2024-01-26-Adviesraad Natuur en Milieu - Advies over de energievisie

Adviesraad Natuur en M College van BenW gemeente Deventer, t.a.v. wethouder Jaimi van Essen cc gemeenteraad Datum: 26 januari 2024 Betreft: Energievisie

De Adviesraad Natuur en Milieu brengt gevraagd en ongevraagd advies uit voor een duurzaam en groen Deventer B en W benoemen de leden van de Adviesraad van de gemeente Deventer

SAMENVATTING De adviesraad onderschrijft de breedte en de ambitie van de energievisie en doet aanvullende suggesties wat betreft het aandeel windenergie, de karakterisering van de rol van de overheid, de invulling van de rollen van Klimaatraad, woningcorporaties en energiecoöperaties, en de uitvoerbaarheid van het programma.

Geacht college, Hierbij brengen wij advies uit over de Energievisie zoals die is voorgelegd aan de gemeenteraad (Raadsvoorstel Energievisie, Energievisie en Uitvoeringsprogramma).

Algemeen In grote lijnen ligt er een ambitieuze visie die in de volle breedte aandacht besteedt aan de vele verschillende aspecten van de energietransitie.

Wind- en zonne-energie Verschillende gemeentelijke afspraken of ambities zijn achterhaald als gevolg van de nieuwe provinciale plannen en regels vanuit de Rijksoverheid, bijvoorbeeld de aanwijzing van de A1 als mogelijke locatie voor windturbines, en de beperking op de realisatie van zonnevelden in landbouwgebied. Dat geldt ook voor de afspraken die in RES-verband gemaakt zijn. De grotere rol voor windenergie is in lijn met adviezen die we daar eerder over gegeven hebben. Wind heeft een kleiner direct ruimtebeslag dan zon op land en het aanbod is veel beter gespreid over de seizoenen en over het etmaal, met daardoor bijvoorbeeld minder kans op onbenutte stroom als gevolg van netcongestie.

Rol van de overheid In het document wordt de rol van de (gemeentelijke) overheid toegelicht aan de hand van een document van de Argumentenfabriek. Daarin wordt o.a. de rol als ‘dwinger’ benoemd, waarbij aangegeven wordt dat de

Jan Paul van Soest, voorzitter Kris van Koppen, secretaris Harco Jellema Coralien van Hattem Bauke de Vries Maurice Backerra Contact: voorzitter: jpvs@jpvs.nl secretaris: kris.vankoppen@wur.nl

Adviesraad Natuur en M gemeente zowel in een positieve als in een negatieve richting kan sturen. We vinden dat het begrip ‘dwinger’ een te sterke negatieve annotatie heeft en geen recht doet aan de belangrijke rol die de overheid heeft in zaken als wet- en regelgeving, vergunningverlening en handhaving. Het begrip ‘dwingen’ kan de indruk wekken dat hier sprake is van onethisch handelen, terwijl daar geen sprake van hoeft de zijn en de overheid ‘gewoon’ haar werk doet: het bewaken van het publieke belang, het opkomen voor kwetsbare groepen en het werken aan toekomstbestendig beleid. In het model over overheidsrollen van de NSOB wordt in dit verband gesproken van een ‘rechtmatige overheid’, zie https://communicatiekompas.nl/vakmanschap/rollen-van-de-overheid. Feitelijk is hier sprake van dezelfde rol, maar op een veel positievere manier geformuleerd. Een dergelijke benaming roept volgens ons minder negatieve associaties op.

Rol van de Klimaatraad Over enkele weken start de Deventer Klimaatraad, zij hoopt eind juni haar adviezen op te leveren. Ruim 100 zorgvuldig geselecteerde inwoners van Deventer gaan aan de slag met het formuleren van een advies over de vraag hoe Deventer klimaatneutraal wordt en hoe lusten en lasten daarbij eerlijk verdeeld kunnen worden. Omdat er nu al zo’n concreet uitgewerkte energievisie en daaraan gekoppeld uitvoeringsplan ligt, vraagt het extra aandacht in het burgerberaad om de toegevoegde waarde van dit burgerberaad duidelijk te maken. Deelnemers steken hier veel tijd in, het is van groot belang dat zij (en de Deventer samenleving) achteraf tevreden zijn over hoe het advies wordt opgepakt in de verdere besluitvorming over energiebeleid. Een grote mogelijke meerwaarde van het Burgerberaad is het feit dat groepen die vaak minder goed gehoord worden in het publieke debat, duidelijker een stem krijgen in het gesprek over energiebeleid. We denken daarbij bijvoorbeeld aan jongeren, praktisch opgeleiden of migranten.

Rol van woningcorporaties De visie en het uitvoeringsplan lijken beperkt aandacht te geven aan de positie van huurders, en daarmee de rol van woningcorporaties en andere verhuurders. Huurders in de sociale woningbouw hebben veel minder mogelijkheden om hun woning energiezuinig te maken dan woningeigenaren, en hebben daarnaast vaak een kwetsbare financiële situatie. Die twee factoren samen maken het van groot belang om hier stevig op in te zetten, juist ook vanuit het streven naar een eerlijk en rechtvaardig energiebeleid.

Rol van energiecoöperaties De gemeente Deventer telt een aantal particuliere initiatieven voor opwek van duurzame energie en praktische ondersteuning van bewoners bij verduurzaming. Deze energiecoöperaties staan dicht bij de bewoners en kunnen, mits goed gefaciliteerd, een belangrijke rol spelen bij het realiseren van meer duurzame opwek én energiezuiniger gedrag bij bewoners. In de 2

Adviesraad Natuur en M energievisie en het uitvoeringsplan zien we nog weinig aandacht voor het werk van de energiecoöperaties.

Uitvoerbaarheid en effectiviteit De lijst met projecten in het uitvoeringsplan is lang, we lezen veel mooie plannen. Aan de andere kant roept dat ook zorgen op over de uitvoerbaarheid. Is er genoeg gemeentelijke capaciteit beschikbaar om al deze initiatieven goed uit te voeren? Wat wordt gedaan om medewerkers aan te trekken en te scholen om hen goed in staat te stellen deze taken uit te voeren? Een vraagstuk dat daaraan verbonden is, is de vraag naar de effectiviteit van de verschillende maatregelen en initiatieven. Wat werkt het beste, en welke initiatieven leveren de meeste CO2-besparing tegen de geringste gemeentelijke inzet? Dat is een vraag die nooit tot achter de komma beantwoord kan worden, ook vanwege de samenhang tussen alle maatregelen. Het blijft wel van belang om te streven naar een zo efficiënt mogelijke inzet van schaarse publieke middelen en daarom wel aandacht te houden voor dit onderwerp. We hopen dat dit advies kan bijdragen aan een succesvolle realisering van de energievisie. Met vriendelijke groet, namens de adviesraad, Jan Paul van Soest, voorzitter Kris van Koppen, secretaris

3