2024-50 Reactie BW op advies ASDD mbt regiovisie beschermd wonen en maatschappelijk opvang

Grote Kerkhof 1 Postbus 5000 7400 GC Deventer 14 0570 telefoon

Adviesraad Sociaal Domein Deventer T.a.v. de voorzitter, mevrouw Santbergen

direct telefoonnummer

e-mail

DEV-BLD/2024-50 kenmerk

13 februari 2024 uw referentie

datum

Advies regiovisie Beschermd Wonen, Maatschappelijke Opvang Verslavingszorg en Openbare Geestelijke Gezondheidszorg contactpersoon

onderwerp

Geachte mevrouw Santbergen, Wij hebben uw advies op de concept regiovisie beschermd wonen en maatschappelijke opvang 2024 tot en met 2026 ontvangen op 6 september 2023. Wij stellen uw advies zeer op prijs. Hieronder onze reactie op uw advies. Als eerste geeft u aan dat u zich kunt vinden in de twee centrale doelstellingen. Echter de bijbehorende prestatie Indicatoren vindt u wat ambitieus (waar op zich niks mis mee is), gezien de stand van zaken op de woningmarkt en het personeelsgebrek in de zorg. Wij danken u voor uw steun voor de twee doelstellingen. Wij onderkennen dat dit de beoogde resultaten uitdagend zijn, maar juist de problemen die u constateert vragen wat ons betreft een ambitieuze aanpak. Ten tweede geeft u aan dat u het goed om te lezen vindt dat de 5 Midden IJssel-gemeenten een concept vernieuwd samenwerkingsconvenant hebben klaarliggen. Uw vraag hierbij: zijn in het convenant ook afspraken opgenomen over de mogelijkheden als inwoners BW/MO hulp nodig hebben buiten de regio ? (bijv. door gespecialiseerde zorgvraag of door ‘overvol’) Wij danken u voor uw waardering voor de gemeentelijke samenwerking die de 5 gemeenten hebben vastgelegd in het convenant. In het convenant zijn geen afspraken opgenomen voor inwoners om ondersteuning in de vorm van beschermd wonen en opvang buiten de regio te wensen.

Die afspraken hebben gemeenten wel vastgelegd in landelijke convenanten en beleidsregels inzake landelijke toegankelijkheid van voorzieningen beschermd wonen en maatschappelijke opvang. De samenwerkingsregio beschermd wonen en maatschappelijke opvang regio Midden-IJssel, heeft zich via de centrumgemeente Deventer ook verbonden aan deze afspraken. Criterium is daarbij ‘waar de meeste kans van slagen is op een succesvol traject’. Ten derde geeft u aan dat u het goed om te lezen vindt dat er moeite wordt gedaan de regionale ‘(v/h)client- en inwonerparticipatie versterken en faciliteren en meer gebruik maken van (v/h)cliënten en ervaringsdeskundigen bij de vormgeving, voorbereiding en uitvoering van beleid.’ We zijn altijd bereid om daar over mee te denken en zijn benieuwd naar hoe dit vorm krijgt en ingezet wordt. Ons inziens blijft het cliëntenperspectief daarbij een centraal uitgangspunt. Wij danken u voor uw ondersteuning van dit beleid en uw aanbod om mee te denken. Bij de vormgeving, voorbereiding en uitvoering van beleid zullen wij regionaal en lokaal zeker een beroep op u doen.

Uw vierde opmerking betreffende Actielijn 1 waarbij u de passage ‘Wij gaan dan ook waar mogelijk stigmatisering en uitsluiting van mensen met een psychische kwetsbaarheid tegen’ een belangrijk uitgangspunt vindt. Wij danken u voor uw ondersteuning van dit uitgangspunt in ons beleid. Ten vijfde geeft u aan dat voor een inclusieve buurt/ dorp/ stad de medewerking van mensen aldaar nodig is. Hoe worden zij betrokken ? Hoe worden draagkracht en draagvlak gecreëerd en/of verhoogd in de (beoogde) buurten en met de buren ? Wordt er [bijv. informatie, handvaten, (financiële) ondersteuning geboden om dit te organiseren? Maar ook: wat gebeurt er als het ‘niet goed’ gaat; hoe wordt er omgegaan met zorgwekkende situaties of overlast, kan er dan snel gehandeld worden? Wij zijn het eens met uw stelling dat voor een inclusieve buurt, dorp en stad medewerking van bestaande inwoners nodig is en ook de draagkracht en draagvlak belangrijk is. De wijze waarop inwoners betrokken worden kan per gemeente verschillen. Uw vragen daaromtrent worden dan ook betrokken bij lokale beleidsvorming, bijv. bij het lokale actieplan. Ten zesde leest u bij actielijn 2 dat de gemeenten in samenwerking met de woningbouwcoöperaties met voorrang een woning gaan toewijzen aan inwoners uit de aandachtsgroepen (via bijv. regelingen als de opstapregeling, bijzondere bemiddeling, Housing First).

