Document · PDF

2023-523 Voorjaarsnota 2023 gemeente Deventer

Raadsvergadering 12 juli 2023, gemeente DeventerBij agendapunt: Voorjaarsnota 2023 gemeente Deventer30.033 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 4

Voorjaarsnota 2023 Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 1

Voorwoord Deventer investeert in duurzaamheid, voorzieningen en groei Deventer investeert de komende jaren in het op peil houden van bestaande voorzieningen, in een verdere verduurzaming en in de gewenste groei van de gemeente. Daarmee bouwt het college verder aan de ambities uit het bestuursakkoord ‘Dichtbij, Betrokken & Bevlogen’ uit juli 2022. Dat blijkt uit de voorstellen in de Voorjaarsnota 2023 die het college aan de gemeenteraad heeft voorgelegd. ‘We zijn erin geslaagd om voor de komende jaren een financieel solide perspectief te presenteren én daarbij ook geld vrij te maken voor de belangrijke maatschappelijke opgaves’, aldus wethouder Financiën Marcel Elferink. ‘Voor de komende jaren is er financiële ruimte voor onder meer duurzaamheid, voor het onderhoud van de openbare ruimte en diverse sportvoorzieningen.’ In de Voorjaarsnota beschrijft het college hoe zij het komend jaar invulling wil geven aan de ambities en doelen uit de verschillende programma’s en uit de samenleving. Na het gesprek hierover met de gemeenteraad, werkt het college de voorstellen verder uit in een ontwerp-begroting voor 2024. Die staat in het najaar op de agenda van de raad. Meedoen Deventer blijft de komende jaren verder groeien. Dat betekent de bouw van veel nieuwe woningen, en een bijpassende uitbreiding van de voorzieningen binnen de gemeente.

Het college zorgt ervoor dat zoveel mogelijk inwoners kunnen meedoen door te investeren in cultuur en sport, in een aantrekkelijke leefomgeving en in betrouwbare dienstverlening. Via het wijk- en dorpsgericht werken vanuit de buurtvoorzieningen zorgt de gemeente voor een brede inzet van activiteiten op het gebied van gezondheid, welzijn en zorg. Voorstellen In de Voorjaarsnota stelt het college onder meer voor: • Verduurzaming van de gemeentelijke gebouwen. • Renovatie van de ijsbaan De Scheg. • Nieuwbouw van basisschool Sancta Maria in Lettele. • Extra aandacht voor de positie van arbeidsmigranten. • vroegtijdige signalering van schuldenproblematiek. • Nieuwbouw sporthal Bathmen. • Onderzoek naar een flexibele hoogwaterkering. Buffers voor onzekerheden Hoewel de Voorjaarsnota ruimte biedt voor extra uitgaven, blijft het college behoedzaam. Er zijn immers vele financiële onzekerheden.. Er ligt nu een eerste aanzet voor een nieuwe financieringssystematiek van het Rijk, maar alles bij elkaar geeft deze niet de gewenste structurele financiële zekerheid voor gemeenten en is de invulling over de verruiming van het belastinggebied nog een onzekere. Om voorbereid te zijn op deze onzekerheden, heeft het college marges opgenomen in de Voorjaarsnota. De gemeenteraad bespreekt de Voorjaarsnota voor het eerst op woensdag 5 juli.

Marcel Elferink Wethouder Financiën Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 2

Inleiding Op 20 april heeft het college van B en W de 1e kwartaalrapportage 2023 en kaderbrief vastgesteld. Bij de kaderbrief besluit de raad niet tot het aanpassen van de begroting. De onderwerpen genoemd in de kaderbrief komen terug in deze voorjaarsnota. In deze voorjaarsnota wordt het financieel perspectief geschetst van 2023-2027 en doen wij voorstellen voor nieuw beleid voor de jaren 2024 en verder. In de eerste plaats is het uitgangspunt dat wij een begroting opleveren die meerjarig structureel sluitend is met voldoende weerstandsvermogen. Wij voeren een solide financieel beleid. Waarbij het uitgangspunt is dat onze structurele lasten worden gedekt door structurele inkomsten. Wij zien een toename van decentralisatie- uitkeringen en van de specifieke uitkeringen die wij als gemeente ontvangen. Naast dat deze middelen pas aangekondigd worden nadat de gemeentelijke begroting is opgesteld zijn dit ook incidentele middelen. Zowel het aandeel incidenteel als het aandeel 'laat bekend' lijkt de afgelopen jaren te zijn toegenomen. Dit plaatst ons in een lastige situatie omdat voor de grote opgaven voor woningbouw, stikstof en het klimaat investeringen nodig zijn die door kapitaallasten langdurig op de begroting kunnen blijven drukken. Dit maakt het lastiger om investeringen te doen en tegelijkertijd een meerjarig sluitende begroting te realiseren.

Voor wat betreft de inkomsten zijn wij, net als andere gemeenten, voor een groot deel afhankelijk van het gemeentefonds. Er is veel onduidelijkheid geweest over de structurele financiering vanuit het Rijk. Het kabinet werkt aan een andere financieringssystematiek van gemeenten. Tot publicatie van de voorjaarsnota van het Rijk was er voor 2027 onduidelijkheid over het volume accres. Op 28 april jl. heeft het kabinet de Voorjaarsnota gepubliceerd. Hierin is meer duidelijkheid gegeven over de nieuwe financieringssystematiek, met als doel een stabiele(re) financiering en meer autonomie voor medeoverheden. Het kabinet heeft aangegeven vanaf 2027 structureel 1 miljard beschikbaar te stellen voor gemeenten. De uitkomsten voor Deventer zijn pas op basis van de meicirculaire 2023 definitief te berekenen, voorlopig houden wij rekening met €5,5 miljoen voor Deventer, gelijk aan 2026. Alhoewel wij nog steeds rekening moeten houden met onzekerheden, denk aan structurele bedragen voor de tekorten Jeugdzorg, de oorlog in de Oekraïne is nog niet ten einde en de ontwikkelingen van de prijzen, lijkt er structurele ruimte te kunnen worden vrijgespeeld na de meicirculaire 2023. Het eenmalige voordeel in 2024 en verder kan worden ingezet ter versterking van het eigen vermogen of eenmalig ingezet worden voor nieuw beleid, of een combinatie daarvan.

Voorjaarsnota in teken van duurzaamheid, voorzieningen en groei Met het bestuursakkoord “Dichtbij, Betrokken & Bevlogen” bouwen we de komende jaren verder aan het prachtige sociale en fysieke bouwwerk dat onze stad Deventer is met haar evenzo prachtige en diverse dorpen. In het bestuursakkoord schetsen we veelal het doel en niet meteen de exacte uitwerkingsrichting. Dat gesprek over de uitwerking zijn we in 2022 gestart in samenspel met de verschillende partijen en met uw raad om onze inwoners het allerbeste te kunnen bieden. Deventer heeft grote opgaven en ambities voor de komende jaren. Veel daarvan is in de afgelopen periode al in gang gezet, maar nog niet klaar. Nieuwe, grote opgaven die veel inzet vragen dienen zich eveneens aan. We blijven hard werken om resultaten te boeken. Komend jaar bouwen we verder aan Deventer. In deze Voorjaarsnota doen we u financiële voorstellen waarin we een bestendige koers volgen van onze doelen op de middellange en de lange termijn. We blijven de komende periode vol doorwerken aan de ambities uit ons coalitieakkoord.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 3

Samen maken we Deventer De ambitie om een open bestuurscultuur te hanteren geven we uitvoering bij de grote opgaven waarvoor we staan. We willen inwoners beter betrekken bij besluiten over de eigen leefomgeving of levenssfeer en hebben daarbij extra aandacht voor jongeren en groepen die minder makkelijk van zich laten horen. Participatie en modern samenspel versterken ons gemeentebestuur en creëren maatschappelijke meerwaarde. Fijn wonen en leven Deventer staat voor de grote opgave en noodzaak om veel woningen bij te bouwen. Met het programma Wonen en Voorzieningen geven we hier uitvoering aan en maken we keuzes over de bouwlocaties. We pakken de kansen om jong arbeidspotentieel aan ons te binden ter versterking van onze arbeidsmarkt, maar ook ter versterking van ons voorzieningenniveau. Iedereen doet ertoe Deventer is een gemeente de investeert in haar inwoners, in voorzieningen en in onze leefomgeving vanuit de gedachte dat iedereen mee moet kunnen doen. Met de meeste inwoners gaat het goed, maar het hebben van perspectief en van gelijke kansen is echter lang niet vanzelfsprekend voor iedereen. Armoede, het ontbreken van werk, eenzaamheid of andere problemen zorgen ervoor dat een groep inwoners het lastig heeft. We zetten in op preventie, het bemiddelen naar werk, maken werk van de inburgering van nieuwkomers en voeren het nieuwe minimabeleid uit.

