2023-50 Akoestisch onderzoek evenemententerrein januari 2023

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer Akoestisch onderzoek groot evenement

Status Versie Rapport Datum

definitief 001 M.2022.1372.00.R001 13 januari 2023

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Colofon Opdrachtgever

Gemeente Deventer Team PRO Postbus 5000 7400 GC Deventer

Contactpersoon opdrachtgever

mevrouw S. Hendriks-Klaver

Project Betreft Uw kenmerk

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer Akoestisch onderzoek groot evenement DEV PRO

Rapport Datum Versie Status

M.2022.1372.00.R001 13 januari 2023 001 definitief

Uitgevoerd door

DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V. Weerdjesstraat 70 6811 JE Arnhem Postbus 153 6800 AD Arnhem

Contactpersoon

ing. D.J. (Dennis) Sanders 088 346 78 18 sa@dgmr.nl

Auteur

ing. D.J. (Dennis) Sanders 088 346 78 18 sa@dgmr.nl

Projectadviseur

ing. D.J. (Dennis) Sanders 088 346 78 18 sa@dgmr.nl

2e lezer/secr.

HBL|SMI

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

Inhoud 1. Inleiding en doel

4

2. Situatie evenemententerrein Roland Holstlaan

5

3. Beoordelingskader geluid bij evenementen 3.1 Afweging beoordelingsmaten muziekgeluid evenementen 3.2 Gebruiksregels evenemententerrein Roland Holstlaan vigerend bestemmingsplan 3.3 Normstelling vergunning natuurbeschermingswet 3.4 Geluidsnormen in dB(A) 3.5 Geluidsnormen in dB(C)

6 6

4. (Elektro)akoestiek bij grote evenementen 4.1 Geluidsniveau per soort of type evenement 4.2 Muziekstijl (geluidsspectrum 4.3 Luidsprekertechnieken en BBT-voorzieningen

10 10 10 11

5. Stemgeluid

17

6. Situatie tijdens een groot evenement Roland Holstlaan

18

7. Overdrachtsberekeningen 7.1 Beperkingen geluidsoverdrachtsmodel Geomilieu 7.2 Objecten 7.3 Bedrijfsduurcorrectie (Cb) 7.4 Meteocorrectie (Cm) 7.5 Ontvangerpunten 7.6 Rekenresultaten langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus (L Ar,LT) 7.7 Rekenresultaten LAeq24uur op natuurgebieden 7.8 Organisatorische maatregelen

21 21 22 22 22 22 24 27 27

8. Conclusie

30

Bijlagen Bijlage 1 Bijlage 2 Bijlage 3 Bijlage 4 Bijlage 5 Bijlage 6 Bijlage 7

7 8 8 9

Invoergegevens geluidsbronnen Invoergegevens objecten en ontvangerpunten Rekenresultaten LAr,LT muziek- en stemgeluid Rekenresultaten LAr,LT stemgeluid Rekenresultaten LAeq24uur (8 uur durend evenement) Rekenresultaten LAeq24uur (100 minuten durend evenement) Meetprotocol (voorstel)

3

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

1. Inleiding en doel In opdracht van de gemeente Deventer heeft DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V. een akoestisch onderzoek uitgevoerd voor het evenemententerrein Roland Holstlaan in Deventer. De gemeente Deventer is bezig met het actualiseren van het bestemmingsplan waaronder ook het evenemententerrein valt. Onderdeel van het bestemmingsplan is een beoordeling van het milieuaspect geluid. Naar aanleiding van een tweede tussenuitspraak van de Raad van State (ECLI:ML:RVS:2022:3299 van 16 november 2022) wordt de gemeente verplicht om nader akoestisch onderzoek uit te voeren naar de gevolgen van het houden van een groot evenement op het evenemententerrein. Aangetoond moet worden of, en anders op welke wijze, voldaan kan worden aan de geluidsnormen in de planregels tijdens het organiseren van een groot evenement met maximaal 15.000 bezoekers. Daarbij moet inzicht worden gegeven in het muziekgeluid, veroorzaakt door het evenement en het stemgeluid afkomstig van de bezoekers. Als blijkt dat na het treffen van geluidsbeperkende maatregelen die voldoen aan het BBT-criterium (BBT staat daarbij voor Beste Beschikbare Technieken) niet kan worden voldaan, moet inzichtelijke worden welke beperkingen gelden voor een groot evenement. We beginnen in dit rapport in hoofdstuk 2 met een uiteenzetting van de situatie van het evenemententerrein.

In hoofdstuk 3 volgt een beschrijving van het beoordelingskader. In hoofdstuk 4 presenteren wij de mogelijke (luidspreker-)technieken die ertoe moeten leiden dat de te verwachten geluidshinder zoveel mogelijk wordt beperkt en kan worden voldaan aan de geldende geluidsnormen. In hoofdstuk 5 volgt informatie over stemgeluid. In hoofdstuk 6 volgt een uiteenzetting van de situatie tijdens een groot evenement op evenemententerrein Roland Holstlaan en volgen alle randvoorwaarden die daarbij gelden. In hoofdstuk 7 volgen rekenresultaten waarmee aan de geluidsnormen kan worden voldaan. In hoofdstuk 8 volgt onze conclusie en vervolgens alle bijlagen. In de laatste bijlage, bijlage 7, volgt het door ons voorgestelde meetprotocol.

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

2. Situatie evenemententerrein Roland Holstlaan Evenemententerrein Roland Holstlaan ligt ten noordwesten van de stad Deventer, direct ten oosten van de IJssel. Het evenemententerrein grens met haar westzijde aan de RWZI en ligt ingeklemd in het gebied tussen de Roland Holstlaan (zuidoostzijde), de Pekelharingweg (noordoostzijde) en de Hoevelmansweg (westzijde). In figuur 1 is de ligging van het evenemententerrein binnen de gemeente Deventer weergegeven. In figuur 2 is de omvang van het evenemententerrein weergegeven.

figuur 1: ligging van het evenemententerrein binnen de gemeente Deventer

figuur 2: omvang van het evenemententerrein

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

In figuur 3 volgt een weergave van de ligging van het deel van Natura 2000-gebied Uiterwaarden gelegen nabij het evenemententerrein.

figuur 3: ligging van Natura 2000-gebied Uiterwaarden nabij het evenemententerrein

5

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

3. Beoordelingskader geluid bij evenementen 3.1 Afweging beoordelingsmaten muziekgeluid evenementen Op dit moment bestaat discussie over de verschillende normen en wijze van beoordelen van het muziekgeluid bij evenementen. Gemeenten hebben beleidsvrijheid om normen vast te stellen, omdat hiervoor op nationaal niveau geen wet- of regelgeving is vastgesteld. Uit geluidsbelevingsonderzoek dat de gemeente Amsterdam heeft laten uitvoeren, blijkt dat op dit moment geen norm kan worden gesteld voor het beoordelen van muziekgeluid van evenementen, die onderbouwd is op basis van het effect op de gezondheid of hinderbeleving (SoundAppraisal 2017, Rust en Reuring, Rapport Onderzoek Geluidsbeleving 2017). Afgelopen jaren hebben diverse rechtszaken over evenementen plaatsgevonden. Uit deze rechterlijke uitspraken valt een beoordelingskader te herleiden op basis waarvan evenementen in Nederland beoordeeld kunnen worden. Jurisprudentie evenementen Uit de volgende uitspraken blijkt op basis van welke kaders evenementen beoordeeld moeten worden: • De tussenuitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 18 maart 2015 ECLI:NL:RVS:2015:834, over de evenementenregeling in het bestemmingsplan Wijthmenerplas.

• De uitspraak voorlopige voorziening van de rechtbank Overijssel van 16 april 2015 (Awb 15/730; ECLI:NL:RBOVE:2015:1942, over de evenementenvergunning voor twee luidruchtige evenementen in het weekeinde van 18 en 19 april 2015. • Op 23 december 2015 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State uitspraak gedaan over de evenementenregeling in het gewijzigde bestemmingsplan Wijthmenerplas ECLI:NL:RVS:2015:3940. • De uitspraak van de Raad van State in 2017 over de partiele herziening bestemmingsplan Kranenburg-Stadspark-de Drafbaan en de Kring ECLI:NL:RVS:2017:2269. • De Uitspraak van de Raad van State in 2017 over het bestemmingsplan Kardinge in Groningen ECLI:NL:RVS:2017:415. Uit de uitspraken volgt dat de geluidsnormen, zoals genoemd in de nota “Evenementen met een luidruchtig karakter” van de Inspectie Milieuhygiëne Limburg, van januari 1996 (Nota Evenementen), in algemene zin gelden als geluidsnormen. In de Nota Evenementen is aangegeven dat, rekening houdend met een gevelisolatie van 20 à 25 dB(A), moet worden uitgegaan van een maximaal equivalent geluidsniveau (L Aeq) op de gevel van woningen overdag en ’s avonds van 70 à 75 dB(A) en binnen de woningen van 50 dB(A). In de Nota evenementen is geen niveau voor de dB(C)-waarde opgenomen.

