2024-12-05 Burger - Zienswijze NRD Omgevingsvisie

Zienswijze Tav NRD gemeente Deventer voor omgevingsvisie, gepubliceerd op 5 december 2024 Ik ben blij te zien dat fijn en gezond wonen en leven in Deventer een belangrijke plaats inneemt in uw genoemde notitie. Mijn zienswijze bestaat uit een 6-tal onderdelen, hoofdzakelijk te maken met de plaatsing van gigantische windturbines (te) dichtbij een woonwijk - waar ik zelf ook woon: 1: de constatering dat ondanks het ten onrechte achtergehouden HUF-rapport (uit 2009 !) en de daarin vermelde tekortkomingen/noodzakelijke aanvullingen ik constateer dat er nog steeds erg weinig met het commentaar is gedaan en dan met name op het gebied van de handhaafbaarheid van een en ander en dus ook de bescherming van de burgers. De huidige industriële turbines zijn zoveel groter geworden en vrijwel zonder uitzondering softwarematig aangestuurd en ook daar ligt nu een nieuw en extra gevaar op de loer: sjoemelsoftware wordt uitermate interessant om te ontwikkelen en zal bijna niet getraceerd kunnen worden, terwijl logboek een centrale plaats in gaat nemen bij controle ! Het is vrijwel altijd en overal gebleken dat deze manier van controleren ernstig tekort schiet in waar het voor bedoeld is, het beschermen van de burgers.

Als er sprake is van verschillende modi om de turbine “stiller”( en dus minder energieopwekkend) in te stellen, moet je uitgaan van de grootste waarde van geluidsproductie voor het toepassen van de regels. 2: de genoemde afstanden tussen turbine en gevoelige objecten zijn niet goed gedefinieerd: wel aan ontvangerkant ( gevel) , maar niet voor wat betreft de geluidsproductie. Sinds een onderzoek uit april 2011 van het nationaal Lucht en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) “Wind turbïne noise: primary noise sources “ is bekend dat het hardste geluid komt van de neergaande wiek in en rond de “kwart – over positie “- zie centrale rode gebied op de foto . (waar rood staat voor 10 dB meer geluid)

Deze afbeelding is vaker gebruikt door allerlei ( ook overheids) instanties zonder dat men door lijkt te hebben dat dat betekent dat : a)de in artikel 5.12.d voorgestelde afstandsnorm van 2 x tiphoogte dan wel vanaf dat “punt “ gemeten dient te worden en dat ( vanwege het meedraaien tegen de wind in ) de afstand tov het hart van de pyloon van de turbine vermeerderd dient te worden met de afstand van een halve rotordiameter en ook nog eens de afstand van het rotorvlak ten opzichte van het hart van de pyloon als je frontaal naar de turbine kijkt. Het is ook duidelijk dat als je naar de contour van Lden = 45 dB bij een turbine van 150 m ashoogte en 150 m rotordiameter kijkt je in de buurt van de 600 m tot 640 m afstand komt en alleen met de hierboven voorgestelde correctie komt de afstandsnorm ongeveer overeen met de Lden = 45 dB.( Te checken met een situatie zoals in Deventer bij de A1 met programma voor contourberekening ) b) het zeer de vraag is of dat de berekeningen die uitgaan van een puntbron wel opgaan: huidige nieuw te plaatsen turbines zijn veel groter dan hier onderzocht en dan is de benadering als puntbron minder goed ( of je moet veel grotere afstandsnormen tot de turbine gaan invoeren dan de nu voorgestelde).

Dit is strikt genomen gewoon een ernstige fout in het protocol van de metingen voor wat betreft de onderliggende wetenschappelijke kennis en hoort dus eigenlijk apart daarbij te worden verbeterd. ( De geluidsverdeling is geen puntbron - daarom heb ik hierboven bij a)het punt tussen aanhalingstekens geplaatst - maar een ( gekromd )lijnsegment van geluidsbronnen die eerst- van 8 over tot kwart over – in sterkte toenemen en daarna -van kwartover tot 8 voor half- in sterkte afnemen). Bij het originele onderzoek werden verschillende frequentiebanden gebruikt, maar dit plaatje is een optelsom van alle metingen frontaal voor de turbine. c)als we zuinig moeten zijn met grondstoffen en materiaal zou je turbines niet in binnenland moeten zetten, maar op zee of andere locaties met meer en langduriger windaanbod: de overheid heeft daar niet voor gekozen uit –nu - onbegrijpelijke reden. Ze heeft zelf tussendoor al heel snel het aandeel wind op zee veel groter gemaakt – omdat het ineens veel goedkoper was dan voorzien.