Via het wijk- en dorpsgericht werken vanuit onze buurtvoorzieningen zorgen we ervoor dat we preventieve activiteiten op het gebied van gezondheid, welzijn en zorg breed kunnen inzetten. Een duurzame toekomst Een leefbaar en fijn Deventer vraagt om inzet van ons allemaal. We maken daarbij proactieve, realistische stappen in 2023 om de klimaatdoelen te halen en waar mogelijk te versnellen. Bij de energietransitie zetten we in op een zorgvuldige dialoog en participatie met de samenleving over zowel de korte als de langere termijn. We investeren in een leefbare en schone omgeving en doen dat in gesprek met inwoners. We vragen hen input om mee te denken over de oplossingen. Afwegingskader De hoofdlijn van ons financieel kader blijft een solide financiële huishouding. Dit perspectief is niet zonder zorgen of risico’s, gelet op de onzekerheid over de verruiming belastinggebied, de onduidelijkheid over de hervormingsagenda Jeugd en de economische omstandigheden van dit moment. Ten aanzien van de algemene uitkering heeft het Rijk in haar voorjaarsnota meer duidelijkheid gegeven. Het volume accres wordt voor gemeenten met 1 miljard doorgetrokken vanaf 2027, voor Deventer betekent dit circa €5,5 miljoen De uitkomst van de begroting in de jaren 2024-2027 is dat we meer ruimte hebben voor eenmalige uitgaven (ruim 30 miljoen) dan voor structurele uitgaven (circa €3 miljoen).

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 4

Inzet op versterking en groei We stellen voor om deze beschikbare middelen de komende jaren in te zetten op die activiteiten die noodzakelijk zijn voor de realisatie van de ambities uit het bestuursakkoord en uitvoering van de door uw raad aangenomen moties. We hanteren daarbij de volgende lijnen: 1.

Bestaande voorzieningen Met de ingeslagen weg van het bestuursakkoord is het van belang om te blijven zien naar de bestaande voorzieningen, de exploitatie, het beheer en onderhoud. We dragen bij aan de culturele voorzieningen de Schouwburg en het Burgerweeshuis. We doen uitgaven voor de vervanging van kapitaalgoederen in de openbare ruimte. Vanwege nieuwe woonwijken en nieuwe bedrijventerreinen breiden we het onderhoud in de openbare ruimte uit (Areaalaccres). We verhogen het financieel kader voor de uitvoering van de DVO en onderhoud van sportvelden door Het Groenbedrijf en nemen het onderhoud en beheer van speellocaties over. We doen een partnerbijdrage aan De Kien, we doen onderzoek om onze inwoners te blijven beschermen tegen de invloeden van hoog water in de IJssel en zorgen ervoor dat scheepvaart in de voor- en binnenhaven mogelijk blijft. We gaan aan de slag met een waarderingstraject monumenten. We gaan investeren in de sportvoorziening in Bathmen, de bouw van de Sancta Maria School, beweegonderwijs in de buitenruimte.

Inzet op verduurzaming Vanwege onze ambitie om te verduurzamen geven we het goede voorbeeld door te investeren in het verduurzamen van ons eigen vastgoed, te starten met de geprioriteerde panden vanuit het MJOP. Ook zetten we capaciteit in op beleidsontwikkeling circulariteit.

Groei van de organisatie en borging kwaliteit We hebben te maken met een groei van de ambtelijke organisatie als gevolg van de groei van Deventer naar een volwaardige 100.000+ gemeente, de complexiteit van opgaven en nieuwe opgaven voor de gemeente. In het bestuursakkoord zijn structurele middelen beschikbaar gesteld om de groei van de afgelopen jaren te borgen. Onze organisatie groeit nog steeds verder door ambities op het gebied van woningbouw, energietransitie en aanvullende taken die het rijk bij gemeentes neerlegt zoals vluchtelingen. De afgelopen maanden (eerste kwartaal 2023) is onze organisatie weer verder gegroeid met 31 fte en we groeien door. Dit vraagt om goede balans in de primaire en ondersteunende functies. We stellen voor om uitgaven te doen ter versterking van de HR, juridische en F&C functie. Deze investeringen in de gemeentelijke organisatie zijn noodzakelijk voor het blijvend borgen van kwaliteit in de organisatie, het kunnen voldoen aan wettelijke vereisten, het doorontwikkelen van ondersteunende softwaresystemen en het voorbereid zijn op een pensioengolf. Circa 130 medewerkers stromen naar verwachting om die reden uit in de komende 5 jaar. Het vraagt tijd en middelen om nieuwe mensen in te werken, kennis over te brengen en op vlieghoogte te brengen. Dit is vertaald in de opzet van een meester gezelfonds.

Proces en informatiemanagement Data en informatievoorziening zijn belangrijke tools om ons werk te kunnen doen en de complexe opgaven het hoofd te bieden. Het raakt het brede gemeentelijke beleid zoals de nieuwe omgevingsvisie, de groeiende behoefte aan woningen, woonzorgopgaven, werken, ontspannen, energievoorzieningen, de transitie in de landbouw, klimaat en natuur. We stellen voor om uitgaven te doen voor het aanstellen van een data analist, datagedreven milieuwaarden, een procesanalist, de I-uitvoeringplannen, formatie CIO en de Microsoft Licenties.

Regionale versterking In het bestuursakkoord hebben we onze ambitie benoemd om te investeren in regionale samenwerking, nu steeds meer opgaven op bovenlokaal niveau spelen. Onze bijdrage aan de Regio Stedendriehoek levert een bijdrage aan het versterken van de lobby en profilering en de opstart van een investeringsplatform. Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 5

Financiën Uitkomst begroting na 1e kwartaal en Kaderbrief 2023 De uitkomst van de begroting na de eerste kwartaalrapportage 2023 laat het volgende beeld zien: bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

Uitkomst begroting na 1e kwartaalrapportage 2023

5.240

2.588

23.005

3.521

-1.985

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 6

Autonome ontwikkelingen Na de eerste kwartaalrapportage 2023 zijn er nieuwe autonome ontwikkelingen geweest: • Kaderbrief; • Aangepast rekeningresultaat; • Verzachtende maatregelen hervormingsagenda; • Volume accres VJN Rijk. Hierna is de uitkomst van de begroting 2023 voordelig en laat de begroting 2027 een nadelige uitkomst zien. De dekking hiervoor wordt gevonden in de stelpost autonome ontwikkelingen. Vervolgens resteert een voordelige uitkomst voor de begrotingen 2024-2027. bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

1. Uitkomst begroting na 1e kwartaalrapportage 2023

5.240

2.588

23.005

3.521

-1.985

-363

-498

-598

-2.597

-856

4. BUIG

5a. Verzachting maatregelen hervormingsagenda Jeugd

901

1.306

5b. Reservering voor maatregelen hervormingsagenda

-901

-1.306

4.384

2.225

22.507

2.923

-4.582

725

1.200

8. Volume accres VJN Rijk

5.500

9. Vrijval stelpost accres

2.900

ntb

5.584

3.425

23.707

7.023

2.843

2. Kaderbrief 3. Aanpassing rekeningresultaat

Subtotaal 6. Stelpost autonome ontwikkelingen 7. Rijksmededeling hoge kosten

Saldo

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 7

2. Toelichting uitkomst Kaderbrief 2023 De onderstaande autonome ontwikkelingen zijn in de Kaderbrief opgenomen: bedragen x €1.000 (-/- = Nadeel) Omschrijving

