2024-11-06 Amendement 11.1 GL - Museumfunctie Nieuwe Markt-EICAS - INGETROKKEN

AMENDEMENT 11.1

Museumfunctie Nieuwe Markt/EICAS

De gemeenteraad van Deventer, in vergadering bijeen op woensdag 6 november 2024 Agendapunt

Begroting 2025, MJPB 2026-2028

Programma

11. Kunst en Cultuur

Voorgesteld wordt: Punt 1 van het raadsbesluit als volgt te wijzigen: 1. De programmabegroting 2025 vast te stellen met dien verstande dat de paragraaf Nieuw Beleid (PDF blz. 28) wordt aangevuld met: Nr. 12

Omschrijving Onderzoek museumfunctie Nieuwe Markt

Programma Kunst & Cultuur

Incidenteel

2025 125

2026 0

2027 0

2028 0

De kosten daarvan incidenteel te dekken uit de generieke weerstandsreserve. En als toelichting in de begroting op te nemen: 12. Onderzoek museumfunctie Nieuwe Markt (Hegiuspand) In 2017/2018 heeft de raad van Deventer de wens uitgesproken om voor het te verkopen Hegiuspand een binnen de “cultuurdriehoek” passende functie te vinden (“beste plan, plus prijs”) en uiteindelijk is bewust gekozen voor een museumfunctie. Momenteel vult EICAS als kunstmuseum een leemte op in het cultuuraanbod in Deventer dat bovendien past binnen de stedelijke ambities voor de binnenstad (o.a Visie binnenstad 2.0). Daarnaast heeft een museum met allure een economische spin-off (bestedingen in de horeca en winkels), een positief effect op het vestigingsklimaat voor bedrijven en de positionering van cultuurstad Deventer. Museum EICAS heeft een maatschappelijk en sociaal belang, wat bijvoorbeeld blijkt uit het grote aantal actieve vrijwilligers en de educatieve programma’s die worden aangeboden. Bij de start van EICAS is echter een inschattingsfout gemaakt dat dit museum zonder gemeentelijke subsidie kan overleven en inmiddels blijkt dat zonder steun het museum de deuren in 2025 moet sluiten. Echter, de Nederlandse museumpraktijk wijst uit dat vrijwel geen enkel museum zonder subsidie kan.

Voortzetting van de museumfunctie op het plein vraagt om een zorgvuldige besluitvorming waarbij onder andere de kosten-baten (economische effecten, waardering voorzieningen etc.) in beeld worden gebracht, andere financieringsmogelijkheden worden onderzocht (Europese & nationale subsidies, sponsoring, co-financiering, crowdfunding, verkenning synergiekansen met andere culturele instellingen, actualisatie businessmodel, intensivering marketing etc.). Om te voorkomen dat kind “Eicas” met het badwater wordt weggegooid, wordt in de eerste helft van 2025 onderzoek uitgevoerd naar bovenstaande elementen. Er wordt nagegaan of een door de Rekenkamer aanbevolen Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA) bij de besluitvorming kan helpen of dat bestaand onderzoek al voldoende inzicht geeft in de kosten-batenverhouding. Het college ondersteunt de directie van EICAS bij het zoeken naar andere financieringsmogelijkheden (en samenwerking met andere culturele instellingen. Voorafgaande aan de Perspectiefnota ‘25 rapporteert het college over bovenstaande bouwstenen van het onderzoek. Bij de begroting 2026 wordt een definitieve keuze gemaakt over de museumfunctie op de Nieuwe Markt in het algemeen en in het bijzonder de eventuele verdere ondersteuning van EICAS. De post voorziet in kosten onderzoek (circa 50.000) en aanvullende overbruggingssubsidie voor EICAS (circa 75.000).

Toelichting: In 2017 heeft de raad bewust gekozen voor een verkoopstrategie van het Hegiuspand (beste bod voor beste plan) omdat het op een cruciale unieke plek ligt binnen de “cultuurdriehoek” (Coenen & Asselbergs) 1. Dit resulteerde uiteindelijk in het collegebesluit uit mei 2018 waarin, na afweging tussen plan en prijs, is besloten om het pand te verkopen aan 1618 Vastgoed omdat een combinatie van een museum voor moderne kunst samen met appartementen bijdraagt aan de cultuurdriehoek en daarmee aan de beoogde “Bloeiende Beleefstad”. In de Agenda Binnenstad Deventer 2.0 uit 20212 wordt de ontwikkeling van de Nieuwe Markt (als onderdeel Lebuïnuspleinen) met EICAS en appartementen in het Hegius als een wenselijke ontwikkelrichting aangemerkt. Het exploiteren van een museum zonder enige vorm van overheidssubsidie is zeldzaam. Bij de besluitvorming over de museumfunctie is helaas een inschattingsfout gemaakt dat het hier wel mogelijk was.

1 2017-09-27_MOTIE_vreemd_D66-GL_-_Verkoop_Hegius_-_AANGENOMEN 2

https://deventer.notubiz.nl/document/10059989/1#search=%22agenda%20binnenstad%2020%22

2

Inmiddels is gebleken dat EICAS in de loop van 2025 de deuren moet sluiten als de gemeentelijke subsidie staakt. Indieners van het amendement vinden dat een dergelijk onomkeerbare beslissing pas kan worden genomen nadat goed inzicht bestaat in de maatschappelijke kosten en baten en nadat eerst is nagegaan welke andere financieringsmogelijkheden bestaan (subsidies van andere overheden zoals de EU, samenwerking, private financiering etc.) en of een aangepast businessmodel/extra marketing meer bezoekers kan trekken. Op het moment dat de raad vindt dat de dan resulterende maatschappelijke kosten niet opwegen tegen de baten kan – met een gedragen motivering – een besluit worden genomen over de voorzetting of stopzetting van een subsidierelatie. Uit landelijk onderzoek blijkt dat veel geld vanuit musea terugstroomt naar de lokale economie. 3 Elke euro die aan entree wordt betaald, kunnen met een factor 2,5 worden vermenigvuldigd omdat bezoekers nadien gebruik maken van de horeca en het winkelaanbod. Ook levert een vernieuwend museum een positieve bijdrage op het woonplezier en kan het bedrijven en nieuwe inwoners aantrekken. De maatschappelijke baten van een museum zijn nog niet in beeld gebracht.

Een mogelijk geschikt instrument is volgens de aanbevelingen van onze eigen rekenkamer een Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA, zie raadsbesluit 27 september 2023 over het rekenkamerrapport "Cultuurbeleid- en aanbod gemeente Deventer")4. Indieners van het amendement laten het ter beoordeling aan het college of een MKBA hier een geschikt instrument is of dat ander (al dan niet bestaand) onderzoek of inventarisatie volstaat om de raad goed inzicht te geven in de maatschappelijke kosten en baten. De raad wordt op deze manier in de juiste positie gebracht om een besluit te nemen over een eventuele duurzame subsidierelatie voor EICAS of een andere museale functie op deze plaats. Indiener(s): Tjeerd van der Meulen (GroenLinks) Mede-indiener(s): Kees de Kok (SP)

Raadsvergadering d.d. 6 november 2024 BESLUIT: Ingetrokken

3 https://www.boekman.nl/actualiteit/cultuur-doet-ertoe-ook-economisch/ (Boekmanstichting 2020, Cultuur doet ertoe) 4 https://deventer.notubiz.nl/document/13151126/2/142047-

2023+Raadsvoorstel+Rapport+Cultuurbeleid+en+aanbod+gemeente+Deventer++Rekenkamer+Deventer?connection_type=1&connection_id=7848495

Technische vragen dienen vooraf te worden gesteld.