2024-468 Raadsvoorstel Beleidskader Inburgering
Tekst van het document
RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team
: : : : :
Beleidskader Inburgering Wethouder De Geest, 2024-468 4-06-2024 DEV-BLD-MO
Inleiding Begin 2022 is onze gemeente gestart met de uitvoering van de nieuwe wet inburgering. Het nieuwe stelsel legt de regie voor een belangrijk deel bij gemeenten. Voor de start zijn inrichtingskeuze gemaakt voor de wijze waarop de gemeente Deventer de nieuwe wet gaat uitvoeren. De wet biedt weinig beleidsruimte, dus zijn de inrichtingskeuzes door het college vastgesteld op 12 oktober 2021. De raadsmededeling hierover en de notitie Inrichtingskeuzes (beide van 20-10-2021) zijn opgenomen in de bijlagen. Bij de vaststelling van de inrichtingskeuzes is afgesproken de eerste periode van de uitvoering van de nieuwe wet inburgering (Wi2021) te evalueren. Uitgangspunt is dat we hierbij vooral nagaan of de voorgestelde dienstverlening in het plan ‘Inrichtingskeuzes als gevolg van de Wet inburgering 2021’ uitvoerbaar is en ook of dit realiseerbaar is voor 2024 en verder. De opbrengst van de evaluatie is vertaald naar een doorkijk naar 2025 en verder. Daarbij is de hele klantreis van statushouders en gezinsmigranten doorlopen. Het college van burgemeester en wethouders heeft in zijn vergadering van 9 april 2024 het voorkeursscenario uitvoering inburgering vastgesteld, met het alternatieve financiële scenario. De bijbehorende financiële consequenties zijn opgenomen in de afwegingen voor de voorjaarsnota 2024.
Op 4 april 2024 heeft uw raad de evaluatie met voorkeursscenario, vergezeld van een raadsmededeling, ontvangen. Daarna heeft op 8 mei 2024 de consultatie bij uw raad plaatsgevonden. Op basis van die bespreking is bijgevoegd Beleidskader Inburgering uitgewerkt. Dit raadsvoorstel wordt aangeboden voor bespreking, parallel aan de voorjaarsnota 2024.
Raadsvoorstel Het Beleidskader Inburgering vast te stellen als het Deventer kader voor het versterken van de uitvoering van de Wet inburgering 2021.
Kern raadsvoorstel Het Beleidskader Inburgering is opgesteld als het Deventer kader voor het versterken van de uitvoering van de Wet inburgering 2021 vanaf medio 2024. Uitgangspunten beleidskader De inspanningen zijn erop gericht dat inburgeringsplichtigen: 1. zich thuis voelen in Deventer, de inburgeraar wordt welkom geheten en weet zich gezien; 2. zo snel mogelijk starten met een activiteit gericht op deelname aan de samenleving; 3. zo snel mogelijk de Nederlandse taal leren op het voor hen hoogst haalbare niveau en volwaardig aan de Nederlandse samenleving gaan deelnemen, bij voorkeur door middel van betaald werk; Leidende principes Bij het realiseren van de doelen van de wet inburgering 2021 en onze eigen uitgangspunten gelden de volgende leidende principes: 1. Leefwereld van de inburgeringsplichtige staat centraal; 2. Vroegtijdig contact en snelheid; 3. Eén aanspreekpunt (regievoering door gemeenten). 4. Uitgaan van de mogelijkheden en talenten van de inburgeraar;
5. Wederzijdse verantwoordelijkheid van inburgeringsplichtige en gemeente 6. Begeleiding op maat; 7. Duale trajecten, parallel de taal leren en participeren; 8. Integrale afstemming (op klantniveau); 9. Uitvoering door professionals en vrijwilligers; 10. Zo veel mogelijk lokaal 11. We doen het samen met de keten en de samenleving. Accenten 2024-2026 De uitgangspunten en leidende principes geven richting voor de uitvoering. Voor de noodzakelijke versterking van de uitvoering legt de gemeente Deventer het accent de komende jaren op de volgende onderdelen: 1. Regie op peil brengen; 2. Vroege en goede start (w.o. vroege startklas); 3. Maatwerk en dualiteit; 4. Goede randvoorwaarden; 5. Nazorg na inburgering. Randvoorwaarden Werken vanuit de uitgangspunten en leidende principes en succesvolle uitvoering van de accenten 2024-2026 kan alleen als wordt voldaan aan de voorwaarden dat: 1. de fundamenten voor uitvoering van de wet inburgering op orde zijn. Het gaat daarbij vooral om voldoende capaciteit bij de uitvoering en duidelijke en werkbare afspraken in de samenwerkingsketen; 2. de gemeente het inburgeringsstelsel doorbouwt door lerend te ontwikkelen en in januari 2026 een nieuw wegingsmoment; 3. de gemeente – samen met ketenpartners – inzet op informeren, communiceren en monitoren, gericht op inburgeraar, keten en sturing; 4.
