2023-166 Raadsvoorstel Participatiebeleid en participatieverordening

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Participatiebeleid en participatieverordening Wethouder Grijsen, 2023-166 21-02-2023 DEV-FC

Inleiding Vanuit de Omgevingswet en het wetsvoorstel Versterking participatie op decentraal niveau is de gemeente verplicht participatiebeleid en een participatieverordening op te stellen. In het coalitieakkoord "Dichtbij, betrokken en bevlogen" vormt participatie één van de belangrijke ambities. Participatie is echter niet nieuw; het hoort bij Deventer, het past bij het DNA van de stad. Al in de 14e eeuw werd het stadsbestuur gevormd door vanuit elke wijk twee bewoners te kiezen. Op die manier had het stadsbestuur goede binding met de wijken. De Deventer wijkaanpak, tegenwoordig WijDeventer, is al bijna dertig jaar een begrip. Inwoners, ondernemers en organisaties in Deventer beschikken samen over een schat aan kennis en ervaring. Bij de keuzes die de gemeente maakt, biedt hun inbreng een grote maatschappelijke meerwaarde. Participatie van inwoners, ondernemers en organisaties speelt dan ook een belangrijke rol bij besluitvorming. Met de komst van de Omgevingswet wordt het belang van goede participatie alleen maar groter. Daarom is het belangrijk om goed vast te leggen wat we in de gemeente Deventer met participatie bedoelen, welke vormen en niveaus van participatie (volgens de participatieladder) er zijn, en welke plaats het heeft naast de democratische besluitvorming van gemeenteraad en college.

Participatie zorgt ervoor dat het gemeentebestuur zo goed mogelijk rekening kan houden met de belangen van de omgeving. En dat geldt ook voor andere partijen die een ontwikkeling in de gemeente willen realiseren. Participatie kan er echter niet voor zorgen dat iedereen het eens is met alle ontwikkelingen. Tegengestelde belangen zijn niet altijd met elkaar in overeenstemming te brengen, dus niet iedereen zal altijd blij zijn met de uiteindelijke oplossing. Het is goed om dit steeds te blijven benoemen. Geen enkel participatietraject is hetzelfde, daarom is participatie altijd maatwerk. De omstandigheden bepalen wat wel en niet mogelijk is. Door het toepassen van de participatieladder bepalen we welke ruimte we aan inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden geven. Dit nemen we op in een participatieparagraaf in beleidsvoorstellen en projecten. Hierin doen we steeds nieuwe ervaringen op, wat betekent dat participatie nog een leerproces is. De insteek is om met participatie de (vaak tegenstrijdige) maatschappelijke en particuliere belangen goed in beeld te brengen en mee te wegen, en zo tot een weloverwogen en gemotiveerd besluit te komen. Dit participatiebeleid en deze participatieverordening bieden kaders en richtlijnen voor participatie in de gemeente Deventer.

Raadsvoorstel 1. de Participatieverordening Deventer 2023 en het Participatiebeleid vast te stellen 2. te bepalen dat de participatieverordening in werking treedt de dag na bekendmaking 3. de inspraakverordening Deventer in te trekken na inwerkingtreding van de participatieverordening Deventer 2023

Kern raadsvoorstel Het participatiebeleid en de participatieverordening gaan over burgerparticipatie en overheidsparticipatie: het beschrijft hoe we ruimte geven

aan initiatieven van buiten en hoe we inwoners bij gemeentelijk beleid en plannen betrekken. We leggen daarmee vast wat we in de gemeente Deventer met participatie bedoelen, welke vormen en niveaus van participatie (volgens de participatieladder) er zijn, en welke plaats het heeft naast de democratische besluitvorming van gemeenteraad en college. Door het toepassen van de participatieladder bepalen we welke ruimte we aan inwoners, bedrijven en andere belanghebbenden geven. Dit nemen we op in een participatieparagraaf in beleidsvoorstellen en projecten. Participatie zorgt ervoor dat het gemeentebestuur alle belangen die spelen goed kan afwegen.

Beoogd resultaat De samenleving maken we samen, grote opgaves kunnen we alleen in gezamenlijkheid oppakken. Iedereen die dat wil, kan participeren. Bij het opstellen, voorbereiden, uitvoeren en evalueren van beleid en projecten maken we goed inzichtelijk hoe proces en besluitvormingstraject eruit zien. In Deventer staan we open voor initiatieven. Ambtenaren en bestuurders denken mee met de initiatiefnemer over of en hoe we het plan uitvoerbaar kunnen maken.