Programma

2024

2025

2026

2027

Beschut Werk

Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt

-200

-300

-400

Kadernota GGD

Meedoen

-163

-198

Verkorting looptijd minnelijke schuldregeling

Meedoen

Wet inburgering

Meedoen

Rijksbijdrage Jeugd

Algemene dekkingsmiddelen

-427

Nieuwe jaarschijf 2027

Algemene dekkingsmiddelen

-1.572

-363

-498

-598

-2.597

Saldo

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 8

Beschut werk Sinds 2015 bestaat de voorziening Beschut werk. Dit is een voorziening voor inwoners die arbeidsvermogen hebben, maar zoveel begeleiding en/of aanpassingen op de werkplek nodig hebben, dat die niet van een reguliere werkgever kunnen worden verwacht, óók niet met extra voorzieningen van de gemeente of het UWV. De inwoners die een beschut werk indicatie krijgen zijn over het algemeen jong, doordat ze van vso/pro onderwijs komen of niet meer in aanmerking komen voor de Wajong. Mede hierdoor zal het aantal inwoners met een beschut werk indicatie de komende jaren verder op blijven lopen. Meer inwoners met een beschut-werk-indicatie betekent ook meer begeleidingskosten voor de gemeente. Doordat deze kosten toenemen is meer budget nodig voor de begeleiding van deze doelgroep. De gemeente heeft namelijk een taakstelling: voor 2023 is dat 119 beschut werkers. Het budget binnen de primitieve begroting is €209.000, deze is niet meer toereikend om de toename te dekken. De kosten nemen toe met €200.000 (2024), €300.000 (2025), €400.000 (2026 en verder). Daarnaast is er een aantal risico’s ingegeven door wetswijzigingen. Advies is om dit te dekken uit de algemene middelen. Kadernota GGD De GGD heeft in haar kadernota 2024 een financiële vertaling gemaakt van de trends en ontwikkelingen.

Een aantal ontwikkelingen hebben forse financiële consequenties zoals de invoering van het nieuwe functiegebouw per 1 januari 2023 en ontwikkelingen in wetgeving. Indien de ontwikkelingen 1 op 1 worden meegenomen in de programmabegroting 2024 van de GGD, dan heeft dit tot gevolg dat de inwonersbijdrage voor Deventer stijgt met €163.000 in 2024 en €198.000 vanaf 2025. Dit is nog exclusief loon- en prijsstijgingen. Het bestuur heeft de kadernota vastgesteld, waarbij is afgesproken dat nadere duiding volgt in programmabegroting. De verwachting is dat de genoemde ontwikkelingen grotendeels autonoom zijn. Om die reden stellen we voor om de verwachte stijging van de inwonersbijdrage mee te nemen in deze kaderbrief (verplichte uitgave GR behoren tot de autonome ontwikkelingen). Verkorting looptijd minnelijke schuldsaneringsregeling Recent is zowel in de Tweede als Eerste Kamer het voorstel aangenomen om de looptijd van de wettelijke schuldsaneringsregeling (WSNP) te verkorten van 36 naar 18 maanden. De ingangsdatum van deze wetswijziging is naar verwachting 1 januari 2024. In aansluiting daarop heeft de minister van SZW aangegeven dat zij er vanuit gaat dat gemeenten besluiten om ook de looptijd van de minnelijke schuldregeling van 36 naar 18 maanden terug te brengen.

Wet inburgering Met het vaststellen van de nota 2021-2581 Inrichtingskeuzes als gevolg van de Wet inburgering 2021 is een kostenraming van de inburgeringsvoorzieningen en uitvoeringsmiddelen gemaakt. In 2022 en 2023 zal een en ander worden getoetst. In de jaren 2022 en 2023 worden de implementatie en uitvoering deels uit incidentele middelen gedekt. Er wordt een analyse gedaan en een prognose gemaakt voor de benodigde middelen in de jaren 2024 e.v. en of de beschikbare middelen daarvoor toereikend zijn. Het gaat hier zowel om formatie regievoering als subsidies/inkoop partners in de uitvoering. Ten aanzien van de regievoering is in de nota Inrichtingskeuzes opgenomen dat wordt gewerkt met een formatie calculatiemodel en een meting, vanuit de afdeling Inkomensondersteuning. Op basis hiervan moeten mogelijk aanpassingen worden doorgevoerd. Over de bekostiging van de Onderwijsroute op langer termijn is op dit moment nog geen duidelijkheid. Omdat deze leerroute duurder is dan de B1- en Z-route hebben gemeenten in de jaren 2022 en 2023 een specifieke uitkering ontvangen. Het is nog onduidelijk of gemeenten in 2024 en verder ook deze ‘aanvullende SPUK’ ontvangen.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 9

Rijksbijdrage Jeugd en hervormingsagenda Voor Jeugd hebben wij de jaarschijf 2027 toegevoegd. • Compensatie tekorten Met betrekking tot de compensatie voor de tekorten in de Jeugdzorg heeft het Rijk aangegeven het advies van de Commissie van Wijzen op te volgen. Uit dit advies volgt op basis van inhoudelijke maatregelen een financiële reeks met extra gelden voor de jeugdzorg en besparingen oplopend tot €1 miljard structureel. Op moment van de kaderbrief ontbrak er duidelijkheid over de structurele middelen Jeugd en over de invulling van de hervormingsagenda. Er is destijds een afspraak gemaakt tussen Rijk en VNG omtrent op te nemen jeugdgelden in de meerjarenbegroting. In tegenstelling tot de 75% van het jaar 2022 mochten wij voor 2023 100% van de jeugdgelden opnemen. Wij gaan er voorlopig vanuit dat deze lijn gehanteerd blijft. Voor de jaren 2024 en verder ontvangen de gemeenten bericht zodra de landelijke hervormingsagenda jeugd is vastgesteld. Let wel officieel zijn deze gelden nog niet toegekend, de toezichthouder heeft het opnemen van de stelpost jeugd toegestaan voor 2023, maar kan hier richting 2024 anders in staan. • Aanvullende besparing Het kabinet heeft aanvullend besloten tot het realiseren van de aanvullende besparing van structureel €511 miljoen, welke een Rijksverantwoordelijkheid is gemaakt.

Concreet betekent dit dat het aan de Rijksoverheid is om de besparing in te vullen met (wettelijke) maatregelen. Het gaat daarbij om maatregelen waardoor gemeenten minder middelen nodig hebben of waarbij alternatieve inkomsten gegenereerd worden (bv door middel van de invoering van een eigen bijdrage). Ook draagt het Rijk het budgettaire risico ingeval (een deel van) deze maatregelen geen of niet tijdig doorgang vinden. Het Rijk heeft deze opgenomen voor structureel €500 miljoen, het Deventer aandeel is €3,5 miljoen. Wij zijn voorzichtig en houden voor 50% rekening met toekomstige lagere uitgaven op jeugd €1,8 miljoen (regel 4). Dit omdat wij de afgelopen jaren al fors hebben geïnvesteerd in het voorliggende veld en wij de kans reëel aanwezig achten dat er dubbelingen zullen zijn in de al uitgevoerde maatregelen. Omschrijving (bedragen x €1.000 -/- = nadeel)

2024

2025

2026

2027

Raming 75% in begroting Raming 100% in begroting Saldo Verlagen uitgaven jeugd (Rijk aanzet) Totaal

7.461 8.776 1.315 347 1.662

6.846 5.529 -1.588 1.734 146

6.846 2.546 -4.301 1.734 -2.566

6.846 2.081 -4.766 1.773 -2.993

mutatie 2027 t.o.v. 2026

-465 39 -427

Nieuwe jaarschijf 2027 De jaarschijf 2027 is toegevoegd in de kaderbrief. Dit betreft: raming Algemene uitkering, structurele stelpost autonome ontwikkelingen, stelpost accres AU, toename ozb op basis uitbreiding aantal woningen en 3% tariefstijging, areaal infrastructuur en stelpost prijzen (%) en lonen/sociale lasten (%). Voor 2027 heeft dit als gevolgd dat met betrekking tot een aantal inkomsten en uitgaven de verwachte autonome ontwikkelingen een structureel nadeel moet worden ingeboekt van €1.572.000. Normaliter is de nieuwe jaarschijf positief. Hij is nu negatief omdat er geen rekening gehouden is met accres c.q. verruiming belastinggebied.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 10

