2024-05-29 Presentatie warmtetransitie - Rekenkamer Deventer

29-05-2024

Rekenkamer Deventer “Een gezamenlijke zoektocht” Perspectieven van inwoners op Deventers warmtetransitiebeleid

Inhoud • De opdracht • Aanpak: Doelen, Methoden, Uitvoering • Conclusies • Aanbevelingen – Duneworks/Rekenkamer Deventer

Opdracht • De hoofdvragen zijn:

1. Wat merken inwoners van Deventer van het energiebeleid? 2. In hoeverre zijn de warmtevisie en de maatregelen die daarin worden voorgesteld doeltreffend en doelmatig om alle inwoners mee te krijgen in de energietransitie?

Deelvragen 1. Hoe worden inwoners van gemeente Deventer geïnformeerd en gestimuleerd om (kleine) maatregelen in hun woning te nemen? 2. Wordt iedereen in voldoende mate bereikt? Voelen inwoners zich voldoende geïnformeerd en ondersteund? Biedt het beleid/maatregelen voldoende handelingsperspectief? 3. Welke stappen zijn er gezet in woningisolatie door inwoners? Wat motiveert inwoners om stappen te zetten? Wat niet? 4. Tegen welke uitdagingen lopen inwoners aan in het energie neutraal maken en isoleren van hun woning? Waar zitten de onzekerheden in de transitie? 5. Kloppen de aannames voor wat van inwoners kan worden verwacht?

2. Aanpak van het onderzoek - doelen Focus op: • Inwoners met veel en weinig ervaring met de energie- en warmtetransitie • Twee wijken: Voorstad en Zandweerd • Demografische diversiteit

2. Aanpak van het onderzoek - Methoden • Beknopt bureauonderzoek • Korte straatgesprekken in Voorstad en Zandweerd • Verkennende gesprekken met professionals in de wijk

• Interviews met inwoners • Focusgroepen in Voorstad en Zandweerd.

2. Aanpak van het onderzoek - uitvoering • 16 korte spontane straatgesprekken • 24 vooraf aangekondigde huis-aan-huis gesprekken

• Regelmatig in twee buurthuizen gesprekken aangeknoopt • 3 verkennende interviews met professionals en vrijwilligers in de wijk

• 6 langere interviews met bewoners

Conclusie - Wind in de zeilen • ‘Samen doen’ nodigt uit om mee te doen

• Buren steken elkaar aan

“De huidige wethouder kijkt minder naar de resultaten en meer naar participatie en inzet van bewoners. We willen alles vanuit de gemeenschap vormgeven.” (Zandweerd)

• Een diverse communicatie-aanpak bereikt een diversiteit aan mensen • Open houding van gemeente tegenover bewonersparticipatie wordt erg gewaardeerd • Goede ervaring met renovatieprojecten geeft huurders vertrouwen

• De klimaatcrisis en de energietransitie creëren hun eigen handelingsperspectief

“Ik had wel al die vieze voetstappen hier door het huis staan, maar ik wist hoelang ze zouden blijven en wanneer het dus zin had om dat op te ruimen." (Voorstad)

3. Conclusies – Zon aan de hemel • In de wijken is er veel ‘kracht en energie’

Het idee is: ‘je geeft en je neemt’. • Zonnepanelen zijn onderwerp van gesprek bij inwoners

• Renovaties van corporatiewoningen bouwen aan vertrouwen in het ‘systeem’ • Overheid wint vertrouwen door betrouwbare communicatie • Erkenning bewonersgroep als waardevolle gesprekspartner

“De huisbaas heeft inductie en warmtepomp geïnstalleerd. Eindelijk gebeurt er iets. Fijn voor de arme huurder, want over die dingen heb je zelf weinig invloed”. (Zandweerd)

3. Conclusies - Anker • De gemeentelijke communicatie bereikt onvoldoende bewoners

“Vroeger had je nog info avonden met de woningbouw. Nu moet je moet alles online doen en wij zijn niet zo digivaardig. “ (Zandweerd)

• De gemeentelijke communicatie is niet toegankelijk • De inwoners krijgen te maken met taaie en lastige materie

"Mijn generatie kan gewoon Googlen, dus het zou mij moeten lukken, maar dat was niet zo". (Voorstad)

• Inwoners verwachten oplopende kosten • Er bestaat twijfel over het nut en haalbaarheid van de warmtetransitie “Moeten wij hier de offers brengen terwijl vervuilers door mogen gaan?” (Voorstad)

“Ik ben best mondig maar kan ook alleen maar vragen wanneer ze iets doen aan dat klapperende behang en de tocht in huis als er een bijeenkomst is, en dan nemen ze het in overweging, snap je?” (Zandweerd)

3. Conclusies – Klippen • Gebrek aan geïnformeerdheid is een risico

“Vanuit de gemeente hebben we ook geen stand van zaken meer gekregen. Daarbij komt ook dat veel informatiestromen nu worden stopgezet, wijkkrantjes zoals Deventer Nieuws, want krantje en bezorgers kosten geld. Dus je moet het zelf opzoeken online. Ik kan nog wel dingen zelf doen, maar er zijn zo veel mensen die dat dan via via moeten horen.” (Zandweerd)

• De houding van instanties wordt als demotiverend ervaren • Bewoners weten niet of ze overheid en bedrijfsleven kunnen vertrouwen “Je hebt ze nodig, maar wat klopt er en wat niet”? (Zandweerd)

• Participatietrajecten zijn niet populair Kijk, ‘eigen plan + participatie’ werkt niet. Je moet het plan opstellen met bewoners. Anders is zo’n ‘voortraject’ een mini playback show: bewoners geven wensen aan, maar het plan kwam van hun eigen ideeën. Dat was gewoon een afvinkoefening. Van ‘je moet het doen’. (Voorstad)

Aanbevelingen rekenkamer Deventer • Verwerk de aanbevelingen in het participatiebeleid van de gemeente Deventer (binnen twee jaar) ❖Mentale ruimte accommoderen; werk aan vertrouwen; op buurtkracht bouwen; zorgen verminderen • Treed op korte termijn in gesprek met woningbouwcoöperaties over: ❖Hoe kan je inwoners/huurders het gevoel geven dat ze grip houden op het verduurzamen van hun woningen? ❖Hoe om te gaan met initiatieven van huurders en deze beter te faciliteren? • Accepteer dat niet iedereen mee wil doen ❖ Doe onderzoek naar de beweegredenen waarom mensen niet mee willen doen

Aanbevelingen rekenkamer • Deventer telt 103.415 inwoners en elke inwoners is uniek ❖Hoe diverser de communicatiekanalen, hoe meer mensen worden bereikt ❖Gebruik niet-traditionele communicatiemiddelen om de “unusual suspects” te bereiken • Werk als gemeente in de warmtetransitie van buiten naar binnen ❖Identificeer bestaande bewonersinitiatieven en maak gebruik van de energie • Maak de gemeentelijk communicatie toegankelijker en vindbaarder ❖Vermijd beleidstermen en doe onderzoek naar triggerwoorden ❖Werk met inwoners en focusgroepen om de vindbaarheid te vergroten ❖Signaal afgeven aan centrale overheid over de ingewikkelde subsidieregelingen ❖Zorg voor een centraal aanspreekpunt

Zijn er vragen?