2023-1114 Energievisie uitvoeringsprogramma

WWW.DEVENTER.NL

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie Onze energievoorziening in beweging: duurzaam, rechtvaardig, robuust en in 2050 klimaatneutraal versie 12 december 2023

Inhoud

2

Leeswijzer .......................................................................................................................................................................................

3

Elektriciteit ...................................................................................................................................................................................

5

Gebouwde omgeving ............................................................................................................................................................

8

Industrie en Bedrijven ...........................................................................................................................................................

11

Relatie met andere beleidsvelden ..............................................................................................................................

14

Ondersteunende activiteiten aan de energievisie en uitvoeringsprogramma ........................

17

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

Leeswijzer In de energievisie vertalen we de doelen uit het verdrag van Parijs en het landelijke

Landelijk wordt ernaar gestreefd dat de netto CO2-uitstoot in 2050 nul is, dus dat de

klimaatakkoord naar Deventer. Daarmee laten zien wat we de komende jaren gaan doen,

CO2-uitstoot niet hoger is dan wat er vastgelegd wordt. Voor Deventer houdt dat in dat

waar de kansen en mogelijkheden liggen, voor welke grote uitdagingen we afhankelijk

we het gebruik van fossiele brandstoffen voor verwarmen, koken, productie van stroom,

zijn van anderen en van welke belangrijke vraagstukken we nog niet weten wat de beste

industriële processen en vervoer tot een minimum willen beperken. Dat we toewerken

aanpak is.

naar een fossielvrije samenleving. 2. Rechtvaardig heeft twee kenmerken. Ten eerste is energie is een basisbehoefte die

In dit uitvoeringsprogramma beschrijven wat we komende jaren gaan doen om de doelen

voor iedere inwoners betaalbaar is. Ten tweede is de energietransitie een breed

te bereiken. Dit houdt in dat we de werkzaamheden beschrijven en daarbij aangeven welke

maatschappelijk vraagstuk, waarvan de opbrengsten ten goede komen van de hele

capaciteit en middelen hiervoor nodig zijn. Voor het uitvoeringsprogramma geldt nog meer

maatschappij en waarvan de kosten evenredig door de hele maatschappij gedragen

dan voor de visie dat het een dynamisch en adaptief document is. We sturen permanent op

worden.

de effectiviteit van onze werkzaamheden. Soms zullen zaken versneld moeten worden, soms

3. Robuust gaat over de stabiliteit van ons energiesysteem. Afgelopen jaren is gebleken

is het beter om even te vertragen vanwege onduidelijkheid over geld, juridische kaders of de

dat continuïteit van energielevering niet meer kan worden gegarandeerd en dat

planning van partners.

energieprijzen zeer sterk kunnen fluctueren. Onze infrastructuur is niet in staat om de snelle toename van duurzaam opgewekte stroom op te vangen. Er is in Nederland

Voor de thematische indeling en het uitvoeringsvisie en het uitvoeringsprogramma sluiten we

inmiddels een breed en urgent besef ontstaan dat er zeer veel geïnvesteerd zal moeten

aan bij de indeling van het landelijke klimaatakkoord en de landelijke klimaatmonitor. In het

worden om de stabiliteit van onze duurzame energievoorziening op korte, middellange en

uitvoeringsprogramma staat de onderdelen Elektriciteit, Gebouwde omgeving en Industrie

lange termijn veilig te stellen. Deventer zal hier op alle mogelijke manieren aan bijdragen.

en bedrijven centraal. De thema’s Landbouw en Natuur en Verkeer en Vervoer kennen eigen beleidstrajecten binnen de gemeente. Omdat de uitkomsten daarvan wél van belang zijn voor

GEMEENTELIJKE ROLLEN IN HET UITVOERINGSPROGRAMMA

de energietransitie zijn deze wel samengevat opgenomen in het uitvoeringsprogramma.