De ASDD geeft aan dat dit van invloed kan zijn op de dynamiek en draagkracht en evt. draagvlak- van buurt/dorp en vraagt zich af: wordt hier rekening mee gehouden? De opstapregeling en de regeling bijzondere bemiddeling zijn bestaande regelingen. Ook wij achten de draagkracht van dorpen, buurten en steden belangrijk. Daarom heeft dit ook de aandacht van gemeenten en corporaties. Als zevende punt vindt u dat het ondersteunen en ontwikkelen van het sociale netwerk goed is uitgewerkt. Wij danken u voor uw compliment in deze. Ten achtste kijkt u uit naar de uitvoering van de ‘Maatregelen regionale verkenning voorkomen dakloosheid jongeren’ en is altijd bereid om hierbij betrokken te worden. Ook wij kijken uit naar de verdere uitvoering van de ‘maatregelen regionale verkenning voorkomen dakloosheid jongeren’ en nog meer naar de resultaten daarvan. Wij danken u voor uw aanbod om hierbij betrokken te worden Ten negende verwijst u naar het ASDD-advies [aan de gemeente Deventer] ‘Wijkgericht werken aan gezondheid’ van 15 mei 23 m.b.t. GALA. De gemeente Deventer dankt u voor uw advies en betrekt dit ook bij de verdere lokale uitvoering van GALA. Ten tiende onderstreept u dat presentie en vroegsignalering een belangrijk onderdeel van preventie zijn.

‘Zorgdragen voor voldoende sociale professionals die present kunnen zijn en laagdrempelig eerste (sociale) hulp en ondersteuning kunnen bieden aan onze inwoners (waarbij specifieke aandacht voor jongeren), en kunnen signaleren of toe kunnen leiden naar hulp en ondersteuning’ acht de ASDD een mooi streven. De ASDD vraagt zich af hoeveel sociale professionals de gemeenten dan wel niet nodig hebben (aangezien de 5 regiogemeenten samen bijna 243.000 inwoners hebben). De ASDD vraagt zich af op die professionals er zijn met de huidige arbeidsmarkt. De ASDD is in deze benieuwd naar het uitvoeringplan. De ASDD vraagt zich af of er plannen, ideeën zijn m.b.t. wat te doen als er niet voldoende sociale professionals beschikbaar zijn? Dit mede in het licht dat de planperiode 2024 t/m 2026 betreft. En ook vraagt de ASDD zich af hoe andere vroegsignaleerders (bijv. informele netwerken, buren, onderwijs, politie) betrokken worden? Wij danken u voor ondersteuning voor ons beleid in deze. Het betreft een lokale afweging hoeveel sociale professionals per gemeente nodig zijn om in voldoende mate invulling te geven aan dit streven. Het is daarbij de vraag of meer sociale professionals nodig zijn dan de huidige sociale professionals. Het antwoord op deze vragen kan per gemeente verschillen alsmede ook hoe andere vroegsignaleerders betrokken worden.