3. Aanpassing rekeningresultaat In de 4e kwartaalrapportage 2022 is een prognose afgegeven van een voordelig saldo na budgetoverheveling van €8,1 miljoen. Hiermee is er vroeg in het jaar een beeld gegeven van de gerealiseerde resultaten. Daarbij hebben wij tevens aangegeven dat het om een voorlopig resultaat gaat in verband met onzekerheden, zoals het sociaal domein en de accountantscontrole. In april hebben wij de productieverantwoording van onze zorgaanbieders in het sociaal domein (WMO en Jeugd) binnen gekregen en beoordeeld. Op basis hiervan is het resultaat in de definitieve jaarverantwoording bijgesteld. Het definitieve resultaat komt uit op een voordelig saldo na budgetoverheveling van €10 miljoen. Hiervan wordt €3,1 miljoen gereserveerd voor Oekraïense vluchtelingen. Het overige resultaat van €6,9 miljoen wordt gestort in de reserve. Hiervan wordt €2,6 miljoen betrokken bij de eerste kwartaalrapportage/Voorjaarsnota. In de eerste kwartaalrapportage 2023 was rekening gehouden met €3,5 miljoen. Dit betekent een negatieve bijstelling van €0,9 miljoen. 4. Uitkomst BUIG Het macrobudget dat de Rijksoverheid per gemeente beschikbaar stelt voor de betaling van bijstandsuitkeringen en loonkostensubsidie in het kader van de Participatiewet, de IOAW, IOA en Bbz 2004 leidt niet tot aanpassingen. 5a. Jeugd De Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) en staatssecretaris M.

van Ooijen (VWS) hebben een financieel principeakkoord gesloten voor de Hervormingsagenda Jeugd (april 2023). VWS bezuinigt in 2024 en 2025 minder op het jeugdzorg budget voor gemeenten dan eerder aangekondigd. Vertrekpunt voor de financiële afspraken van de Hervormingsagenda is het advies van de Commissie van Wijzen. Uit dit advies volgt op basis van inhoudelijke maatregelen een financiële reeks met extra gelden voor de jeugdzorg en besparingen oplopend tot €1 miljard structureel. De besparing van €1 miljard kent een ingroeipad. Het kabinet is bereid als onderdeel van de nu gemaakte afspraken het ingroeipad voor deze besparingen te verzachten met €285 miljoen (€89 miljoen in 2024 en €196 miljoen in 2025). De besparingen zijn wat verzacht maar nog altijd fors! In het coalitieakkoord (Rutte IV) staat een aanvullende besparingsopgave op de jeugdzorg die moet leiden tot een aanvullende besparing van €511 miljoen vanaf 2025. Er is meer tijd nodig voor het invullen en daarmee realiseren van deze besparing. De besparing in 2024 €100 miljoen wordt niet gerealiseerd, het kabinet stelt hiervoor €100 miljoen beschikbaar. Dit zijn voor nu incidentele “meevallers”. De structurele besparingen voor 2026 en verder blijven overeind.

Incidenteel voordeel 2024 en 2025 Omschrijving (bedragen x €1.000 -/- = nadeel) Reeks Hervormingsagenda: Besparing €89 miljoen 2024, €198 miljoen 2025 Reeks Rutte IV: Besparing 50% 100 miljoen Totaal

2024 617 347 901

2025 1.360

2026

2027

1.360

5b. Reserve Hervormingsagenda Het voorstel is bovengenoemde incidentele middelen vooralsnog te reserveren voor het ingroeipad uit de hervormingsagenda. Wij stellen voor om een aparte reserve Jeugd te vormen om tegenvallers op te vangen en zo het risico rondom de hervormingsagenda hierop af te dekken. Het betreft hier de risico’s op de lokale en regionale jeugdhulp. Hiermee verwachten we een verdere extra bezuinigingstaakstelling op de gemeentebegroting te voorkomen.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 11

6. Stelpost autonome ontwikkelingen Voor het opvangen van autonome ontwikkelingen is jaarlijks een structurele stelpost beschikbaar. De bestendige gedragsregel is dat elk jaar wordt bekeken of de eerste jaarschijf van de stelpost eenmalig of structureel met worden ingezet ter dekking van de autonome nadelen. In de kaderbrief hebben wij voorgesteld om de meerjarenraming sluitend te maken in 2027 met behulp van de stelpost autonome ontwikkeling. Argumentatie hiervoor was omdat er vanwege de onduidelijkheid van het Rijk over de financieringssystematiek wij voor 2027 helemaal geen accres hebben verwerkt. Nu er meer bekend is geworden over de structurele financiering van het gemeentefonds na 2027 kan inzet van de stelpost €725.000) opnieuw worden overwogen. 7. Rijksmededeling compensatie hoge kosten a.g.v. prijsstijging In 2022 is de inflatie na het uitkomen van het CEP 2022 gestegen. Daarom heeft het kabinet bij de Najaarsnota 2022 besloten om eenmalig vanaf 2023 een extra tranche prijsbijstelling uit te keren. Aangekondigd is toen €300 miljoen (structureel). In de voorjaarsnota van het Rijk blijkt dit slechts €127 miljoen (structureel) te worden. Dat is veel minder dan verwacht.

Het Rijk kiest ervoor om de stijging van de loonvoet sector overheid niet mee te nemen, alleen de stijging van de prijzen overheidsinvesteringen (iboi) en nette materiële overheidsconsumptie (imoc) worden meegenomen. De stijging loon- prijsontwikkeling voor 2023 wordt naar verwachting €145 miljoen. Dit is samen €272 miljoen, voor Deventer betekent dit omgerekend circa €1,7 miljoen. Wij houden voorlopig rekening met €1,2 miljoen. 8. Volume accres Rijk Op 28 april jl. heeft het kabinet de Voorjaarsnota gepubliceerd. Hierin is meer duidelijkheid gegeven over de nieuwe financieringssystematiek, met als doel een stabiele(re) financiering en meer autonomie voor medeoverheden. Vanaf 2026 stapt het kabinet af van de zogenaamde ‘Trap op trap af’, waarbij de inkomsten van gemeenten en provincie meebewegen met de uitgaven van het Rijk. Bij de miljoenennota 2023 heeft het kabinet aanvullend eenmalig het ‘ravijnjaar’ 2026 gecompenseerd door €1 miljard voor gemeenten beschikbaar te stellen. Voor Deventer betekende dit €5,5 miljoen. In de voorjaarsnota heeft het kabinet aangegeven vanaf 2027 €1 miljard structureel beschikbaar te stellen voor de gemeenten. Dit is gelijk aan 2026, maar veel lager dan de stijging in 2022-2025. Voor de definitieve financiële uitwerking wachten wij op de mei-circulaire 2023, maar het zal in de orde van grote zijn van €5,5 miljoen structureel.

Vanaf 2027 wordt het volume accres van het gemeentefonds geïndexeerd met het bruto binnenlandsproduct (bbp). Deze volumeontwikkeling wordt gebaseerd op een historisch gemiddelde van de ontwikkeling van het bbp, hierdoor schommelen de fondsen minder. De indexatie voor inflatie (loon- prijsontwikkeling) volgt die van het lopende jaar, waardoor de fondsen reëel ‘op niveau’ blijven. Wij worden bij de meicirculaire geïnformeerd over de hoogte van de indexatie, op basis van de gegevens in het CEP. Verruiming belastinggebied Het blijft onbekend of het gemeentelijke belastinggebied al dan niet wordt uitgebreid of herzien. Het Rijk schrijft slechts: 'In samenspraak met de VNG wordt bekeken welke mogelijkheden er zijn qua uitbreiding en modernisering van het belastinggebied'. 9. Vrijval stelpost accres 2026 In de begroting is een stelpost accres geraamd. Deze stelpost moet nadelige verschillen in de accres uitkeringen van de Algemene uitkering dekken. Op het bestuurlijk overleg financiële verhoudingen van 8 juni 2022 is door de staatssecretaris voor Fiscaliteit en Belastingdienst met de VNG afgesproken het volume-accres van het gemeentefonds voor de jaren 2022, 2023, 2024 en 2025 te bevriezen. Dit betekent dat de accressen in de AU tot en met 2025 zijn bevroren (trap op trap af systeem wordt in deze jaren niet gehanteerd door het Rijk) en de stelpost in deze jaren vrijvallen.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 12

