2024-275 Raadsvoorstel Programmeringsafspraken windenergie

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Programmeringsafspraken windenergie Wethouder Van Essen, 2024-275 26-03-2024 DEV-BLD-R

Inleiding Programmeringsafspraken De provincie Overijssel is bevoegd gezag voor windenergieprojecten tussen de 5 MW en 100 MW. Een aanvraag van een initiatief moeten zij binnen de wettelijke termijn beoordelen en toetsen aan het ruimtelijke beleid. Dit ruimtelijk beleid geeft geen mogelijkheid of grondslag om aanvragen te weigeren wanneer in datzelfde gebied al andere aanvragen zijn gedaan of windturbines staan. De provincie heeft op verzoek van gemeenten de mogelijkheid onderzocht om dergelijke ongewenste ontwikkelingen te voorkomen. Dat kan door het creëren van 'schaarse ruimte’ voor aanvragen van vergunningen voor windturbines. Door het maken van programmeringsafspraken kan de schaarse ruimte optimaal en op ruimtelijke gronden verdeeld worden. Op deze manier kan de provincie Overijssel meerdere initiatieven selecteren die ruimtelijk het beste passen. Ook is het mogelijk om aanvragen in de tijd te faseren. Om deze reden stelt het college aan uw raad voor om programmeringsafspraken wind te maken. Het college ziet hierin een mogelijkheid om zoveel als mogelijk de regie te behouden over de realisatie van windmolens in en tijd en locaties binnen het door uw raad vastgestelde zoekgebied. We treden hiermee echter buiten het kader zoals door de gemeenteraad is vastgesteld (indicatieve RES-doelstelling windenergie 63 GWh).

Dat is de reden om de programmeringsafspraken voor te leggen aan de gemeenteraad. Aanleiding Op 11 oktober 2023 heeft de gemeenteraad van Deventer het raadsvoorstel ‘Regie op wind, RES en energietransitie’ vastgesteld. Met dit besluit heeft de gemeenteraad het zoekgebied voor windenergie langs de A1 vastgesteld conform het clustergebied van de provincie (hierna: voorkeursgebied). Met dit besluit heeft de gemeenteraad het college de opdracht gegeven om een toetsingskader op te stellen met belanghebbenden in en rond het zoekgebied. Daar is het college in het najaar van 2023 mee aan de slag gegaan. Op basis van een motie van de gemeenteraad is het college gevraagd het plan van aanpak op te stellen in samenspraak met de belangengroepen. Er is een concept plan van aanpak opgesteld en een eerste bijeenkomst met de belangengroepen om dit met hen te bespreken was gepland op 17 november 2023. Die is niet doorgegaan in verband met de ontwikkelingen rond het windbeleid van provincie Overijssel. Op 15 november 2023 heeft u een raadsmededeling 'Windbeleid over recente ontwikkelingen’ ontvangen. Daarin heeft het college aangegeven dat het de vraag is of het nog relevant is om een toetsingskader wind op te stellen.

Dit gezien de stappen die de provincie Overijssel op dat moment zette en de signalen die het college opving dat er mogelijk een windinitiatief in het eerste kwartaal van 2024 ingediend zou worden. Daarbij heeft de provincie aangegeven de gemeente geen tijd meer te geven om eigen windbeleid op te stellen. Het college heeft verder aangegeven dat zij zich ging beraden op het vervolg. Door de provincie is in hun brief van GS aan PS getiteld ‘plan van aanpak uitvoering windbeleid’ voorgesteld te komen tot programmeringsafspraken in het zoekgebied/ voorkeursgebied. Dit sluit ook aan bij de oproep van gedeputeerde De Bree in het gesprek met uw raad op 20 december 2023. De provincie Overijssel ziet een technische potentie in de gemeente Deventer van

572 GWh. Dat zijn circa 44 windmolens van 200 meter tiphoogte. Het maken van programmeringsafspraken is een manier om deze technische potentie om te zetten naar realistische afspraken. Het aantal windmolens dat in de gemeente Deventer gerealiseerd kan worden voor 2030 wordt daarmee begrenst. De provincie rekent met een standaardwaarde van 20 GWh per windmolen. Dat betekent een begrenzing van het aantal windmolens in Deventer van 7 windmolens. Maar, dit maximaal te realiseren aantal GWh van 149 stijgt mogelijk uit boven het RES-bod wat uw raad in juni 2019 heeft vastgesteld. In de programmeringsafspraken is een maximum aantal GWh opgenomen van 149, waarvan 9 GWh al gerealiseerd is met de twee molens van windpark Kloosterlanden. Ook is het gebied waarin deze windmolens kunnen komen afgebakend. De deelgebieden 47 en 54 uit de Energiepotentiekaart van de provincie Overijssel hebben voldoende technische potentie om 140 GWh aan windenergie te realiseren. Daarom zijn deze deelgebieden door de provincie geselecteerd. Deze deelgebieden vallen binnen het zoekgebied wind aangewezen door de raad. Zie de bijlage met de programmeringsafspraken voor een kaart van de deelgebieden. Het voorstel is om het aanvraagtijdvak open te zetten van 1 september 2024 tot 1 januari 2025. Het is de provincie die het aanvraagtijdvak opent en sluit, aanvragen dienen bij de provincie te worden ingediend.