De gemeente Deventer zal uw vragen in deze betrekken bij het lokale actieplan. Als elfde punt ‘Voldoende passende en betaalbare huisvesting’ acht de ASDD ook een mooi streven. Gezien de huidige situatie op de woningmarkt – m.n. de sociale woningmarkt - lijkt dat de ASDD een

utopie (daar deze regiovisie de planperiode 2024 t/m 2026 betreft). Zijn er plannen, ideeën over hoe om te gaan met niet voldoende betaalbare huisvesting voor de speciale aandachtsgroepen, maar zeker ook voor de niet/minder speciale groepen? Wat ons betreft is voldoende passende en betaalbare huisvesting niet alleen een mooi streven, maar ook zeer belangrijk om onze regionale doelstellingen te kunnen behalen. Hoe hier per gemeente concreet invulling aan wordt gegeven betreft gemeentelijk beleid. De gemeente Deventer zal deze vragen dan ook betrekken bij het lokale beleid inzake betaalbare huisvesting en/of het lokale actieplan. De druk op de sociale huur woningmarkt is ook in de gemeente Deventer de afgelopen tijd inderdaad toegenomen. Wel zijn voldoende betaalbare woningen zeer belangrijk om onze regionale doelstellingen te kunnen behalen. Het streven van het Rijk is dat alle gemeenten in Nederland naar 30% sociale huurwoningen toegroeien. Zo komen er voldoende sociale huurwoningen beschikbaar én komt er een betere verdeling over het land. In de Woondeal West-Overijssel (december 2022) zijn bijvoorbeeld afspraken tussen provincie, gemeenten en Rijk gemaakt over welk programma nodig is om invulling te geven aan de woonbehoefte. Daarin is afgesproken dat 30% sociale huurwoningen in nieuwbouwplannen nodig is om de verschillende doelgroepen te kunnen huisvesten.

De gemeente Deventer ziet daarnaast Flexwonen als middel om versnelling, doorstroming en vernieuwing op gang te brengen. Regionaal zal daarnaast ook een initiatief als ‘Kamers met Aandacht’ worden gestart. Ten twaalfde leest u bij actielijn 3: ‘Ons doel is om de komende periode de ondersteuning nog meer en beter aan te laten sluiten bij de ondersteuningsbehoefte en situatie van een inwoner. (…) En ook als de behoefte aan ondersteuning intensief is of dient te kunnen variëren.’ De ASDD vraagt zich af of er voor dit doel meer gecontracteerde ondersteuning is ingekocht door de gemeente? Kan dit ook geleverd worden? Alle gemeenten hebben aanbieders maatschappelijke ondersteuning gecontracteerd voor begeleiding in de thuissituatie. De komende periode zal gezamenlijk nader verkend worden of dit voldoende is om ons doel te behalen of dat er meer of andere ondersteuning gecontracteerd zou moeten worden en/of dat ook geboden kan worden. Ten dertiende adviseert u om (contraproductieve) drang en dwang te voorkomen. Wij zijn het met u eens dat drang en dwang zoveel als mogelijk moet worden voorkomen, maar in sommige situaties is dit een middel om toch verandering te bewerkstelligen en zowel de veiligheid van de inwoner als diens omgeving te waarborgen. Wij willen deze middelen daarom ook zeker niet uitsluiten.

Ten veertiende vindt u het goed dat er voor ‘24-uurse bereikbaarheid van begeleiding bij thuiswonen’ gezorgd wordt. De ASDD adviseert hierbij ook te voorzien in ‘concrete handjes’, indien nodig. De ASDD is benieuwd hoe dit vorm wordt gegeven. Wij zien uw waardering bij dit punt als ondersteuning voor ons beleid. Hoe de ’24-uur bereikbaarheid van begeleiding bij thuiswonen’ uit in de praktijk concreet vorm gaat krijgen moet nader worden verkend. Als vijftiende punt leest u: Vernieuwende woonconcepten (tussenvormen) naar behoefte. (…)Zeker waar het jongvolwassenen betreft, lijkt er een behoefte te zijn aan ‘tussenvormen’. Daar waar die behoefte blijkt, spannen we ons in op die ‘tussenvormen’ mogelijk te maken en besluiten we hierover’ De ASDD vraagt zich af waaruit dit moet blijken, zodat er besloten kan worden om dit mogelijk te maken? De behoefte bij jongvolwassenen (b)lijkt er toch reeds te zijn? In de verschillende gemeenten in de regio is inmiddels geconstateerd dat er behoefte is aan deze vernieuwende woonconcepten, zeker waar het jongvolwassenen betreft. In elke gemeente in de regio kan dit er echter weer een andere vorm krijgen en kent de besluitvorming daarover een eigen dynamiek. Voor de gemeente Deventer geldt dat de gemeente reeds een aanzienlijke groep jongeren in beeld heeft die behoefte hebben aan een tussen(woon)vorm.

