget om de verdere verkenning te kunnen dekken. Er is dus geen aanvullend budget nodig. Samengevat is er door de raad € 2,8 miljoen beschikbaar gesteld voor de periode 2021-2026. Daarvan is tot en met heden € 1,1 miljoen besteed. Resterend is er dus nog € 1,7 miljoen beschikbaar, waarvan verzocht wordt € 500.000 beschikbaar te stellen voor de verkenning van de bovengenoemde potentiële ontwikkellocaties. De uitkomsten van deze verkenningen worden geïntegreerd in de Omgevingsvisie. Voor het opstellen van de Omgevingsvisie is al separaat budget beschikbaar.

Betrokkenheid raad Door middel van een raadsmededeling Samenhang Visietrajecten (april 2024, nummer 2024-356) is de raad geïnformeerd over de samenhang tussen verschillende visietrajecten, zoals de omgevingsvisie, toekomstvisie, visie landelijk gebied en wonen ruimte stad. Toegelicht is dat keuzes op verschillende thema’s worden gecombineerd door middel van het uitwerken van een aantal scenario’s. De besluitvorming over het traject Wonen Ruimte Stad en de kansenkaart wonen Deventer maken deel uit van de scenario’s. U wordt in het eerste of tweede kwartaal 2025 betrokken bij de inhoudelijke afweging op omgevingsvisieniveau. Uiteindelijk zetten we in onze omgevingsvisie onze integrale ruimtelijke visie uiteen en onderbouwen we de samenhang in onze keuzes. Het traject van de Omgevingsvisie moet in 2026 zijn afgerond. Uiteindelijk stelt de raad de omgevingsvisie vast. Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König