De gemeente heeft van het Rijk een centrale rol gekregen in de energietransitie. Dit is een complexe en veelomvattende opgave, die veel raakvlakken heeft met andere beleidsterreinen

DOELEN ENERGIETRANSITIE

en samenwerking vereist met steeds weer andere partners. Dit vraagt van de gemeente om

De Deventer energietransitie kent drie hoofdoelen: we werken toe naar een duurzaam,

haar positie en rol te bepalen op de verschillende onderdelen waar we aan werken. Wanneer

rechtvaardig en robuust energiesysteem. In het kort betekent dat het concreet het volgende:

welke rol het beste past is afhankelijk van de situatie. Dat doen we in essentie op grond

1. Duurzaam wordt vertaald in het reduceren van de CO2-uitstoot. Daarbij kijken we naar

van onze invloed en (wettelijke) verantwoordelijkheid. Daarnaast zijn beschikbaarheid van

2030 en 2050. Het doel voor 2030 is om de CO2-uitstoot met tenminste 55% omlaag te

financiële middelen, beschikbare ambtelijke capaciteit en politieke prioritering en urgentie, al

brengen vergeleken met 1990. Om de kans om dat te halen te vergroten programmeren

dan niet extern gestuurd, bepalend voor de gemeentelijke rol.

we op 60% CO2-uitstoot in 2030. In 2050 dragen wij als Deventer bij aan de landelijke ambitie om klimaatneutraal zijn.

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

3

Verschillende rollen zullen in de praktijk soms samen komen. Zowel voor onszelf als voor

Wat zijn strategische rollen die gemeenten Wat zijnkunnen de strategische rollen gemeenten kunnen aannemen in de energietransitie aannemen in dedie energietransitie?

onze partners moeten wij steeds helder zijn over onze rol en positie. Daarmee voorkomen we dat er verwachtingen worden gewekt die niet waargemaakt kunnen worden.

Sturen op resultaat

Om onze positie helder te maken, sluiten we aan bij de rollen zoals gedefinieerd in de

Dwinger*

Uitvoerder

wegwijzer ‘Strategisch positie kiezen in de energietransitie’ . In het uitvoeringsprogramma is 1

voor een eerste duiding van de rol bij de verschillende onderwerpen opgenomen. Gedurende Regisseur

ontwikkeling van een opgave kan de rol en inzet van de gemeente gaan schuiven. Dit moet een bewuste keuze zijn om vanuit de gedachten van de leidende principes te komen tot de resultaten die we moeten bereiken. Grofweg kunnen de rollen als volgt getypeerd worden: n

Uitvoering overlaten aan markt en inwoners

Zelf uitvoeren Facilitator

De verbinder zorgt ervoor dat initiatieven, bedrijven en instanties op een bepaald gebied/thema met elkaar te verbonden worden, met elkaar samenwerken of een akkoord sluiten met koplopers om een initiatief/thema verder te krijgen.

n

Verbinder

De facilitator door een strategie en beleid voor een gebied of thema te ontwikkelen, dit te bevorderen door initiatiefnemers te ondersteunen in het vergunningenproces. Of door te helpen bij subsidieaanvragen en het bieden van financiële steun aan bedrijven. Maar

Afwachter

ook door een faciliterende rol richting de Stedendriehoek, de provincie en OostNL. n

Resultaat vrijlaten

Als regisseur door partijen samen te brengen en in staat te stellen om bij te dragen aan verduurzaming via het onderwerp/thema.

n

n

* De dwinger kan sturen in zowel positieve als negatieve richting

Als dwinger waarbij de gemeente actief stuurt op een thema door bijvoorbeeld in aanbestedingen het onderwerp een expliciete plek te geven. Hiermee kan de dwinger

In de energietransitie wordt continu onder grote druk rijksbeleid en provinciaal beleid

n zowel positieve als negatieve richting sturen. Hiermee dwingt de gemeente af dat

gemaakt, dat de gemeente moet uitvoeren. De gemeente is voor inwoners altijd de

toekomstige ontwikkelingen naast duurzaam ook een extra component moeten bevatten

aanspreekbare overheid. De gemeente kan beter dan rijk en provincie beoordelen hoe

op het onderwerp. Of door het maken van ruimtelijke reservering voor het onderwerp in

beleid in de praktijk uitpakt en welke praktische problemen moeten worden opgelost om

de Omgevingsvisie en Omgevingsplan.

maatregelen tot uitvoering te brengen. Wij voelen ons daarom medeverantwoordelijk

Als uitvoerder op de lange termijn kan de gemeente een rol spelen in het zelf beheren.

voor de totstandkoming van landelijk en provinciaal beleid en streven naar een proactieve

Een andere rol is dat de gemeente meefinanciert als bedrijven de businesscase niet rond

betrokkenheid.

krijgen. Een specifieke rol die niet in het bovenstaande schema wordt beschreven is die van beleidsvolger, lobbyist en beleidsbeïnvloeder.

