2024-01-17 Inspraaktekst preventie en handhavingsbeleid alcohol

Kritisch beleid op alle vormen van alcoholmarketing mist in het ‘alcoholpreventie en -handhavingsplan’ van Deventer. Hoi, mijn naam is .. en ik ben een alcoholist.

Voorwoord Graag zou ik de voorzitter en via u de leden van de raad, het bestuur en de griffie van deze mooie stad hartelijk willen danken dat ik hier vandaag voor de eerste keer mag staan. En nog wel voor zo een ontzettend belangrijk onderwerp. Het ‘Preventie en handhavingsplan Alcohol 2024-2027’ van Deventer. Voor de preventie doelen is echt een cultuuromslag nodig, we zullen alle zeilen moeten bijzetten.

Persoonlijke probleemstelling We doen dat niet zomaar. Zelf weet ik heel goed wat de gevolgen kunnen zijn van alcoholmisbruik. Inmiddels ben ik bijna drie jaar uit de afkickkliniek abstinent gebleven, maar de 10 jaar ervoor stond in toenemende mate alles in het teken van alcohol. Op een gegeven moment zwerfte ik vooral rond en dreigde ik alles te verliezen: Contact met familie, mijn kamertje, mijn studie… alles. Degene van uw raad die een problematische drinker kennen die zijn bekend met dit soort gevolgen. Dus over de pijnlijke details hoef ik verder gelukkig niet uit te wijden. Net als ik zijn er duizenden andere Deventenaren zijn die tegen problemen door problematisch alcoholgebruik aanlopen. Goed dat we het leed van mijn lotgenoten en hun naasten in de komst kunnen voorkomen. De vraag is alleen, hoe we dat het meest efficiënt en effectief kunnen doen.

Stelling: Kritisch beleid op alle vormen van alcoholmarketing mist in het alcoholpreventie en -handhavingsplan van Deventer. In het plan zie ik mooie voorbeelden van concrete acties. Mooi dat er beleid komt op de alcoholwet, overleg met sportclubs en horeca, goed dat er bewustwordingscampagnes, voorlichtingen, overlegstructuren en bijeenkomsten uit het gezondheidsnetwerk zijn gepland… Echt allemaal goede maatregelen die lotgenoten van me kunnen beschermen. Maar ik mis 1 ding: Alcoholmarketing. Er wordt nergens in het gehele plan geschreven over alcoholmarketing. Want ook als de middelen in dit plan vertienvoudigen betwijfel ik nog of het opweegt tegen het belang van de alcoholindustrie.

Maatschappelijke argumenten Het beperken of verbieden van alcoholmarketing is volgens het Trimbos één van de drie beleidsmaatregelen is die het meest kosteneffectief, betaalbaar en uitvoerbaar zijn om alcoholgebruik en daarmee samenhangende (gezondheids-)schade te voorkomen of terug te dringen. Het Trimbos noemt dat De leeftijd waarop mensen beginnen met drinken en de hoeveelheid die ze drinken sterk wordt beïnvloed door alcoholmarketing en -reclame.

Concretisering en voorbeelden Zelf ben ik meer specifiek verontwaardigd dat er nergens in het plan wordt gesproken over alcoholreclame in de buitenruimte van onze mooie stad. Hiervan wil ik twee concrete voorbeelden geven waar ik dagelijks langskom: Regelmatige alcoholreclame bij het bushokje van huisartsen de Hoge Hond en de reclameborden bij de slijterij van mijn dagelijkse supermarkt: Albert Heijn Keizerslanden. Stel je net van je huisarts vanwege een hoge bloeddruk die zegt dat je moet letten op je alcoholgebruik. Je wacht op de bus naar huis, en rechts zie je levensgroot je lievelingsmerk. Waar denk je dat je na zo’n gesprek als je thuiskomt op dat moment het meest zin in hebt? (Zie foto 1). Ander voorbeeld. Stel je voor je bent nog een puberale tiener en je zit op de Marke of het Boerhaave. Je bent sowieso iemand die graag de grens opzoekt en dingen uitprobeert. Maar die dag heb je een voorlichting gekregen over verantwoord alcoholverbruik. Tijdens de pauze ga even naar de Appie en je ziet de ‘actieknallers’ van Bacardi Rum voor de slijterij staan. Waar zou op dat moment jouw nieuwsgierigheid dan denk denk je het meest naar uitgaan? (Zie foto 2). Ik benoem het hier niet voor mezelf. Ik heb door schade en schande geleerd dat alcohol feitelijk een verslavend drug is. Maar ik wou dat we het mijn afkickende lotgenoten als maatschappij wat makkelijker kunnen maken.