Bij de programmeringsafspraken hebben het college en GS van Overijssel ook een aantal aanvullende afspraken gemaakt over het aansluiten van windenergie op het Deventer elektriciteitsnetwerk, lokaal eigendom en participatie. Zie bijlage 'Aanvullende afspraken' bij de programmeringsafspraken. Gezien de planning van provincie Overijssel voor het aanbieden van het concept windbeleid aan Provinciale Staten op 29 mei, heeft de provincie alle gemeentelijke colleges de deadline van 1 april 2024 gesteld om de programmeringsafspraken te maken en te ondertekenen. Het college van de gemeente Deventer heeft hiervoor gekozen (zie bijlage ‘Programmeringsafspraken windenergie gemeente Deventer – provincie Overijssel dd. 26 maart 2024’), onder voorbehoud van instemming van de raad. De planning voor de besluitvorming bij de provincie over het voorgenomen windbeleid is als volgt; * 1 april 2024: deadline bieding van gemeenten voor programmeringsafspraken * 23 april 2024: besluit college tot verdeling van de schaarste (vaststelling PPE) * 15 mei 2024: Commissie vergadering PS * 29 mei 2024: PS vergadering Op het moment dat de raad besluit om geen programmeringsafspraken wind te maken, geldt dat de provincie Overijssel de aanvragen voor de gebieden waar geen programmeringsafspraken gelden in behandeling neemt totdat het provinciaal plafond van 2 TWh in de hele provincie is bereikt.

Concreet houdt dat in dat dan het maximaal voorgestelde aantal van 149 GWh vervalt voor Deventer en het totaal hoger uit kan vallen. De provincie neemt dan alle initiatieven in Deventer in behandeling en vergunt deze als ze aan de voorwaarden voldoen. Dat geldt dan ook voor aanvragen van clusters van 4 windmolens of meer buiten het zoekgebied: ofwel de hele gemeente wordt dan opengezet voor initiatieven.

Raadsvoorstel 1. De programmeringsafspraken wind zoals opgenomen in de bijlage ‘Programmeringsafspraken windenergie gemeente Deventer – provincie Overijssel dd. 26 maart 2024’ te bekrachtigen.

Kern raadsvoorstel Het college ziet dat het maken van programmeringsafspraken mogelijkheden biedt voor het behouden van zo veel mogelijk regie op de opwek van duurzame energie met windmolens binnen de kaders van de provincie. Het heeft tot gevolg dat de realisatie van windenergie in het voorkeursgebied A1 (gelijk aan zoekgebied dat

door de gemeenteraad vastgesteld is op 11 oktober 2023) voorspelbaar wordt, dat het helder is aan welk project, in welk gebied en in welke periode wordt gewerkt. Andere initiatieven worden door de provincie dan niet in behandeling genomen. Kortom, een fasering van projecten in tijd en plaats. Daardoor worden zowel de gemeente als inwoners en bedrijven niet verrast met andere initiatieven in het gebied. Deze programmeringsafspraken worden gemaakt tussen de Gedeputeerde Staten van provincie Overijssel en het college van B&W. De programmeringsafspraken zoals beschreven in de bijlage ‘Programmeringsafspraken windenergie gemeente Deventer – provincie Overijssel dd. 26 maart 2024’ vormen één pakket aan afspraken. Het college vraagt de raad middels dit voorstel in te stemmen met deze programmeringsafspraken.

Beoogd resultaat Het maken van programmeringsafspraken tussen de gemeente Deventer en de provincie Overijssel conform de bijlage met de programmeringsafspraken. De maximale opwek in de gemeente Deventer is begrensd tot 149 GWh voor 2030. Het maken van deze programmeringsafspraken leidt tot duidelijkheid voor alle belanghebbenden en maakt de ontwikkeling van windenergie ruimtelijk voorspelbaar.

Kader Gemeente Deventer * RES 1.0 ‘Samen naar een opgewekt Overijssel’ van 7 juli 2021. * Toezegging PvA participatieproces windenergie van 13 september 2023. * Toezegging Herijking Pondera-rapport windenergie van 13 september 2023 (toezegging is in uitvoering). * Het raadsbesluit ‘Regie op wind, RES en energietransitie’ van 11 oktober 2023. * Motie raad ‘Vormgeving proces en communicatie- en participatieplan’ van 11 oktober 2023. * Motie raad ‘Terugblaffen naar de provincie’ van 11 oktober 2023. * Motie raad ’Verzwakking van lokale democratieën door de provincie Overijsel’ van 18 oktober 2023. * Raadsmededeling Windbeleid over recente ontwikkelingen van 15 november 2023. * Raadsmededeling Brieven aan Overijssel inzake wind- en zonbeleid van 15 november 2023. * Raadsmededelingen over Netcongestie van 17 november en 20 december 2023. * Raadsmededeling over Programmeringsafspraken met provincie Overijssel over windenergie van 8 februari 2024. * Raadsmededeling over Meer tijd voor maken programmeringsafspraken van 13 februari 2024. * Mail GS aan wethouder van Essen van 20 maart. * Programmeringsafspraken gemeente Deventer – provincie Overijssel. * Motie Lokale bezit energie-initiatieven van 20 maart 2024. Provincie Overijssel * Motie Provinciale Staten ‘Grip op wind’ van 21 juni 2023.