de gemeente in 2025 in regionaal verband de inkoop evalueert en daar vervolg aan geeft in het licht van de leidende principes en bouwstenen; 5. de gemeente en de keten voldoende wendbaar zijn om in te kunnen spelen op nieuwe ontwikkelingen (variatie in instroom, nieuwe wetgeving); 6. de beschikbare budgetten, in combinatie met de Rijksbijdrages voor uitvoeringskosten en programmakosten, het kader vormen waarin de gemeente de ambitie realiseert.
Beoogd resultaat Inburgeringsplichtigen leren zo snel mogelijk de Nederlandse taal op het voor hen hoogst haalbare niveau en gaan volwaardig aan de Nederlandse samenleving deelnemen, bij voorkeur door middel van betaald werk.
Kader * Wet inburgering 2021; * Nota Inrichtingskeuzes nieuwe wet inburgering (oktober 2021); * Collegebesluit Voorkeursscenario uitvoering inburgering, met het alternatieve financiële scenario (2024-137, 9 april 2024).
Argumenten ten behoeve van de raad Argumenten voor: 1. Goede Inburgering is belangrijk voor iedereen in Deventer Deventer wil een gemeente zijn waar iedereen zich thuis voelt, mee kan doen en zichzelf kan zijn. Een hoge ambitie op Inburgering draagt hieraan bij. Omdat de inburgeraar zich sneller thuis voelt en mee kan doen, maar ook omdat we inzetten op ontmoeting met andere Deventenaren en elkaar kennen en begrip voor elkaar. 2. Met onze uitgangspunten, leidende principes en uitvoering voeren we fundamentele verbeteringen in het inburgeringsstelsel door.
Door te investeren in Inburgering zetten we in op een goede toekomst voor nieuwkomers in Deventer. De gemeente investeert in een snelle start, welkom en ontvangst, ontmoeting en elkaar leren kennen, en maatwerk passend bij de talenten van de inburgeraar. En daarnaast op betere aansluiting op het reguliere bestaande aanbod. Dit alles leidt tot snellere en duurzame (financiële) zelfredzaamheid van inburgeraars en daarmee tot een verwachte kostenbesparing op de lange termijn. Bovendien kan de gemeente met betere inburgering het potentieel en talent dat naar onze gemeente komt nog meer ten goede laten komen van onze samenleving. 3. De uitgangspunten en leidende principes gedragen door de stad. De inhoud van het document bouwt voort op de evaluatie die wij met onze ketenpartners hebben uitgevoerd. 4. Lerend ontwikkelen maakt het mogelijk om verder te verkennen welke inrichtingskeuzes het meest effectief zijn voor het realiseren van de ambities. Het nieuwe beleidskader wordt samen met de daarbij behorende actielijnen voor in een periode van twee jaar lerend ontwikkelend opgebouwd. Op die manier onderzoeken we al werkende hoe wij de uitvoering van wettelijke taken en onze gemeentelijke ambities zo goed mogelijk in de praktijk kunnen brengen.