Tegenargumenten Betutteling, niet voor iedereen toepasbaar, Individuele verantwoordelijkheid Graag zou ik verduidelijken dat ik niet tegen uw biertje ben. Het gaat hier om regels voor de bedrijven, die u en mij haar middelen aandringt, bijvoorbeeld binnen de openbare ruimte. Ook snap ik het heel goed als u prima met een borrel kan omgaan en beroept op individuele verantwoordelijkheid. Maar voor de zeer significante deel van Deventenaren met de psychische kwetsbaarheid van verslavingsgevoeligheid ligt dit toch iets ingewikkelder.

Het is normaal, zelfregulering, economische redenen Ook snap ik het als er mensen zijn die het gewoon normaal vinden. Tuurlijk, we zijn allemaal tenslotte speelballen van onze tijd. Maar tijden veranderen, daar hebben we zelfs een landelijke taak toe gekregen. Vroeger hadden we de Marlboro man, tegenwoordig hebben we James Bond of Thomas Acda als je wil* (afbeelding 3 onder). De vergelijking met de vroegere reclames voor sigaretten maken pijnlijk duidelijk hoe venijnig de legale marketing voor verslavende middelen kan zijn. Maar het maakt ook duidelijk dat er verandering echt mogelijk is, dat dit niet vanzelf gebeurt en aan het einde van de rit de samenleving ontzettend veel oplevert. Niet onze taak of bevoegdheid, past niet binnen het plan Ook vind ik het begrijpelijk als er wordt gezegd dat dit niet de taak of bevoegdheid is van de gemeente. Maar gemeentes als Groningen en Utrecht bewijzen dat het kan en zijn al verder in beleid om de grip terug te krijgen op alcoholmarketing. Er is politieke wil voor nodig. Een eerste stap zou zijn als we het als aandachtspunt benoemen binnen dit beleidsplan. Tot slot snap ik het als dit misschien niet binnen het huidige plan past. Maar als dit zo is dan hoop ik echt uit de grond van mijn hart dat er werk van wordt gemaakt.

Want hoe goed dit plan ook zou kunnen zijn, als er niet zeer kritisch wordt gekeken naar álle vormen van alcoholmarketing dan is het dweilen met de kraan open. Graag zou ik u willen bedanken, alle vragen die u mogelijk nog heeft beantwoord ik deze graag.

Illustraties

Figuur 1 Afbeelding uit ‘Google Street View’ van bushokje met reclame voor ‘Aperol Spritz’ voor huisartsen Hoge Hond

Figuur 2 Actieknallers van een slijterij voor mijn dagelijkse supermarkt Albert Heijn Keizerslanden

Figuur 3 Tijden veranderen: 'Marlboro man' en huidige 'James Bond'

Figuur 4 Grafiek van bespaarde Amerikaanse doden sinds reclameban voor andere verslavende dodelijke middelen

Enkele bronnen https://www.stap.nl/nl/nieuws/laatste-nieuws.html/3454/9727/rivm-afsprakenpreventieakkoord-helpen-onvoldoende-om-alcoholdoelen-te-halen-#p3454 https://www.trimbos.nl/kennis/alcohol/alcoholbeleid-en-wetgeving/alcoholmarketing-enreclame/ https://www.stap.nl/nl/nieuws/laatste-nieuws.html/3454/9661/groningen-gaatalcoholreclames-in-openbare-ruimte-verbieden https://www.stap.nl/nl/nieuws/laatste-nieuws.html/3454/9648/verbod-opbuitenreclame-voor-alcoholhoudende-dranken-in-utrecht-