* Brief van Gedeputeerde Staten (GS) aan Provinciale Staten (PS) Voorgenomen windbeleid (uitvoering motie Grip op Wind) van 18 juli 2023. * Provinciaal voorgenomen ruimtelijk beleid zonne-energie van 12 oktober 2023. * Het ontwerp van de wijziging van de Omgevingsverordening 2024, het Provinciaal Programma Energiestrategie (PPE) en de Omgevingseffectrapportage (OER): terinzagelegging van 18 januari 2024 tot en met 28 februari 2024. * Brief van GS aan PS ‘plan van aanpak uitvoering windbeleid’ van 20 december 2023. * Voorbereidingsbesluit windenergie 2024 provincie Overijssel van 18 januari 2024. * Verslagen van bestuurlijke overleggen (BO) met de provincie zijn op deze website te vinden; https://www.nieuweenergieoverijssel.nl/documentatie-wind-en-zonbeleid/ Zie hiervoor het inmiddels beschikbare verslag van 9 november 2023, 10 januari en 9 februari 2024.

Argumenten ten behoeve van de raad Voor * Met deze programmeringsafspraken wordt de realisatie van windenergie in Deventer voorspelbaar; het wordt helder aan welk project, in welk afgebakend gebied en in welke periode hieraan wordt gewerkt. Dit biedt duidelijkheid voor inwoners en bedrijven. * Zonder programmeringsafspraken staat de hele gemeente open voor windinitiatieven. Dan worden alle initiatieven voor windparken die ingediend worden bij de provincie behandeld en gegund wanneer zij voldoen aan het provinciaal beleid. Het is dan mogelijk dat de gehele ruimtelijke en technische potentie van 572 GWh wordt benut. * Zonder programmeringsafspraken zijn ook clusters van vier of meer windmolens buiten het door de raad aangewezen zoekgebied wind mogelijk * De deelgebieden 47 en 54 liggen langs de A1, wat past bij de uitgangspunten van de RES om opwek te plaatsen langs grootschalige infrastructuur. Ook liggen deze deelgebieden dicht bij de bedrijventerreinen Kloosterlanden en bedrijvenpark A1. Opwek en verbruik van elektriciteit ligt daarmee dicht bij elkaar. * In de deelgebieden 47 en 54 is al een concreet windproject in voorbereiding van circa 80 GWh. * De programmeringsafspraken van Deventer, maar ook van de andere gemeenten in West-Overijssel, worden opgenomen in de RES 2.0 Tegen * Er vindt door de gemeente geen verdere participatie plaats over de programmeringsafspraken.

* We treden mogelijk buiten het kader zoals door de gemeenteraad vastgesteld (indicatieve RES-doelstelling windenergie 63 GWh).

Betrokken partijen en participatie Deze afspraken zijn tot stand gekomen in afstemming met de gemeente Rijssen-Holten, die samen met Deventer onderdeel uitmaakt van het voorkeursgebied wind langs de A1. Wanneer een windproject wordt ingediend dat past binnen de programmeringsafspraken hoort daar projectparticipatie bij, waarbij de verantwoordelijkheid ligt bij de initiatiefnemers. Over de programmeringsafspraken zelf is geen participatie voorzien, afgezien van de mogelijkheid tot inspreken bij de behandeling van dit raadsvoorstel. Gezien het krappe tijdsbestek waarin de programmeringsafspraken opgesteld moesten worden (voor 1 april) zag het college geen ruimte voor participatie. Daarnaast is de provincie het bevoegd gezag en niet de gemeente, waardoor participatie door de gemeente niet voor de hand ligt. Na het ondertekenen van de programmeringsafspraken wind door het college, zijn alle bewoners en bedrijven in Deventer in de gebieden 47 en 54 geïnformeerd. Dit geldt ook voor de inwoners en bedrijven die dicht bij de aangewezen gebieden wonen in de gemeente Lochem (Epse). De toezegging PvA participatieproces windenergie van 13 september 2023 en de motie Vormgeving proces en participatie- en communicatieplan van 11 oktober 2023 ziet het college met dit raadsvoorstel als afgedaan omdat dit met het vaststellen van de programmeringsafspraken wind niet meer aan de orde is.

Er zal participatie plaatsvinden per windproject. Dit is ook het geval als de gemeenteraad de programmeringsafspraken niet vaststelt.

Financiële consequenties Geen.

Betrokkenheid raad De raad wordt gevraagd te besluiten over de programmeringsafspraken, en het daarmee loslaten van het RES 1.0 bod voor windenergie.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König