In het recent opgestelde geluidbeleid van de gemeente Alkmaar, dat in samenspraak met bewoners is vastgesteld, wordt uitgegaan van een basisnorm van 90 dB(C). Deze norm is identiek aan de norm die de Raad van State voor grootschalige evenementen op het recreatieterrein de Wijthmenerplas (ECLI:NL:RVS:2015:3940) in de gemeente Zwolle aanvaardbaar heeft geacht en is strenger dan de norm die door de Raad van State in de uitspraak Kardinge (ECLI:NL:RVS:2017:415) als aanvaardbaar is beschouwd. De waarde van 90 dB(C), die in de jurisprudentie als aanvaardbaar is beschouwd, volgt uit de toepassing van de grenswaarde van 70 dB(A), waarbij het geluidsniveau berekend wordt op basis van een housespectrum. Bij een niveau van 70 dB(A) op een gevel ontstaat een dB(C)-waarde van ongeveer 90 dB(C), afhankelijk van de afstand.

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Verder volgt uit de uitspraak Kranenburg-Stadspark dat voor iedere locatie een maximaal aantal dagen per jaar moet worden vastgesteld waarop muziekevenementen met een luidruchtig karakter mogen worden georganiseerd. Hiervoor worden in de jurisprudentie twaalf dagen als aanvaardbaar beschouwd. Daarnaast is een aantal dagen nodig voor opbouw en afbraak van een evenement. Uit de uitspraak Kranenburg-Stadspark volgt dat op grote afstand (minimaal 450 meter) geen hinder vanwege op- en afbraak is te verwachten. 3.2 Gebruiksregels evenemententerrein Roland Holstlaan vigerend bestemmingsplan In het vigerende bestemmingsplan Chw bestemmingsplan Deventer, stadn en dorpen deel A, evenemententerrein (NL.IMRO.0150.Chw001Aevenementen_VG01) vastgesteld op 17 november 2021 zijn in artikel 6 specifieke gebruiksregels opgenomen voor evenemententerrein Roland Holstlaan. Deze luiden als volgt: Ter plaatse van de aanduiding ‘Evenemententerrein Roland Holstaan’ zijn naast de andere daar toegestane functies toegelaten: a. Evenementen 1. Het gebruik van het evenemententerrein mag niet leiden tot een onevenredige aantasting van de woonsituatie, de gebruikersmogelijkheden van aangrenzende gronden en de parkeersituatie. 2. Verder geldt het volgende: tabel 1: specifiek gebruiksregels evenemententerrein Roland Holstlaan Soort evenement

Maximum aantal evenementendagen (exclusief op- en afbouwdagen en exclusief pauzedagen) per jaar 1 2 10 30

Maximaal aantal bezoekers per dag

Maximale duur evenement per etmaal

Maximaal langtijdgemiddeld beoordelingsniveaus (LAr,LT) op gevels van woningen

Groot >10.000 8 uur 65 dB(A) Middelgroot 10.000 8 uur 65 dB(A) Middelgroot 10.000 12 uur 51 dB(A) Klein (inclusief 5.000 12uur 51 dB(A) paaskermis) 1) Definitie moet zijn24-uursgemiddeld equivalente geluidsniveaus (LAeq,24uur)

Maximaal langtijdgemiddeld beordelingsniveau (LAr,LT) op winterdijk 1)

55 dB(A) 55 dB(A) 55 dB(A) 45 dB(A) 51 dB(A) paaskermis

3. In aanvulling op het bepaalde in 6.1 sub a onder 2 is de maximale eindtijd van een evenement als volgt:

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

tabel 2: eindtijden evenement Dag Maandag Dinsdag Woensdag Donderdag Vrijdag Zaterdag Zondag

Reguliere eindtijd 23.00 uur 23.00 uur 23.00 uur 23.00 uur 23.00 uur 23.00 uur 23.0 uur

Eindtijd indien de volgende dag een feestdag is/eindigt op Koningsdag 24.00 uur 24.00 uur 24.00 uur 24.00 uur 24.00 uur 24.00 uur 24.00 uur

4. In aanvulling op het bepaalde in 6.1 sub a onder 2 mogen er per evenement maximaal 8 dagen gebruikt worden voor op- en afbouw van het evenement, met dien verstande dat: - het op- of afbouwen niet eerder start dan 08.00 uur en niet later eindigt dan 22.00 uur; - als er sprake is van soundchecken tijdens de opbouw, deze soundcheck niet eerder plaatsvindt dan de dag voor de start van het evenement, niet langer duurt dan 2 uur en de

7

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

maximale geluidsbelasting, welke is toegestaan voor het betreffende evenement zoals vastgelegd in artikel 6.1, sub 1 onder 2, niet structureel worden overschreden; - tijdens de overige opbouw- en afbouwdagen geen versterkt geluid ten gehore gebracht mag worden die de norm van 65 dB(A) te boven gaat, waarbij deze norm gemeten wordt op 30 meter van de geluidsbron. 5. In aanvulling op het bepaalde in 6.1 sub a onder 2 mag het verschil tussen de gemeten dB(C)- en dB(A)-waarde op maximaal 25 meter afstand van de luidsprekers maximaal 15 dB(A) bedragen. 6. Een geluidveroorzakend evenement kan slechts doorgang vinden als uit akoestisch onderzoek is gebleken dat de in 6.1 sub a onder 2 genoemde geluidsnormen niet worden overschreden. 3.3 Normstelling vergunning natuurbeschermingswet Voor het gebruik van het evenemententerrein is op 29 november 2016 een vergunning met kenmerk 2016-0495862 verleend op grond van de Natuurbeschermingswet 199 (Nb-wet). Hierin zijn de volgende voorschriften met betrekking tot optredende geluidsniveaus opgenomen: • Het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau (LAr,LT) vanwege activiteiten op het evenemententerrein mag gemeten op de kruin van de winterdijk aan de noordwest en oostzijde van het evenemententerrein, niet meer bedragen van 45 dB(A).

De beoordelingsperiode voor de bepaling van het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau is van 00.00–24.00 uur (24-uursgemiddelde). • In afwijking van voorschrift 2 mag het langtijdgemiddeld beoordelingsniveau (L Ar,LT) vanwege activiteiten op het evenemententerrein gedurende maximaal 13 dagen per kalenderjaar, gemeten op de kruin van de winterdijk aan de noordwest en oostzijde van het evenemententerrein, niet meer bedragen van 55 dB(A). De beoordelingsperiode voor de bepaling van het langtijdgemiddelde beoordelingsniveau is van 00.00–24.00 uur (24-uursgemiddelde). De terminologie langtijdgemiddelde beoordelingsniveau is niet juist en moet zijn een 24-uursgemiddeld equivalente geluidsniveaus (LAeq,24uur). Daarnaast is de winterdijk gelegen langs de noord- en westzijde van het evenemententerrein. Een groot evenement mag maximaal éénmaal per jaar worden gehouden op het evenemententerrein Roland Holstlaan. Hiervoor geldt dus een normwaarde voor het 24-uursgemiddeld equivalente geluidsniveaus (LAeq,24uur) van 55 dB(A) op de kruin van de winterdijk. 3.4 Geluidsnormen in dB(A) De nota ‘Evenementen met een luidruchtig karakter’ stelt een grenswaarde van 70 – 75 dB(A) op de gevels van woningen. In deze nota wordt de aanvaardbaarheid van het geluidsniveau bepaald op basis van de spraakverstaanbaarheid binnen de woning.

