2023-940 Strategische Veiligheidsagenda 2024

Strategische Veiligheidsagenda Deventer Oktober 2023

Voorwoord Veiligheid is een belangrijke voorwaarde om je te

ma’s vanuit het strafrecht (politie en OM) aan te vliegen.

kunnen ontplooien, fijn te kunnen leven en oog te

Een repressieve aanpak is soms noodzakelijk, maar we

hebben voor elkaar. Een veilige stad, dorpen en bui-

willen nog meer de nadruk leggen op het voorkomen

tengebied voor alle bewoners is een randvoorwaarde

van problemen. Dit kunnen we doen door de thema’s

om samen te leven en voor onderlinge verdraag-

vanuit verschillende kanten en in samenwerking met

zaamheid. Onveilige situaties pakken we daarom ste-

alle betrokken partners vroegtijdig aan te pakken. Door

vig aan. Daar hechten wij waarde aan. De afgelopen

te kijken waar we proactief stappen kunnen zetten in

jaren hebben we daarin flinke stappen gezet. In het

preventie, in plaats van reactief met repressie.

Meerjarenbeleidsplan Veiligheid 2020-2023 hebben we thema’s als het aanpakken van drugsproblema-

De komende jaren zoeken we nog meer de verbinding

tiek en ondermijnende criminaliteit geprioriteerd.

op. Met inwoners en ondernemers, collega’s binnen en

Ook zijn extra maatregelen getroffen om jongeren te

buiten de gemeente en samenwerkingsverbanden. Vei-

behoeden voor criminaliteit en zijn de domeinen zorg

ligheid creëren we samen, door samen te werken, maar

en veiligheid nadrukkelijker met elkaar verbonden.

ook van elkaar te leren. We hoeven in Deventer niet (altijd) het wiel opnieuw uit te vinden, maar kunnen

Met veiligheid ben je nooit klaar. Ondanks goede resul-

leren van goede voorbeelden uit andere gemeenten.

taten. We kiezen in deze strategische veiligheidsagenda toch voor een andere insteek. Dat heeft te maken met

We doen dit voor en samen met onze inwoners en on-

de (landelijke) trends en de wijze waarop we daar samen

dernemers door te beschermen, te bekrachtigen en

met u als raad vorm aan kunnen geven. We willen als

te begrenzen. Dat begint bij weten wat er speelt en

gemeente namelijk vooral doen waar wij goed in zijn

het benoemen van ontwikkelingen. Daar gaan we de

en anderen activeren om dat ook te doen. Er zijn veel

komende jaren aan bouwen. Samen met u.

partijen in het veiligheidsdomein actief die een deel van de puzzel voor zich hebben, maar vaak ontbreekt een breder perspectief op het geheel. Ook zijn we als

Ron König

gemeente nog te veel geneigd om de veiligheidsthe-

Burgemeester

2

Inhoud

Inleiding

Ondermijnende effecten van criminaliteit

Verantwoording, communicatie en financiën

1 4 7

Trends

Jeugd, zorg en veiligheid

Verwijzingen

2 5 8

Strategie

Veiligheidsfundament

3 6 3

1

Inleiding Een veilig, rechtvaardig en weerbaar Deventer voor

Door die groei moeten onze voorzieningen (zoals werk,

ten voor gemeentelijke teams organiseren en voeren

onze inwoners, ondernemers en bezoekers. Daar

scholen, zorg, groen, sport, verkeer) mee-ontwikkelen.

we een weerbaarheidsscan uit. De uitkomsten van de

werken wij als gemeente Deventer aan. In onze

Dat geldt ook voor onze inzet op de veiligheid en leef-

scan gebruiken we als input voor het verder versterken

Strategische Veiligheidsagenda staan de ambities

baarheid van onze stad, dorpen en buitengebieden.

van de ambtelijke en bestuurlijke weerbaarheid.

die we vanuit het programma Veiligheid op het gebied van openbare orde en veiligheid nastreven. De gemeenteraad stelt de veiligheidsagenda opnieuw vast conform artikel 38b van de Politiewet.

1.1 O  pvolging Meerjarenbeleidsplan Veiligheid 2020-2023

In afstemming met onze partners en met inbreng van

Op het gebied van zorg en veiligheid is de regionale agenda ontwikkeld om de samenwerking tussen verschillende partijen te verbeteren. Het verbeteren van de samenwerking tussen zorg- en veiligheidspartijen en de wens om meer in te zetten op vroegsignalering

inwoners en ondernemers hebben we een nieuw meer-

Het Meerjarenbeleidsplan Veiligheid 2020-2023 ken-

maakt dat er meer nadruk op zorg ligt. We zetten de

jarenbeleidsplan opgesteld. We noemen dat de Strate-

merkt zich door vier ontwikkelthema’s en het vei-

komende jaren in op de spilfunctie die de procesregis-

gische Veiligheidsagenda Deventer, omdat we het als

ligheidsfundament. In deze periode zijn belangrijke

seurs vervullen in het speelveld van zorg en veiligheid.

koers vaststellen en niet als uitputtende beschrijving

stappen op de ontwikkelthema’s gezet. Op het gebied

Ook zien we dat jongeren, als kwetsbare doelgroep

van wat we de komende jaren allemaal doen. Uit het

van ondermijnende criminaliteit en weerbaarheid zien

voor georganiseerde criminaliteit om extra aandacht

onderzoek naar de veiligheidsbeleving blijkt dat het

we dat de aanpak van arbeidsuitbuiting en de bijko-

en inzet vragen.

veiligheidsgevoel de afgelopen vier jaar ongeveer ge-

mende huisvestingsproblematiek om blijvende inzet

lijk is gebleven. 92% van de inwoners voelt zich altijd

en capaciteit vraagt. Daarvoor moeten we ons beter

Op het gebied van drugs blijven we een bestuurlijke

of vaak veilig in Deventer. Veiligheidsproblematiek is

organiseren om de problematiek het hoofd te kunnen

aanpak hanteren, om drugscriminaliteit en -overlast te-

complex, óók door de veelheid aan partners en doel-

bieden. Ook zijn we bezig de probleemlocaties op de

gen te gaan. De ambitie is om met name in te zetten op

groepen in de stad waar we mee samenwerken. We

bedrijventerreinen, die vatbaar zijn voor criminele

preventie en voorlichting, om de risico’s van drugsge-

ervaren dat de gemeente Deventer de laatste jaren een

activiteiten, beter in beeld te brengen, zodat we tot

bruik te benadrukken zodat inwoners aan zet zijn voor

ontwikkeling doormaakt en doorgroeit met 11.000 wo-

een gerichte aanpak kunnen komen. Tot slot vraagt de

het verbeteren van de eigen gezondheid. De dreiging

ningen tot 2035. Deventer is populair: mensen blijven

weerbaarheid van de organisatie blijvende aandacht.

van cybercrime en gedigitaliseerde criminaliteit is de

hier graag wonen en anderen komen hier graag wonen.

Daarvoor blijven we ook de komende periode activitei-

afgelopen jaren toegenomen. Een betere voorberei-

4

ding op digitale criminaliteit en desinformatie blijft de

1.2 Leeswijzer

komende jaren nodig om bij verstoringen effectiever op te treden en sneller de draad op te pakken na een

In dit document schetsen we eerst de trends die in-

incident. Dit betekent dat we blijven inzetten om de

vloed hebben op het werken aan veiligheid en wat wij

digitale veiligheid van inwoners en ondernemers te

nodig hebben om dit goed te kunnen doen. Vervolgens

verbeteren. Dit doen we door het organiseren van

beschrijven we onze missie, visie en strategie. Daarna

preventieve activiteiten voor scholieren en het ver-

beschrijven we de twee strategische veiligheidsthe-

strekken van advies aan ondernemers.

ma’s die de komende jaren extra aandacht verdienen, namelijk de ondermijnende effecten van criminaliteit

Hoewel er belangrijke stappen zijn gezet, blijft er werk

en jeugd, zorg en veiligheid. Het werken aan veiligheid

aan de winkel op alle ontwikkelthema’s. Deze thema’s

is immers nooit af en op deze thema’s constateren we

komen in meer of mindere mate terug in deze veilig-

dat er nog opgaves liggen. De veiligheidsagenda geeft

heidsagenda. Drugs en digitale criminaliteit komen

antwoord op de ‘wat’-vraag. Dit wordt vertaald in een

niet prominent terug als veiligheidsthema’s, maar

uitvoeringsagenda, waarin het hoe én met wie wordt

worden opgepakt binnen de thema’s Ondermijnende

uitgewerkt. Ook geven we in deze veiligheidsagenda

effecten van criminaliteit en Jeugd, zorg en veiligheid.

een inkijk in onze reguliere werkzaamheden, beschre-

Ook werken we in de regio IJsselland op deze veilig-

ven in het veiligheidsfundament. Tot slot gaan we in

heidsthema’s samen. Door de regionale samenwerking

op de randvoorwaarden, namelijk de verantwoording,

stemmen we af, leren van elkaar en ontwikkelen waar

communicatie en financiën.

dat nodig is. Dit doen we niet alleen in de regio IJsselland, maar ook steeds vaker in de Stedendriehoek. Deze samenwerking breiden we de komende jaren verder uit tot een betekenisvolle samenwerking op het gebied van veiligheid.

