2024-1000 Spelregels Strategische Investeringsagenda

Spelregels Strategische Investeringsagenda "Groei van Deventer" Samenvatting De Strategische Investeringsagenda (SIA) van gemeente Deventer biedt een kader om toekomstige investeringen in de fysieke leefomgeving te plannen, prioriteren en te financieren. Het doel is om strategische opgaven te koppelen aan een solide financieel beleid, ondersteund door een speciaal ingestelde bestemmingsreserve Groei van Deventer Belangrijkste punten: 1. Toepassing De strategische investeringsagenda is gericht op investeringen (> €1 miljoen) in de fysieke leefomgeving en nieuwe grondexploitaties met een onrendabele top. Vervangingsinvesteringen en bedrijfsvoering kosten vallen buiten de scope. 2. Bevoegdheden Het college adviseert de gemeenteraad. De gemeenteraad besluit over prioritering en autorisatie van investeringen. 3. Jaarlijkse herijking De agenda wordt jaarlijks bij de perspectiefnota geactualiseerd. 4. Financiering Voor de dekking van de strategische investeringsagenda is bij de voorjaarsnota 2024 de bestemmingsreserve Groei van de stad gevormd. Deze reserve wordt ingezet voor afschrijvingslasten en voorbereidingskosten van investeringen, bijdragen aan derden, de afwaardering van gronden en activa en dekking onrendabele top bij verliesgevende grondexploitaties.

Incidentele voeding van de reserve kan bij bestemming van toekomstige jaarrekeningresultaten en/ of ten laste van de generieke weerstandsreserve. Daarnaast kan een structurele dotatie aan de reserve Groei van Deventer opgenomen worden in de programmabegroting. Afhankelijk van de noodzakelijke omvang van de reserve en de ruimte hiervoor in de meerjarenbegroting. Het werken met de Strategische Investeringsagenda (SIA) bevordert financiële stabiliteit, prioritering en strategische besluitvorming, zodat de groei van gemeente Deventer verantwoord en toekomstbestendig wordt ondersteund.

1

1. Inleiding De gemeente Deventer groeit snel, wat grote investeringen vraagt in de fysieke leefomgeving. Om deze groei verantwoord te ondersteunen is bij de optimalisatie van de planning & control cyclus besloten om de strategische investeringsagenda als financieel instrument toe te voegen. De Strategische Investeringsagenda biedt inzicht en overzicht in de toekomstige investeringsopgaven. Daarnaast beoordelen we of de gemeente voldoende financiële mogelijkheden heeft om uitvoering te kunnen geven aan deze strategische opgaven. De strategische investeringsagenda helpt in de afweging hoeveel middelen de gemeente moet en wil reserveren om de strategische opgaven de komende jaren te kunnen realiseren. Daarbij blijven we de balans zoeken tussen de going concern onderwerpen en nieuw beleid in de meerjarenbegroting en investeringen die in de toekomst noodzakelijk zijn voor de groei van Deventer. Bij de voorjaarsnota 2024 is besloten om de Reserve Groei van Deventer te vormen om toekomstige investeringen te financieren. Dit bevordert financiële continuïteit en versterkt de slagkracht van de gemeente bij cofinanciering met externe partijen (zoals provincie, Rijk, en Europese fondsen). 2. Doelstelling Het doel van de Strategische Investering Agenda is: 

Inzicht en overzicht bieden in de toekomstige investeringsopgaven in de fysieke leefomgeving;



Het plannen, prioriteren en agenderen van investeringsopgaven;



Het reserveren van middelen om de groei van de gemeente financieel te realiseren binnen de financiële kaders van de gemeentelijke programmabegroting.

3. Randvoorwaarden De strategische investeringsagenda en de bijbehorende reserve gelden uitsluitend voor: 

Uitbreidingsinvesteringen in de fysieke leefomgeving voortkomend uit de groei van Deventer inclusief de onrendabele top van nieuwe (voorgenomen) grondexploitaties1;



Investeringen met een minimale omvang van € 1 miljoen;



Investeringen die voortkomen uit huidige of toekomstige vastgestelde, kader stellende (visie)documenten, zoals onder andere de omgevingsvisie en de visie Deventer 2040.

Niet in aanmerking komen:      

Bestaande (verlieslatende) grondexploitaties; Investeringen in de bedrijfsvoering (o.a. ICT); Vervangingsinvesteringen (leiden niet tot uitbreiding); Nieuwe beleidswensen, anders dan hierboven genoemd; Groot onderhoud (in de openbare ruimte of aan gemeentelijk vastgoed); Volume- en prijsgroei gekoppeld aan de sociale- en maatschappelijke opgaven (denk aan kosten jeugdzorg, kosten voor (hulpmiddelen) WMO).