Hiervoor wordt een grenswaarde voor het binnenniveau van 50 dB(A) aangehouden. Als de grenswaarde van 70 dB(A) wordt overschreden, moet het binnenniveau worden getoetst aan de norm van 50 dB(A). De maximaal toegestane waarde op de gevel is 75 dB(A). De gemeente Deventer heeft in het evenementenbeleid voor een groot evenement een grenswaarde opgenomen van 65 dB(A). Voor het geluidsniveau in het publieksvlak heeft de gemeente Deventer geen voorschrift opgenomen. Hierbij kan worden aangesloten bij het meest recente onderzoek van het RIVM over het voorkomen van gehoorschade bij muziekactiviteiten (RIVM 2018 – Advies maximale

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

geluidsniveaus voor muziekactiviteiten). Om gehoorschade te voorkomen, mag het geluidsniveau op de dansvloer maximaal 102 dB(A) zijn. Voor evenementen moet dit gemeten worden bij het Front of House (FoH). Hier kan bij worden aangesloten, mits er voldoende mate van richtwerking door de toe passen luidsprekeropstelling wordt gerealiseerd. De omgevingssituatie in ogenschouw nemend leidt ertoe dat er beperkingen gelden voor het gebruik van het evenemententerrein tijdens een groot evenement. Hiervoor gaan er beperkingen gelden voor het geluidsniveau in het publieksvlak. Dit volgt uit de berekening later in dit onderzoek. 3.5 Geluidsnormen in dB(C) Voor de geluidsnorm van het dB(C)-niveau beperkt de gemeente Deventer zich tot een waarde op 25 meter afstand van de luidsprekers, ongeacht de richting daarvan. Dit zou kunnen worden uitgebreid naar de woningen, daar waar de hinder wordt beleefd. Jurisprudentie gaat uit van een grenswaarde van 90 dB(C) op de gevel van een woning. Voor het binnenniveau bestaat geen beoordelingsnorm in dB(C). Een dB(C)-waarde in een woning is niet eenduidig door meting vast te stellen en sluit niet aan bij de werking van het menselijk gehoor. Een de dB(C)-norm op de gevel zorgt er ook voor dat de hinder van (laagfrequent) muziekgeluid binnen woningen wordt beperkt.

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

3.5.1 Meetprotocol Vooralsnog ontbreekt het in het evenementenbeleid van de gemeente Deventer aan een meetprotocol. Een voorstel hiervoor hebben wij nader uitgewerkt en opgenomen in bijlage 7 van dit rapport.

9

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

4. (Elektro)akoestiek bij grote evenementen In dit hoofdstuk volgt een uiteenzetting van gangbare luidsprekertechnieken die worden toegepast bij evenementen. Dit hoofdstuk draagt dan ook bij aan begripsvorming van niet-akoestici. 4.1 Geluidsniveau per soort of type evenement In tabel 3 is een overzicht gegeven van in het algemeen te verwachten geluidsniveau afhankelijk van het soort of type evenement. De in de tabel opgenomen geluidsdrukniveaus zijn gebaseerd voor in de praktijk gangbare evenementen. Daarvoor is gebruikgemaakt van de gegevens zoals vermeld in de Publicatie Horecalawaai en Evenementen uit de praktijkreeks geluid en omgeving uitgegeven door Sdu uitgevers. tabel 3: overzicht van in het algemeen te verwachten geluidsbronvermogens (L w) en geluidsniveau (Lp) op 25 meter (FoH) bij evenementen met typering soort muziek Soort evenement Straatmuzikant Straatgroep Kermis Fanfare Harmonie Liveband, orkest Liveband, orkest Liveband, orkest Liveband orkest

Onderverdeling

Onversterkte muziek, ensemble 3-6 muzikanten) Lokale liveband, klein orkest (10-20 muzikanten) Landelijke liveband, orkest (20-50 muzikanten) Internationale liveband, groot orkest (> 50 muzikanten)

Geluidsbronvermogen (Lw) in dB(A)

Type muziekgeluid

80 – 100 90 – 110 100 – 130 110 – 120 110 – 130 90 – 110

Geluidsniveau (Lp) in dB(A) op 25 meter (FoH) 45 – 55 55 – 65 65 – 95 75 – 85 75 – 95 55 – 65

110 – 120

75 – 85

110 – 130

75 – 95

120 – 140

75 – 105

Pop, punk, rock, Metal, DJ’s Pop, punk, rock, Metal, DJ’s House, dance, techno, trance, lounge, DJ’s

Pop, klassiek, zang Pop, klassiek, zang Pop Fanfare Fanfare, harmonie Pop, klassiek

FoH = Front of House

4.2 Muziekstijl (geluidsspectrum Muziekevenementen kenmerken zich qua muziekstijl. Doorgaans is sprake van popmuziek met een karakteristiek geluidsspectrum. Naarmate in de muziek meer lage tonen (bassen) aanwezig zijn neigt de muziekstijl naar dance. Neemt het aantal lage tonen nog verder toe dan neigt de muziekstijl naar house en in extreme gevallen naar Ultra bas. In tabel 4 wordt een overzicht gegevens van de correctiewaarden per octaafband voor verschillende muziekstijlen die zijn genoemd in de richtlijn muziekspectra in horecabedrijven uitgegeven door de Nederlandse Stichting Geluidhinder in maart 2015. tabel 4: correctiewaarden (Ci in dB) per octaafband per muziekstijl (bron;m Richtlijn NSG) Muziekstijl

Octaafbandmiddenfrequentie in Hertz 31.5 63 125 250 500 Pop -27 -14 -9 -6 Dance 1) -20 -11 -8 -5 House -13 -8 -8 -7 Ultra bas -6 -5 -8 -10 1) Gehanteerd in geluidoverdrachtsberekeningen in dit onderzoek

1k -5 -6 -7 -11

2k -6 -8 -9 -11

4k -10 -12 -10 -9

8k -

In tabel 5 wordt het verschil in dB(A) en dB(C) inzichtelijk gemaakt dat op basis van de in tabel 4 opgenomen spectra optreedt op korte afstand van het podium, bijvoorbeeld in het publieksvlak ter

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

plaatse van de mengtafel (Front Of House). Ter illustratie hebben wij een equivalent geluidsdrukniveau van 100 dB(A) in het publieksvlak gehanteerd. tabel 5: verschil in dB(A) en dB(C) bij een geluidsdrukniveau van 100 dB(A) in het publieksvlak (voorbeeld) Muziekstijl Pop Dance House Ultra bas

LAeq in dB(A) 100 100 100 100

LCeq in dB(C) 106 111 114 120

dB(C) – dB(A) 6 10 14 20

Naarmate de afstand tot het podium toeneemt, dooft het hoger frequente aandeel in het geluidsdrukniveau sterker uit dan het lager frequente aandeel in het geluidsdrukniveau. Dit betekent dat de verschilwaarde tussen dB(A) en dB(C) toeneemt naarmate de afstand groter wordt. Hierdoor kunnen op grotere afstanden verschilwaarden ontstaan tussen de 20 en 25 dB. Op korte afstand (lees: in het publieksvlak ter plaatse van de mengtafel [FoH]) is dit minder. Door tijdens het evenement te focussen op de lage tonen, is het mogelijk (ervaringscijfers) om de verschilwaarde tot 20 dB ter plaatse van de omliggende woningen te beperken. 4.3 Luidsprekertechnieken en BBT-voorzieningen Het beperken van hinderlijke geluidsdrukniveaus in de omgeving van een evenemententerrein begint bij een goed ontwerp en het toepassen van het geluidsysteem (Public Adress system of PAsysteem) in combinatie met de positie en oriëntatie van ieder podium. De mogelijke positie, maar ook de oriëntatie van een podium wordt veelal ingegeven door de huidige terreinindeling in combinatie met de ligging van de dichtstbij gelegen geluidsgevoelige bestemmingen en aantallen daarvan (enkele woningen of concentratie van woonwijken of aantal gehinderden).

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

Een goed ontworpen PA-systeem kan het geluid zeer gericht op het publiek projecteren, waarbij in andere richtingen dit wordt geminimaliseerd. De richtwerking is sterk afhankelijk van de eigenschappen en opstellingswijze van het PA-systeem en de instellingen daarvan.

11

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

4.3.1 Line-arrays Door individuele luidsprekers te clusteren, ontstaan zogenaamde line-arrays. In de figuren 4 en 5 volgt een weergave van een line array. Dergelijke luidsprekersystemen zorgen voor frequenties boven de 63 of 80 Hz.

figuur 4: line-array met onder een lage tonen luidspreker

figuur 5: foto van een line-array

De uitstralingskarakteristiek van een line-array kan worden voorspeld op basis van meetgegevens van de leverancier. Kortere of langere line-arrays dragen bij in de richtwerking in verticale richting. In de figuren 6 en 7 is daarvan een weergave gegeven. Worden de afmetingen van de area groter, dan kunnen er extra line-arrays worden toegepast verder weg van het podium (delay-stacks), hangend boven het publieksvlak of nog meer naast het podium (side-fills). Deze luidsprekers ondersteunen dan het hoofdluidsprekersysteem.

figuur 6: weergave principe line-array

figuur 7: weergave geluidspatroon line-array

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

4.3.2 Afscherming luidsprekers Aan het toepassen van line-arrays kleven ook nadelen. De bundeling van geluid aan de voorzijde van het systeem, bedoeld om het publiek van een zo gelijkmatig mogelijk geluidsveld te voorzien, vindt ook naar achteren toe plaats. Daarbij hangen de luidsprekers relatief hoog. Dit kan enigszins worden voorkomen door de luidsprekers aan de zijkant en achterzijde te voorzien van een afscherming die geluidsisolerende en geluidsabsorberende eigenschappen bevat. Hier wordt dan gebruikgemaakt van het effect dat ten minste de directe zichtlijn tussen de bron en de ontvanger wordt onderbroken.

