2024-475 Raadsvoorstel Vangnet BUIG 2023

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Vangnet BUIG 2023 Wethouder De Geest, 2024-475 4-06-2024 DEV-BLD-MO

Inleiding Het Buig budget is de gebundelde uitkering die de gemeente van het Rijk ontvangt voor het betalen van de uitkeringen. Als het budget niet toereikend is, kan de gemeente bij het Rijk een aanvraag indienen voor een vangnetuitkering over het afgelopen jaar. Om aanspraak te kunnen maken op een vangnetuitkering, worden vanuit het Rijk voorwaarden gesteld. Om over 2023 in aanmerking te komen voor de vangnetuitkering moet worden voldaan aan de volgende financiële en procedurele voorwaarden: 1. over 2023 moet sprake zijn van een tekort dat meer bedraagt dan 7,5% van de definitief over dat jaar toegekende gebundelde uitkering als bedoeld in artikel 69 Participatiewet; 2. over 2021, 2022 en 2023 moet sprake zijn van een gecumuleerd tekort dat meer bedraagt dan 7,5%, berekend over alleen de definitief over 2023 toegekende gebundelde uitkering als bedoeld in artikel 69 Participatiewet; 3. het college moet in 2024 tijdig een verzoek indienen volgens het daartoe vastgestelde aanvraagformulier; 4. bij het indienen van het verzoek moet het college verklaren dat het maatregelen heeft getroffen om tot tekortreductie te komen. Deze verklaring moet de instemming hebben van de gemeenteraad. Ook moet deze verklaring worden toegelicht; 5.

bij een aanhoudend tekort – dit betekent dat aan de gemeente over 2021 en/of 2022 een vangnetuitkering is verleend – moet het college verklaren dat (aanvullende) interne en externe maatregelen zijn getroffen om tot verdere tekortreductie te komen. Op basis van de realisatie over 2023 kunnen we €149.870,- voor vangnet 2023 aanvragen. Het tekort is hoger dan 7,5% (€ 3.448.580,-) over 2023 en over 2021, 2022 en 2023 is sprake van een gecumuleerd tekort. Hiermee wordt voldaan aan voorwaarden 1 en 2. Met de huidige planning wordt erop gestuurd dat er tijdig een verzoek ingediend kan worden (voorwaarde 3). Het verzoek dient uiterlijk 15 augustus ontvangen te zijn door de Toetsingscommissie. Het college stelt op basis van interne en externe analyse nadere maatregelen voor die moeten leiden tot een tekortreductie. Met de verbetervoorstellen wordt een voortzetting van de in 2022/2023 ingezette lijn beoogd en wordt ingezet op duurzame verbetering van de kwaliteit van de dienstverlening en participatie naar vermogen. In maart is de evaluatie van het actieplan BUIG (ten behoeve van de vangnetaanvraag over 2022) opgestuurd naar de raad. Toen zijn ook de analyse van het tekort en de concept-verbetermaatregelen voor de vangnetaanvraag over 2023 ter consultatie voorgelegd aan de raad. De verbetermaatregelen zijn nader uitgewerkt en liggen nu voor ter instemming.

Hiermee wordt voldaan aan voorwaarden 4 en 5.

Raadsvoorstel In te stemmen met de verbetermaatregelen voor de vangnetaanvraag BUIG 2023, met als doel te komen tot een kwalitatief betere dienstverlening, participatie naar vermogen en een tekortreductie op de BUIG.

Kern raadsvoorstel In de vangnetaanvraag verklaart het college op basis van interne en externe analyse nadere maatregelen te hebben getroffen om het tekort te reduceren. De gemeenteraad wordt gevraagd om in te stemmen met de verklaring van het college. Met de instemming bevestigt de gemeenteraad dat het college: a. voldoende duidelijk heeft gemaakt wat de oorzaken zijn van het tekort; b. voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen afdoende is om de geschetste problemen aan te pakken;

c. voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen tezamen leidt tot een beoogde tekortreductie, waarbij het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief is beschreven en inzichtelijk is gemaakt. De oorzaken van het tekort betreffen: - het budgetaandeel (al jaren een fors verschil tussen het budget dat Deventer ontvangt en de daadwerkelijke 'kans' op bijstand en bijbehorende kosten), - bestandssamenstelling (relatief veel jongeren, grote groep langer dan 5 jaar in de uitkering, relatief veel mensen die na uitstroom weer snel instromen in de bijstand), - doorontwikkeling dienstverlening (aantal in 2022/2023 opgestarte activiteiten en verbetermaatregelen vragen doorwerking in de komende jaren, o.a. doorontwikkeling dienstverlening Groeien, integrale ondersteuning aan jongeren, dienstverlening psychisch kwetsbaren en ondersteuning statushouders Wet inburgering 2013).