5

2

Trends De gemeente Deventer is de laatste jaren gegroeid

was er sprake van een explosieve toename van geregis-

gevolgen voor de samenleving en leefbaarheid in de

naar een gemeente met meer dan 100.000 inwoners

treerde, traditionele criminaliteit. In de jaren na 1990

gemeente. Het digitale domein is bijvoorbeeld nauwe-

en groeit tot 2035 verder met 11.000 woningen.

werden veel maatregelen getroffen, waaronder sneller

lijks gereguleerd. Deze nieuwe werkelijkheid creëert

Deze ontwikkeling zorgt voor levendigheid, zowel

en harder straffen, het aanstellen van buitengewoon

volledig andere gelegenheidsstructuren. Ook moeten

economisch als sociaal. Tegelijkertijd kan het ook

opsporingsambtenaren, veiligheidsplannen werden

we oog houden voor de onderliggende oorzaken, die

de leefbaarheid en veiligheid in de stad en dorpen

opgesteld en er werd meer gedaan aan preventie. Dit

(georganiseerde) criminaliteit in de kaart speelt, zoals

onder druk zetten. Naarmate het inwonersaan-

heeft vanaf 2000 weliswaar geleid tot minder traditio-

onzichtbaar slachtofferschap, armoede, kansenonge-

tal toeneemt, is op basis van data, professionele

nele criminaliteit, maar een andere vorm van crimina-

lijkheid en het groeiende wantrouwen in de overheid.

inzichten en wetenschappelijke onderzoeken be-

liteit heeft zich daardoor ontwikkeld. Van high impact

kend dat ook de veiligheidsproblematiek verandert.

crimes, naar wat we hidden impact crimes noemen.

Dit zijn ingewikkelde vraagstukken. Gemeenten krijgen

Voor elke inwoner, ondernemer en bezoeker willen

Complexer en minder zichtbaar, waardoor de omvang

een steeds belangrijkere rol in de bestrijding hiervan,

we dat het in de gemeente Deventer goed leven

van de problematiek lastig in aantallen is uit te drukken

maar het is niet eenvoudig om zicht te krijgen op de

en vertoeven is. We volgen daarom nauwlettend

en ook de slachtoffers minder snel in beeld zijn.

problematiek. De aanpak is complex en vraagt om inzet

de veiligheidstrends in onze gemeente en acteren

en een goede samenwerking met onze partners. Daar-

hier ook op. Hierna beschrijven we de belangrijkste

Hidden impact crimes gaat met name over de onder-

voor zijn slagvaardigheid van veiligheidsnetwerken en

huidige trends.

mijnende effecten van criminaliteit, die zich op allerlei

de veerkracht van het systeem nodig. Het eerste gaat

manieren uiten. Drugscriminaliteit leidt tot (zichtbare)

over de kwaliteit van samenwerken en het tweede om

overlast door drugsgebruik of -handel op straat, maar

het lerende vermogen van het systeem, op basis van

ook tot (onzichtbare) illegale geldstromen, misbruik

risicoanalyses en veiligheidsincidenten. Niet blijven

van voorzieningen, onverklaarbare inkomsten, witwas-

praten, maar op het juiste moment ingrijpen.

2.1 Veranderende criminaliteit De afgelopen jaren verschuift traditionele criminali-

sen en oneerlijke concurrentie. Onze open samenleving

teit, zoals woninginbraken, straatroven en overvallen,

biedt hiervoor een goede infrastructuur zoals snel

steeds meer naar verborgen criminaliteit. De aangifte-

internet, wijken waar (kwetsbare) jongeren worden

criminaliteit daalt, maar veiligheidspartners hebben

gerekruteerd en lege schuren op het platteland. Ver-

het drukker dan ooit. In de jaren tussen 1970 en 1985

borgen en ondermijnende vraagstukken hebben grote

6

Ook de openbare orde vraagstukken veranderen voortdurend. In coronatijd waren er meer demonstraties en ook de daaropvolgende boeren- en klimaatprotesten richtten zich tegen het overheidsbeleid. Ernstige verstoringen van de openbare orde hebben geleid tot het opleggen van lasten onder dwangsom om herhaling te voorkomen. Tegelijkertijd zorgt de onlinewereld, met zijn onbeperkte mogelijkheden, voor risico’s en gevaren voor onze openbare orde. Complicerend zijn ook onzichtbare, maar op sommige momenten voelbare, Foto: : ingehogenbijl / Shutterstock.com

scheidslijnen die dwars door onze samenleving lopen. Tussen online en offline, maar ook bijvoorbeeld tussen

2.2 Groeiende complexiteit

lage en hogere inkomensgroepen. De maatschappelijOok zien we in bepaalde wijken een toename van

ke onrust is zichtbaar in groeperingen die tegenover

burenoverlast of geluidsoverlast en overlast van

elkaar staan, in een verscherping van het maatschap-

In onze gemeente zien we een afname van het aantal

personen met onbegrepen en risicovol gedrag. We

pelijk debat en bij demonstraties die ontaarden in

veiligheidsincidenten, maar de incidenten die zich

zien meer mensen op straat die overlast of risicovolle

ongeregeldheden. Dit veranderende sentiment zien we

voordoen, zijn vaak ernstiger en complexer. In toe-

situaties voor henzelf of anderen veroorzaken, mede

nationaal, regionaal, maar ook lokaal binnen onze ei-

nemende mate zien we het effect van maatschappe-

ontstaan doordat zorg en ondersteuning steeds meer

gen gemeente. Terwijl vertrouwen in de politiek tegen-

lijke ontwikkelingen terug op straat. Deze zijn direct

bij mensen thuis plaatsvindt en op andere locaties

wicht kan bieden aan deze maatschappelijke onrust,

voelbaar en zichtbaar, in de vorm van bijvoorbeeld

dan binnen een instelling (extramuralisering van de

is dit vertrouwen de afgelopen jaren juist afgenomen

demonstraties en vluchtelingenstromen.

zorg).

(Brouwer, Van Esseveldt, & Ferwerda, 2022).

7

2.3 Kwetsbare jongeren Met de meeste jongeren in Deventer gaat het goed. Sommige jongeren hebben extra aandacht, onder-

5%

van de jeugdigen tussen 8 en 23 jaar hebben een hoog risico om in de drugscriminaliteit te belanden

steuning en bijsturing nodig. Belangrijk zijn daarbij de

2.4 Risico’s voor de uitvoering Ook de komende jaren hebben de beschreven trends impact. Er zijn risico’s voor de uitvoering van de veiligheidsagenda. Als de risico’s blijven bestaan heeft

betrokkenheid van ouders/opvoeders, de opvoeding

In 2021 stond 1,4 procent van de jongeren in Deventer

dit consequenties voor de ambities die in deze veilig-

zelf, het stellen van regels en een bepaalde mate van

als verdachte geregistreerd. Dit gaat om jongeren van

heidsagenda staan beschreven. Een oplossing voor

toezicht. Ook is de gemeente voor de taken binnen het

12 tot 25 jaar die geregistreerd staan als verdachte van

deze risico’s is een brede verantwoordelijkheid, zowel

jeugddomein verantwoordelijk. De gemeente streeft

geweldsmisdrijven, vermogensmisdrijven, vernieling of

van de gemeente als van andere overheden, zoals de

naar voldoende sociale voorzieningen, waarbij pre-

misdrijven tegen de openbare orde (Kessels & Derksen,

provincie en landelijke overheid. Hierover blijven we

ventie een belangrijke rol speelt. Denk aan jongeren-

2022). Ook blijkt uit cijfers van het CBS dat bijna alle

het gesprek met de gemeenteraad, partners en andere

centra, sport in de wijk en inzet van het jongerenwerk.

jongeren (99%) sociale media gebruiken. Cybercri-

overheden.