4

1. S trategisch positie kiezen in de energie-transitie: wegwijzer voor gemeenten - De Argumentenfabriek - De Argumentenfabriek

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

Elektriciteit Ons elektriciteitsgebruik zal komende decennia sterk toenemen. De verwachting is dat

4. Het spreekt voor zich dat energiebesparing erg belangrijk is en blijft. Dat betreft niet

het elektrisch verbruik richting 2050 zal verviervoudigen. Op de lange termijn moet al

alleen het directe stroomgebruik voor verlichting, apparaten en industriële processen.

deze elektriciteit duurzaam worden geproduceerd. Wind- en zonne-energie moeten daarin

Energiebesparing kan de groei in het verbruik van stroom echter alleen minder hard doen

een groot aandeel leveren. De capaciteit van ons elektriciteitsnet is nu ontoereikend

stijgen; de vraag naar elektriciteit zal blijven toenemen.

om toename van productie en gebruik van duurzame elektriciteit op te vangen. Ons toekomstig energiesysteem heeft voldoende capaciteit en is flexibel genoeg om te allen tijde ruimte te bieden voor het aanbod aan energie en te allen tijde te voldoen aan de vraag naar energie. Uitdaging van het elektriciteitsvraagstuk de komende jaren: 1. Het produceren van voldoende duurzame elektriciteit. Waar en hoe zal die extra elektriciteit duurzaam worden opgewekt? In het Nationale Klimaatakkoord is echter duidelijk aangegeven welke bijdrage wij als gemeente moeten leveren: het opwekken van zonne- en windenergie op land, in de vorm van een bijdrage aan de Regionale Energiestrategie van West-Overijssel. 2. Het transporteren van elektriciteit. Er is momenteel structureel sprake is van netcongestie. Het stroomnet is vol, met als gevolg dat nieuwe gebruikers, zowel woningen als bedrijven, niet vanzelf kunnen worden aangesloten op het net. Daarnaast neemt het aantal storingen door spanningsfluctuaties toe. De toename van het aandeel zonne-energie en in mindere mate windenergie in de energieketen verstrekt de capaciteitsproblematiek. Met name de opwek van zonne-energie vormt op dit moment een probleem omdat opwek grote pieken en dalen kent. 3.

Om altijd en overal aan de energievraag te kunnen voldoen moet een elektriciteitsnetwerk van voldoende capaciteit worden gecombineerd met de opslag van duurzaam opgewerkte energie. Dat vraagt om grote investeringen in ons huidige elektriciteitsnet en versnelde ontwikkeling van mogelijkheden voor energieopslag. De noodzakelijke en structurele uitbreiding van het elektriciteitsnetwerk, van het hoogspanningsnet tot de kabels in de wijken en bedrijventerreinen gaat zeker nog tot 2030 duren.

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

5

Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Regionale Energie Strategie (RES)

Actualiseren RES 2.0 strategie om de doelen voor de opwek van duurzame energie in 2030 te halen.

Verbinder

2024

RES 3.0: opnemen van de lange termijnstrategie van Deventer om in haar elektriciteitsbehoefte te voorzien in de RES. In de RES 3.0 verschuift ook de tijdshorizon van 2030 naar de benodigde duurzame opwek van elektriciteit in 2050.

Verbinder

2024 - 2026

Plaatsing windmolens in het zoekgebied A1 in samenwerking met de provincie. Hoe dit proces er uitkomt te zien is afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden in de periode november 2023 – maart 2024. Doel is om in 2025 de vergunning te verlenen en dat de vergunningverleningsprocedure is doorlopen.

Afhankelijk van de keuzes de komende maanden rol verbinder/ facilitator/regisseur

2024 - 2030

Verruimen ruimtelijk beleid voor het plaatsen van bedrijfsmolens tot een tiphoogte van 50 meter te plaatsen zodat de bijdrage van eigen opwek in het stroomverbruik vergroot wordt in het landelijke gebied bij agrarische bedrijven.