Ook wordt doen we meer ervaring op over hoe de inzet van verschillende Deventer organisaties beter kan worden verbonden aan de taken van de gemeente. Kanttekeningen/Risico’s 1. Het is nog niet zeker of het lukt om het voorkeursscenario te realiseren. We voeren onze ambities uit binnen het budgettair kader van de wet en de aanvullende dekking die wij voor de komende twee jaar vragen. Dit vergt van ons een maximale inspanning om oplossingen en mogelijkheden te vinden binnen de beschikbare middelen. Daarnaast is het nog onzeker of wij en onze ketenpartners erin slagen voldoende personeel en vrijwilligers aan ons kunnen binden om ons ambitieniveau waar te maken. 2. De doorontwikkeling van het voorinburgeringsaanbod naar de brede startklas. De Europese aanbesteding voor dit aanbod brengt onzekerheden met zich. Slagen wij er in een goed aanbod te contracteren dat goed geworteld is in onze gemeente? 3. Politieke onzekerheid vanwege mogelijke koerswijziging rijksoverheid. Het Hoofdlijnenakkoord tussen de fracties van PVV, VVD, NSC en BBB bevat een extra en verplichtende inzet op inburgering en integratie. Daarnaast willen de partijen de asiel en migratie beperken. Op welk vlak en in hoeverre het akkoord invloed heeft op het Deventer Beleidskader is nu nog niet precies te zeggen. Het nog te vormen kabinet zal het hoofdlijnenakkoord nog uit moeten werking naar concrete plannen.
Het is aannemelijk dat dat leidt dat tot significante beleidswijzigingen op het niveau van de rijksoverheid, die ook hun uitwerking zullen hebben op lokaal niveau. De verhoging van de rijksbijdrage voor de uitvoering van de wet is vooralsnog zeer onzeker.
Betrokken partijen en participatie Eind 2023 is de evaluatie van de eerste periode van de uitvoering van de nieuwe wet inburgering (Wi2021) gestart. Die bestond - chronologisch - uit de volgende onderdelen: * casestudie Deventer door RadarAdvies, als onderdeel van een onderzoek onder 8 gemeenten in opdracht van het ministerie van VWS. Daaraan deden intern betrokken organisatieonderdelen mee (IO en Beleid) en externe partijen (TopTaal en Vluchtelingenwerk); * Enquête onder alle bestaande en nieuwe ketenpartners; * Themabijeenkomsten met ketenpartners (zie deelnemerslijsten in het evaluatiedocument).
Ketenpartners zijn tussen 7 mei 2024 en de afronding van het beleidskader digitaal geconsulteerd over het voorkeursscenario en gevraagd voor input voor het beleidskader. Het ASDD wordt betrokken in de uitwerking van het beleidskader naar actielijnen voor beleid en uitvoering. Daarvoor wordt een presentatie gegeven in de ASDD-vergadering van 3 juni 2024.
Financiële consequenties Uitvoering van inburgering volgens het voorkeursscenario en het voorgestelde Beleidskader Inburgering vraagt voor 2025 en verder extra inzet van middelen ter grootte van € 1.632.050 per jaar. In de voorjaarsnota 2024 is hiervoor meerjarig incidentele dekking opgenomen. Daarmee is er de komende twee jaar (tot en met 2026) ruimte om meer ervaring op te doen met de uitvoering op grond van het voorkeursscenario/beleidskader inburgering. Met de besluitvorming van de voorjaarsnota 2026 kan een dan een nieuwe afweging gemaakt worden.
Betrokkenheid raad * Met dit beleidskader stelt de raad de uitgangspunten vast waarbinnen de uitvoering van de wet inburgering moet plaatsvinden; * Wij informeren uw raad periodiek (halfjaarlijks) via de monitor sociaal domein en indien nodig tussentijds via raadsmededelingen over de voortgang van de versterking.
Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,
J.P. Wassens
R.C. König