Vorig jaar is besloten dat wij eenmalig worden gecompenseerd voor het ravijnjaar 2026. Dit betekent dat ook deze jaarschijf (€2,9 miljoen) kan vrijvallen. In de voorjaarsnota is vanaf 2027 €1 miljard beschikbaar gesteld voor de volumeontwikkeling voor gemeenten. Dit is gelijk aan 2026, maar veel lager dan de stijging in 2022-2025.De exacte omvang voor Deventer wordt bekend bij de mei-circulaire 2023. Het blijft onbekend of het gemeentelijke belastinggebied wordt uitgebreid. Daarom houden wij de stelpost voor 2027 nog in stand.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 13

Ruimte voor nieuw beleid De uitkomst van de begroting na de nieuwe autonome ontwikkelingen is als volgt: (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Nr. Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

Uitkomst begroting na nieuwe autonome ontwikkelingen

5.584

3.425

23.707

7.023

2.843

Van deze ruimte in de begroting stellen we voor hiervan een bedrag van ruim €30 miljoen vrij te maken voor dekking van eenmalig nieuw beleid en €2,8 miljoen aan voorstellen structureel nieuw beleid. Volgens de afspraken in het bestuursakkoord presenteren we hierna een sluitende begroting met voldoende weerstandsvermogen. Uitkomst Voorjaarsnota (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

5.584

3.425

23.707

7.023

2.843

-18.814

-2.804

-745

-165

-2.062

-2.621

-2.845

-2.900

Sub-totaal

5.584

-17.451

18.282

3.433

-222

Storting in generieke weerstandsreserve

-5.584

-18.282

-3.433

Putting uit generieke weerstandsreserve

17.451

222

Saldo

Uitkomst begroting na nieuwe autonome ontwikkelingen Eenmalig Nieuw beleid Structureel Nieuw beleid

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 14

Voorstellen nieuw beleid Hieronder worden de voorstellen nieuw beleid weergegeven langs de lijnen van ons bestuursakkoord ‘Dichtbij, Betrokken & Bevlogen' en treft u het samenvattende overzicht van deze voorstellen aan. In de afzonderlijke hoofdstukken worden de voorstellen in detail gepresenteerd. De genoemde voorstellen zijn merendeel nieuw beleid. In een aantal gevallen zijn de nieuwe ontwikkelingen autonoom of een knelpunt. Deze autonome ontwikkelingen zijn dan voorzien van een * en knelpunten bestaand beleid zijn dan **. Knelpunten bestaand beleid Tegenvallers (zowel niet-beïnvloedbare als beïnvloedbare) in de uitvoering van bestaand beleid moeten binnen het programma worden opgevangen. Dit wil zeggen, dat de programma's de verantwoordelijkheid hebben primair te zoeken naar oplossingen binnen hun programma als zich tegenvallers voor (gaan) doen. Als deze bijsturing binnen het programma voor het lopende jaar leidt tot ongewenste aantasting van bestaande prestaties, dan vindt eenmalige dekking plaats uit de algemene middelen. Ook kan het in sommige gevallen zo zijn dat aanpassing van de bestaande prestatie in het lopende jaar wegens contractuele verplichtingen met derden niet mogelijk is. De structurele oplossing moet binnen het programma worden aangedragen met een heroverwegingsvoorstel.

Bij de Voorjaarsnota of de Begroting vindt integrale afweging en besluitvorming plaats over de wijze waarop het aangedragen financiële knelpunt structureel wordt opgelost. Voor een aantal onderwerpen is heroverweging binnen het programma vooralsnog niet mogelijk deze maken onderdeel uit van onderstaande lijst en worden gedekt uit de algemene middelen.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 15

(bedragen x €1.000) Opgave

Programma

2024

2025

2026

2027

Samen maken we Deventer AV-middelen raad

Burger en bestuur

Str

TH kamerverhuur

Openbare orde en veiligheid

Str

Uitvoering wet bibob

Openbare orde en veiligheid

Str

TH flexteam

Openbare orde en veiligheid

124

Arbeidsmigranten

Economie en internationaal beleid

Str Str

Formatie HR - adviseur** Fijn wonen en leven

Bedrijfsvoering

Inc

105

Bijdrage stedendriehoek*

Burger en bestuur

Inc

151

Bijdrage stedendriehoek*

Burger en bestuur

Str

132

DVO het groenbedrijf**

Leefomgeving

Inc

Overname speeltoestellen

Leefomgeving

Inc

475

Onderzoek flexibele hoogwaterkering

Leefomgeving

Inc

Baggeren voorhaven

Leefomgeving

Inc

500

Voorbereiding verkabeling Diepenveen Colmschate

Milieu en duurzaamheid

Inc

100

Omgevingsvisie (datagedreven werken)

Ruimtelijke ontwikkeling

Inc

105

Sportvoorziening Bathmen

Meedoen

Str

120

DVO HGB onderhoud sport**

Meedoen

Inc

De scheg ijsbaan

Meedoen

Str

100

151

Renovatie atletiekbaan

Meedoen

Str

Sancta Maria bouw school

Jeugd en onderwijs

Inc

200

Sancta Maria bouw school

Jeugd en onderwijs

Str Inc

Buitengymzaal Deventer

300

Deventer schouwburg huidige situatie

Kunst en cultuur

Inc

12.000

Deventer schouwburg huidige situatie

Kunst en cultuur

650

Burgerweeshuis nieuwbouw

Kunst en cultuur

Str Inc

Burgerweeshuis nieuwbouw

Kunst en cultuur

Cultuurvisie Waarderingstraject monumenten

1.000

350

Kunst en cultuur

Str Inc

Kunst en cultuur

Inc

135

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 16

Kunst en cultuur

Inc

106

Partnerbijdrage de Kien

Economie en internationaal beleid

Inc

Havencoordinator

Economie en internationaal beleid

Inc

TH Terrasbeleid Iedereen doet ertoe

Economie en internationaal beleid

Inc

Deltaview

Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt

Inc

125

Plan van aanpak bewindvoering Human Capital Agenda Een duurzame toekomst

Inkomensvoorziening en arbeidsmarkt

Jeugd en onderwijs

Inc Inc

Nota kapitaalgoederen

Leefomgeving

Str

125

250

375

500

Areaalaccres

Leefomgeving

Inc

Circulariteit

Milieu en duurzaamheid

Inc

100

VTH beleid wabo

Milieu en duurzaamheid

Inc

Milieuwaarden (datagedreven werken)

Milieu en duurzaamheid

Inc

105

PAS

Milieu en duurzaamheid

Inc

Verduurzaming vastgoed

Herstructurering en vastgoed

Inc

1.000

Verduurzaming vastgoed Organisatie

Herstructurering en vastgoed

Str

Microsoft licenties*

Bedrijfsvoering

Str

109

108

Kwaliteit BAG

Bedrijfsvoering

Inc

129

I-uitvoeringsplannen*

Bedrijfsvoering

Inc

446

237

I-uitvoeringsplannen*

Bedrijfsvoering

Str

Financieel systeem*

Bedrijfsvoering

Inc

187

Formatie procesanalist

Bedrijfsvoering

Inc

105

Formatie CIO

Bedrijfsvoering

Str

139

Formatie juridische functie**

Bedrijfsvoering

Inc

105

Formatie FA versterking**

Bedrijfsvoering

Inc

102

FA lagere baten

Bedrijfsvoering

Str

Formatie consolidatie**

Bedrijfsvoering

Str

105

Formatie control framework**

Bedrijfsvoering

Str

105

Adviezen derden fiscaliteit

Bedrijfsvoering

Inc

Erfgoed

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 17

Formatie subsidiebeheer**

Bedrijfsvoering

Inc

Personeel en salaris administratie (PAS)**

Bedrijfsvoering

Inc

Meestergezelfonds

Bedrijfsvoering

Inc

Formatie servicedesk DOWR-i**

Bedrijfsvoering

Inc

Duurzame mobiliteit

Bedrijfsvoering

Inc

400

Totaal Expolitatie Structureel

2.062

2.621

2.845

2.900

Totaal Exploitatie Incidenteel

18.814

2.804

745

165

Totaal

20.876

5.425

3.590

3.065

Resterende eenmalige post Na inpassing van bovenstaande voorstellen resteert er nog €9,5 miljoen, dit is een eenmalig bedrag. Dit eenmalige bedrag kan, of worden gestort in de generieke weerstandsreserve, of nog nader worden geprogrammeerd. Wanneer er nader geprogrammeerd wordt, dan dient de voorportaallijst als basis. Hierop staan investeringen waarvoor nu nog geen middelen beschikbaar zijn. Hierop staan investeringen bijvoorbeeld : - Verkabeling Diepenveen en Colmschate - Verduurzaming vastgoed - Integraal Huisvestingsplan Onderwijs