Het veiligheidsbeleid richt zich voornamelijk op het

me komt helaas veel voor. Het CBS schat dat er in 2,2

verbeteren van de veiligheidsbeleving van jongeren,

miljoen Nederlanders slachtoffer zijn geworden van

We voorzien voor de komende jaren de onderstaande

het vergroten van kansen voor risicojongeren en een

cybercrime in 2022 (Akkermans, Arends, Derksen, &

risico’s:

afname van jeugdcriminaliteit. Het gaat om talentont-

Reep, 2023). In de categorie 15- tot 25-jarigen had één

wikkeling, het beperken van jeugdoverlast, alcohol- en

op de vijf last van online bedreigingen, pesten, stal-

 Beschikbare capaciteit bij de gemeente en vei-

drugsgebruik, het bevorderen van de veiligheid in en

ken of een vorm van sexting via internet. Ook kan het

ligheidspartners, zoals de politie. Het vraagt

om de school en de preventie van radicalisering. Het is

gebruik van sociale media op zichzelf een negatieve

steeds meer personele inzet om onze gemeente

van groot belang dat we voorkomen dat kleine jongens

invloed hebben op het geestelijk welzijn van jongeren

veilig te houden. Door een toename van taken en

grote criminelen worden.

(Orben, Przybylski, Blakemore, & Kievit, 2022).

bevoegdheden op het gebied van openbare orde en veiligheid en de hiervoor geschetste groeiende

Jongeren zijn het meest vatbaar en kwetsbaar voor de

Kortom, deze specifieke doelgroep vraagt om continue

complexiteit staat de beschikbare capaciteit bij de

invloeden van criminaliteit. In de gemeente Deventer

aandacht en een sluitende aanpak om te voorkomen

gemeente en onze veiligheidspartners onder druk

kent vijf procent van de jeugdigen tussen de 8 en 23

dat ze in de (georganiseerde) criminaliteit belanden.

(Schilder & Van der Grinten, 2022). Daarnaast wordt

jaar (960 personen) een hoog risico om in de drugscri-

Daarom zoeken we naar andere oplossingen, dan al-

er steeds vaker op landelijk niveau over bijvoorbeeld

minaliteit te belanden (Zicht op Ondermijning, 2020).

leen het inzetten van strafrecht. Dit doen we in sa-

politie-inzet besloten. Ook de bevolkingsgroei van

Dit staat gelijk aan het landelijk gemiddelde.

menwerking met het sociaal domein en zorgpartijen.

de gemeente zorgt voor een toename van casuïs-

8

tiek, wat steeds lastiger is op te vangen binnen

nog langer op zich wachten. Ook deze ontwikkeling

samenwerking in de weg. Dit is een landelijk pro-

de bestaande formatie. Zeker in vergelijking met

vraagt veel personele inzet voor participatietra-

bleem en speelt bij meerdere thema’s, waaronder

gemeenten van eenzelfde omvang is de huidige

jecten, mediationgesprekken en leidt (helaas) tot

ondermijnende criminaliteit en zorg & veiligheid.

personele capaciteit binnen het programma Vei-

langslepende en kostbare juridische procedures.

ligheid beperkt. Daarnaast zijn er ook zorgen over de structurele personeelstekorten bij de justitie-

 I nformatiedeling en verdere samenwerking tus-

partners, zorgpartners en jeugdbeschermingske-

sen zorg- en veiligheidspartners. De wens om

ten. Capaciteitstekorten hebben gevolgen voor

als één overheid op te treden wordt soms door

de uitvoering, met name op individueel niveau.

wet- en regelgeving beperkt. Onze informatiepo-

Betrokkenen merken dit door bijvoorbeeld langere

sitie is daardoor beperkt en staat een efficiënte

wachttijden en afhandelingstermijnen.  N  ieuwe en langlopende crises die om voorrang vragen. De afgelopen jaren werden we met de coronacrisis en vluchtelingencrisis geconfronteerd. Dit vraagt om andere prioriteiten, waardoor de uitvoering van andere taken onder druk stond.  Een tekort aan (sociale) woonruimte en het snel beschikbaar stellen hiervan. Met name wanneer dit vanuit veiligheidsbelang en/of leefbaarheid belangrijk is. Bijvoorbeeld passende woonruimte voor arbeidsmigranten, personen met onbegrepen gedrag of veroorzakers van extreme woonoverlast. Daar komt bij dat er steeds vaker veel weerstand uit de omgeving is tegen plannen voor de huisvesting van speciale doelgroepen. Hierdoor wordt het tekort alleen maar groter en laat ingebruikname

Shutterstock / Ton Hazewinkel 9

3

Strategie Het programma Veiligheid zet zich samen met part-

3.2 Kernwaarden

ners in om veiligheidsproblemen te voorkomen,

pakken wij verantwoordelijkheid, of beleggen de verantwoordelijkheid waar deze behoort.

te stoppen of een duurzame oplossing te vinden.

In de gemeente Deventer is het veilig en voelen in-

Dit doen we aan de hand van de volgende missie,

woners, jongeren, ondernemers en bezoekers zich

Inhoudelijk fundament: de veiligheidsagenda is

visie en strategie.

veilig. Dit bereiken we door ons samen in te zetten

op een veiligheidsanalyse gebaseerd.

3.1 Wat is onze missie en visie?

voor een veilig Deventer. Hierbij sluiten wij ook aan bij de kernwaarden die de gemeente Deventer hanteert:

Afbakening: de veiligheidsagenda richt zich op

verantwoordelijk, durf, open naar elkaar en zorgzaam.

de taken en verantwoordelijkheden van de bur-

Waar willen we als gemeente Deventer naar toe werken?

MISSIE: In de gemeente Deventer is het veilig en voelen inwoners, jongeren, ondernemers en bezoekers zich veilig. Hoe gaan we dat bereiken?

VISIE: Door de gezamenlijke inspanning van vele partners binnen en buiten het veiligheidsdomein creëren we randvoorwaarden om in onderlinge verdraagzaamheid fijn samen te leven. Dit vraagt van de gemeente om keuzes over prioriteiten, instrumenten en positionering. Samen zetten we ons in voor een veilig Deventer.

gemeester en gemeente. Daarbinnen ligt de focus De volgende uitgangspunten vormen de basis voor de

op twee strategische veiligheidsthema’s en een

uitvoering van de veiligheidsagenda.

dynamisch veiligheidsfundament.

S  amenwerking: de veiligheidsagenda is en wordt

Maatschappelijk effecten: bij het uitvoeren van

in samenwerking met alle betrokkenen opgesteld

de veiligheidsagenda zijn de veiligheid van de ge-

en uitgevoerd. Hierbij zijn wij open naar elkaar,

meente en effecten op de samenleving leidend.

uiteraard waar dit kan en (wettelijk gezien) mag. Dit zorgt voor veiligheidsbeleid dat aansluit bij de

P  olitiek-bestuurlijke borging: de burgemees-

praktijk en draagvlak heeft.

ter, college van B&W en gemeenteraad zijn nauw betrokken bij de ontwikkeling, uitvoering en ver-

Integraliteit: de veiligheidsagenda is integraal, in

antwoording van de veiligheidsagenda.

de zin van dat het zich richt op sociale en fysieke veiligheid, dwarsverbanden tussen maatschappelijke thema’s blootlegt, combinaties van preventie en repressie bij elk thema zoekt en mogelijkheden van alle betrokkenen in samenhang benut. Hierbij

10

3.3 Kerntaken We werken vanuit onze kerntaken. Deze taken geven de positie aan die we als gemeente in nemen, in relatie tot onze veiligheidspartners.

Signaleren en adviseren (beschermen)

Regie voeren (bekrachtigen)

Interveniëren (begrenzen)

We signaleren en adviseren. Vanuit kennis van zaken en

We voeren actief regie op strategisch en operationeel

De burgemeester en gemeente beschikken over een

actualiteit. Dit doen we in de gemeentelijke organisatie

niveau. Strategisch doen we dit door het bouwen en

uitvoerige (juridische) gereedschapskist. Bijvoorbeeld

en naar onze partners. We kennen de stad, dorpen

onderhouden van netwerken en door de burgemeester

het opleggen van een gebiedsverbod, last onder

en het buitengebied. Ook zijn we op de hoogte van

indien nodig in positie te brengen als aanjager. Ook

dwangsom of het sluiten van een woning. We zijn ons

de trends en ontwikkelingen. We brengen de omvang

als bestuurder kan de burgemeester partijen ‘rond de

bewust van de inhoud van de gereedschapskist en

van een veiligheidsprobleem in kaart en vervolgens

tafel’ brengen om tot een oplossing te komen. Ope-

zetten het juridisch instrumentarium gericht in om

adviseren we welke stappen nodig zijn om tot een op-

rationeel doen we dit door het werken aan en voeren

invloed op het veiligheidsdomein uit te oefenen en

lossing voor het veiligheidsprobleem te komen. Dit

van een sluitende aanpak in samenwerking met onze

bij te dragen aan een veiliger Deventer.

vertalen we desgewenst door in beleid en interventies.

partners. Een voorbeeld is het bespreken van onder-

We adviseren niet vrijblijvend, maar blijven een thema

mijningscasuïstiek, waarbij concrete afspraken tussen

(probleem) volgen tot er een oplossing is bereikt.

de politie en de verschillende gemeentelijke teams worden gemaakt om tot gezamenlijke acties te komen.