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

In figuur 8 wordt hier een voorbeeld van gegeven. Om enige afscherming van lage frequenties te kunnen creëren, is ook massa nodig van ten minste 10 kg/m 2. Een dergelijke afscherming kan worden bereikt door het toepassen van bijvoorbeeld: • containers • baffles zoals TexLnt. • houten beplating • verzwaarde zeilen

figuur 8: foto van afgeschermde line-array

4.3.3 Stacks Luidsprekers die gezamenlijk geen specifieke sturing meekrijgen (puntbronnen), stralen aan de zij- en achterzijde minder geluid uit dan aan de voorzijde. In tegenstelling tot line-arrays worden deze luidsprekers gestapeld (stacks). Nadeel van deze systemen is dat ze in sterk verminderde mate een gelijkmatig geluidsveld binnen het publieksvlak kunnen genereren. Als gevolg hiervan ontstaan grote verschillen in het geluidsdrukniveau vlak bij de luidsprekers en achter in het publieksveld.

13

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Voordeel van deze conventionele luidsprekers is dat ze doorgaans lager bij de grond worden opgesteld en dat ze minder ver in de omgeving uitstralen. 4.3.4 Cardioïde subs eb sub arrays Voor het produceren van de laagste frequenties onder de 63 Hz-octaafband wordt gebruikgemaakt van subwoofers. Doorsnee subwoofers hebben een vrijwel omnidirectionele geluidsuitstraling, waardoor de bassen alle richtingen op worden gestuurd. Onder cardioïde subwoofers of subwoofer-opstellingen worden technieken verstaan die het geluid zo goed als mogelijk naar de zijkant en achterzijde reduceren of uitdoven. Uitdoving van het geluid wordt gerealiseerd door in tegenfase geluidsenergie uit te sturen juist naar de achterzijde. Dit is bovendien frequentie-afhankelijk. Een cardioïde subwoofer stack kan worden opgebouwd door twee of drie subwoofers op elkaar te stapelen, waarvan er één naar achteren wijst en speciale processing heeft waarmee het geluid naar de achterzijde wordt uitgedoofd. Daarbij valt meestal de keuze op twee of drie subwoofers per stack en voor één of tweemaal een 18 of 21 inch driver per subwoofer. In figuur 9 volgt een weergave van mogelijke cardioïde subwoofer stacks.

figuur 9: weergave van mogelijke cardioïde subwoofer stacks

In figuur 10 volgt als voorbeeld een weergave van de richtwerking in de 50 Hz octaafband van diverse mogelijke subwoofer-opstellingen. De weergave stelt een veld van 50 bij 50 meter voor met links van het midden het podium en rechts het publieksvlak. De weergave van links naar rechts geldt voor een podiumconfiguratie met: • links en rechts van het podium twee omnidirectionele subwoofers; • links en rechts van het podium twee cardioïde subwoofers; • twee achter elkaar opgestelde omnidirectionele subwoofers, ook wel endfire opstelling genoemd; • sub array met vier cardioïde subwoofers, met richtingshoek van 35° tussen de buitenste twee subs. Dit betekent dat de subs zijn opgesteld in een licht gebogen lijn of virtueel gebogen zijn door middel van delays.

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

figuur 10: voorbeeld richtwerking subwoofer bij verschillende opstellingen bij 50 Hertz

In de praktijk is gebleken dat het hierboven visueel weergegeven effect op grotere afstanden deels verloren gaat. Dit geldt met name bij de zogenaamde endfire opstellingen en configuraties waarbij te weinig luidsprekers in tegenfase worden geplaatst. Ervaringscijfers laten een minimale verhouding zien van 1:2. Dit betekent dat voor elke twee subwoofers ten minste één subwoofer gebruikt moet worden in tegengestelde richting. Daar komt bij dat de technische uitvoering van deze technieken voldoende kennis vergt. Een gerichte uitstraling in de lage frequenties met niet-cardioïde subwoofers vereist een specifieke opstelling en juiste configuratie van de instellingen. Evenementbezoekers hebben de wens om steeds meer bassen te voelen. Deze trend is zichtbaar en daarmee in letterlijke zin ook voelbaar in de ontwikkeling van de dancemuziek. Hiervoor wordt op festivals geregeld gebruikgemaakt van zeer zware subwoofers waarmee frequenties van 20 tot 80 Hz op hoge volumes kunnen worden geproduceerd. Dit zijn veelal subwoofers met een grotere diameter dan 21”. Door hier een beperking op te leggen, kan het aandeel aan laag frequent geluid mogelijk worden voorkomen.

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

4.3.5 Cross-over (kantelpunt) De overgang in frequenties tussen de subwoofers en de line-arrays (topkasten) wordt de cross-over of het kantelpunt genoemd. Dit is geen vaste overgang, maar zijn overlappende frequenties die overvloeien. Dit kantelpunt ligt doorgaans tussen de 63 en 125 Hz. Om overlast van lage tonen zo veel mogelijk te beperken, is het van belang zo min mogelijk lage tonen uit de line-arrays te sturen. 4.3.6 Filtertechnieken Een mogelijke aanvullende techniek om de hinder van zeer lage tonen te verminderen, is het zogenaamde ‘affilteren’. Dit houdt in dat het geluidsdrukniveau onder een bepaalde frequentie bewust extra gefilterd wordt. Affilteren onder een bepaalde frequentie betekent niet dat er onder die frequentie geen geluid meer wordt geproduceerd. Dit is technisch niet mogelijk en heeft ook een relevant hoorbaar effect op de muziekkwaliteit. Dit kan dus afbreuk doen aan de artistieke uiting en de muziekbeleving. Affilteren vindt al plaats in de praktijk en dat gebeurt dan onder de 40 Hz. Bij het overgrote deel van concerten en festivals zijn de frequenties onder de 40 Hz namelijk niet strikt noodzakelijk voor een kwalitatief goede beleving van de muziek. Opgemerkt moet worden dat in de formulering die nu wordt gehanteerd een nuanceverschil schuilgaat. Een praktische formulering ‘40 Hz en

15

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

lager’ of ‘onder de 40 Hz’ betekent dat het geluidsniveau in de 40 Hz zelf respectievelijk wel of niet verlaagd wordt. Grote vraag blijft in hoeverre het geluidsniveau daalt naarmate de frequentie lager wordt. Dit wordt ook wel de steilheid van het filters genoemd. De technische realistische uitvoering verschilt per geluidsinstallaties en type filter dan kan worden of wordt toegepast. Toegepast wordt een afname van 6 dB voor elke lagere tertsband (18 dB per octaaf) of hoger. 4.3.7 Podiumpositie en richting De hierboven beschreven technieken zorgen voor een op het publieksveld gericht geluidsveld. Door dit te combineren met de omgevingseigenschappen van de locatie kan worden beoordeeld of de meest optimale podiumposities en richtingen zijn gekozen. Daarbij is het van belang dat ook de volgende aspecten een belangrijke rol in de locatiekeuze en inrichtingskeuze zijn: • bereikbaarheid in verband met logistiek (bevoorrading); • bodemgesteldheid; • veiligheid in verband met mogelijkheid tot veilig vluchten; • crowd control. De in dit rapport gekozen podiumpositie en gekozen luidsprekerrichting voldoen aan bovengenoemde criteria en worden nader toegelicht in hoofdstuk 6.

Bevindingen en advies luidsprekertechnieken Om vooraf een juiste beoordeling te kunnen maken van de te verwachten geluidsniveaus is het van belang te weten welke podiumposities, richtingen, luidsprekertechnieken, exploitatievorm, muziekstijl (geluidsvolume en genre) per evenement wordt toegepast. Het is van ook van belang deze informatie vooraf te laten aanreiken door de organisator. Op grond van deze informatie adviseren wij u om de organisator vooraf kenbaar te maken welke BBT-voorzieningen in acht moeten worden genomen.