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 18

Spelregel vastgoed Financiële spelregel eenmalige /structurele middelen bij investeringen In het verleden zijn verschillende vastgoedinvesteringen gedekt met eenmalige middelen. Dat is niet altijd wenselijk, omdat structurele kosten met structurele middelen moeten worden gedekt. Toch kan het soms bij nieuwe investeringen wenselijk zijn deze (gedeeltelijk) te dekken met eenmalige middelen. Reden om soms te kiezen voor dekking met eenmalige middelen is dat maatschappelijke ontwikkelingen en de toekomstige vraag naar vastgoed op lange termijn lastig zijn te overzien. Op het moment dat een herinvestering wenselijk is, kan op dat moment de juiste passende keuze worden gemaakt. Door deze investeringen nu voor een deel te dekken met eenmalige (incidentele) middelen, wordt er geen beslag gelegd op structurele middelen in de toekomst. Wat zijn investeringen? Wat betreft investeringen wordt er onderscheid gemaakt in • Sloop en vervangende nieuwbouw, of uitbreidingsinvesteringen • Levensduur-verlengende investeringen (verbouw of renovatie) • Vervangingsinvesteringen (losse componenten) Investeringen worden geactiveerd (artikel 59 BBV). Dit is het op de balans presenteren van de financiële waarde van het aangeschafte of vervaardigde goed. De investeringslasten belasten de exploitatie jaarlijks met rente en afschrijving (kapitaallast).

Kosten van onderzoek en ontwikkeling kunnen geactiveerd worden (artikel 60 BBV). Onder desinvesteren wordt verstaan een investering van de balans halen. (door sloop, vervanging, verkoop of verbouw). Dit betekent dat het actief volledig afgewaardeerd wordt tot nul of tot een restwaarde die redelijkerwijs verwacht kan worden (artikel 65 BBV). De afschrijving gebeurt in een keer (eenmalig). Een rekenvoorbeeld eenmalig en structurele dekking Stel een investering van €100.000, de kapitaallasten (rente en afschrijving) zijn berekend op €10.000 per jaar met een afschrijvingstermijn van 10 jaar en 0% rente. Mutatie op de balans De investering wordt geactiveerd op de balans, de materiële vaste activa neemt met €100.00 toe (=boekwaarde). De boekwaarde neemt jaarlijks met €10.000 af, tot €0 na 10 jaar. Mutaties in de exploitatie Jaarlijks dient er dekking te zijn voor de €10.000 aan kapitaallasten. Dekking kan op verschillende manieren geregeld worden: 1. inkomsten van derden, zoals huurinkomst of heffing 2. structurele dekking vanuit de algemene middelen : gegarandeerd ruimte voor vervanging na afschrijftermijn. De structurele middelen blijven beschikbaar. 3. eenmalige dekking vanuit de algemene middelen: de middelen worden eenmalig gestort in de reserve kapitaallasten en vervolgens vindt er 10 jaar lang onttrekking plaats.

Er is dekking van de kapitaallast gedurende de levensduur van het actief (de bezittingen op de balans, zoals een pand), er is geen dekking voor vervanging. Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 19

Wat zijn voorwaarden voor eenmalige dekking? Dekking met eenmalige middelen is slechts onder voorwaarden mogelijk. Vanuit BBV regelgeving en provinciaal toezicht moet de gemeente namelijk een structureel sluitende begroting hebben en structurele kosten met structurele middelen dekken. Eenmalige middelen mogen slechts tot structurele dekking worden gerekend, indien dit via een zogenoemde reserve kapitaallasten loopt. Andere voorwaarde is dat vervanging en onderhoud gedurende de levensduur van een actief (de bezitting op de balans, zoals een pand) is gedekt in de gemeentebegroting. Hoe werkt kostprijs-dekkende huur? Wanneer een gesubsidieerde instelling maatschappelijk vastgoed van de gemeente huurt betaalt de instelling, conform de kadernota vastgoed (2022) een kostprijs-dekkende huur. De kostprijs-dekkende huur dekt alle vastgoedkosten, inclusief de kapitaallasten van de volledige investering. Op het moment dat er sprake is van (ver)nieuwbouw wordt de kostprijs-dekkende huur opnieuw bepaald en wordt gekeken of de instelling de huur kan betalen. Indien de instelling niet in staat is om een sluitende exploitatiebegroting op te leveren (incl. de kostprijs-dekkende huur) is er sprake van een knelpunt. Indien gewenst wordt dit knelpunt opgelost door aanvullende subsidie te verstrekken.

Via deze spelregel wordt uiteengezet of het mogelijk is om (een deel van) de aanvullende benodigde subsidie te dekken met eenmalige middelen. De eenmalige middelen worden gestort in de reserve kapitaallasten. Deze middelen vallen gedurende de afschrijvingsduur van de investering vrij. Deze vrijval uit de reserve kapitaallasten kan beschikbaar worden gesteld aan het programma wat de subsidie aan de instelling verstrekt. Wat zijn kanttekeningen bij eenmalige dekking? Conform de kadernota vastgoed wordt bij een nieuwe investering de kostprijs-dekkende huur berekend. De kostprijs-dekkende huur gaat uit van instandhouding van het gebouw gedurende de levensduur. Doordat het pand 40 jaar in de oorspronkelijke staat blijft staan bestaat het risico dat het pand na verloop van tijd (vaak na circa 25 jaar) niet meer functioneel is voor de tijd. In de kostprijs-dekkende huurberekening is geen rekening gehouden met een eventuele tussentijdse herinvestering voor functionele aanpassingen. Dit is een risico voor de exploitatie van de instelling welke het pand huurt. Een minder functioneel object leidt mogelijk tot minder inkomsten en daarmee een knelpunt in de exploitatiebegroting van de instelling. Indien de initiële investering volledig met eenmalige middelen gedekt is, is daar geen begrotingsruimte voor.

Indien de initiële investering (deels) gedekt is met structurele middelen, kan na circa 25 jaar op basis van een herinvestering een nieuwe kostprijs-dekkende huur worden berekend waarvoor op dat moment wél structurele dekking aanwezig is. Generieke spelregel Door bij nieuw-(ver)bouw, renovatie of uitbreiding van een vastgoedobject een Investeringskostenraming op te stellen conform norm NEN2699 waarbij de verschillende kosten en elementen eenduidig onderverdeeld worden kan op basis hiervan een onderbouwde en verantwoorde keuze worden gemaakt welk deel van de investering (kapitaallast) gedekt kan worden met eenmalige middelen en welke met structurele middelen. Belangrijk is dat deze overweging geldt voor alle (ver)nieuwbouw vastgoed objecten. Uitzondering op deze regeling zijn de investeringen in onderwijshuisvesting, deze worden gebaseerd op het integraal huisvestingsplan.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 20

Wat is een Investeringskosten raming? Bij nieuw-(ver)bouw, renovatie of uitbreiding van een vastgoedobject wordt een Investeringskostenraming opgesteld conform de NEN 2699:2017 'Investerings- en exploitatiekosten van onroerende zaken – Begripsomschrijvingen en indeling'. Hiermee hebben wij een uniform vertrekpunt bij iedere investering. De kern van deze norm is dat de raming, afhankelijk van de fase waarin het project zich bevindt, van globaal naar gedetailleerd kan worden opgesteld. Ook kan op basis van deze raming een gewenste onderverdeling gemaakt worden naar bijvoorbeeld contractpartij of investeerder (eigenaar/ gebruiker). De uitwerking van de Investeringskostenraming conform deze NEN-norm maakt de verschillende componenten van het vastgoed inzichtelijk om op basis hiervan te bepalen welke onderdelen mogelijk verantwoord met incidentele middelen gedekt kunnen worden. Welk onderdelen van de investeringskostenraming kunnen eenmalig gedekt worden? Het opstellen van de investeringskostenraming is voor ieder vastgoedobject anders. Per project moet bepaald worden welke onderdelen van de investering met structurele middelen en welk deel van de investering met incidentele middelen gedekt moet zijn. We maken daarbij bijvoorbeeld onderscheid in investeringen: 1. aankoop bestaand vastgoed; 2. fundatie, draagstructuur en gevels; 3.