11

4

Ondermijnende effecten van criminaliteit 4.1 Wat zien we (wel)?

vastgoedfraude, corruptie, oneerlijke concurrentie en

relatief veel arbeidsmigranten zijn gevestigd (Provincie

afpersing. Grof geweld wordt hierbij niet geschuwd.

Overijssel, 2020). Een groot deel hiervan is in dienst bij-

“Ondermijnende criminaliteit gaat over vormen van

of werkt via een bonafide bedrijf of uitzendbureau en

georganiseerde misdaad waarbij de onderwereld en

In de gemeente Deventer is geen sprake van uitingen

geniet normale en veilige huisvesting. Een ander deel

bovenwereld met elkaar verweven raken. Het onder-

van excessief geweld (liquidaties, aanslagen met explo-

wordt echter te werk gesteld en gehuisvest door ma-

mijnt onze democratie en rechtstaat. Ondermijning is

sieven). En dat willen we zo houden. Vanzelfsprekend

lafide ondernemingen. Als werknemers naast arbeid

internationaal verweven, maar nestelt zich lokaal in

zijn we ons bewust van ontwikkelingen in onze eigen

ook voor huisvesting afhankelijk zijn van werkgevers,

onze wijken en buurten.”

gemeente en in andere gemeenten en grote steden en

maakt dit hen extra kwetsbaar. Wet- en regelgeving

volgen we de ontwikkelingen nauwlettend. Uit onze

op het gebied van arbeid kan in bepaalde gevallen

Bij ondermijnende criminaliteit maken criminelen

casuïstiek komen twee thema’s naar voren waarvan de

(onbedoeld) bijdragen aan de kwetsbare positie van

voor illegale activiteiten gebruik van legale bedrijven

effecten zich prominent uiten in de Deventer samenle-

werknemers. Een voorbeeld is de koppeling van ver-

en diensten. Het gaat om het (verhullend) gebruiken

ving: arbeidsuitbuiting in relatie tot illegale huisvesting

blijf- en tewerkstellingsvergunningen aan werkgevers.

van legale structuren voor criminele handelingen

en drugscriminaliteit. Deze twee thema’s illustreren

Het risico op arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling

of om crimineel geld wit te wassen. Er is sprake van

nut, noodzaak en urgentie van de aanpak. De impact

is het grootst waar sprake is van een opeenstapeling

verwevenheid tussen de onder- en de bovenwereld.

op de slachtoffers en de aantasting van het woon- en

van deze verschillende factoren. Dit verdienmodel van

Ondermijning is niet altijd zichtbaar, maar heeft wel

leefklimaat van de buurt(bewoners) zijn groot.

malafide uitzendbureaus pakken wij aan door barri-

1

voelbare en merkbare negatieve gevolgen voor de

èremiddelen (zoals een last onder dwangsom) toe te passen om zo een dergelijke werkwijze te beëindigen.

criminaliteit is een probleem omdat het de veiligheid,

4.1.1 A  rbeidsuitbuiting in relatie tot illegale kamerverhuur

leefbaarheid, economie, het rechtsgevoel en het gezag

Vanwege het heimelijke karakter is de precieze om-

sitie, kan het ook zijn dat slachtoffers of ernstig bena-

van de overheid ernstig aantast. Ondermijnende crimi-

vang van arbeidsuitbuiting en ernstige benadeling in

deelden zichzelf niet altijd als slachtoffer zien. Er kan

naliteit kent verschillende verschijningsvormen. Denk

de samenleving (en dus ook in onze gemeente) niet

een normalisatie van omstandigheden plaatsvinden

hierbij aan drugshandel, mensenhandel, (zorg)fraude,

bekend. Wij weten wel dat in de gemeente Deventer

of de omstandigheden worden als beter ervaren dan

inwoners en ondernemers in onze gemeente. Dit type

1

Hoewel er sprake kan zijn van een afhankelijkheidspo-

Ondermijnende criminaliteit kent vele definities. Deze definitie wordt door de IJssellandse gemeenten gebruikt.

12

Casus uit de praktijk

in het land van herkomst. Dit kunnen redenen zijn om

overbewoning wat vaak resulteert in geluidsoverlast in

niet tot melding of aangifte van een schrijnende werk-

de nachtelijke uren, door bijvoorbeeld het af- en aan-

situatie over te gaan.

rijden van busjes door wisseldiensten. Ook beschikken

Een grote en impactvolle casus speelde zich

de bewoners van niet-zelfstandige woonruimtes vaak

eind 2022 af. De Nederlandse Arbeidsinspectie

Regelmatig ontvangen wij meldingen van inwoners

niet over een afvalpas waardoor er afvalproblematiek

heeft in het kader van een miljoenenfraude

die aangeven dat er in het huis naast hen sprake is van

ontstaat.

rond de coronasteun een grootschalige inval gedaan bij een bedrijfspand waar een malafide uitzendbureau gehuisvest was. Dit uitzendbureau, wat personeel leverde (veelal arbeidsmigranten), aan bedrijven in de vleesindustrie, was al langer in beeld bij de gemeente vanwege illegale huisvesting.

Bron: De Stentor, 7 december 2022

Foto ter illustratie. Buurtverbetering Voorstad

13

De aanpak van arbeidsuitbuiting vraagt om een ge-

de en gebruikte installaties zijn de veiligheidsrisico’s

Landelijk zien we een afname in drugsgerelateerde

meentebrede benadering van de problematiek, waarbij

voor omwonenden van een hennepkwekerij groot.

M-meldingen, terwijl in de gemeente Deventer er in

de inzet vanuit verschillende programma’s (Meedoen,

Omwonenden kunnen geconfronteerd worden met

2022 juist weer sprake van een stijging.

Economie, Ruimtelijke Ontwikkeling) noodzakelijk is.

brand door oververhitting en kortsluiting, instortings-

Vanuit het programma Veiligheid richten wij ons op de

gevaar door onkundige aanpassingen aan de woning

aanpak van malafide uitzendbureaus. Ook hebben we

en aantasting van de gezondheid door waterlekkage

een signalerende en adviserende taak in de algehele

en gevaarlijke stoffen.

aanpak.

Jaar

2020

2021

2022

Landelijk

13466

12722

10241

Deventer

67

58

75

Figuur: M-meldingen Deventer van hennep en drugs (in brede zin) van de afgelopen 3 jaar in vergelijking tot de landelijke cijfers

4.1.2 D  rugshandel op straat of vanuit de woning Drugsgebruik en de handel in drugs zorgen vaak voor overlast of onveiligheidsgevoelens. Dit blijkt ook uit de meldingen die binnenkomen bij Meld Misdaad Anoniem. Veruit de meeste M-meldingen (meer dan 80%) gaan over situaties die drugs gerelateerd zijn. Ook in de casuïstiek zien we een grote verwevenheid met drugscriminaliteit. De overlast die inwoners ervaren heeft vaak te maken met storend gedrag zoals dubbel geparkeerde auto’s, harde muziek, een af- en

Bron: De Stentor, 28 februari 2021

aanloop van personen en scheldpartijen op straat. Dit kan op zijn beurt weer leiden tot een groter onveiligheidsgevoel. Drugshandel, gebruik of productie kan daarnaast ook een groot gevaar opleveren voor de omgeving. Denk hierbij aan een illegale hennepkwekerij op een zolderkamertje van een tussenwoning. Door aanpassingen aan de woning en onkundig aangeleg-

14

De toename in het aantal meldingen is aanleiding om te

menwerking met onze overheidspartners, inwoners,

uitgangspunt mooi samen. Een van de kernmerken van

blijven investeren in de aanpak van drugscriminaliteit.

bedrijven en instellingen maken we de samenleving

ondermijnende criminaliteit is echter het verhullende

De politie heeft om die reden een gespecialiseerd team

weerbaarder tegen criminele invloeden die de demo-

karakter. Dit maakt het lastig om de verschillende fe-

opgericht dat periodiek gerichte controles uitvoert om

cratische rechtsstaat en een veilig en gezond woon- en

nomenen ook daadwerkelijk waar te nemen.

drugshandel op straat tegen te gaan.

leefklimaat bedreigen. Op regionaal en lokaal niveau werken we samen

4.1.3 Overige fenomenen Overige fenomenen die onze aandacht hebben zijn

4.3 Hoe willen we dit bereiken?

criminele samenwerkingsverbanden criminogene

aan het vergroten van de bewustwording. Daarvoor organiseren we zowel in de regio als binnen de gemeente voor specifieke doelgroepen (bijv. vast-

branches, (verouderde)bedrijventerreinen en een

Om ons doel te bereiken is repressie nodig, maar be-

goedsector of het buitengebied) bewustwordings-

veilig buitengebied. Gezien de dynamiek van crimi-

naderen de problematiek ook op een proactieve en

sessies. Dit doen we door in de communicatie en

nele netwerken en activiteiten een snel verloop kent

preventieve manier, waarbij de aanpak zowel groeps-

voorlichting continu aandacht te besteden aan het

zullen wij de ontwikkelingen volgen en ieder jaar in de

gericht (criminele groepen), gebiedsgericht (vrijplaat-

brede onderwerp ondermijning of aan specifieke

uitvoeringsplannen de fenomenen opnieuw prioriteren

sen) als fenomeengericht (criminele verdienmodellen).

fenomenen, zoals mensenhandel of georganiseer-

om zo snel in te kunnen spelen op de huidige situatie.

