2023-726 Raadsvoorstel Areaalaccres

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Methodiek berekening en reservering middelen areaalaccres Wethouder Elferink, 2023-726 12-03-2024 DEV-PRO-EL

Inleiding De openbare ruimte groeit jaarlijks als gevolg van gebiedsontwikkelingen. Dat wordt het accres van het areaal genoemd. Areaaleffecten zijn het gevolg van groei, maar ook van krimp. Voor de nieuwe openbare ruimte zijn financiële middelen nodig. In de meerjarenbegroting 2024-2027 worden middelen gereserveerd voor areaaleffecten. Deze middelen worden toegevoegd aan de programmabegroting Leefomgeving. Tot voor de financiële crisis van 2010 werd rekening gehouden met areaalacres van € 320.000 per jaar. Door de financiële crisis bleef de woningbouw achter en bleek dat deze reservering hoger lag dan noodzakelijk was om de nieuwe openbare ruimte te beheren. Om die reden is besloten om de reservering vanaf 2011 terug te brengen tot € 210.000 per jaar. We zijn inmiddels geheel uit de crisis en op dit moment zet Deventer in op de bouw van 11.000 nieuwe woningen. Dientengevolge zal ook een hoger bedrag voor het accres gereserveerd moeten worden. De huidig gereserveerde middelen volstaan niet om de nieuwe openbare ruimte te kunnen onderhouden. Systematiek van berekening areaalaccres De systematiek om het areaalaccres in beeld te brengen bestond tot enkele jaren terug uit het zichtbaar maken van het gehele areaal dat was toegevoegd en door hier kostenkengetallen aan te koppelen. Dit is een complex en arbeidsintensief proces.

Door de verplichte overgang naar de wijze van vastlegging op basis van de Basiskaart Grootschalige Topografie (BGT) wijzigde zoveel in de onderliggende data dat het de laatste jaren niet mogelijk was om op basis van deze getallen het daadwerkelijke accres in beeld te brengen. Om die reden is gezocht naar een andere, simpele en doelmatige wijze van berekenen van het accres. De nieuwe systematiek bestaat uit het berekenen van de kosten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte die aan één woning is toe te rekenen. Als vertrekpunt voor deze berekening worden alle kosten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte bij elkaar opgeteld en gedeeld door het aantal woningen dat momenteel in de gemeente aanwezig is. Hierbij worden de producten riolering, parkeren, havens en begraven niet meegenomen aangezien dit producten zijn die op een andere wijze gefinancierd worden. Ook worden de kapitaallasten niet meegenomen aangezien deze ontstaan door vervanging van de openbare ruimte. Verhoging van het budget voor kapitaallasten worden meegenomen in de nota kapitaalgoederen. De kosten voor het beheer en onderhoud van de openbare ruimte op deze wijze opgeteld levert een bedrag op van circa €25,5 miljoen. Het aantal woningen bedraagt eind 2023 ruim 46.200. De totale onderhoudskosten / het aantal woningen levert een bedrag op van € 552 per woning.

In de nieuwe systematiek is het bedrag per woning het uitgangspunt bij het bepalen van het areaalaccres. Dit is een gemiddeld bedrag. Het ligt voor de hand dat een grotere woning meer openbare ruimte oplevert dan een appartement. Ondanks deze variatie denken we met deze methode een goed gemiddeld tarief per eenheid te hebben. Deze systematiek wordt ook bij andere gemeenten toegepast (onder meer door gemeente Nijmegen) en navraag leert dat deze systematiek naar tevredenheid werkt. De nieuwe systematiek zal na vier jaren geëvalueerd en herijkt worden. De groeiambitie van Deventer bedraagt 11.000 woningen tot 2035. Dat zou een jaarlijks accres betekenen van ruim 900 woningen. De praktijk leert dat deze aantallen momenteel niet gehaald worden. Voor de meerjarige financiële reservering lijkt het reëel om vanaf 2024 uit te gaan van een accres van 600

woningen per jaar; wat neerkomt op een bedrag van €331.500 per jaar. Het is wel zaak dit bedrag (in verband met inflatie) jaarlijks met de BBP-index, conform de index van het gemeentefonds, te verhogen. Op basis van het werkelijk aantal gerealiseerde woningen kan de programmabegroting Leefomgeving bijgesteld worden. Voorgesteld wordt om de jaarlijkse bijstelling (verschil werkelijk minus begroot) bij de eerste kwartaalrapportage van het nieuwe jaar te wijzigen als autonome ontwikkeling. Naast het reguliere accres kan er sprake zijn van een special; bijvoorbeeld het overnemen of het in beheer nemen van het onderhoud van een weg van een andere wegbeheerder of het toevoegen van een groot bedrijventerrein. Het accres dat hiermee samenhangt zal apart in beeld worden gebracht en het jaar daarop toegevoegd worden aan het reguliere accres.

Raadsvoorstel 1. De huidige systematiek te wijzigen naar de nieuwe systematiek voor het berekenen van het areaalaccres door het bedrag per woning vast te stellen op € 552 voor het jaar 2024 en dit bedrag jaarlijks te indexeren; 2. Budget beschikbaar te stellen om de kosten van het doorvoeren van deze systematiek te dekken. Dit betekent een toename van de stelpost areaal in de begroting van €235.000 (2025), €351.000(2026), €472.000 (2027) en €823.000 (2028).

Kern raadsvoorstel Door de wijziging van de systematiek en het beschikbaar stellen van het budget, is het areaalaccres toereikend om de openbare ruimte mee te laten ontwikkelen met de groei van Deventer.

Beoogd resultaat Een goed beheerde, dus schoon, heel en veilige openbare ruimte. Goed begrotingsbeleid van de gemeente door meerjarig het areaalaccres te begroten.

Kader Meerjarenbegroting 2025-2028.

Argumenten ten behoeve van de raad Betrokken partijen en participatie F&C

Financiële consequenties Een overzicht van het areaalacress in de komende jaren staat in de bijlage.

Betrokkenheid raad Het is aan de raad om het budget beschikbaar te stellen voor het de groei van het areaalaccres.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König