elementen met een beperkte technische levensduur; 4. afwaardering bestaande boekwaarde; 5. achterstallig onderhoud. Ad 1. Aankoop van grond en/ of gebouw hoeft in principe slechts een keer te gebeuren. Dit deel van de investering kan met eenmalige middelen gedekt worden. Ad 2. Een deel van de bouwkundige werken hoeft niet na afloop van de economische levensduur (direct) vervangen te worden. Dit is bijvoorbeeld de fundatie en de draagstructuur van het pand. Deze componenten uit de investeringskostenraming hoeven niet met structurele middelen gedekt te worden, vervanging is immers niet nodig. Ad 3. Verschillende elementen hebben een kortere technische levensduur dan de economische levensduur van 40 jaar van het hele gebouw. De vervanging- en onderhoudskosten van deze elementen zijn onderdeel van het meerjarig onderhoudsplan. Hiervoor is een structurele dotaties aan de reserve planmatig onderhoud noodzakelijk waarmee de tussentijdse vervangingen zijn afgedekt. De reserve wordt gevoed door een structurele dotatie aan de reserve onderhoud die in de begroting beschikbaar moet zijn. De kapitaallasten van de initiële investering in deze componenten kan op basis van de investeringskostenraming met eenmalige middelen worden gedekt. Ad 4. Investeringen in het verleden zijn soms als losse componenten geactiveerd.

Indien op het moment van een herinvestering nog een boekwaarde resteert voor deze componenten, wordt deze boekwaarde met eenmalige middelen afgewaardeerd (desinvestering).

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 21

Ad 5. Wanneer er sprake is van achterstallig onderhoud kan het op niveau brengen van het vastgoed naar de huidige normen eenmalig worden gedekt. Herinvestering Functionele aanpassingen zijn op termijn nodig om het vastgoedobject weer eigentijds te maken. Deze investeringen worden gedekt met structurele middelen. Hierdoor is op termijn begrotingsruimte nodig voor een noodzakelijke herinvestering. Tot slot Per project zal een dekkingsvoorstel worden opgesteld waar, indien gebruik wordt gemaakt van incidentele middelen, de keuzes worden toegelicht. Voor de lopende projecten zullen de financiële consequenties van deze spelregel bij de Begroting 2024 inzichtelijk worden gemaakt.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 22

Afwegingskader Door het college is het volgende afwegingskader gehanteerd in de beoordeling van de voorgelegde voorstellen nieuw beleid. Algemeen De voorstellen hebben een relatie of zijn gebaseerd op het bestuursakkoord 2022-2026 (of een verdere uitwerking daarvan), de voorportaallijst investeringsplanning begroting 2023 of eerdere besluiten van het college of raad. De voorstellen gaan in principe pas in per 2024. Een sluitende begroting met voldoende weerstandsvermogen. Terughoudend te zijn met het anticiperen op meer financiële ruimte door schrappen van de opschalingskorting in 2026 en verder. De opschalingskorting conform de huidige raming dus blijven ramen vanaf 2026 (laatste jaar). Hiermee was al rekening gehouden in de meerjarenbegroting. Niet te anticiperen op een verruiming van het belastinggebied. Gemeentefonds Accres 2023

De accresreeksen uit de septembercirculaire 2022 worden aanhouden bij gebrek aan betere informatie. Uitzondering daarop is dat wij rekening houden met de nieuwe financieringsmethodiek t.a.v. het volumeaccres jaarschijf 2027 (Voorjaarsnota Rijk 2023, publicatie 28 april 2023).

Opschalingskorting

De opschalingskorting conform de huidige ramingen door laten lopen tot het maximum is bereikt.

Loon/prijsontwikkeling

In de septembercirculaire 2022 zijn prognoses meegenomen voor loon- en prijsontwikkelingen. Op basis van deze prognoses is de uitgaafstelpost lonen en prijzen geactualiseerd. De mei-circulaire is op het moment van schrijven nog niet beschikbaar.

Sociaal domein Jeugdzorg

Er is een afspraak gemaakt tussen Rijk en VNG over de op te nemen jeugdgelden in de meerjarenbegroting. Kort samengevat is de afspraak dat de jeugdgelden conform de uitspraak van de commissie van wijzen mogen worden opgenomen (voor 100%). De VNG en staatssecretaris van Ooijen hebben een financieel principeakkoord gesloten voor de Hervormingsagenda Jeugd (april 2023), deze verzachtende maatregelen maken onderdeel uit van de voorjaarsnota. Zie hiervoor ook de toelichting onder autonome ontwikkelingen.

Abonnementstarief

Geen extra baten vanuit het Rijk te ramen. Lasten ramen vanuit de eigen ontwikkeling.

Beschermd wonen

De cijfers te volgen, zoals die via de herijking en de WLZ-uitname bekend zijn per gemeente.

Nieuwe taken Wet Kwaliteitsborging voor het bouwen (WKB)

Geen structureel voordeel of nadeel op te nemen in de meerjarenbegroting in afwachting van de uitkomsten van het art.2-onderzoek.

Klimaatakkoord / woningbouw impuls

In de begroting niet meer budget op te nemen voor de uitvoering dan de feitelijke bijdrage van het rijk en aan de investeringskant vooralsnog geen baten hiervoor op te nemen. De wijze waarop het gemeentefonds meestijgt met de rijksuitgaven is aangepast: de uitvoeringskosten voor klimaat, ontsluiten nieuwbouwwoningen en stikstof en de reserveringen voor de woningbouwimpuls en volkshuisvesting zijn uitgesloten. Dit heeft geleid tot een lager accres. Daar staat tegenover dat de middelen via de specifieke uitkeringen worden uitgekeerd.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 23

Rente ontwikkeling De rente is in beweging. De rente heeft geen gevolgen voor het meerjarige begrotingssaldo maar wordt verrekend met de algemene reserve. Om een indicatie te geven wat de rente doet hebben wij deze alinea toegevoegd. Om de inflatie te temperen is de afgelopen maanden de rente verhoogd door de Europese Centrale Bank. Het effect van een hogere rente voor de nieuwe leningen is doorberekend. Een rentestijging van 3,3 % naar 5% is een verhoging van de rentelast met €1 miljoen in 2026 (structureel) ten opzichte van de raming die nu in de begroting zit. De totale rentelast daalt op basis van de cijfers in de huidige begroting (2023) door o.a. aflossing van €7,2 naar €6,4 miljoen, bij een aanname van een stijging met 5% stijgt deze licht naar €7,4 miljoen in 2026. De kans van dit risico is moeilijk in te schatten. De rente is vorig jaar van 0 naar 3% gestegen, en dit jaar is die redelijk stabiel (tussen 3 en 3,3%). De inflatieverwachting is gedaald, maar nog steeds veel hoger dan het streef% van 2%. De verwachting is dat de rente op kort geld (<1 jr) blijft stijgen als gevolg van de ECB renteverhogingen. Of de lange rente mee stijgt is afhankelijk van het effect van de ECB maatregelen – als de economie afkoelt en de stabiliteit niet wordt verstoord dan zal de lange rente niet verder stijgen.

Er is een risicoanalyse gemaakt waarbij de kans op 50% wordt ingeschat voor een stijging naar 4%, en 25% kans op een nog hogere rente 5 %. De rente wordt omgeslagen naar een omslag rente wat leidt tot een hogere doorbelasting naar de programma’s en producten. Een deel kunnen wij doorrekenen aan tarieven. Totaal wordt uitgaande van deze inschatting dan een ‘beroep op weerstandsvermogen’ van €190.000 in 2024 en €360.000 hogere rentelasten in 2026.

