2023-314 Raadsvoorstel Beleidskader uitvoering Transitievisie Warmte

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Actualiseren uitvoeringsstrategie (Hdst 6) Transitievisie Warmte Wethouder Walder, 2023-314 28-03-2023 DEV-BLD

Inleiding Alle gemeente in Nederland hebben de regie gekregen over de verduurzaming van de gebouwde omgeving. In het klimaatakkoord is vastgelegd dat we in 2050 geen aardgas meer gebruiken en in 2030 op 20% van deze doelstelling zijn. In Maart 2021 is door de gemeenteraad van Deventer de Transitievisie warmte (TVW) vastgesteld. In deze visie is vastgelegd in welke wijken/dorpen we beginnen met een wijk uitvoeringsplan om aardgasvrij te worden. Destijds is al aangegeven dat de TVW elke 5 jaar herijkt moet worden, of eerder wanneer de situatie daar om vraagt. Sinds de vaststelling van de TVW is er veel gebeurd. De ontwikkelingen gaan snel in de energietransitie, dat zal voor niemand een verrassing zijn. De belangrijkste op een rij: * De enorme stijging van de energieprijzen heeft ervoor gezorgd dat veel particuliere woningeigenaren veel sneller zijn gaan verduurzamen dan verwacht en dat we massaal minder gas zijn gaan stoken. Maar heeft dit ervoor gezorgd dat mensen die niet kunnen verduurzamen een steeds hogere energierekening krijgen. Met energiearmoede als gevolg. Dat is niet alleen voor de minima voelbaar, maar ook voor de middeninkomens. * Nieuwe rijksmiddelen: SPUK (Specifieke Uitkering aanpak Energiearmoede met woningmaatregelen), Nationaal Isolatie Programma, Klimaatmiddelen capaciteit, uitvoeringsmiddelen klimaat (volgen nog).

In 2022 hebben alle gemeenten de SPUK gekregen om in te zetten voor woningverduurzaming voor mensen met energiearmoede. In 2023 en 2024 volgen er nieuwe bedragen uit het Nationaal Isolatieprogramma. Dit betekent dat gemeenten, naast budget voor capaciteit, ook structureel middelen voor uitvoering krijgen. Daarmee kunnen lange termijn isolatieaanpakken opgezet worden. Er volgen nog meer uitvoeringsmiddelen klimaat die waarschijnlijk ingezet kunnen worden voor wijkaanpakken. * De nieuwe warmtewet; De nieuwe warmtewet stelt dat warmtenetten voor 51% in publieke handen moeten zijn. Hoe die publieke taak georganiseerd wordt is niet gegeven (gemeentelijk, regionaal of provinciaal, verschillende varianten zijn mogelijk). Dit is van grote invloed op de organisatie van zowel nieuwe als bestaande warmtenetten. * Versnelling door partners; Woningcorporaties mogen na 2028 geen woningen met label E, F of G in portefeuille hebben. De Deventer woningcorporaties versnellen daarom hun isolatie aanpakken fors, tot enkele honderden woningen per jaar tot aan 2028. Het is interessant om op deze beweging mee te liften voor koopwoningen. Ook Enexis wil versnellen. Op basis van spanningsklachten en prognoses worden prioritaire wijken aangewezen waar versneld verzwaard wordt. Wat veranderen we niet? De basis van de Transitievisie Warmte zelf verandert niet.

Wijken en buurten zijn niet veranderd en er zijn geen nieuwe warmtealternatieven bij gekomen. We stellen daarom voor om de basis van de visie te laten staan, maar de uitvoeringsstrategie (hoofdstuk 6) willen we verruimen om aan te kunnen sluiten bij de ontwikkelingen.

Wat veranderen we wel? De uitvoeringsstrategie (Hdst6 6) van de TVW beperkte zich tot een Wijk Uitvoeringsplan voor 3 wijken en een aantal aanvullende onderzoeken. Met de genoemde ontwikkelingen gaat dit kader knellen. We stellen daarom voor om de uitvoeringsstrategie van de TVW aan te passen en vast te laten stellen door de Raad. Deze nieuwe kaders zorgen ervoor dat we flexibeler mee kunnen bewegen met ontwikkelingen. Daarbij houden we vier lijnen aan. 1. Het college heeft de ruimte om binnen de kaders van het Nationaal Isolatie Programma een langjarig isolatieprogramma op te stellen. Dit programma moet in beginsel alle inwoners in Deventer helpen. Daarmee versterken we de autonome ontwikkeling die al gaande is, en helpen we mensen op weg die niet goed weten welke stappen ze kunnen zetten of dat niet kunnen betalen. Bij aanvang richten we ons op de woningen met de slechtste labels (DEFG) en de inwoners met de laagste inkomens. Zo halen we de meeste CO2 winst én gaan we energiearmoede tegen voor zover we dat kunnen. We laten de reeds ontwikkelde aanpakken “Deventer Helpt Isoleren” en de Energieklussers (nog in ontwikkeling) ook onder het Deventer Isolatie Programma vallen. 2. We stellen voor om niet expliciet nieuwe wijken te benoemen voor de volgende wijken, maar kaders mee te geven voor het maken van een wijk- (of dorps-) uitvoeringsplan.