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

5. Stemgeluid Onderzoek naar stemgeluid levert uit beschikbare literatuur waaronder het Duitse ‘Taschenbuch der Technishe Akustik’ de in tabel 6 geluidsdrukniveaus (Leq op 1 meter) en geluidsbronvermogens (Lw) bij verschillende spreekwijzen. tabel 6: geluidsniveaus en geluidsbronvermogen bij verschillende spreekwijzen Spreekwijze Fluisteren Zacht spreken Ontspannen spreken Ontspannen normaal spreken Normaal met stemverheffing spreken Met stemverheffing spreken Luid spreken Zeer luid spreken Schreeuwen

Equivalente geluidsniveau (Leq) op 1 meter voor de spreker in dB(A) 36 42 48 54 60 66 72 78 84

Geluidsbronvermogen (Lw) in dB(A) 47 53 59 65 71 77 83 89 95

De in de tabel genoemde geluidsbronvermogens zie wij ook terug in het Duits onderzoek uitgevoerd naar stemgeluid in biergärtens uit 1999.

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

In het Journaal geluid nummer 202 uit 2009 wordt uitgebreid stilgestaan bij het aspect menselijk stemgeluid. Daarin wordt ook aandacht besteed aan de spectrale samenstelling van het geluidsniveau bij mannen stemmen en vrouwen stemmen. Hiervan hebben wij gebruik gemaakt bij het berekenen van het stemgeluid.

17

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

6. Situatie tijdens een groot evenement Roland Holstlaan De omgevingssituatie in ogenschouw nemend leidt ertoe dat er beperkingen gelden voor het gebruik van het evenemententerrein tijdens een groot evenement. Uit een door ons uitgevoerde analyse volgt dat er beperkingen gelden voor: • de positie van het podium op het evenemententerrein; • de speelrichting van het podium; • de muziekstijl; • de richtingskarakteristiek van de luidsprekers; • het zendniveau van de luidsprekers (volume); • het aantal bezoekers; • het volume van het stemgeluid. In figuur 11 volgt een weergave van de terreinindeling tijdens een groot evenement op basis van de uitgevoerde analyse. Daarin worden de positie van het podium, de luidsprekersets, de speelrichting en de omvang van het publieksvlak weergegeven.

figuur 11: weergave terreinindeling groot evenement evenemententerrein Roland Holstlaan

Hierna volgt voor enkele aspecten nader uitleg.

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Positie podium In tabel 7 is een overzicht opgenomen van het geluidsbroncentrum per line-array tijdens een groot evenement en de gemiddelde hoogte van de luidsprekers. tabel 7: positie line-array groot evenement Positie Line-array Links Rechts

Rijksdriehoekscoördinaat X-coördinaat Y-coördinaat 205681 476348 205703 376328

Gemiddelde Luidsprekerhoogte 6m 6m

Speelrichting De afstand in combinatie met de ligging van de omliggende geluidsgevoelige bestemmingen beperkt de vrije indeelbaarheid van het evenementen terrein tijdens een groot evenement. Als gevolg hiervan zal moeten worden gekozen van een speelrichting in zuidwestelijk richting zoals weergegeven in figuur 11. Muziekstijl Muziekevenementen die worden georganiseerd op het evenemententerrein Roland Holstlaan zullen worden gekenmerkt al popmuziekfestival met de neiging naar dance events. Uitgangspunt in de geluidsberekeningen is dat sprake is van dancemuziek. Richtingskarakteristiek en zendniveau van de luidsprekers De gekozen luidsprekeropstellingen is in het akoestisch rekenmodel voor een groot evenement met één podium gemodelleerd met twéé puntbronnen. Iedere puntbron is onderverdeeld in vier deelbronnen met een openingshoek (segment) van 90° in voorwaartse richting, 180° in achterwaartse richting en 45° in beide zijwaartse richtingen (schuin linksvoor en schuin rechtsvoor). Elk segment bevat een andere specifieke richtwerking (lees: afname van het geluidsdrukniveau in zij- en achterwaartse richting bij gelijkblijvende afstand tot het podium).

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

In tabel 8 is een overzicht gegeven van de in het akoestisch rekenmodel gehanteerde geluidsbronvermogens (Lw), rekening houdend met affiltering onder de 40 Hz. Daarnaast wordt het door ons voorgestelde maximaal toelaatbare equivalente geluidsdrukniveau (L Aeq en LCeq) genoemd ter plaatse van de mengtafel (FoH). De in de tabel opgenomen equivalente geluidsdrukniveaus (Leq) gelden alleen binnen het publieksvlak, maar zullen daarbuiten als gevolg van de toe te passen luidsprekertechnieken moeten afnemen. Deze waarden zullen qua geluidsbronvermogen (L w) moeten voldoen aan de in de tabel aangegeven waarden in de overige richtingen. tabel 8: geluidsbronvermogen (Lw) en geluidsdrukniveaus (Leq) bij FoH tijdens groot evenement Geluidsbronvermogen Lw in dB(A)/dB(C) Voorzijde Richting: 0° Openingshoek 90° 126/135

Afname geluidsbronvermogen Lw in dB(A)/dB(C) Linker-/rechterzijde Achterzijde Richting: 67.5°/292.5° Richting: 180° Openingshoek: 45° Openingshoek: 180° -5 -10

FoH

Leq bij FoH in dB(A)/dB(C)

25 m

89/102

19

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Aantal bezoekers en stemvolume Tijdens een groot evenement is in dit onderzoek rekening gehouden met 15.000 bezoekers. In Nederland wordt in veel gevallen een maximale publieksdichtheid op evenementlocaties aangehouden op gemiddeld twee tot tweeënhalve personen per vierkante meter. Het Engelse standaardwerk The Event Safety Guide stelt een grens van vier personen per vierkante meter aan een veilige publieksdichtheid voor een bewegende groep en 4,7 voor een stilstaande groep. Wij gaan voor het podium in onze berekening uit van een publieksdichtheid van tweeënhalve persoon per vierkant meter. Het gehanteerde publieksvlak is 6.000 m 2 groot (100 x 60 meter). Tijdens een groot evenement is sprake van publiek dat met stemverheffing spreekt. Gehanteerde uitgangspunt daarbij is dat de helft van het publiek gelijktijdig spreekt en dat sprake is van een gelijke verdeling (50 %) tussen mannen en vrouwen. Op basis van bovengenoemde uitgangspunten is sprake van een geluidsbronvermogen (Lw per m2) van 77 dB(A)/m2 binnen het publieksveld.

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

7. Overdrachtsberekeningen De geluidsoverdracht van bronnen naar rekenpunten is berekend met behulp van het door DGMR ontwikkelde programma Geomilieu (Versie 2022.41), dat is gebaseerd op de methode II.8 uit de Handleiding meten en rekenen Industrielawaai, 1999. In de berekening wordt doorgaans met alle van belang zijnde factoren rekening gehouden, zoals afstandsreductie, afscherming, bodem- en luchtdemping en ook de bedrijfstijden door middel van de bedrijfsduurcorrectie. 7.1 Beperkingen geluidsoverdrachtsmodel Geomilieu Geomilieu is primair bedoeld om immissieniveaus uit te rekenen in de woonomgeving en niet om de richtingskarakteristiek van een PA-systeem in detail door te rekenen. Dit betekent dat het berekenen van het geluidsdrukniveau in het publieksvlak zijn beperkingen kent. Oorzaak hiervan is dat Geomilieu rekent met gelijkmatige omnidirectionele bronnen zoals de geluidoverdrachtsberekeningsmethode II.8 volgens de Handleiding meten en Rekenen Industrielawaai van 1999 voorschrijft.

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

De in te zetten luidsprekeropstellingen per area zijn erop gericht om de geluidsdrukniveaus specifiek te richten op het publieksvlak, waardoor een sterk gericht geluidsveld ontstaat. Bovendien ook nog frequentieafhankelijk. De hierboven beschreven verschillen worden gevisualiseerd in de figuren 12 en 13.

figuur 12: weergave van halve bolvorm waarmee gerekend wordt in Geomilieu volgens HMRI-1999

figuur 13: weergave van 3D-geluidspatroon gericht op het publieksvlak bij een bepaalde frequentie

Bij het vaststellen van het geluidsdrukniveau ter plaatse van de mengtafel (Front of House, hierna aangeduid met FoH) is het van belang om rekening te houden met dit effect. Voor het podium wordt per richting inzicht gegeven in de gehanteerde geluidsbronvermogens (L w) en wordt een voorstel gedaan van een maximaal toelaatbaar equivalent geluidsdrukniveau (LAeq en LCeq) dat alleen geldt binnen het publieksvlak (recht voor het podium). Daarbuiten zullen deze geluidsdrukniveaus als gevolg van de toe te passen luidsprekertechnieken sterk moeten afnemen. Deze waarden zullen qua geluidsbronvermogen (L w) moeten voldoen aan de waarden die zijn aangegeven in deze afwijkende richtingen.