1

Wanneer de publieke investeringen die nodig zijn voor de ontwikkeling van een gebied (bv. voorbereiding, verwerving, plankosten, bouw- en woonrijp maken etc.), groter zijn dan de potentiële opbrengsten door verkoop van grond of kostenverhaal bij private partijen ontstaat er een onrendabele top

2

Naast de inzet van eenmalige middelen uit de reserve Groei van Deventer leiden investeringen in de fysieke leefomgeving in de toekomst tot structurele lasten. In de toekomst wordt rekening gehouden met een toename van lasten als gevolg van:  Het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen;  kapitaallasten bij noodzakelijke vervangingsinvesteringen. De lasten ten aanzien van het beheer en onderhoud van kapitaalgoederen en toekomstige vervangingsinvesteringen zijn onderdeel van de nota kapitaalgoederen. Toenemende lasten voor beheer en onderhoud als gevolg van areaaluitbreiding zijn in de meerjarenbegroting voorzien met de stelpost areaaluitbreiding. 4. Spelregels 4.1 Bevoegdheden en rapportage Het gebruik van de strategische investeringsagenda geeft de Raad meer inzicht en overzicht ten aanzien van de strategische investeringsopgaven. De agenda verandert niets aan de bevoegdheden van de Raad. De Raad heeft de beslissingsbevoegdheid bij het opstellen van de investeringsagenda en het inrichten van de financiële kaders. Wanneer een investering in de fase van besluitvorming komt, wordt hiervoor een separaat raadsvoorstel voorbereid. Na instemming door de Raad met de investering wordt er op gebruikelijke wijze gerapporteerd over de voortgang via de reguliere planning & control cyclus. Concreet betekent dit het volgende: 

Het College doet een voorstel en adviseert de Raad ten aanzien van de investeringen op de strategische investeringsagenda en de prioritering op de agenda;



De Raad kan het College verzoeken de agenda te wijzigen en stelt de strategische investeringsagenda en het financieel kader vast;



Voorafgaand aan een investering wordt een afzonderlijk raadsvoorstel ter besluitvorming voorgelegd aan de Raad (autorisatie van het investeringskrediet);



De uitvoering en voortgang worden gerapporteerd via de reguliere planning- en control cyclus.

4.2 Jaarlijkse actualisatie Jaarlijks bij de perspectiefnota komt het College met een advies ten aanzien van de herijking van de strategische investeringsagenda. Het College doet hierbij een voorstel: 

Welke investeringen op de agenda blijven staan, toegevoegd of afgevoerd worden;



De prioritering van de investeringen;



Met een actuele raming o.b.v. waarvan bepaald wordt of aanvullende financiële middelen nodig zijn.

De Raad neemt uiteindelijk het besluit welke investeringen op de strategische investeringsagenda staan en de prioritering binnen de agenda.

3

4.3 Prioritering De prioritering van investeringen wordt op basis van een inhoudelijke onderbouwing voorgesteld aan de Raad. Hierbij wordt in ieder geval toegelicht in hoeverre een investeringsopgave voldoet aan de volgende criteria: 





Strategische relevantie/ urgentie voor de groei van Deventer In welke mate draagt de opgave bij aan de realisatie van de strategische ambities in vastgestelde visiedocumenten (bv. omgevingsvisie en/of de visie Deventer 2040)? Kansen voor cofinanciering vanuit het Rijk, de provincie of derden Zijn er concrete kansen om cofinanciering te genereren die realisatie van de investering mogelijk maakt en binnen welke termijn doen deze kansen zich voor? Financiële haalbaarheid In hoeverre is het voor de gemeente Deventer realistisch om de investeringsopgave te realiseren?

4.4 Voorportaallijst Voor projecten die niet voldoen aan de voorwaarden van de strategische investeringsagenda en zonder directe dekking wordt de "voorportaallijst" gehandhaafd. De lijst heeft als functie deze onderwerpen wel in beeld te houden. Voor vervangingsinvesteringen voor de bedrijfsvoering (bijv. ICT), onderwijs (IHP), maatschappelijk vastgoed, riolering (GRP) en leefomgeving (MIND) worden meerjarig vervangingsschema's opgesteld. Deze worden opgenomen onder de paragraaf investeringen in de programmabegroting.

5. Reserve Groei van Deventer Bij de voorjaarsnota 2024 is besloten de reserve Groei van Deventer te vormen. De reserve is ingesteld volgens de gemeentelijke Nota Reserves en Voorzieningen. De raad besluit tot alle toevoegingen en onttrekkingen aan de reserve. 5.1 Bestemming van de reserve De reserve wordt ingezet voor (een deel van) de budgettaire gevolgen van de investeringen genoemd op de strategische investeringsagenda. De reserve komt onder Programma 14 Algemene dekkingsmiddelen. 5.2 Voeding en aanwending van de reserve (mogelijkheden) Voeding van de reserve Incidenteel:  Bestemming van (een deel van het) jaarrekeningresultaat;  Onttrekking uit de generieke weerstandsreserve. Structureel: Naast incidentele voeding van de reserve kan de Raad besluiten een structurele dotatie aan de reserve Groei van Deventer op te nemen in de programmabegroting. Afhankelijk van de noodzakelijke omvang van de reserve en de ruimte hiervoor in de meerjarenbegroting.