Uitvoerder

2023

Grondgebonden zonneparken: vertalen effecten rijksbeleid en provinciaal beleid op grootschalige zonneparken in het landelijke gebied. Lopende vergunningverleningsprocedures worden, in overleg met de provincie Overijssel, gefaciliteerd.

Facilitator

2024 – 2025

Solar carports: realiseren van solar carports op gemeentelijke parkeerterreinen en stimuleren van de realisatie van solar carports op niet gemeentelijke grond. De landelijke verplichting solar carports wordt hierin meegenomen.

Regisseur en Facilitator

2024 - 2025

Zonnepanelen op woningen: monitoren en stimuleren van de uitrolstrategie Zon door de Deventer Woningcorporaties.

Verbinder

2024 - 2030

Zon op bedrijfsdaken: stimuleren (ism Deventer Economisch Perspectief) van het bedrijfsleven voor meer zonnepanelen op bedrijfsdaken gestimuleerd. Doel is om 60GWH zon op daken bij bedrijven (3.000 tot 4.000 extra zonnepanelen).

Verbindend

2024 - 2030

Zon op bedrijfsdaken: verkennen van mogelijkheden en kansen of het verplichten stellen van zon op dak bij bestaande bouw noodzakelijk is

Regisseur

2024 - 2025

Duurzame opwek - wind

Duurzame opwek - zon

6

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Energieopslagsystemen

Volgen van ontwikkelingen en innovaties in opslagtechnieken en bepalen over inhoudelijke ontwikkelingen kansrijk zijn. Verkennen vormen van energieopslag (smart energy hubs, buurtbatterijen, etc.) waar die ingezet kunnen worden het energiesysteem in Deventer. Meenemen wat de rol van de gemeente in ruimtelijk beleid en vergunningverlening is bij energieopslagsystemen.

Facilitator

2024 - 2025

Netverzwaring en - uitbreiding

Uitbreiden en verzwaren laagspanningsnet: realiseren (i.s.m. Enexis). ca. 300 transformatoren en 500 km kabel Hiervoor ontwerpen en voeren we samen met de netbeheerder Enexis een integraal proces uit. Deze aanpak richt zich op het buurt voor buurt geschikt maken voor de grotere elektriciteitsvraag die er is nu en in de toekomst.

Regisseur

2024-2030

Uitbreiding middenspanningsnet: realiseren van 11 MS-TS stations (i.sm. Enexis) waarvan 3 nieuw en 8 uitbreidingen. Onderzoeken we waar en hoe we dit kunnen realiseren.

Regisseur

2024-2030

Onderzoeken ondergronds brengen hoogspanningslijnen: monitoren opdracht TenneT om een basisontwerp te maken om de bestaande bovengrondse hoogspanningslijnen ondergronds te brengen. Gemeenteraad beslist over een volgende stap (definitief ontwerp en realisatiefase) en het beschikbaar stellen van financiële middelen.

Regisseur

2024-2030

Derde hoogspanningsstation en uitbreiding bestaande station: verkennen locaties i.s.m TenneT om een besluit te nemen voor een locatie derde hoogspanningsstation.

Regisseur

2024-2030

Beter en slimmer benutting van het elektriciteitsnet. Stimuleren van het gebruik van het elektriciteitsnet buiten de piekmomenten.

Verbinder

2024-2030

Burgerberaad Klimaat

Voorbereiden en uitvoeren van een Burgerberaad met de vraagstelling ‘Hoe zorgen we dat Deventer klimaatneutraal wordt? Welke maatregelen moeten we nemen en welke uitgangspunten horen daarbij om de lusten en lasten eerlijk te verdelen?’

Uitvoerder

2024

Zelfleveringsmodel

Onderzoeken van de mogelijkheid om als gemeente zelfstandig en zonder tussenkomst van commerciële partijen, stroom in te kopen, zodat lokale opwek en afname flexibel gekoppeld kunnen worden.