Daarvoor zetten we in op preventie en maken we ef-

de hennepteelt. We verwachten hierdoor meer

ficiënt gebruik van alle bevoegdheden, instrumenten

signalen van ondermijnende criminaliteit te ont-

en informatie die ons daarbij van dienst kunnen zijn.

vangen, bijvoorbeeld via meld misdaad anoniem,

Dit doen we aan de hand van de drie volgende pijlers:

waar wij als gemeente Deventer sinds 2022 bij zijn

4.2 Waar willen we naartoe?

aangesloten. Doel: de samenleving zo goed als mogelijk beschermen

1. Bewustwording en weerbaarheid

tegen de ondermijnende effecten van criminaliteit

2. Samenwerking en informatiedeling

Meer bewustwording van de problematiek moet

en de gemeente onaantrekkelijk te laten zijn voor de

3. Bestuurlijk instrumentarium

uiteindelijk leiden tot een grote mate van weerbaarheid tegen criminele inmenging (preventie). Ook

georganiseerde criminaliteit.

maken we gebruik van barrièremodellen, die door Om als gemeente ondermijnende criminaliteit effectief

4.3.1 Bewustwording en weerbaarheid

het CCV samen met publieke en private partijen

te kunnen bestrijden is een aanpak nodig die gericht

Een effectieve aanpak van ondermijnende criminali-

zijn ontwikkeld.

is op de onderliggende, niet direct zichtbare vormen

teit begint met bewustwording. Het citaat van Johan

en structuren van ondermijnende criminaliteit. In sa-

Cruyff ‘Je gaat het pas zien als je het doorheb’ vat dit

15

4.3.2 Samenwerking en informatiedeling

4.3.3 Het bestuurlijk instrumentarium

W  e breiden de toepassing van de Wet Bibob uit

De aanpak van ondermijnende criminaliteit is kansloos

Door een zorgvuldig gebruik en goede afstemming

richting het ruimtelijk en sociaal domein.

zonder een goede samenwerking met de verschillende

van de inzet van het bestuurlijk instrumentarium kan

partners. Het is, en blijft van belang om te blijven in-

de openbare orde worden gehandhaafd en overlast

D  e nieuwe beleidsregels Opiumwet bieden de mo-

vesteren in deze samenwerking en toe te werken naar

en verloedering worden voorkomen. Het bestuurlijk

gelijkheid om nieuwe vormen van drugscrimina-

een hogere organisatiegraad. In de afgelopen jaren

instrumentarium bestaat uit de vergunningstelsels

liteit zoals de handel in lachgas tegen te gaan.

is de samenwerking met zowel de externe partners

die ons ter beschikking staan, evenals de Wet Bibob,

(Politie, Openbaar Ministerie, Belastingdienst, Regi-

Opiumwet en overige regelgeving die ons in staat

W  e onderzoeken de mogelijkheid om een ver-

onaal Informatie en expertisecentrum, Nederlandse

stelt om ondermijnende criminaliteit met juridische

gunningstelsel in te voeren voor criminogene

Arbeidsinspectie, etc.) als de interne vakgroepen,

middelen aan te pakken.

branches.

verder geïntensiveerd en geprofessionaliseerd. Door intensievere samenwerking krijgen we een steeds completer beeld van de (omvang) problematiek waardoor we beter in staat zijn om ondermijnende criminaliteit tegen te gaan. We willen onze informatiepositie verbeteren door informatie veilig en met in achtneming van privacyregels uit te wisselen met onze partners. De grootste uitdaging daarbij is om tot een eenduidige interpretatie van de Wet politiegegevens en de AVG te komen. Het Regionaal Informatie en expertisecentrum (RIEC) is gevraagd hierin te bemiddelen.

16

5

Jeugd, zorg en veiligheid 5.1 Wat zien we?

Casus uit de praktijk De ervaren overlast en onveiligheidsgevoelens worden

“De gemeente Deventer bestaat uit een krachtige,

in samenwerking met veel verschillende partijen aan-

eigenzinnige gemeenschap met grote kwaliteiten,

gepakt. Dit vraagt om soms langdurende en op elkaar

kansen en opgaven voor ons. Toch zien we helaas dat

afgestemde inzet tussen zorg en veiligheid. Dit doen

het kunnen meedoen, het hebben van perspectief en

we bijvoorbeeld in Schalkhaar en in de Polstraat, sa-

van gelijke kansen, lang niet altijd vanzelfsprekend is

men met bewoners en ondernemers. Om hardnekkige

voor iedereen’’, zoals doeltreffend in het bestuursak-

overlast tegen te gaan wordt op verschillende plekken

koord Dichtbij, Betrokken & Bevlogen is beschreven.

aan zogenaamde hotspots of buurtaanpakken gewerkt.

Dat niet iedereen kan of wil meedoen komt tot uiting

Voorbeelden daarvan zijn de Beestenmarkt, Boreelplein,

in het strategische thema jeugd, zorg en veiligheid.

Andriessenplein en hotspots langs de IJssel.

Ook hier zien we door de groei van de stad een grote druk op de openbare ruimte. We zien dat op sommige plekken verschillende vormen van overlast van jeugd en mensen met onbegrepen gedrag toenemen. Daarnaast kunnen kwetsbare personen, bijvoorbeeld met een verslaving, verward of gevaarlijk gedrag impact hebben op het veiligheidsgevoel.

Bron: De Stentor, 21 augustus 2023

17

De gemeente en politie werken samen met bewoners,

men dat ze daarin doorgroeien, is een ingewikkeld en

ondernemers, verenigingen, welzijnsorganisaties en tal

langdurig proces. Daarvoor zijn regie en goede (pre-

van andere partijen om de leefbaarheid en veiligheid

ventieve) interventies nodig.

te verbeteren. Bij de aanpak van maatschappelijke problemen speelt het strafrecht een belangrijke rol, maar het strafrecht biedt niet de oplossing. Mensen met bijvoorbeeld psychische klachten belanden vaak onnodig in de cel, in plaats van dat ze de benodigde zorg krijgen. Strafrecht is meestal niet geschikt of het meest effectief, terwijl de verwachtingen groot zijn.

63%

van de bevraagde inwoners vindt dat de gemeente zich meer moet inzetten op het veilig laten opgroeien van jongeren en hier budget voor vrij moet maken

5.2 Waar willen we naartoe? Wijken en buurten waar bewoners, ondernemers en bezoekers veilig en prettig kunnen wonen, werken en verblijven. Incidenten, casuïstiek en informatie van partners helpen ons te doen wat daarvoor nodig is. Daarbij horen ook gesprekken met bewoners, ondernemers en organisaties om te weten wat er speelt, zodat we daar samen met onze partners snel op kunnen inspelen. Met als resultaat dat we voorkomen dat jongeren met (georganiseerde) criminaliteit in aanraking

Dit geldt ook voor jeugdoverlast of -criminaliteit. Jon-

komen, in verbinding zijn en inwoners zich veiliger

geren zijn het meest vatbaar en kwetsbaar voor de

voelen. Dat criminaliteit en overlast verminderen en

invloeden van criminaliteit. Het strafrecht is niet altijd

dat mensen elkaar met respect durven aan te spreken.

het meest effectief en een strafblad kan ernstige gevolgen hebben voor de toekomst van een jongere. Net als andere delen in het land is in Deventer de omvang van

Aantal verdachte minderjarigen en jongvolwassenen

high impact crimes en veelvoorkomende criminaliteit gedaald. Omdat dit soort criminaliteit grote invloed

Sinds 2010 is het aantal verdachte minderjarigen en jongvolwassenen van een misdrijf meer dan gehalveerd.

