2023-844 Raadsvoorstel Individuele Inkomenstoeslag 2024

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Wijziging referteperiode IIT voor 2024 Wethouder De Geest, 2023-844 28-11-2023 DEV-BLD

Inleiding Bij de voorjaarsnota is de motie Individuele Inkomenstoeslag aangenomen. De motie luidde: M.i.v. 1 januari 2024 de jaarlijkse individuele inkomenstoeslag uit te keren wanneer er sprake is van een periode van aantoonbaar laag inkomen van 3 jaar. In afwachting van evt. maatregelen van het kabinet de (uitvoerings-)kosten voor 2024 te dekken uit de onderbesteding binnen het programma. Het college heeft hierop positief geadviseerd. Met dit voorstel wordt invulling gegeven aan deze motie. De onderbouwing van het positieve advies van het college had 2 redenen: de bestaanszekerheid staat onder druk en de implementatie van inzet op ondersteuning en geldzorgen is vertraagd. De eerste reden was dat uit onderzoeken (waaronder dat van de commissie Sociaal Minimum) blijkt dat de bestaanszekerheid onder druk staat. Steeds meer inwoners kunnen niet rondkomen. Een groeiend aantal huishoudens zit financieel klem vanwege stijgende kosten, bovenop de reeds hoge vaste lasten. De balans tussen inkomsten en uitgaven is zoek. Een steeds groter deel van het inkomen gaat naar basisvoorzieningen zoals wonen, boodschappen en energie. Te weinig financiële armslag om basisvoorzieningen (wonen, zorg, boodschappen, energie, vervoer) te kunnen bekostigen, betekent leven in bestaansonzekerheid voor huishoudens en een minder weerbare samenleving.

Door de referteperiode te verlagen van 60 maanden naar 36 maanden kan de gemeente eerder de IIT verstrekken. Hiermee wil de gemeente zorgen dat inwoners sneller een financiële ondersteuning krijgen om zo een financiële armslag te hebben. Één van de doelen van IOG is het werken met het besteedbaar inkomen, door de vertraging kan dit nog niet worden toegepast binnen de uitvoering van het minimabeleid. Inwoners die al langere tijd een laag inkomen hebben en hierin geen verbetering verwachten kunnen een aanvulling krijgen van de gemeente. Dit heet individuele inkomenstoeslag (IIT): een jaarlijkse toeslag als aanvulling op iemands inkomen. De ontvanger kan zelf bepalen waaraan de IIT wordt uitgegeven. De regels voor de IIT zijn voor het grootste gedeelte vastgelegd in de Participatiewet; daarnaast kan de gemeente aanvullende voorwaarden stellen. Uitgangspunt van de bijstand is dat met de van toepassing zijnde bijstandsnorm kan worden voorzien in de algemene kosten van het bestaan. Er is zelfs een kleine reserveringsruimte. Toch is de reserveringsruimte te krap voor iemand die langdurig moet rondkomen van een inkomen op bijstandsniveau en geen uitzicht heeft op inkomensverbetering. De (IIT) is er om dit reserveringsgebrek te compenseren. De toeslag is niet bestemd voor bepaalde kosten.

Het is een inkomensondersteunende toeslag, dat wil zeggen dat deze voor de ontvanger vrij besteedbaar is.

Raadsvoorstel 1. De Verordening Individuele Inkomenstoeslag 2024 vast te stellen 2. De Verordening Individuele inkomenstoeslag gemeente Deventer 2023 in te trekken

Kern raadsvoorstel Bij de voorjaarsnota is de motie Individuele Inkomenstoeslag aangenomen. Met dit voorstel wordt invulling gegeven aan de motie en wordt voor 2024 eenmalig de referteperiode verkort van 60 naar 36 maanden.

Beoogd resultaat Ondersteuning voor inwoners met een langdurig laag inkomen. Voor die inwoners die parttime of tijdelijk gaan werken wordt werk meer lonend gemaakt.

Kader Artikel 36 Participatiewet. Beleidsplan Inzet op ondersteuning en geldzorgen Motie IIT d.d 12-7-2023 (aangenomen)

Argumenten ten behoeve van de raad Dit voorstel is tot stand gekomen nav de aangenomen motie IIT (voorjaarsnota 2023). het college heeft hierop positief geadviseerd. In de motie is gevraagd om: * Met ingang van 1 januari de individuele inkomenstoeslag uit te keren wanneer er sprake is van een periode van aantoonbaar laag inkomen van 3 jaar: * Om te onderzoeken of de jaarlijkse aanvraag voor de IIT geautomatiseerd kan worden (automatisch aanvragen, zoals afvalstoffenheffing) voor hen wiens situatie ongewijzigd is en daar de raad voor de begroting 2024 te informeren. * In afwachting van evt. maatregelen van het kabinet de (uitvoerings-) kosten voor 2024 te dekken uit de onderbesteding binnen het programma * Om voor de begroting 2025 te komen met een voorstel voor het structureel maken van de op deze manier voorgestelde uitkering individuele inkomenstoeslag, indien het rijk niet met compensatie maatregelen komt. * Om te onderzoeken of in de lijn met het Deventer minimabeleid voor deze toeslag de grens kan worden vastgesteld op 120% van het minimuminkomen, wat door de kosten van zijn en daar de raad voor de begroting 2024 over te informeren. ad 1) Met dit raadsvoorstel wordt hier invulling aan gegeven.

ad 2) In de Participatiewet is opgenomen dat de IIT alleen op aanvraag kan worden toegekend. De gemeente is nu aan het onderzoeken hoe de IIT automatisch jaarlijks kan worden toegekend, zonder dat dit tot problemen leidt met de accountant. Het college informeert uw raad hierover zo spoedig mogelijk. ad 3) Dit is meegenomen in dit voorstel, het voorstel is dit te dekken met de resterende middelen ondersteuningsloket energie ad 4) dit wordt meegenomen bij de voorjaarnota 2024 of de begroting 2025. Het hangt af van de maatregelen die het demissionaire kabinet of het nieuwe kabinet gaan nemen. Bij gelijkblijvend financieel perspectief is het denkbaar dat dit aangepaste beleid ook voor 2025 zal gelden, maar hiervoor zijn nu nog geen middelen beschikbaar. ad 5) dit wordt meegenomen bij de voorjaarnota 2024 of de begroting 2025. Het hangt af van de maatregelen die het demissionaire kabinet of het nieuwe kabinet gaan nemen. En het hangt samen met de voortgang van de implementatie van IOG en de stand rondom de invoering van het besteedbaar inkomen als norm voor bijzondere bijstand en de minimaregelingen.

Betrokken partijen en participatie De ASDD is geïnformeerd over de aankomende wijziging.

Financiële consequenties Het is niet exact te bepalen wat deze aanpassing van het beleid financieel betekent. Naar verwachting hebben 350 uitkeringsgerechtigden versneld recht op de IIT. Daarnaast kunnen mensen met vooral een WAJONG uitkering versneld recht. Omdat de omvang nog onduidelijk is, zijn de uitvoeringskosten ook geraamd. De gemiddelde hoogte van de IIT is € 470. De kosten voor de extra IIT zijn geraamd op € 220.000, de uitvoeringskosten maximaal € 50.000. Als dekking wordt voorgesteld de nog beschikbare middelen binnen Ondersteuningsloket energie hiervoor te bestemmen.

Betrokkenheid raad Dit raadsvoorstel is een uitwerking van de aangenomen motie IIT.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König