Facilitator

Verkenning 2024

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

7

Gebouwde omgeving We werken toe naar duurzame, robuuste en rechtvaardige warmtesystemen als alternatief op verwarmen met aardgas. Warmte die fossielvrij is en betaalbaar. Dat is geen eenvoudige opgave in Deventer. Er zijn niet veel restwarmtebronnen beschikbaar en Deventer is een relatief oude stad. Ouder betekent vaak ook slechter geïsoleerd. Uitdaging binnen het thema gebouwde omgeving de komende jaren: De warmtetransitie is een grote, complexe, en kostbare opgave. En een opgave die het afgelopen jaar is versneld onder invloed van verschillende factoren, waaronder de enorme stijging van de energieprijzen. De mogelijkheden en alternatieven per buurt of dorp verschillen. Is er een warmtebron aanwezig? Hoe goed zijn woningen nu geïsoleerd? Hoever kan je nog komen met isolatie? Wat zijn de individuele kosten en wat zijn de maatschappelijke kosten? En wat levert het op? Het zijn allemaal vragen die van belang zijn in het afwegen van wat de beste oplossing is. In elke wijk zal een afweging moeten worden gemaakt tussen de “meest duurzame” en “best betaalbare” oplossing. De laatste hoeft niet per sé duurzaam te zijn, maar kan wel de voorkeur krijgen Dit leggen we vast in het wijk-/dorpsuitvoeringsplan. Deze afwegingen zijn gemaakt in de Transitievisie Warmte die door de raad gewijzigd is vastgesteld op 24 mei 2023.

We zijn wettelijk verplicht om deze transitievisie Warmte (gaat Warmteprogramma heten) te blijven updaten.

DOELEN In 2030 moeten volgens het Landelijke Klimaatakkoord in Nederland de eerste 1,5 miljoen woningen aardgasvrij zijn gemaakt. De vertaling van deze doelstelling naar Deventer betekent dat in 2030 20% van de bestaande woningvoorraad aardgasvrij is. Dat zijn 10.000

Op basis van de ervaringen van afgelopen jaren stellen we in de transitievisie warmte voor

woningen.

om het doel wel in stand te houden, maar de weg ernaartoe aan te passen. We hebben gezien dat direct naar helemaal aardgasvrij vaak een (te) grote en kostbare stap is. We kijken daarom niet alleen naar het aantal woningen dat aardgasvrij is, maar naar de reductie van aardgas in de gebouwde omgeving met 20% ten opzichte van 2021 (klimaatakkoord). Deze reductie bereiken we zowel door woningen een aardgasvrij alternatief te bieden (een duurzaam warmtenet of groen gas) als met het isoleren van woningen.

8

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Wijk en Dorpsuitvoeringsplannen (WUP of DUP)

Uitvoering geven aan vastgestelde plannen Zandweerd (isolatieaanpak en uitvoering Slim warmtenet tot 2030) en Bathmen (Isolatieaanpak en Groen Gas Bathmen tot 2030).

Afhankelijk van de wijk en de fase van WUP/DUP rol Regisseur/ Uitvoerder /facilitator

2024 – 2030

Uitvoering geven aan WUP De Hoven (september 2023) en start verkenning WUP Deltabuurt (start 2024 mits toekenning volkshuisvestingsfonds) en Voorverkenning Colmschate i.s.m. woningcorporaties.

Afhankelijk van de wijk en de fase van WUP/DUP rol Regisseur/ Uitvoerder /facilitator

2024 – 2030

Opstellen van maximaal 2 Wijk of Dorps- uitvoeringsplannen per jaar op. Besluitvorming door college en via P&C cyclus wordt de raad geïnformeerd.

Uitvoerder

2024 – 2030

Deventer Isolatie Programma: uitvoering geven aan dit programma om subsidie beschikbaar te stellen aan woning eigenaren (met een WoZ- waarde tot 340.000 euro) voor het isoleren van hun woning. Deventer Helpt wordt hier onderdeel van.

Uitvoerder

2024 – 2026

Deventer Helpt: ontwikkelen en uitvoering geven aan langjarig isolatieprogramma om Deventer inwoners te helpen bij het isoleren. Doel tot eind 2025 is om bij minimaal 800 huishoudens een grote isolatiemaatregel te laten uitvoeren (spouw of vloerisolatie, dubbelglas of zonnepanelen).

Uitvoerder

2024 – 2026

Kleintje duurzaamheid: uitvoering geven aan deze subsidieregeling zodat kunnen groepen huiseigenaren aan de slag met energiebesparing in hun woning.