4

Aanwending van de reserve 

  

De dekking van de kapitaallasten die voortkomen uit de investeringen (technisch: indien dit het geval is wordt een deel van deze reserve gestort in de reserve dekking kapitaallasten. Deze reserve is hier specifiek voor bestemd. De reserve kapitaallasten is ingesteld om afschrijvingslasten te dekken); Bijdragen aan derden (wanneer een andere partij (mede) investeert); De dekking van een voorbereidingskrediet, kosten onderzoek en ontwikkeling voorafgaand aan het definitieve investeringsbesluit2; Dekking van de onrendabele top van een nieuwe grondexploitatie of het afwaarderen van gronden en activa.

5.3 Omvang van de reserve 1. De reserve heeft geen maximale omvang. De benodigde omvang is gekoppeld aan de investeringen op de agenda. 2. De reserve heeft geen maximale looptijd. De looptijd is gekoppeld aan de investeringsagenda. 3. De reserve wordt niet geïndexeerd. In de raming van de benodigde budgettaire ruimte wordt rekening gehouden met de toekomstige kostprijsontwikkeling. Er wordt geen rente aan de reserve toegevoegd. 4. Over de reserve wordt geen (bespaarde) rente berekend. 5. Het opheffen van een reserve gebeurt via een raadsbesluit. Resterende middelen vallen vrij ten gunste van de algemene middelen tenzij in het raadsbesluit anders wordt besloten. 6. Aanpak en uitvoering De strategische investeringsagenda is een dynamisch instrument en wordt jaarlijks geactualiseerd, gekoppeld aan de begrotingscyclus. Bij de perspectiefnota wordt de agenda herijkt op basis van actuele inzichten en ontwikkelingen. Hierbij doet het College een voorstel voor de investeringen op de strategische investeringsagenda en de prioritering binnen de agenda. Met de actualisatie van de strategische investeringsagenda wordt beoordeeld in hoeverre de investeringsruimte in de reserve Groei van Deventer aansluit bij de investeringsopgaven. Een investering wordt concreet in uitvoering genomen na besluitvorming in de Raad.

Hiervoor wordt een separaat voorstel voorbereid waarin de raad wordt gevraagd een investeringskrediet te autoriseren 6.1 Actualisatie strategische investeringsagenda Jaarlijks bij de perspectiefnota doet het College de Raad een voorstel voor de actualisatie van de strategische investeringsagenda. Dit voorstel bevat een advies aan de raad met daarin:  De investeringen die op de investeringsagenda (blijven) staan met een actuele raming;  Nieuwe investeringen die worden toegevoegd omdat ze voldoen aan het kader;  De investeringen die worden afgevoerd omdat ze in uitvoering zijn en waarvoor de Raad het krediet beschikbaar heeft gesteld;  De prioritering van de investeringen op de agenda en in hoeverre de aanwezige financiële dekking aansluit bij de opgave of dat (her)prioritering noodzakelijk is, dan wel aanvullende dekking wordt voorgesteld. Investeringen worden gepresenteerd in categorieën:

2 Dit geldt voor een voorbereidingskrediet gekoppeld aan investeringen op de strategische investeringsagenda.

5



Categorie A: termijn 0-3 jaar, inclusief investeringen met cofinanciering.



Categorie B: termijn 3-10 jaar.



Categorie C: termijn >10 jaar of op lange termijn.

Op basis van prioritering is het mogelijk dat een investering in categorie B of C een hogere prioriteit heeft dan een investering in categorie A. Bij de jaarlijkse actualisatie besluit de Raad uiteindelijk over de investeringen die op de strategische Investeringsagenda staan en de prioritering van de investeringen in relatie tot de beschikbare financiële dekking. De strategische investeringsagenda die de raad heeft vastgesteld bij de perspectiefnota wordt verwerkt in de programmabegroting. De strategische investeringsagenda is onderdeel van de paragraaf investeringen in de programmabegroting. 6.2 Uitvoeren investering Met het vaststellen van de strategische investeringsagenda autoriseert de Raad niet direct de individuele investeringen. Met de agenda geeft de Raad het College een richting mee voor het nader uitwerken van investeringsopgaven. Voor de start van een investering ontvangt de Raad een separaat raadsvoorstel met een aanvraag voor het benodigd krediet. Na instemming van de Raad en autorisatie van het krediet wordt de begrotingswijziging gemaakt waarbij het benodigde investeringsbudget ten laste van de reserve Groei van Deventer wordt gebracht en de begroting wordt gewijzigd. Over de voortgang van de investering wordt gerapporteerd via de reguliere planning & control cyclus.

6