Momenteel is de gemeente bezig met het verbeteren van het 'Powerhouse' woonconcept. Jongeren die wonen in een Powerhouse krijgen ondersteuning op het gebied van zorg/welzijn, woonvaardigheden en re-integratie richting werk of dagbesteding. Momenteel is er één Powerhouse-locatie. De komende periode wil de gemeente Deventer meer locaties realiseren in Deventer. Ten zestiende geeft u aan dat het mooi is dat er Bed & break-plekken zijn. Wel vindt de ASDD het jammer dat mensen zonder vaste woon- of verblijfplaats er geen gebruik van kunnen maken. De

ASDD vraagt zich af waarom dat is. En of dat ook geldt voor de mensen uit de maatschappelijke opvang. Wij danken voor uw waardering voor de Bed&Break-plekken. Bed & Break logeerplekken bieden mensen de mogelijkheid om 1 tot 2 weken tot rust te komen in de beschermende omgeving van een instelling, op het moment dat de problemen hen thuis te veel worden. Zij kunnen daarna weer terugkeren. Het is dus echt bedoeld voor een korte periode voor mensen die wel een thuissituatie kennen. Voor mensen zonder thuis, die zich op enig moment in hun leven niet kunnen handhaven in de samenleving kennen we de maatschappelijke opvang. Ten zeventiende leest u in de regiovisie: ’Waar extra ondersteuning nodig is gericht op het bevorderen van maatschappelijk herstel kan gebruik worden gemaakt van regionaal beschikbaar professioneel casemanagement.’ De ASDD vraagt zich af welk casemanagement hier wordt bedoeld (werk, scholing, dagbesteding, zorg, …) en hoe wordt samengewerkt? Het betreft het casemanagement welke regionaal wordt gesubsidieerd bij de aanbieder Tactus verslavingszorg, specifiek voor mensen die kampen met verslavingen. Bij het uitvoeren van het casemanagement wordt samengewerkt met instanties waar nodig. Aangezien casemanagement een product is, is dit in de uiteindelijke regiovisie veralgemeniseerd.

Ten achttiende stelt u dat ook niet-professionele hulp belangrijk gebleken is bij het herstel, zoals zelfhulpgroepen/lotgenotencontact (online en fysiek), herstelcursussen, samen eten/bewegen, ed. De ASDD vraagt: worden deze activiteiten ook voldoende gefaciliteerd, gecontracteerd en gespreid over de regio? Is er aandacht, aanbod voor naasten [ouders, partners, kinderen] van verslaafden – al dan niet gestopt bijv. zelfhulpgroepen/lotgenotencontact (online en fysiek), trainingen, activiteiten voor de kinderen, ed.) Wij onderkennen dat juist ook niet-professionele hulp belangrijk gebleken is bij het herstel, zoals zelfhulpgroepen/lotgenotencontact. Wij zullen dit benadrukken in de regiovisie. Gemeenten kunnen deze initiatieven zelf bekostigen. Regionaal worden een beperkt aantal groepen die zich richten op omgaan met en tegengaan van verslavingen regionaal gefaciliteerd. Als negentiende punt wijst u op het belang van specifieke preventie-inzet t.o.v. middelengebruik, misbruik en -verslaving, niet alleen bij jeugd, maar ook bij ouderen en groepen daartussen. De ASDD wijst daarbij ook op het ASDD-advies ‘Wijkgericht werken aan gezondheid’ 15 mei 23 m.b.t. GALA. Wij onderschrijven het belang van specifieke preventie-inzet t.o.v. middelengebruik, bij jeugd, maar ook bij ouderen en groepen daartussen. Wij hebben daarom dit ook beschreven in de regiovisie.

Ook is dit onderdeel van het Deventer preventie- en handhavingsplan alcohol. Er wordt in 2024 in de gemeente Deventer een preventie – en handhavingsplan drugsgebruik opgesteld waarin ook de doelgroep ouderen specifiek aandacht krijgt. Tenslotte waardeert u de aandacht voor de overgang van forensische zorg naar beschermd wonen (al dan niet op grond van de Wmo). Wij danken u voor uw steun voor onze aandacht voor de overgang van forensische zorg naar beschermd wonen (al dan niet op grond van de Wmo).

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König