Uitvoerder

2024

Energieklussendienst: ontwikkelen en realisatie van energie klussendiensten in drie wijken om inwoners te helpen met bezwaringsmaatregelen

Uitvoerder

2024

Inzetten van activiteiten zoals energiecoaches, energieloket

Verbinder

2024- 2026

Onderzoeken of Kienergy (digitale tool om een scan te doen welke maatregelen je kan nemen en inzicht in de kosten) dit als aanvulling op het energieloket en energiecoaches. Onderzoek loopt met samenwerkingspartners in de Kien

Regisseur

2024

Ondersteuning van VVE’s: opstellen plan van aanpak om VVE’s en particuliere verhuurders te ondersteunen bij besparing en hier uitvoering aan geven.

Uitvoerder

2024 - 2026

Uitvoering geven samen met woningbouwcoöperatie en Enexis aan het programmaplan 2023 – 2025 om woning te verduurzamen woningen, gebiedsgerichte aanpakken, Aanpak Energiearmoede en Verbeteren energienetwerken, o.a. door rol te pakken in het programmeren van de wijkgerichte aanpak van netverzwaring en – uitbreiding.

Afhankelijk van het vraagstuk Verbinder/facilitator/ regisseur

2024 - 2030

Besparen: informatie / advies / diensten naar inwoners en VVE’s

Samenwerkingsverband ‘Fossielvrij en betaalbaar wonen’ (FBW)

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

9

Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Verduurzaming kantoorgebouwen -Wettelijke norm

Opdrachtgeven aan Omgevingsdienst om te handhaven op de landelijke normen en verplichtingen op energielabel C voor kantoren, EED-auditplicht voor grote bedrijven en Energiebesparingsplicht grootverbruiker.

Dwinger (rol bij OD)

2024-2028

Publiek gemeentelijk warmtebedrijf

Ontwikkelen van een publiek gemeentelijk warmtebedrijf. Om als gemeente Deventer eigenaar te worden van nieuwe warmtenet Zandweerd.

Uitvoerder

2024

Onderzoeken/verkennen van de rol en mogelijkheden om mogelijk eigenaar te worden van bestaande warmtenetten in Deventer.

Uitvoerder

2024

Geothermie: factfinding studie Geothermie in samenwerking met Provincie Overijssel, Vitens en Waterschap DOD. Op basis van resultaten wordt gekeken of verder onderzoek wel of niet tot de mogelijkheden behoort.

Regisseur

2024

Buurtwarmtepomp: verkennen idee collectieve buurtwarmtepompen/blok verwarming (tot 6 woningen) in de Worp en dit (afhankelijk van de resultaten) op te nemen als voorbeeld voor andere wijken.

Uitvoerder

2024

Onderzoeken of de gemeente Deventer een rol inneemt in de ontwikkeling van transportnetwerken voor bio- of groen gas.

Uitvoerder

2024

Ondersteunen lokale initiatieven bijvoorbeeld coöperatie Deventer Noordstream.

Verbinder

2024 – 2026

Netverzwaring en - uitbreiding

Slim laden en verduurzaming woningen, stimuleren kleingebruikers (woningen) om flexibelere om te gaan met het gebruik van het elektriciteitsnet. Bijvoorbeeld bij verduurzaming en slim laden van voertuigen.

Verbinder

2024 - 2030

Ontheffing Wet natuurbeheer

Ondersteunen (met het soorten management Plan (SMP) van inwoners en bedrijven in de bebouwde kom om verantwoord natuurinclusief te isoleren.

Uitvoerder

2024

Maatschappelijk vastgoed

Verduurzamen maatschappelijk vastgoed en uitvoering geven aan de portefeuillestrategie) Het beeld is om 8 a 10 panden, op pandniveau te verduurzamen en dit te koppelen aan groot onderhoud.