heeft op het gevoel van veiligheid van mensen blijven

Deze daling is in de afgelopen drie jaren gestabiliseerd. Het aantal minderjarige verdachten nam in 2022 toe

we hier aandacht voor houden. Ook omdat het vaak

tot boven het niveau van 2018. Onder jongvolwassenen nam het aantal verdachten ook toe, maar bleef het

een ‘instapdelict is’ voor jeugdige criminelen. We zien

aandeel verdachten met 20 op de duizend inwoners wel lager dan in 2018. Het aantal minderjarige jongens

steeds jongere criminelen en er wordt steeds meer

dat verdacht werd van een misdrijf nam met 3 procent toe in 2022. Het aantal verdachte meisjes steeg in

geweld gebruikt. Daarom zoeken we naar andere op-

één jaar met 42 procent. Het aantal verdachten van misdrijven van 12 tot 18 jaar in de gemeente Deventer

lossingen, in samenwerking met het sociaal domein

is 15 per duizend minderjarige inwoners. In vergelijking: van de 25 grootste gemeenten had Apeldoorn naar

en zorgpartijen. Deze specifieke doelgroep vraagt om

verhouding het laagste aantal minderjarige verdachten, namelijk 9 per duizend minderjarige inwoners. Am-

continue aandacht en een sluitende aanpak. Jongeren

sterdam staat op plek 1 met 25 per duizend minderjarige inwoners. (Centraal Bureau voor de Statistiek, 2023)

uit de georganiseerde criminaliteit houden of voorko-

18

5.3 Hoe willen we dit bereiken?

 We zetten effectiever onze (wijk)netwerken in, zoals

aanpak jeugdcriminaliteit voorkomen we dat kinderen

het Signaleringsoverleg, de Jeugdnetwerken en

en jongeren toetreden en doorgroeien in de ondermij-

Inwoners van de gemeente Deventer moeten veilig

het Netwerk Bondgenoten. Wijkmanagers hebben

nende criminaliteit. Dit betekent enerzijds jongeren

opgroeien, zich kunnen ontwikkelen en ontplooien.

daarin een signalerende en verbindende rol.

beschermen en perspectief bieden, anderzijds begren-

Daarin beschermen we jongeren zoveel mogelijk. We

zen. Dat vraagt inzet op allerlei leefgebieden. Wanneer

bekrachtigen onze partners in de domeinen zorg,

 We versterken de positie van de procesregisseurs

2

mogelijk willen wij aansluiten bij het landelijke pro-

onderwijs, wonen, veiligheid en straf. Waar nodig

in casuïstiek en maken het makkelijker om infor-

gramma Preventie met gezag. Met middelen van dit

begrenzen we ongewenst en gevaarlijk gedrag. De

matie tussen partijen te delen, altijd in het belang

programma kunnen wij ondermijnende criminaliteit

burgemeester is verantwoordelijk voor de openbare

van de cliënt en/of de omgeving.

een halt toeroepen door te investeren in preventieve

orde en veiligheid en voert de bestuurlijke regie op

maatregelen, in combinatie met het doorzetten van de

veiligheid. In het verlengde daarvan heeft de gemeente

 We zetten meer in op een persoonsgerichte aan-

aanpak van de georganiseerde criminaliteit. We gaan

de taak om ervoor te zorgen dat de belangrijke inzet

pak (PGA), waardoor we meer maatgericht op een

hierover het gesprek met het ministerie van Justitie

van partijen bijdragen aan veilige wijken. Ons uitgangs-

individu en zijn of haar omgeving kunnen inzetten,

en Veiligheid voeren.

punt is dat we met de andere (sociale) programma’s

met als doel overlast of criminaliteit te stoppen en

binnen de gemeente een beweging naar de voorkant

inwoners weer terug op de rails te zetten.

maken, zoals de inzet van Wmo acuut, waardoor we dersteuning inzetten. Meer inzetten op preventie om

5.3.1 P  reventie en aanpak jeugdcriminaliteit

problemen te voorkomen.

Ondermijnende criminaliteit heeft een negatieve uit-

bij psychosociale problemen binnen 24 uur Wmo-on-

‘Repressie zonder preventie is eindeloos, preventie zonder repressie is tandeloos’

werking op de jeugd. Criminelen rekruteren (kwetsba-

Wij dragen bij aan het verbinden van de jeugdke-

Dit doen we aan de hand van de twee pijlers, namelijk

re) jongeren en dat begint soms al op de basisschool.

tens. We verbinden samen met het onderwijs, de

Preventie en aanpak jeugdcriminaliteit en Van kwets-

De gemeente wil dit, in samenwerking met het Open-

zorgpartners en het Openbaar Ministerie de ver-

bare naar weerbare personen. Daarbij hanteren we de

baar Ministerie, de politie en partners in de jeugdnet-

schillende jeugdketens, zoals jeugdhulp, onderwijs

volgende speerpunten:

werken, stevig aanpakken. Met de aanpak Preventie en

en de jeugdstrafrechtketen. Daarmee worden vaak

2 Procesregisseurs zijn verantwoordelijk om het vastgelopen proces of stagnerende samenwerking in een casus weer vlot te trekken. Zij voeren daarover regie. Ook geven procesregisseurs advies over meervoudige problematiek, overlast, criminaliteit of coördinatie over casussen.

19

en dichtbij onze inwoners opzetten. Ook de vraagstuk-

aangepakt. We ontwikkelen de PGA Jeugdnetwer-

5.3.2 Van kwetsbare naar weerbare personen

ken en PGA Voetbalveiligheid door en verkennen

Het zwaartepunt ligt bij dit thema op complexe sociale

Vanuit de Wmo streven we naar veerkracht, weerbaar-

daarin de samenwerking met Halt.

gevallen - individuen of gezinnen - waarbij sprake is van

heid en laagdrempelige hulp bij vragen. Zo voorkomen

overlast en soms ook geweld. De overlast kan betrek-

we dat problemen onnodig groot worden. Ook zetten

Wij realiseren de samenwerking tussen jongeren-

king hebben op geluid, stank, verloedering, verbale

we in op handhaving van illegale kamerverhuur en

werk en de voetbal. In samenwerking met Raster

uitingen. Psychische factoren spelen vaak een rol, net

bijbehorende problematiek. In het bestuursakkoord

en Go Ahead Eagles zien we de Adelaarshorst als

als alcohol en/of drugs, schulden, werkloosheid en het

Dichtbij, Bevlogen en Betrokken staat de ambitie om

verzamelplek voor jongeren. We verbinden hen po-

ontbreken van geschikte woonruimte. Zowel de veilig-

in het belang van veiligheid en leefbaarheid te blijven

sitief aan de club, om uiteindelijk voetbalvandalisme

heid van de personen zelf als die van omwonenden/

inzetten op samenwerking tussen zorgprofessionals

te voorkomen.

omgeving kan in het geding zijn. Dit soort complexe,

en veiligheidspartners, juist in de wijken.

meervoudige problemen eerder, beter en sneller

ken rondom multiprobleemgezinnen passen hierin.

soms snel escalerende situaties kunnen een stevige Wij stimuleren een veilige schoolomgeving en

wissel trekken op de veiligheid en leefbaarheid. Net als

Verschillende casussen tonen aan dat het strafrecht

gaan schoolverzuim tegen. We werken samen met

elders in Nederland komt dit fenomeen steeds vaker

tekortschiet in het bieden van een duurzame oplos-

het onderwijs en programma Jeugd & Onderwijs

voor en is aandacht nodig. Verklarende factoren zijn

sing en de schade van de strafbare feiten bovendien

aan de veiligheid op school, via de projectaanpak

onder meer extramuralisatie in de zorg en groeiende

niet opweegt tegen de maatschappelijke kosten. De

Veilig In en Om School (VIOS). Ook ondersteunen we

complexiteit van de samenleving - kwetsbare personen

inwoner wordt niet geholpen, recidive wordt niet voor-

het initiatief jongerenrechtbank, dat op Het Stor-

vallen sneller buiten de boot.

komen, de samenleving wordt niet veiliger en de maat-

mink is gestart en verder wordt uitgerold.

schappelijke kosten lopen verder op. Daarom willen Buurten met een opeenstapeling van problemen als

we met onze partners in het sociaal domein, zoeken

W  ij investeren in intensieve jongerencoaching. Dit

armoede, achterstand in ontwikkeling, het ontbreken

naar mogelijkheden om deze doelgroep (ongeveer 20-

doen we samen met het programma Jeugd & Onder-

van perspectief en een concentratie van kwetsbare

30 personen) sneller te begeleiden naar huisvesting,

wijs. Het doel is om kwetsbare jongeren op te laten

personen zijn vatbaarder voor (ondermijnende) crimi-

inkomen/dagbesteding en zorg/hulpverlening. Met

groeien tot kansrijke en weerbare volwassenen. Dit

naliteit. Dit zijn vaak ook de wijken waar veel arbeids-

als resultaat een effectieve aanpak en een uiteindelijk

doen we door het huidige jongerenwerk te verster-

migranten wonen die kwetsbaar zijn voor misstanden.