Het voorgestelde pakket is afdoende om de problemen aan te pakken en leidt tot een beoogde tekortreductie: - met de Basisbaan (in de wijk) kunnen inwoners die al langer in de bijstand zitten maatschappelijk nuttig werk doen en voor inwoners in de klantgroep Groeien kan het instrument een opstap zijn naar regulier werk, - met de Integrale ondersteuning klanten Groeien wordt complexe casuïstiek integraler opgepakt, wordt ondersteuning ontwikkeld die eraan bijdraagt dat mensen duurzaam aan het werk blijven (voorkómen snelle uit- en instroom) en wordt bekeken hoe belemmeringen om aan het werk te gaan (zoals schulden) weggenomen kunnen worden, - met inzet voor Oude wetters (Wet inburgering 2013) wordt ingezet op meer maatschappelijke participatie en uitkeringsonafhankelijkheid, - met Optimalisatie Inzet op maat (IOM) wordt door middel van o.a. klanttevredenheidsonderzoek 'nieuwe stijl' inzicht verkregen in de waardering van de geboden dienstverlening en kunnen mogelijkheden voor verbetering worden gedestilleerd. In de bijlage worden de analyse en verbetermaatregelen nader beschreven.

Beoogd resultaat De dienstverlening aan inwoners met een Participatiewet-uitkering verbeteren om zodoende het participeren naar vermogen te bevorderen en de kansen op (regulier) werk al dan niet met ondersteuning te vergroten.

Kader Participatiewet Voorwaarden aanvragen vangnetuitkering (Toetsingscommissie vangnet Participatiewet) Programmabegroting Inzet op maat Raadsmededeling 2024-228 (Evaluatie Actieplan BUIG en voorstel verbetermaatregelen vangnetaanvraag 2023) en raadstafel

Argumenten ten behoeve van de raad De vangnetaanvraag 2023 wordt ter instemming aangeboden aan de gemeenteraad. Met de instemming stelt de gemeenteraad vast dat het college inzicht heeft gegeven in de oorzaken van het tekort, de getroffen interne en externe maatregelen, het beoogde effect van deze maatregelen en de bijdrage die deze samen leveren om het tekort verder te reduceren. Met de verbetervoorstellen wordt een voortzetting van de in 2022/2023 ingezette lijn beoogd en wordt verder gegaan met de lessen uit het Actieplan 2022.

Betrokken partijen en participatie De verbetermaatregelen zijn een coproductie van team Beleid, team Inkomensondersteuning en KonnecteD.

Financiële consequenties Op basis van de realisatie over 2023 kan de gemeente Deventer €149.870,- aan vangnetuitkering over dat jaar aanvragen. Het tekort is hoger dan 7,5% (€ 3.448.580,-) over 2023 en over 2021, 2022 en 2023 is sprake van een gecumuleerd tekort. Hiermee wordt voldaan aan voorwaarden 1 en 2 zoals benoemd in de Inleiding. Als alle processtappen conform voorwaarden worden doorlopen, zijn er verder geen financiële consequenties en wordt het benodigde vangnet toegekend. Dit zijn algemene middelen. Voor de uitvoering van de verbetermaatregelen is reeds 425.000 euro opgenomen in de begroting 2024. Voor het onderwerp Basisbaan zal voor de begrotingsbehandeling, op basis van de uitgevoerde verkenning, een nader uitgewerkt voorstel worden ingebracht. Daarin is de aanpak en benodigde inzet en dekking vanuit huidige of aanvullende capaciteit/middelen verder uitgewerkt.

Betrokkenheid raad In de raadstafel van april jl. zijn de concept verbetervoorstellen besproken. Mede op basis van deze bespreking zijn ze verder uitgewerkt. In de vangnetaanvraag verklaart het college op basis van interne en externe analyse nadere maatregelen te hebben getroffen om het tekort te reduceren. De gemeenteraad wordt gevraagd om in te stemmen met de verklaring van het college. Met de instemming bevestigt de gemeenteraad dat het college: a. voldoende duidelijk heeft gemaakt wat de oorzaken zijn van het tekort; b. voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen afdoende is om de geschetste problemen aan te pakken; c. voldoende duidelijk heeft gemaakt dat dit pakket van maatregelen tezamen leidt tot een beoogde tekortreductie, waarbij het effect van deze maatregelen kwantitatief dan wel kwalitatief is beschreven en inzichtelijk is gemaakt. Het voorleggen van bovenstaande punten aan de gemeenteraad is een verplichte stap in de vangnetaanvraag.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König