21

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Dit kan alleen worden gecontroleerd onder bepaalde omstandigheden, namelijk zonder stoorlawaai en op een afstand van de area daar waar de luidsprekeropstelling zich gedraagt als een puntbron bij toename van de afstand. Dit vindt plaats vanaf 1,5 x ‘d’ (waarbij ‘d’ de diameter van de afstand tussen de linker en rechter luidsprekergroep betreft). Het door ons voorgestelde meetprotocol, opgenomen in bijlage 7, sluit hierop aan. 7.2 Objecten De voor de berekeningen ingevoerde objecten op het evenemententerrein en haar directe omgeving (gebouwen en bodemgebieden) zijn eenduidig opgenomen in bijlage 2. 7.3 Bedrijfsduurcorrectie (C b ) De correctieterm voor de bedrijfsduur (Cb in dB) brengt doorgaans een correctie in rekening dat de bron slechts gedurende een bepaalde tijd binnen de beoordelingsperiode in werking is. Bij de beoordeling van muziekgeluid mag doorgaans geen bedrijfsduurcorrectie wordt toegepast. De gepresenteerde geluidsniveaus in voorliggend rapport zijn op deze wijze vastgesteld. Dit geldt niet voor het stemgeluid. Daarvoor is wel de bedrijfsduurcorrectie toegepast. 7.4 Meteocorrectie (C m) Bij de toetsing van geluidsniveaus wordt bij evenementen doorgaans in afwijking van de Handleiding meten en rekenen industrielawaai en vergunningverlening de zogenaamde meteocorrectieterm (Cm) niet toegepast.

Normaliter wordt door het toepassen van deze meteocorrectieterm (C m) rekening gehouden met de jaargemiddelde meteorologische omstandigheden en de invloed daarvan op de geluidsoverdracht. Bij een evenement dat slechts een beperkt aantal dagen duurt, is het niet verdedigbaar om uit te gaan van de jaargemiddelde meteorologische omstandigheden. Om deze reden kan bij de beoordeling van de optredende geluidsniveaus de meteocorrectieterm buiten beschouwing worden gelaten. Door de meteocorrectieterm achterwege te laten, worden de geluidsniveaus voor de meest ongunstige situatie beoordeeld en vastgelegd. Vooralsnog gaan wij hier niet vanuit omdat het beoordelingskader bij evenementen in het evenementenbeleid van de gemeente Deventer uitgaat van optredende langtijdgemiddeld beoordelingsniveau (LAr,LT) en niet van immissieniveaus (LAr,LT – Cm). 7.5 Ontvangerpunten Evenementenbeleid Voor de beoordeling van het evenementenbeleid zijn in totaal 29 ontvangerpunten gekozen op de gevels van de dichtstbij gelegen woningen van derden gelegen rondom het evenemententerrein De Handreiking Industrielawaai en Vergunningverlening adviseert om per geval te bekijken op welke hoogte de geluidhinder wordt ondervonden, afhankelijk van de te beschermen verblijfsruimte en van de periode van het etmaal.

Als regel wordt in de dagperiode voor standaard eengezinswoningen een meet- en beoordelingshoogte van 1,5 meter aangehouden. In de avond- en nachtperiode bedraagt deze hoogte 5,0 meter boven maaiveld ter bescherming van slaapruimten.

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Voor alle beoordelingshoogten gelden invallende geluidsniveaus. De optredende geluidsniveaus op de gevels van geluidsgevoelige bestemmingen zijn op bovengenoemde wijze beoordeeld. Aan de Jan Luykenlaan is sprake van woongebouwen met vier bouwlagen. Op de gevel van deze woongebouwen is op 1,5, 5,0, 8,0 en 11,0 meter hoogte boven maaiveld ontvangerpunten gesitueerd. Op de gevel van deze woongebouwen is op elke beoordelingshoogte de geluidsbijdrage beoordeeld ongeachte de beoordelingsperiode.

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

Daarnaast is één ontvangerpunt gesitueerd ter plaatse van Front of House (FoH) loodrecht voor op een afstand van 25 meter voor het midden van het podium. Dit punt is gesitueerd op een hoogte van 3,0 meter boven het maaiveld. In figuur 14 volgt een weergave van de ligging van de gekozen ontvangerpunten.

figuur 14: ligging ontvangerpunten bij woningen en FoH

23

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Natuurbeschermingswet Voor de beoordeling van de natuurbeschermingswetvergunning zijn in totaal 16 ontvangerpunten gekozen op de grens van natuurgebied Uiterwaarden, dat is gelegen ten westen en noorden van het evenemententerrein. De ontvangerpunten zijn gesitueerd op de kruin van de winterdijk vanaf de kruising Hoevermansweg met de Roland Holstlaan tot aan de kruising van de Winterdijk met de Zwolseweg (N337). In figuur 15 volgt een weergave van de ligging van de gekozen ontvangerpunten. De beoordelingshoogte bedraagt daarbij 0,3 meter hoogte boven het maaiveld. Deze beoordelingshoogte wordt doorgaans aangehouden voor broedvogels in open gebieden en voor niet-broedvogels.

figuur 15: ligging ontvangerpunten op grens natuurgebied Uiterwaarden

De ligging van alle punten is ook aangegeven in de figuren van bijlage 2.3. Dit geldt ook voor de overige geometrische gegevens. 7.6 Rekenresultaten langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus (L Ar,LT) De berekeningen op geluidsgevoelige bestemmingen resulteren in een langtijdgemiddeld beoordelingsniveau (LAr,LT) als gevolg van muziek- en of alleen stemgeluid op het evenemententerrein.

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Groot evenement met muziek- en stemgeluid In tabel 9 volgt een overzicht van de berekende langtijdgemiddelde beoordelings-niveaus (LAr,LT) ter plaatse van de gekozen beoordelingspunten tijdens het organiseren van een groot evenement met muziek- en stemgeluid. Voor deze situatie worden naast de dB(A)-waarden worden ook de dB(C)-waarden gepresenteerd. De rekenresultaten op alle beoordelingspunten zijn ook opgenomen in bijlage 3. tabel 9: rekenresultaten en toetsing langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus (L Ar,LT) in dB(A)|dB(C) groot evenement met muziek- en stemgeluid Punt

Locatie

01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 FoH

Platvoetdijk 1 Platvoetdijk 3 Pekelharingweg 6 Pekelharingweg 4/4A Pekelharingweg 2 Pekelharingweg 2B Pekelharingweg 1 Pekelharingweg 3 Pekelharingweg 5 Pekelharingweg 2A Pekelharingweg 7 Pekelharingweg 9 Pekelharingweg 11 Doornsweerd 10-12 Doornsweerd 18-20 Doornsweerd 2-4 Jan Luykenlaan 2-32 G2 3) Jan Luykenlaan 34-64 G2 3) Jan Luykenlaan 66-96 G2 3) Jan Luykenlaan 98-128 G2 3) Brederodelaan 39 Cor Hanekampstraat 28 Cor Hanekampstraat 17 Hand Grotenhuisstraat 14 Zandweerdtuinen 3 Hans Grotenhuisstraat 8-10 Antoon Kleverkampstraat 2 Antoon Kleverkampstraat 11 Hans Grotenhuisstraat 6 25 meter voor podium 4)

LAr,LT gedurende de dag- 1)/avond- 2)/nachtperiode 2) Berekend Geluidgrenswaarde Overschrijding dB(A)|dB(C) evenementenbeleid 59/60/60 | 72/72/72 65/65/65 | n.v.t -/-/- | n.v.t. 59/62/62 | 73/74/74 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 58/60/60 | 72/73/73 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 44/48/48 | 62/66/66 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 60/61/61 | 72/73/73 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 59/61/61 | 72/73/73 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 57/58/58 | 70/70/70 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 58/59/59 | 70/70/70 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 58/59/59 | 70/71/71 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 62/65/65 | 76/78/78 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 46/54/54 | 64/66/66 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 57/57/57 | 71/69/69 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 57/58/58 | 70/70/70 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 50/53/53 | 65/66/66 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 54/56/56 | 68/68/68 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 49/54/54 | 64/66/66 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 51/51/51 | 64/64/64 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 52/52/52 | 65/65/65 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 53/53/53 | 65/65/65 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 53/53/53 | 66/66/66 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 46/50/50 | 64/65/65 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 53/55/55 | 69/68/68 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 53/55/55 | 68/69/69 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 53/55/55 | 68/68/68 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t.