veiligere samenleving.

ken, zoals op 12 juli 2023 ook in de aangenomen

In een gebiedsgerichte aanpak, door het samenwerken

motie Versterken preventief jeugdwerk en inzetten

van lokale professionals van het sociaal en ruimtelijk

jongerencoaches op VO-scholen is opgeroepen.

domein, kunnen we criminaliteitspreventie kleinschalig

20

Casus uit de praktijk Een inwoner (dakloos, schizofreen en verslaafd)

de AVE-methodiek. Dit doen we samen met onze

als urgentie in het regelen van een woning of zorg

toegangsteams, specialistische teams, Zorg- en

essentieel is om te voorkomen dat problemen uit

Veiligheidshuis IJsselland en de programma’s Mee-

de hand lopen. Een stabiel en onvoorwaardelijk

doen en Jeugd & Onderwijs.

inkomen stelt de kwetsbare doelgroep, naast intensieve begeleiding, in staat om hun leven op orde te

heeft in een periode van 5 jaar ruim 3,5 jaar in een inrichting voor stelselmatige daders (veelplegers)

W  e willen onvoorwaardelijk wonen en een sta-

krijgen. Dit doen we samen met de zorgaanbieders,

gezeten. Hij is daar geplaatst voor het plegen van

biel inkomen stimuleren. Bij enkele individuen en

woningcorporatie(s) en de programma’s Ruimtelijke

winkeldiefstallen, voor in totaal 500 euro aan ge-

gezinnen (ongeveer 20 tot 30 personen) is sprake

Ontwikkeling, Meedoen, Leefomgeving en Werk &

stolen goederen. In de periode van 5 jaar is hij

van complexe multiproblematiek. De problematiek

Inkomen.

meerdere keren door de politie aangehouden en

bestaat vaak uit een combinatie van een psychische

vervoerd, verdachte in dertig onderzoeken, door

aandoening, gebruik van middelen en een licht ver-

We verkennen de mogelijkheden van wijkrecht-

een advocaat bijgestaan, in een cellencomplex

standelijke beperking. Het resultaat is onbegrepen,

spraak. Het doel is om effectief bij te dragen aan

verbleven, veroordeeld door de rechtbank en in

onaangepast of (ernstig) overlastgevend gedrag. Dit

het oplossen van uiteenlopende, meervoudige pro-

een inrichting geplaatst. Dit heeft de maatschap-

gedrag leidt in veel gevallen tot schulden, werkloos-

blemen van inwoners. Te denken valt aan schul-

pij ongeveer 650.000 euro gekost, terwijl de kans

heid en overlast. De veiligheid van de individuen

den, vechtscheiding, drugsgebruik, schoolverzuim,

op recidive onverminderd groot is.

zelf en die van omwonenden en omgeving kan in

huisvestingsproblemen of problemen binnen het

het geding zijn. Binnen het bestaande woonaanbod

gezin. De betrokken organisaties of mensen uit het

ontbreekt een geschikte woonruimte die minder

netwerk van de verdachte komen mee naar de zit-

W  e zetten procesregie door de AVE -metho-

gevoelig is voor overlast. Het gevolg is dat een klein

ting. De wijkrechtspraakrechter verkent de moge-

diek steviger neer. Maatwerk betekent ook dat

aantal personen verantwoordelijk is voor perma-

lijke oplossingen en doet uitspraak. De verkenning

organisaties openstaan voor het geven van zorg

nente (woon)overlast. Daarom is het realiseren van

doen we samen met het Openbaar Ministerie en de

of aandacht aan personen die (net) niet binnen de

geschikte huisvesting en aanbieden van dagbe-

Rechtspraak.

eigen doelgroep of focus passen. In dit soort ge-

steding en zorg/hulpverlening nodig. Snelheid of

vallen is stevige procesregie nodig, op basis van

regelruimte zijn daarbij belangrijk. Bijvoorbeeld

3

3 AVE staat voor Integrale Aanpak ter Voorkoming van Escalatie bij huishoudens met oplopende problematiek. Het doel is het voorkomen van een dreigend escalerende situatie en het beperken en beëindigen van een escalerende situatie.

21

6

Veiligheidsfundament Naast de twee strategische veiligheidsthema’s ‘Ef-

door de supporterscoördinator en de club. Repres-

6.1.3 Evenementen en veilig uitgaan

fecten van ondermijnende criminaliteit’ en ‘Jeugd,

sief (bekrachtigen en begrenzen) door een sterke sa-

Doel: Het actief toezien op een ordelijk en veilig

zorg en veiligheid’, zijn er veel onderwerpen en

menwerking tussen de club, politie, OM en gemeente.

verloop van (grootschalige) evenementen en het

taken waar we ons binnen het veiligheidsdomein

Door bijvoorbeeld het opleggen van stadionverboden,

veilig uitgaan in de horeca.

de komende jaren op blijven inzetten. Dit houdt

strafrechtelijke opsporing en een last onder dwang-

niet in dat deze taken minder belangrijk zijn. Ook

som. Deze aanpak zetten we in combinatie met de

In Deventer vinden jaarlijks evenementen plaats met

binnen de thema’s van het veiligheidsfundament

persoonsgerichte aanpak voort.

een verhoogd veiligheidsrisico en in de horeca en de

wordt met veel partners samengewerkt met als

uitgaansgebieden doen zich soms ongeregeldheden of (gewelds)incidenten voor. Hierover hebben we pe-

onderwerpen maakt dat (ook) veel van de gemeen-

6.1.2 Relatie openbare orde en digitale veiligheid

telijke capaciteit zich op deze onderwerpen richt.

Doel: Alert zijn op (mogelijke) openbare orde ver-

de hulpdiensten. We bespreken wat de risico’s zijn en

storingen in de openbare ruimte met een online

bepalen wat nodig is indien de openbare orde of veilig-

voedingsbodem.

heid in het geding is. Bij deze evenementen vindt altijd

doel Deventer veilig te houden. De diversiteit aan

6.1 Openbare orde

riodiek overleg met ondernemers, organisatoren en

toezicht op de naleving van de vergunningvoorschriften Online aangejaagde ordeverstoringen zijn relatief

plaats. Ook horecabedrijven worden hierop gecontro-

6.1.1 Voetbal

nieuw. Om dit doel te bereiken is het nodig dat we

leerd en is er extra politie-inzet op de uitgaansavonden.

Doel: Het nastreven van de landelijke doelstellingen

landelijk duidelijkheid krijgen over de juridische mo-

voor veilig en gastvrij voetbal.

gelijkheden om (preventief) te handhaven. We sluiten

6.1.4 Demonstraties en betogingen

daarvoor aan bij de relevante (landelijke en regionale)

Doel: Het faciliteren van demonstraties en beto-

Er is soms sprake van bewuste voetbalgerelateerde

overleggen. Verder is het voor een goede aanpak cruci-

gingen en het voorkomen van verstoringen van de

ordeverstoringen en geweld. Bepaalde personen zijn

aal dat de gemeente een goede informatiepositie heeft.

openbare orde.

hier bewust op uit, daardoor is nog vaak een grote inzet van politie nodig om de openbare orde rond de wed-

De burgemeester is verantwoordelijk voor een veilig

strijden te bewaren. Om het aantal incidenten beperkt

verloop van demonstraties en betogingen. De burge-

te houden blijft een scherpe aanpak nodig. Preventief

meester schat in welke maatregelen de organisatoren,

22

gemeente en politie moeten nemen om de veiligheid

6.1.6 High impact crimes (HIC)

als één overheid op. Dit doen we onder meer via het

te garanderen en de demonstratie of betoging in goe-

Doel: Het aantal high impact crimes door preventie

casusoverleg en de stuurgroep woonoverlast. Om de

de banen te leiden. Het demonstratierecht is een be-

verder terugbrengen.

aanpak kracht bij te zetten is vorig jaar een vernieuwd

langrijk grondrecht. De burgemeester is daarom zeer

convenant gesloten. Verhuurders Eigen Bouw en DUWO

terughoudend met de bevoegdheid om demonstraties

High impact crimes zijn delicten die een grote inbreuk

zijn ook aangesloten, naast Woonbedrijf Ieder1, Ren-

of betogingen te beperken of te verbieden.

maken op een persoon of de persoonlijke levenssfeer.

tree, De Marken en de politie. De burgemeester legt

Dit kan grote invloed op het veiligheidsgevoel van in-

bestuurlijke maatregelen op als dit nodig is, zoals

6.1.5 Radicalisering

woners hebben. Daarom houden we samen met de

mogelijk gemaakt in de Wet aanpak (woon)overlast.