Uitvoerder (programmateam maatschappelijk vastgoed)

2024 - 2030

Groengasnetten

10

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

Industrie en Bedrijven Deventer beschikt over een groot aaneengesloten gebied met bedrijven in de directe nabijheid van de binnenstad, de woonomgeving, de snelweg en het water. In 2050 zijn al deze bedrijven circulair en stoten vrijwel geen broeikasgas meer uit. De bedrijven draaien dan op duurzame elektriciteit uit zon en wind of energie uit aardwarmte, groene waterstof en biogas. De grondstoffen voor productie van materialen komen uit biomassa, reststromen en -gassen. De restwarmte gebruikt de industrie zelf of levert die aan kantoorgebouwen of de woonomgeving. De industrie is dan naast gebruiker van energie ook producent en buffer van energie. Uitdaging binnen het thema gebouwde omgeving de komende jaren: Bedrijven leveren in 2030 een belangrijke bijdrage aan de energietransitie van Deventer. Bedrijfsprocessen zijn energiezuiniger gemaakt en zijn van aardgas overgegaan op elektriciteit, waterstof of biogas. Vrachtvervoer op diesel is voor vervangen door wagens op elektriciteit, groengas en waterstof. Door plaatsing van zonnepanelen op daken en boven parkeerplaatsen voorzien bedrijven deels in hun eigen energievoorziening. Naast verduurzaming is dit noodzakelijk voor bedrijven vanwege de sterk gestegen en fluctuerende energieprijzen.

Naast het terugdringen van de CO2-uitstoot is de grootste uitdaging om de netcongestieproblematiek zowel op de korte als op de lange termijn op te lossen. Zeker tot 2030 vormt netcongestie het grootse obstakel voor verduurzaming van industrie en bedrijven. Door dit op te lossen leggen we de basis voor een robuuste en duurzame energievoorziening voor bedrijven en industrie.

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

11

Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Netverzwaring

Inventarisatie samen met bedrijven en de netbeheerders van de huidige – en toekomstige knelpunten op het elektriciteitsnetwerk op bedrijventerreinen inzichtelijk, inclusief de elektrificatie van de logistiek. Op basis van de uitkomsten gaat Enexis gericht de elektriciteitsnetten op de bestaande bedrijventerreinen te verzwaren de komende jaren tot aan 2030.

Regisseur

2024-2030

Smart energy hubs

Verkennen (i.ms. met DEP partners en Enexis) met welke 4 gebieden om aan de slag gaan met een Smart Energy Hub . Vanuit de ervaringen van deze vier Smart Energy Hubs aan de slag met de rest van de bedrijventerreinen. Groene waterstof is hier een van de mogelijkheden bij.

Facilitator

2024-2030

Bedrijvenpark A1: Uitvoering geven i.s.m. provincie Overijssel en netbeheerder Aliander aan het plan van aanpak voor een Smart Energie Hub op het bedrijvenpark. Sinds eind 2022 is er op A1 Bedrijvenpark Deventer sprake van netcongestie (er ontstaat pas ruimte in 2029), nieuwe aanvragen voor grootverbruik aansluitingen komen op een wachtlijst.

Regisseur

2024

Stimuleren flexibel gebruik van het elektriciteitsnet door bedrijven. Als bedrijven flexibeler worden in het gebruik van het net dan dragen zij bij aan de oplossing van netverzwaring

Verbinder

2024-2030

Toezichthouden en handhaven op Energietoezicht bij inrichtingen vallend onder artikel 2.15 van het Activiteitenbesluit wet milieubeheer. Toezichthouden op de informatieplicht energiebesparing.

Dwinger (rol bij OD)

2024-2028

Opdrachtgever aan Omgevingsdienst IJsselland om omgevingsvergunningen milieu actueel te gehouden. Bij energierelevante inrichtingen dienen eisen opgenomen te worden in relatie tot energie en energiebesparing. De Omgevingsdienst actualiseert verouderde vergunningen en voorziet nieuwe vergunningen van adequate energievoorschriften.

Dwinger (rol bij OD)

2024-2028

Toezicht en Handhaving wet milieubeheer

12

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Faciliteren en stimuleren energie opwek en besparing

Ondersteunen i.s.m. het DEP (energieregisseurs) Deventer bedrijven in energiebesparing door energiescans uit te voeren. Doel is bedrijven te ondersteunen bij het verduurzamen van hun pand, van planvorming tot en met realisatie.

Facilitator

2024-2028

Waterstof

Faciliteren lokale initiatieven door Deventer-bedrijven en kennisinstellingen om ervaringen op te doen in de toepassing van waterstof en de uitdagingen die dit geeft.