Een wijk uitvoeringsplan maken we als: 1. Een collectief alternatief op aardgas tot de opties behoort. 2. Er nu een collectief warmtesysteem ligt dat verduurzaamd moet worden (de oude Deventer warmtenetten, nadrukkelijk Keizerslanden en Deltabuurt). 3. Inwoners zich melden en zelf actief een rol willen nemen in een wijkuitvoeringsplan, bijvoorbeeld via de Right to Challenge. 4. Er vanuit andere programma’s aanleidingen zijn om een wijkaanpak op te zetten waarmee er koppelkansen ontstaan. 5. Er grote investeringen van de gemeente Deventer (MJOP-MIND) en van de woningcorporaties gepland staan. Op basis van deze richtlijnen zien we een aantal wijken aankomen: De Hoven (vanuit bewoners initiatief), in Colmschate Zuid (Colmschaterenk, Roessink, Het Bramelt) staan zowel investeringen van de woningcorporaties als investeringen in de openbare ruimte gepland, Deltabuurt (sterk verouderd warmtenet dat technisch en organisatorisch onder druk staat, en aanleiding vanuit andere programma’s om aan de slag te gaan). Dat is geen verandering ten opzichte van de huidige transitievisie warmte. Maar deze kaders geven de ruimte om te schuiven als zich (bijvoorbeeld zoals in Oranjekwartier/Ludgeruskwartier) gewijzigde inzichten voordoen. Het college zal de wijken waar een Wijk of Dorps Uitvoeringsplan wordt gemaakt altijd met een raadsmededeling voorleggen aan de raad.

Het aantal wijk of dorpsuitvoeringsplannen beperkt zich tot maximaal 2 per jaar (in verband met capaciteit). 3. Het college krijgt de ruimte om te verkennen hoe we het publiek eigenaarschap vanuit de warmtewet willen invullen. Het Slim Warmtenet Zandweerd is de casus op basis waarvan we deze verkenning starten, maar we kijken daarbij gelijk ook naar de bestaande warmtenetten die op termijn ook voor minimaal 51% overgedragen moeten worden naar publieke handen. 4. Actief ontwikkelen van nieuwe aanpakken die de komende jaren nodig zijn, zoals bijvoorbeeld: 1. Klussendienst 2. Ondersteuning van VVE’s 3. Particuliere verhuurders 4. Natuurvriendelijk isoleren

5. Ondersteuning particuliere woningeigenaren bij aanvraag van financiering en subsidie

Raadsvoorstel De transitievisie warmte gewijzigd vast te stellen waarbij hoofdstuk 6 Uitvoeringsstrategie gewijzigd wordt

Kern raadsvoorstel De grote ontwikkelingen in de warmtetransitie, en de geleerde lessen van afgelopen jaren, maken dat we moeten bijschakelen in de uitvoering van de warmtetransitie. De doelen blijven hetzelfde maar de weg ernaartoe verandert. De huidige uitvoeringsstrategie uit de TVW begint te knellen. Met dit raadsvoorstel willen we de raad vragen om hoofdstuk 6, de uitvoeringsstrategie, aan te passen.

Beoogd resultaat * 20% reductie van het aardgasverbruik in 2030 * Versnelling van de isolatieaanpak waardoor CO2 doelstellingen voor de warmtetransitie worden gehaald en de energierekening zo ver als mogelijk betaalbaar blijft.

Kader * Klimaatakkoord * TVW 2021 * Energieplan * Programmabegroting 4b

Argumenten ten behoeve van de raad Er hebben zich afgelopen jaar grote ontwikkelingen voor gedaan in de energietransitie. Het is met recht een transitie te noemen. En dat zal de komende jaren niet anders zijn. De uitvoeringsstrategie moet daarom richting geven maar ook adaptief zijn. Zodat we met de ontwikkelingen kunnen meeschakelen. Met de aanpassing van hoofdstuk 6 met de vier voorgestelde lijnen denken we adaptiever te zijn dan met de huidige visie het geval is. Afhankelijk van hoe kritisch je de TVW leest, zou je kunnen stellen dat de nieuwe adaptievere uitvoeringsstrategie ook binnen de huidige kaders van de TVW past, en een aanpassing van hoofdstuk 6 daarmee niet noodzakelijk is. We zien deze aanpassing echter ook als een mogelijkheid om de raad goed op de hoogte te brengen van de omvang van de ontwikkelingen.

Betrokken partijen en participatie FBW partners: Deventer woningcorporaties en Enexis.

Financiële consequenties Dekking uit: * Programmabegroting programma 4b (waaronder klimaatmiddelen voor capaciteit) * Nationaal Isolatie Programma (voor Deventer vastgesteld op 700.000 voor ’23 en 500.000 voor ‘24 * Uitvoeringsmiddelen klimaat vanuit Rijksoverheid (over voorwaarden wordt nog over onderhandeld door VNG)

Betrokkenheid raad Juist vanwege de grote ontwikkelingen die plaatsvinden in de energietransitie, wil het college de raad actief informeren over de ontwikkelingen, zowel landelijk als in Deventer. - De raad wordt met een raadsmededeling geïnformeerd over het op te stellen Deventer Isolatie Programma, dat op basis van het Nationaal Isolatie Programma wordt opgezet. - Nieuwe wijken waar een Wijk- of Dorps- Uitvoeringsplan wordt gemaakt, worden

aan de raad voorgelegd middels een raadsmededeling. - Op verzoek Informeren we de raad uitgebreid over de ontwikkelingen in de Wijken Dorps- uitvoeringsplannen. Bijvoorbeeld door eens per jaar een wijk of dorpsbezoek te organiseren waarin de raad zowel met inwoners als met ambtenaren in gesprek kan over de voortgang. - Middels onderdeel 7 van de Energiemonitor van Deventer kan de raad in ieder geval langjarig de trend monitoren in de warmte transitie in Deventer. Daar voegen we in 2023 ook een kleine monitor per Wijk- of Dorps- uitvoeringsplan aan toe.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

M.A. Kossen

R.C. König