Doel: De risico’s op radicalisering minimaliseren door

politie aandacht voor high impact crimes, zoals wonin-

signalen en trends van radicalisering tijdig te herken-

ginbraken, straatroven, overvallen en ernstig geweld

6.2.2 Sekswerkbeleid

nen en zowel preventief en repressief op te treden.

tegen personen. Dit doen we door het faciliteren van

Doel: Decriminaliseren en destigmatiseren van

preventieve acties, zoals het donkere dagen offensief.

sekswerk en het aanpakken van overlast en misstanden, zoals mensenhandel.

Inzet op polarisatie en het voorkomen van radicalisering vraagt vooral inzet in het preventieve veld omdat er vaak geen sprake is van strafbare feiten. Bovendien is polarisatie een voedingsbodem voor radicalisering

6.2 Overige wettelijke taken en bevoegdheden

doordat mensen steeds meer in wij-zij denken terecht

Door een brede blik op de seksbranche, zowel op de vergunde als onvergunde branche en alle sekswerkers, kunnen gevolgen voor sekswerkers worden beperkt.

komen en zich tegen andere (groepen) inwoners en/of

6.2.1 Extreme (woon)overlast

Een voorbeeld hiervan is het vergroten van de toegang

de overheid gaan afzetten. In Deventer is er aandacht

Doel: Extreme (woon)overlast zo spoedig mogelijk

tot zorg- en hulpverlening voor sekswerkers, ongeacht of

voor het wegnemen van de mogelijke voedingsbo-

verminderen of beëindigen.

zij vergund of onvergund werkzaam zijn. In 2023 wordt

dems, door deze tijdig te herkennen en in te grijpen.

het doorontwikkelde sekswerkbeleid, dat is gericht

Ook is het vergroten van bewustwording onder jonge-

Bewoners ervaren regelmatig (woon)overlast, zoals

op decriminalisering en destigmatisering, aan de ge-

ren, hun ouders/opvoeders, scholen en professionals

geluidsoverlast, vervuilde tuinen en woningen, ver-

meenteraad aangeboden. De komende jaren wordt er

een belangrijk onderdeel van de aanpak.

keersonveilige of -storende situaties, rommel op straat

gewerkt aan het uitvoeren van het doorontwikkelde

of verloederde panden. Als deze overlast aanhoudt kan

sekswerkbeleid.

het woongenot en veiligheidsgevoel ernstig worden aangetast. Dit blijkt ook uit het onderzoek naar de veiligheidsbeleving onder inwoners. Dan treden we

23

6.2.3 Gedwongen opname of verplichte zorg

gens thuis. Op regionaal niveau blijven we investeren

6.3 Crisisbeheersing

in deze aanpak vanuit het landelijk programma ‘Toe-

Doel: Adequate crisisorganisatie hebben en onder-

Doel: Onverminderd toepassen van gedwongen op-

komstscenario Kind- en Gezinsbescherming’. Op ge-

houden

name of verplichte zorg voor diegene die een gevaar

meentelijk niveau werken we aan een aanpak seksueel

voor zichzelf of zijn omgeving vormt door een gees-

grensoverschrijdend gedrag en geweld in afhankelijk-

De gemeente heeft een zorgplicht voor haar inwoners.

telijke stoornis.

heidsrelaties. Hierin worden de thema’s als seksueel

Inwoners verwachten dat de gemeente snel en adequaat

grensoverschrijdend gedrag, seksueel geweld, huiselijk

handelt bij rampen en crisissituaties. We zien een toe-

De burgemeester heeft een wettelijke taak in de Wet

geweld en kindermishandeling uitgewerkt. Dit sluit aan

name van langdurige crises, zoals de coronapandemie

verplichte ggz (Wvggz) en Wet zorg en dwang (Wzd). De

bij het aangenomen initiatiefvoorstel preventie seksueel

en de vluchtelingencrisis. Dit heeft veel inzet gevraagd,

crisismaatregel in de Wvggz en de inbewaringstelling in

grensoverschrijdend gedrag en seksueel geweld.

waardoor andere taken langer bleven liggen. Daarnaast

de Wzd is een beslissing van de burgemeester waarmee

blijven we ons voorbereiden op de klassieke ‘flitsram-

verplichte zorg kan worden toegepast. Dit is in een crisis-

6.2.5 Terugkeer van ex-gedetineerden

pen’, zoals grote branden of overstromingen. Het doel

situatie waarin snel ingegrepen moet worden vanwege

Doel: Succesvolle re-integratie en terugkeer van

is om voldoende crisisfunctionarissen aan te wijzen en

onmiddellijk dreigend ernstig nadeel voor henzelf of

ex-gedetineerden in de samenleving.

adequaat te scholen. Tevens zorgen we dat onze crisis-

anderen. Deze maatregelen zijn voor een maximale

ruimte up-to-date is. We werken op dit taakveld nauw

duur geldig. De burgemeester neemt te allen tijde het

Samen met de Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en de

uiteindelijke besluit. Wanneer een crisismaatregel, in-

reclassering spelen wij een sleutelrol in de terugkeer van

bewaringstelling of vrijwillige zorg ontoereikend is, kan

ex-gedetineerden in de samenleving. Samen willen wij

de rechter (langdurige) verplichte zorg opleggen.

voorkomen dat ex-gedetineerde inwoners na detentie

samen met de Veiligheidsregio IJsselland.

in herhaling vallen, door hen zo goed mogelijk voor

6.2.4 Aanpak seksueel grensoverschrijdend gedrag en geweld in afhankelijkheidsrelaties

te bereiden op de terugkeer in de samenleving. Deze

Doel: Preventie en effectief aanpakken van sek-

eind, maar juist bij aanvang van de detentie al naar het

sueel grensoverschrijdend gedrag en geweld in

detentie- en re-integratietraject. We doen dit met onze

afhankelijkheidsrelaties.

veiligheidspartners. Dit gaat over werk, huisvesting, mo-

De afgelopen jaren hebben we regionaal samengewerkt

gelijke schulden of benodigde zorg en sociaal netwerk.

opgave is vastgelegd in het bestuurlijk akkoord ‘Kansen bieden voor re-integratie’. We kijken niet aan het

aan de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling, via het landelijk programma Geweld hoort ner-

24

7

Verantwoording, communicatie en financiën 7.1 Rijker verantwoorden

7.2 Communicatie

We willen de betrokkenheid vergroten, een duidelijk handelingsperspectief bieden (wanneer, wat en hoe)

Om de veiligheidsopgave in de gemeente Deventer te

Communicatie over veiligheid is de komende vier jaar

en daarmee de weerbaarheid in wijken en buurten en

bepalen en te verantwoorden maken we gebruik van

gestoeld op het principe van samenwerking met en

van bepaalde groepen versterken.

‘rijker verantwoorden’. Dit is een instrument dat door

via de partners, maar ook op duurzaam contact en

de politie en ook door andere gemeenten wordt ge-

samenwerking met inwoners en ondernemers. Daar

bruikt. Het helpt bij het mobiliseren van stakeholders,

kan iedereen op zijn/haar manier aan bijdragen. We

het gezamenlijk leren uit ervaringen, het realiseren

willen de betrokkenheid vergroten, een duidelijk han-

van breed gedragen oplossingen en het legitimeren

delingsperspectief bieden (wanneer, wat en hoe) en

We zien dat de gemeente Deventer de laatste jaren

van de gehanteerde aanpak. Verantwoording dient

daarmee de weerbaarheid in wijken en buurten en

een ontwikkeling doormaakt en ambities heeft om

op deze manier als middel om te laten zien waaraan

van bepaalde groepen versterken. Daarvoor maken

verder te groeien. Door de groei(spurt) van onze stad

wordt gewerkt, hoe dit wordt aangepakt, welk breder

we per jaar een communicatieplan.

zal de druk op de veiligheid en leefbaarheid eerder

doel dit dient en welke effecten en (neven)resultaten hieruit voortkomen. Indicatoren die daarbij gebruikt

toe- dan afnemen. De groei van de stad moet niet Daarbij gelden de volgende uitgangspunten:

worden zijn ervaringen en meldingen van medewerkers, inwoners en partners over lokale incidenten en voorvallen. Ook (landelijke) publicaties en onderzoeken worden meegenomen. Daarnaast maken we ook gebruik van cijfers uit bijvoorbeeld de Veiligheidsmoni-