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 24

Financiële soliditeit Financiële soliditeit (financieel solide huishouding) is een onderdeel van een structureel sluitende (meerjaren)begroting. Hierbij wordt ook gekeken of er voldoende buffers beschikbaar zijn om op korte termijn risico’s en nadelen te kunnen dekken We voldoen aan deze eisen en lichten dat toe in de volgende paragrafen. Weerstandsratio Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de beschikbare weerstandscapaciteit (de middelen waarover de gemeente kan beschikken om niet begrote kosten die onverwachts en substantieel zijn te dekken) en de benodigde weerstandscapaciteit (de risico’s waarvoor geen voorzieningen of verzekeringen zijn afgesloten). Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent kunnen worden ingezet om tegenvallers in de lopende exploitatie op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de programma's. In het bestuursakkoord is afgesproken dat de ratio van het weerstandsvermogen 1,0 dient te bedragen. In deze Voorjaarsnota bedraagt de ratio in eerste instantie 0,94. Conform het gestelde in de nota reserve en voorziening (raadsbesluit januari 2018) wordt de specifieke weerstandsreserve aangevuld zodat de norm 1 wordt bereikt. Dit betreft momenteel een bedrag van €1,2 miljoen.

Bij de ratio 1,0 bestaat het risicobedrag en het weerstandsvermogen (specifieke weerstandsreserve) uit een bedrag van €19,2 miljoen. Zie voor verdere toelichting de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Generieke weerstandsreserve Naast de specifieke weerstandsreserve is er ook een generieke weerstandsreserve. Deze reserve dient als dekkingsmiddel voor het opvangen van nadelen die op verschillende terreinen kunnen ontstaan zoals: opvangen verliesvoorzieningen/afwaarderingen grondexploitaties (groter dan aanwezig in specifiek weerstandsvermogen), risico’s gemeentegarantie, mutaties Algemene uitkering, faseringsverschillen taakstellingen, frictiekosten heroverwegingen en taakstellingen, rentemutaties, knelpunten sociaal domein en afdekken eenmalige begrotingstekorten. Onderstaande tabel toont de stand van de generieke weerstandsreserve. DIt is excl. de mutaties van de voorjaarsnota. Deze mutaties zijn zichtbaar in de resultaatbestemming. (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving Saldo 31-12

2023

2024

2025

2026

2027

24.883

23.834

24.155

26.478

29.107

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 25

Stelposten In de begroting zijn stelposten opgenomen die dienen voor de opvang van eenmalige en structurele nadelen. a. Stelpost accres De stelpost accres is er om schommelingen in het accres op te vangen. De algemene uitkering van het gemeentefonds is de belangrijkste bron van inkomsten voor gemeenten. De jaarlijkse toe- en afname van het Gemeentefonds wordt het accres genoemd. Het accres is gesplitst in een volume- en een loon- en prijsdeel. In juni 2022 is het Rijk met de VNG overeengekomen om het volumedeel van het accres tot en met 2025 vast te zetten op basis van de stand meicirculaire 2022. Door het vastzetten van het volumedeel van het accres voor gemeenten zijn bij zowel het Rijk als de gemeenten veel minder budgettaire schommelingen dan voorheen. Dit betekent dat de accres-standen voor de jaren 2022 t/m 2025 voor gemeenten slechts nog zullen wijzigen als gevolg van loon- en prijsontwikkelingen. Wij hebben (bij de begroting 2023) de stelpost laten vrijvallen voor de jaren 2024 en 2025. Het bedrag in 2026 kan vrijvallen. In 2026 zijn wij eenmalig gecompenseerd voor het Ravijn jaar en in 2027 krijgen wij een structureel volume accres. In de voorjaarsnota heeft het kabinet aangegeven vanaf 2027, €1 miljard structureel beschikbaar te stellen voor de gemeenten. Dit is gelijk aan 2026 en voor Deventer €5,5 miljoen, maar veel lager dan de stijging in 2022-2025.

2023

2024

2025

2026

2027

Stelpost accres AU

2.900

3.300

Vrijval stelpost accres AU

-2.900

n.t.b.

Saldo

3.300

b. Stelpost autonome ontwikkelingen Voor het opvangen van autonome ontwikkelingen, anders dan nadelen in het accres Algemene uitkering, is jaarlijks een structurele stelpost beschikbaar. De bestendige gedragsregel is dat elk jaar wordt bekeken of de eerste jaarschijf van de stelpost eenmalig of structureel met worden ingezet ter dekking van de autonome nadelen. Na de Voorjaarsnota 2023 bedraagt de stand van de stelpost: (bedragen x €1.000) [ -/- = Nadeel] Omschrijving

2023

2024

2025

2026

2027

Stelpost autonome ontwikkelingen

1.725

2.155

2.590

3.040

3.500

Inzet stelpost autonome ontwikkelingen Saldo

-725 1.725

2.155

2.590

3.040

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 26

2.775

Nieuw beleid Samen maken we Deventer TH kamerverhuur Als onderdeel van het plan van aanpak arbeidsmigranten worden extra uren gevraagd voor toezicht en handhaving op illegale kamerverhuur. Voor 2022 en 2023 is er incidenteel budget voor 1 fte toezichthouder illegale kamerverhuur en 0,3 fte voor een handhavingsjurist. Gevraagd wordt om deze incidentele inzet te verlengen en structureel te maken. De totale kosten zijn €99.000 een deel van de dekking €61.000 is voorzien via regeling goed verhuurderschap (onderdeel van de algemene uitkering). Resteert €38.000 waarvoor dekking voor wordt gevraagd. In het verlengde van de kamerverhuur-problematiek is zowel landelijk, provinciaal als op gemeenteniveau de huisvesting van arbeidsmigranten een actueel thema. De werk- en leefomstandigheden van arbeidsmigranten vormen in heel Nederland een groot probleem. De schaarste op de arbeidsmarkt is voor een groot deel debet aan deze problematiek, terwijl de vraag naar arbeidsmigranten uit voornamelijk Midden- en Oost-Europa vermoedelijk alleen maar groter wordt vanwege een verwachte groei binnen de logistiek, landbouw en maakindustrie. Er is een kwalitatief tekort aan huisvesting voor arbeidsmigranten en er wordt veelal niet voldaan aan de minimale kwaliteitseisen. In de wijken Rivierenwijk, Zwolse Wijk en Keizerslanden wonen de meeste arbeidsmigranten.

De toename van arbeidsmigranten in woonwijken, waarbij veelal sprake is van kamer-gewijze verhuur zorgt op haar beurt voor aantasting van het woon- en leefklimaat in woonwijken die al onder druk staan. Ook vanuit ondermijning bereiken ons signalen dat de huisvesting en inzet van arbeidsmigranten een interessant verdienmodel vormt voor criminelen. Kader: Motie gemeenteraad van november 2021 met verzoek om een sluitend Plan van Aanpak om de overlast in wijken aan te pakken in Deventer waar veel arbeidsmigranten wonen, en om de huisvesting van arbeidsmigranten te verbeteren. Programma (bedragen x €1.000) Openbare orde en veiligheid - formatie

2024 38

2025 38

2026 38

2027 38

Arbeidsmigranten De gemeenteraad heeft in een motie in november 2021 gevraagd om een sluitend Plan van Aanpak om de overlast in wijken aan te pakken waar veel arbeidsmigranten wonen, en om de huisvesting van arbeidsmigranten te verbeteren. Binnenkort ligt het plan van aanpak arbeidsmigranten ter besluitvorming voor aan het college.Om de aanpak van het plan te implementeren en aan te jagen zijn extra middelen aangevraagd voor de inzet van een coördinator (0,3 fte) arbeidsmigranten. Programma (bedragen x €1.000)

Economie en internationaal beleid - Arbeidsmigranten

2024 35

Voorjaarsnota 2023 | gemeente Deventer | 27

2025 35

2026 35

2027 35

Uitvoering wet Bibob In de voorjaarsnota 2021 is capaciteit toegekend voor het uitvoeren van de wet Bibob in 2022 en 2023. Voor 2024 en verder wordt opnieuw capaciteit gevraagd voor het uitvoeren van de Wet Bibob. Zonder deze capaciteit kan het huidige aantal onderzoeken niet verder worden uitgevoerd. Programma (bedragen x €1.000)

Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12904648/1