53/55/55 | 67/68/68 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 53/55/55 | 67/68/68 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 53/55/55 | 68/68/68 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 52/55/55 | 68/68/68 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 47/54/54 | 66/67/67 65/65/65 | n.v.t. -/-/- | n.v.t. 89 | 102 +15 zie bijlage 3

1)

Hontvanger = 1.5 mv+ Hontvanger = 5.0 mv+ 3) Hontvanger = maatgevende beoordelingshoogte 1.5/5.0/8.0/11.0 mv+ 4) FoH = Front of House alleen muziek geluid op 3.0 mv+ n.v.t. = niet van toepassing

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

2)

Uit de tabel volgt dat tijdens een groot evenement waarbij sprake is van muziek- en stemgeluid een langtijdgemiddeld beoordelingsnviveau (LAr,LT) wordt bereikt van maximaal 62 dB(A) gedurende de dagperiode op 1.5 mv+ en 65 dB(A) gedurende de avond- en nachtperiode op 5.0 mv+ (punt 100, Pekelharingweg 2a). Hiermee wordt voldaan aan de geluidsgrenswaarden die gelden volgens het evenementenbeleid van de gemeente Deventer, namelijk 65 dB(A).

25

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Het verschil tussen de dB(A) en dB(C) waarde ter plaatse van Front of House op 25 meter recht voor het podium bedraagt 13 dB en voldoet hiermee ook aan het volgens het evenementenbeleid van de gemeente Deventer maximaal toegestaan verschil van 15 dB. Stemgeluid In tabel 10 volgt een overzicht van de berekende langtijdgemiddelde beoordelings-niveaus (LAr,LT) ter plaatse van de gekozen beoordelingspunten tijdens het organiseren van een groot evenement met alleen stemgeluid. De rekenresultaten op alle beoordelingspunten zijn ook opgenomen in bijlage 4. tabel 10: rekenresultaten en toetsing langtijdgemiddelde beoordelingsniveaus (L Ar,LT) in dB(A) groot evenement met alleen stemgeluid Punt

Locatie

01 02 03 04 05 06 07 08 09 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29

Platvoetdijk 1 Platvoetdijk 3 Pekelharingweg 6 Pekelharingweg 4/4A Pekelharingweg 2 Pekelharingweg 2B Pekelharingweg 1 Pekelharingweg 3 Pekelharingweg 5 Pekelharingweg 2A Pekelharingweg 7 Pekelharingweg 9 Pekelharingweg 11 Doornsweerd 10-12 Doornsweerd 18-20 Doornsweerd 2-4 Jan Luykenlaan 2-32 G2 3) Jan Luykenlaan 34-64 G2 3) Jan Luykenlaan 66-96 G2 3) Jan Luykenlaan 98-128 G2 3) Brederodelaan 39 Cor Hanekampstraat 28 Cor Hanekampstraat 17 Hand Grotenhuisstraat 14 Zandweerdtuinen 3 Hans Grotenhuisstraat 8-10 Antoon Kleverkampstraat 2 Antoon Kleverkampstraat 11 Hans Grotenhuisstraat 6 1) 2) 3)

LAr,LT gedurende de dag- 1)/avond- 2)/nachtperiode 2) Berekend dB(A) Geluidgrenswaarde Overschrijding evenementenbeleid 50/51/51 65/65/65 -/-/50/52/52 65/65/65 -/-/49/50/50 65/65/65 -/-/32/36/36 65/65/65 -/-/50/51/51 65/65/65 -/-/50/50/50 65/65/65 -/-/49/49/49 65/65/65 -/-/49/50/50 65/65/65 -/-/50/50/50 65/65/65 -/-/52/54/54 65/65/65 -/-/35/43/43 65/65/65 -/-/48/48/48 65/65/65 -/-/48/49/49 65/65/65 -/-/39/42/42 65/65/65 -/-/46/46/46 65/65/65 -/-/44/45/45 65/65/65 -/-/43/43/43 65/65/65 -/-/44/44/44 65/65/65 -/-/44/44/44 65/65/65 -/-/45/45/45 65/65/65 -/-/34/40/40 65/65/65 -/-/41/42/42 65/65/65 -/-/41/42/42 65/65/65 -/-/38/43/43 65/65/65 -/-/39/43/43 65/65/65 -/-/41/43/43 65/65/65 -/-/42/42/42 65/65/65 -/-/41/42/42 65/65/65 -/-/35/42/42 65/65/65 -/-/Zie bijlage 4

Hontvanger = 1.5 mv+ Hontvanger = 5.0 mv+ Hontvanger = maatgevende beoordelingshoogte 1.5/5.0/8.0/11.0 mv+

Uit de tabel volgt dat tijdens een groot evenement waarbij sprake is van alleen stemgeluid een langtijdgemiddeld beoordelingsniveau (LAr,LT) wordt bereikt van maximaal 52 dB(A) gedurende de dagperiode op 1.5 mv+ en 54 dB(A) gedurende de avond- en nachtperiode op 5.0 mv+ (punt 10 Pekelharingweg 2A). Hiermee wordt voldaan aan de geluidsgrenswaarden die gelden volgens het evenementenbeleid van de gemeente Deventer, namelijk 65 dB(A).

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

7.7 Rekenresultaten L Aeq24uur op natuurgebieden De berekeningen op beoordelingspunten gelegen op de winterdijk, in dit geval de grens van natuurgebied Rijnwaarden resulteren in een 24-uursgemiddeld equivalente geluidsniveaus (LAeq,24uur) in dB(A) als gevolg van muziek- en stemgeluid op het evenemententerrein. Acht uur durend groot evenement met muziek- en stemgeluid In tabel 11 volgt een overzicht van de berekende 24-uursgemiddeld equivalente geluidsniveaus (LAeq,24uur) in dB(A) ter plaatse van de gekozen beoordelingspunten tijdens het organiseren van een acht uur durend groot evenement met muziek- en stemgeluid. De rekenresultaten op alle beoordelingspunten zijn ook opgenomen in bijlage 5. tabel 11: rekenresultaten en toetsing 24-uursgemiddeld equivalent geluidsniveaus (LAeq,24uur) in dB(A) groot evenement met muziek- en stemgeluid (duur muziek- en stemgeluid 8 uur) Punt

Locatie Berekend dB(A)

100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 1) 2) 3)

Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000

54 54 56 57 58 62 54 55 51 46 45 45 44 40 42 41 Zie bijlage 5

LAeq,24uur op 0,3mv+ Geluidgrenswaarde natuurvergunning 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55

Overschrijding 1 2 3 7 -

Hontvanger = 1.5 mv+ Hontvanger = 5.0 mv+ Hontvanger = maatgevende beoordelingshoogte 1.5/5.0/8.0/11.0 mv+

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

Uit de tabel volgt dat tijdens een groot evenement waarbij sprake is van muziek- en stemgeluid een 24-uursgemiddeld equivalent geluidsnviveau (LAeq,24uur) wordt bereikt van maximaal 62 dB(A). Hiermee is sprake van een overschrijding van de geluidsgrenswaarde die geldt volgens de natuurbeschermingswetvergunning van 55 dB(A). De overschrijding bedraagt maximaal 7 dB. 7.8 Organisatorische maatregelen Om te kunnen voldoen aan de geluidsgrenswaarden die gelden volgens de natuurbeschermingswetvergunning zijn organisatorische maatregelen nodig. Het beperken van de duur van de muziek of het beperken van het zendniveau behoren daartoe tot de mogelijkheden. Bij een gelijkblijvend zendniveau [lees: een LAeq van 89 dB(A) op 25 meter voor het podium] zal de duur van de muziek moeten worden teruggebracht van 8 uur naar maximaal 100 minuten (1 uur en 40 minuten). Er gelden dan geen restricties aan het stemgeluid. Dat kan 8 uur aanwezig blijven.