Om dat verlies niet nog groter te maken lijkt het mij goed om ook een minimale afstand tussen de turbines onderling ( zowel in als buiten park-verband ) in de regels op te nemen: op veel plaatsen staan ze te dicht op elkaar en hebben daardoor ( in tegenstelling tot de vermelding bij 1 windpark dat de meest westelijk gelegen molen een supermolen zou zijn die meer dan 10 % beter presteert dan de overigen ! De waarheid is natuurlijk dat de anderen in de windschaduw staan en 10 tot 20 % minder energie leveren ) teveel last van elkaars zog: de mindere productie wordt vergoed dankzij subsidie, maar dat kan toch niet als uitgangspunt genomen worden om een energiecrisis op te lossen: op zee volstaat 5x rotordiameter, op land moet als de turbines richting oost west staan minstens dezelfde afstand worden aangehouden (Eigenlijk meer vanwege de slechtere instroom van lucht op land vergeleken met zee) 3: Wat betreft stikstofdepositie en fijnstof door draaiende turbines: daar is nog veel te weinig over bekend, maar het bij voorkeur plaatsen langs rijkswegen en industrieparken kan veroorzaken dat de daarvan afkomstige NOx en fijnstof over een veel groter gebied terecht gaan komen dan zonder dat de turbines de luchtlagen flink mengt.

Het plaatje hieronder van een windpark bij Denemarken: de condensatie ontstaat doordat bijna 100% verzadigde lucht in temperatuur daalt ten gevolge van uitzetting. De ontstane mist/ bewolking kan verder windwaarts voor lokaal ander klimaat zorgen . NB de condensatie maakt zichtbaar wat er

gebeurd maar boven land gebeurt dat vaak onzichtbaar: ik woon zelf in Overijssel waar de turbines geplanned staan langs de A1, Bron Vattenfall/ Christian Steiness bij de overheersende windrichting zuidwest betekent het dat mogelijkerwijs fijnstof en NOx vanaf die A1 verspreid worden richting bewoners- die niet beschermd zijn – maar ook richting natuurgebieden NNN als Sallandse heuvelrug: de Holterberg onder andere heeft al veel teveel stikstofdepositie en je kunt niet blij zijn met een mogelijk meer vanaf het moment van plaatsing van nieuwe turbines langs de A1. Hier geldt het voorzorgsprincipe van “nee tenzij “ en daar zal dan eerst goed onderzoek naar moeten worden gedaan. Het onderzoek tot nu toe beperkte zich tot invloed op gassen/pluimen vanuit schoorstenen en een heel industrieterrein- ik dacht van Tauw - in Groningen. Zelfs bij de turbines bij Tata steel heb ik daar tot mijn verbazing niets van gezien. Op meer landelijke plaatsen bij vee, varkens en/of kippenbedrijven zou hetzelfde kunnen gebeuren met vrijkomende NH3: ook daar is geen onderzoek naar gedaan voor zover bekend. Nu wordt er bij MER alleen gekeken naar stikstof tijdens de bouw, ook goed natuurlijk, maar dat blijft redelijk lokaal.

4:Slagschaduw: er zijn wel normen voor blootstelling hieraan voor bewoners, maar voor zover bekend geen voor het waarschijnlijke effect op zonnepanelen en of omvormers op particuliere daken of zonneparken.(En ook geen onderzoeken, terwijl wel als voordeel van windturbines genoemd wordt het samengaan met zonneparken als meervoudig ruimtegebruik?). Het kan niet goed zijn als een installatie telkens in of af schakelt omdat (een deel van) de panelen in bewegende slagschaduw komt. Mogelijk verlies van productie, maar misschien ook groter risico op brand of kortsluiting 5:a) houd alle tot nu toe gehanteerde afstanden tot vitale infrastructuur als vaar-, spoor- en autowegen, hoogspanningsleidingen en ondergrondse (gas)leidingen eens goed tegen het licht, ze zijn opgesteld in een tijd dat een turbine van 135 m tiphoogte veruit de grootste was: nu zijn ze 2 x zo groot, wegen minimaal 2x zoveel en dat betekent bij een inslag minstens 4x zoveel energie en navenant veel meer schade. De afmetingen zijn wel opgeschaald, maar of dat je de norm dan evenredig kunt opschalen waag ik te betwijfelen, er is ook natuurkundig bewijs van het tegendeel. b) circulair betekent dat er ook gespaard moet worden voor de afbraak en hergebruik van de betonnen voet van de pyloon en de tonnen wapeningsstaal die erin verwerkt zit bij elke turbine.

Tot nu toe zie ik alleen de wieken als problematisch voor de circulariteit langskomen en dat is niet correct. c) volgend jaar moet volgens de Europese richtlijn ons oppervlaktewater (en drinkwater) voldoen aan meer dan 20 jaar (!) geleden afgesproken normen die op dit moment voor het grootste deel niet gehaald worden, dat is nu urgenter dan oude energieplannen doordrukken 6 :Als laatste: er wordt al meer energie opgewekt dan afgesproken voor 2030 en ons netwerk aankan. Onze wethouder van Essen heeft volgens de Stentor in de nabije toekomst niet meer ruimte voor nieuwe zakelijke aansluitingen, maar ook particuliere aansluitingen zijn de komende 2 jaar niet zomaar mogelijk (en er is een groter risico op vaker en langer uitval!).

Ook dat geeft aan dat er eerst een pas op de plaats nodig is alvorens onnadenkend en risicovol door te drammen over afspraken terwijl de realiteit je ingehaald heeft. Deze opmerkingen en zorgen zou ik graag verwerkt zien in de definitieve omgevingsvisie, ik wens u daarbij wijsheid toe.