Kader Gemeentewet art. 149 en 150 Omgevingswet Wetsvoorstel Versterking participatie op decentraal niveau Verplichte gevallen van participatie Omgevingswet (raadsbesluit van 6 juli 2022)

Argumenten ten behoeve van de raad Argumenten voor: - we willen dichtbij onze inwoners staan en participatie- en besluitvormingsprocessen goed inrichten, zodat inwoners goed worden meegenomen en kunnen deelnemen aan besluitvorming; - door het toenemende belang van participatie is het belangrijk om goed vast te leggen wat we in de gemeente Deventer met participatie bedoelen, welke vormen en niveaus van participatie er zijn, en welke plaats het heeft naast de democratische besluitvorming van gemeenteraad en college; - met het vaststellen van het participatiebeleid en de participatieverordening voldoen we aan de eisen vanuit de Omgevingswet en het wetsvoorstel Versterking participatie op decentraal niveau; - met het vaststellen van het participatiebeleid in het eerste raadsjaar van de huidige coalitie voldoen we aan de afspraak die hierover in het bestuursakkoord gemaakt is; - De Omgevingswet stimuleert dat initiatiefnemers en overheden participatie goed toepassen. Ook verplicht de Omgevingswet dat de gemeente zelf laat zien hoe zij participatie uitvoeren conform hun participatiebeleid. In de verordening wordt daarom in Hoofdstuk 2, mede ter invulling van dit vereiste, ook aangegeven dat de gemeente een participatiebeleid vaststelt.

In Hoofdstuk 6 van de verordening wordt verder opdracht gegeven aan het college om een document te ontwikkelen, dat aangeeft op welke wijze participatie bij de ontwikkeling van de omgevingsvisie, programma's en het omgevingsplan in beginsel wordt uitgevoerd. Verder is in dat hoofdstuk ook bepaald, dat het college een leidraad opstelt om initiatiefnemers te helpen bij participatie. Deze documenten heeft het college reeds vastgesteld en zijn in de bijlagen bijgevoegd. Ook is in de verordening het haakje opgenomen, waarbij de gemeenteraad bepaalt dat zij een lijst van categorieën voor verplichte gevallen van participatie opstelt, indien het college met omgevingsvergunning wil afwijken van het omgevingsplan. De raad heeft deze lijst al op 6 juli 2022 vastgesteld en is in de bijlage opgenomen. Argumenten tegen: - het wetsvoorstel Versterking participatie op decentraal niveau is aangeboden

aan de Tweede Kamer. Op dit moment is het nog niet bekend wanneer de behandeling zal plaatsvinden. De raad kan op de wijziging van wet vooruit lopen, daarvoor zijn geen wettelijke belemmeringen. - participatie voorkomt geen tegenstrijdige belangen, leidt niet persé tot meer draagvlak en geeft niet altijd een volledig en representatief beeld. De participatieopbrengst is bovendien slechts één belangrijk onderdeel van de afweging van het bevoegd gezag in de besluitvorming. In de besluitvorming moeten alle onderdelen worden meegewogen. Denk daarbij bijvoorbeeld aan de financiële en praktische haalbaarheid en aan de vraag in welke mate het initiatief bijdraagt aan de doelen die de gemeente in haar beleid heeft gesteld.

Betrokken partijen en participatie In 2021 is er een enquête uitgevoerd onder inwoners van de gemeente Deventer via het Digipanel. Hieruit bleek dat inwoners het belangrijk vinden om betrokken te worden bij het maken en uitvoeren van beleid, met name bij plannen voor hun eigen wijk of dorp. Bij grote onderwerpen als windenergie, aardgasvrij wonen en het plaatsen van camera’s willen inwoners meebeslissen over een voorstel. De belangrijkste voorwaarden voor het slagen van inwonersparticipatie zijn volgens inwoners goede communicatie, duidelijke afspraken waarover meegedacht kan worden en inzicht in de mate van invloed. In 2020 is de raadswerkgroep participatie gestart. In 2021 heeft de gemeente Deventer met 14 andere gemeenten deelgenomen aan het Testlab Participatieverordening, begeleid door het Instituut voor Maatschappelijke Innovatie. Aan de landelijke en interne worksessies vanuit het Testlab hebben ambtenaren en leden van de raadswerkgroep participatie deelgenomen. Daarnaast zijn er in gezamenlijkheid meerdere informatiesessies over participatie voor raadsleden georganiseerd. Intern is er overleg geweest met beleidsadviseurs, wijkmanagers en projectleiders en -managers om het voorgestelde beleid te toetsen aan de praktijk.

Financiële consequenties Participatietrajecten voortvloeiend uit beleidsvoorstellen of projecten worden gedekt vanuit betreffende begrotingsprogramma's. Overige participatietrajecten worden gedekt uit het budget van 100.000 euro wat de gemeenteraad hiervoor bij de begroting 2023 beschikbaar heeft gesteld aan programma Burger en Bestuur.

Betrokkenheid raad De raad is bevoegd om het beleidsstuk en de verordening vast te stellen.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

M.A. Kossen

R.C. König