27

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Beperking duur muziekgeluid tot 100 minuten De hierboven beschreven situatie is verwerkt in een afzonderlijke rekenvariant. In tabel 12 volgt een overzicht van de berekende 24-uursgemiddeld equivalente geluidsniveaus (LAeq,24uur) in dB(A) ter plaatse van de gekozen beoordelingspunten tijdens het organiseren van een 100 minuten durend groot evenement. De rekenresultaten op alle beoordelingspunten zijn ook opgenomen in bijlage 6. tabel 12: rekenresultaten en toetsing 24-uursgemiddeld equivalent geluidsniveaus (LAeq,24uur) in dB(A) groot evenement met muziek- en stemgeluid (duur muziekgeluid 100 minuten en stemgeluid 8 uur) Punt

Locatie Berekend dB(A)

100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 4) 5) 6)

Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000 Natura 2000

48 47 50 51 52 55 48 49 46 42 41 40 39 37 37 37 Zie bijlage 6

LAeq,24uur op 0,3mv+ Geluidgrenswaarde natuurvergunning 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55 55

Overschrijding -

Hontvanger = 1.5 mv+ Hontvanger = 5.0 mv+ Hontvanger = maatgevende beoordelingshoogte 1.5/5.0/8.0/11.0 mv+

Uit de tabel volgt dat na het beperken van de duur van het muziekgeluid tot 100 minuten bij een gelijkblijvend zendniveau ka worden voldaan aan de geluidsgrenswaarden die gelden voor het 24-uursgemiddeld equivalent geluidsnviveau (LAeq,24uur) volgens de natuurbeschermingswet, namelijk 55 dB(A). Beperking zendniveau Waanneer aan de duur van het muziekgeluid geen beperkingen (kunnen) worden opgelegd zal het zendniveau moeten worden teruggebracht en daarmee de exploitatievorm moeten worden beperkt. In tabel 13 wordt een overzicht gegeven van de relatie tussen het zendniveau en de daarbij toegestane muziekduur waarbij blijf worden voldaan aan het 24-uursgemiddeld equivalent geluidsniveau (LAeq,24uur) volgens de natuurbeschermingswet, namelijk 55 dB(A).

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

tabel 13: overzicht duur muziekgeluid en zendniveau waarbij blijft worden voldaan aan 24-uursgemiddeld equivalent geluidsniveaus (LAeq,24uur) van 55 dB(A) op grens Natura 2000-gebied Uiterwaarden

k:\doc\m\2022\137200\m2022137200r001.docx 13-01-2023

Zendniveau (gemeten op 25 meter voor het podium) 80 dB(A) 80 dB(A) 81 dB(A) 81 dB(A) 82 dB(A) 82 dB(A) 83 dB(A) 84 dB(A) 85 dB(A) 86 dB(A) 88 dB(A) 89 dB(A) 91 dB(A)

Muziekduur

Duur stemgeluid

12 uur 11 uur 10 uur 9 uur 8 uur 7 uur 6 uur 5 uur 4 uur 3 uur 2 uur 100 minuten 1 uur

12 uur 11 uur 10 uur 9 uur 8 uur 8 uur 8 uur 8 uur 8 uur 8 uur 8 uur 8 uur 8 uur

29

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

8. Conclusie In opdracht van de gemeente Deventer heeft DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V. een akoestisch onderzoek uitgevoerd voor het evenemententerrein Roland Holstlaan in Deventer. Aangetoond moet worden of, en anders op welke wijze, voldaan kan worden aan de geluidsnormen in de planregels tijdens het organiseren van een groot evenement met maximaal 15.000 bezoekers. Daarbij moet inzicht worden gegeven in het muziekgeluid, veroorzaakt door het evenement en het stemgeluid afkomstig van de bezoekers. Als blijkt dat na het treffen van geluidsbeperkende maatregelen die voldoen aan het BBT-criterium (BBT staat daarbij voor Beste Beschikbare Technieken) niet kan worden voldaan, moet inzichtelijke worden welke beperkingen gelden voor een groot evenement. Uit dit rapport volgt dat kan worden voldaan aan de gestelde geluidsnormen in het bestemmingsplan mits rekening wordt gehouden met de in dit rapport voorgeschreven podium opstellingswijze en zendniveaus.

Daarvoor gelden beperkingen ten aanzien van: • de positie van het podium op het evenemententerrein: achterzijde langs noordoostgrens van terrein; • de speelrichting van het podium: in zuidwestelijke richting; • de muziekstijl: maximaal dancemuziek; • de richtingskarakteristiek van de luidsprekers: pas beschreven technieken toe; • het zendniveau van de luidsprekers (volume): maximaal 89 dB(A)|102 dB(C) op 25 meter voor het podium (FoH); • het aantal bezoekers: maximaal 15.000; • het volume van het stemgeluid: met stemverheffing spreken is mogelijk; • de duur van het evenement: maximaal 100 minuten speelduur muziek met bovengenoemde zendniveaus. Langere duur van muziek is mogelijk door het beperken van het zendniveau. De mate waarin is inzichtelijk.

ing. D.J. (Dennis) Sanders DGMR Industrie, Verkeer en Milieu B.V.

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Bijlage 1 Titel

Invoergegevens geluidsbronnen

0m

100 m schaal = 1 : 2500

01lval r 01l

M.2022.1372.00.R001

476400

Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer

Oppervlakte bronpunten Oppervlaktebronnen Puntbronnen Bodemgebieden Gebouwen Aandachtsgebieden Hulplijnen

01rval r 01r

02

476200

Bijlage 1

206000

Geluidsbronnen groot evenement

205600 205800 HMRI, industrie, [Evenemententerrein Roland Holstlaan Deventer 2023 - Groot Evenement LAr,LT januari 2023] , Geomilieu V2022.4 rev 1 Licentiehouder: DGMR

M.2022.1372.00.R001 Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer Model: Groep:

Bijlage 1.1 Geluidsbronnen LAr,LT

Groot Evenement LAr,LT januari 2023 (hoofdgroep) Lijst van Puntbronnen, voor rekenmethode Industrielawaai - HMRI, industrie

Naam

Omschr.

X

Y

Maaiveld

Hoogte

Hdef.

Richt.

Hoek

Lwr 31

Lwr 63

Lwr 125

Lwr 250

Lwr 500

Lwr 1k

Lwr 2k

Lwr 4k

Lwr 8k

Lwr Totaal

Cb(D)

Cb(A)

Cb(N)

Tb(u)(D)

Tb(u)(A)

Tb(u)(N)

Type

01l r 01l l 01l a 01lv 01r r

Area 1 links rechts 225° Area 1 links links 45° Area 1 links achter 180° Area 1 links voor 0° Area 1 rechts rechts 45°

205681,02 205681,02 205681,02 205681,01 205703,12

476348,29 476348,29 476348,29 476348,29 476327,99

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

6,00 6,00 6,00 6,00 6,00

Relatief Relatief Relatief Relatief Relatief

292,50 157,50 45,00 225,00 292,50

45,00 45,00 180,00 90,00 45,00

------

101,50 101,50 96,50 106,50 101,50

110,50 110,50 105,50 115,50 110,50

113,50 113,50 108,50 118,50 113,50

116,50 116,50 111,50 121,50 116,50

115,50 115,50 110,50 120,50 115,50

113,50 113,50 108,50 118,50 113,50

109,50 109,50 104,50 114,50 109,50

------

121,66 121,66 116,66 126,66 121,66

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

12,0000 12,0000 12,0000 12,0000 12,0000

4,0000 4,0000 4,0000 4,0000 4,0000

8,0000 8,0000 8,0000 8,0000 8,0000

Normale puntbron Normale puntbron Normale puntbron Normale puntbron Normale puntbron

01r l 01r a 01rv

Area 1 rechts links 45° Area 1 rechts achter 180° Area 1 rechts voor 0°

205703,12 205703,12 205703,12

476327,99 476327,99 476327,99

0,00 0,00 0,00

6,00 6,00 6,00

Relatief Relatief Relatief

157,50 45,00 225,00

45,00 180,00 90,00

----

101,50 96,50 106,50

110,50 105,50 115,50

113,50 108,50 118,50

116,50 111,50 121,50

115,50 110,50 120,50

113,50 108,50 118,50

109,50 104,50 114,50

----

121,66 116,66 126,66

0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00

12,0000 12,0000 12,0000

4,0000 4,0000 4,0000

8,0000 8,0000 8,0000

Normale puntbron Normale puntbron Normale puntbron

Geomilieu V2022.4 rev 1 Licentiehouder: DGMR

12-1-2023 11:51:02

M.2022.1372.00.R001 Evenemententerrein Roland Holstlaan, Deventer Model: Groep:

Naam

Bijlage 1.1 Geluidsbronnen LAr,LT

Groot Evenement LAr,LT januari 2023 (hoofdgroep) Lijst van Puntbronnen, voor rekenmethode Industrielawaai - HMRI, industrie GeenRefl.

GeenDemping

Red 31

Red 63

Red 125

Red 250

Red 500

Red 1k

Red 2k

Red 4k

Red 8k

01l r 01l l 01l a 01lv 01r r

Nee Nee Nee Nee Nee

Nee Nee Nee Nee Nee

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00

0,00 0,00 0,00 0,00 0,00