Facilitator

2024-2028

Onderzoeken mogelijkheden om bedrijven, instellingen, maar ook bijvoorbeeld (streek) vervoer te stimuleren om groene waterstof te gebruiken

Facilitator

2025 - 2026

Groene waterstof: Onderzoeken in Stedendriehoek verband hoe wij als kleine, niet industriële regio toch snel gebruik kunnen maken van de groene waterstof die na 2030 door de infrastructuur van de Gasunie (waterstof backbone) gaat stromen.

Regisseur

2024-2028

Ondersteunen van bedrijven die groene waterstof nodig hebben om hun bedrijfsprocessen te verduurzamen.

Verbinder

2024-2028

Het benutten en ondersteunen van het GROHW -2 project/GROWH SEH-CC voor de productie van waterstof en het verminderen van netcongestie.

Facilitator en uitvoerder

2024-2028

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

13

Relatie met andere beleidsvelden Landbouw/landgebruik, duurzaamheidskader, verkeer en vervoer, ruimtelijke ordening en Omgevingswet, Openbare ruimte

Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Landbouw en landgebruik

Meenemen ontwikkeling uit het Provinciaal Programma landelijk gebied (PPLG) in een Visie Landelijk gebied. Hierin worden alle opgaven in het landelijk gebied en alle ruimtevragen die daaruit voortvloeien in samenhang beschreven. Daaruit zal blijken welke beleidskeuzes gemaakt moeten of zullen worden en welke rol daarin is weggelegd voor de gemeente.

Regisseur

2024

Duurzaamheidskader / CO2 vastleggen

Vaststellen duurzaamheidskader gebouw- en gebiedsontwikkeling. In dit duurzaamheidskader wordt de ENG norm ook verankerd. Voor de nieuwbouwopgave van de gemeente Deventer willen we graag toewerken naar de ENG norm (Energie Neutrale Gebouwen).

Uitvoering

2024

Circulaire bouwen en biobased bouwen(ook wel klimaatpositief bouwen). In het kader duurzaam Bouwen vastleggen hoe we als gemeente om gaan met circulaire en biobased bouwen en hoe we dit willen stimuleren.

Uitvoering

2024

Deventer Bossenstrategie: bijdrage leveren aan de uitbreiding van het areaal bos. Verkennen hoe we dit in de praktijk vorm geven door het uitwerken van een Deventer Bossenstrategie

Uitvoering

14

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Verkeer en vervoer

Herijken van de visie hoofdwegenstructuur en het opstellen van een mobiliteitsplan voor de binnenstad en periferie. Op basis daarvan zal bepaald worden op welke gebieden versterkte inzet op duurzame mobiliteit nodig is.

Uitvoerder

2024

Terugdringen woon-werkverkeer via een werkgeversaanpak en het vergroten van thuiswerken.

Regisseur

Stimuleren van andere vormen van vervoer dan de personenauto. Door bijvoorbeeld inzetten op voorzieningen op loopafstand van (nieuwe) woningen en een verkeersomgeving, aanpassen van wegen om fietsen aantrekkelijker te maken en verbeteren (regionale) fietsinfrastructuur, hardmaken voor een kwalitatief hoogwaardig openbaar vervoer en het faciliteren van deelmobiliteitsconcepten.

Regisseur

Opstellen van Strategisch Kader voor Mobiliteitshubs.

Uitvoerder

Versnellen transitie naar elektrische rijden/vervoer door de gemeente Deventer te elektrificeren.

Uitvoerder

Samen met bedrijven opzetten van openbare snellaadinfrastructuur.

Facilitator

Creëren hotspots voor het opladen van elektrische voertuigen samen met bedrijven op bedrijventerreinen. Hiervoor werken ook samen met de Gelders-Overijsselse Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (GO-RAL).

Facilitator

Realisatie van zogenaamde zero-emissie-zone. En het stimuleren van initiatieven voor duurzame logistiek in de bebouwde kom, zoals de inzet van fietskoeriers of het realiseren van overlaadstations van goederen nabij de snelweg.

Dwinger (voor deel zero- emissie zone) en Facilitator

Opnemen van zero-emissie als mogelijk voorwaarde opnemen in het inkoop- en aanbestedingskader van de Gemeente Deventer.

Uitvoering

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

2025

15

Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Ruimtelijke ordening en Omgevingswet

Sturen op de samenhang tussen de energietransitie en andere ruimtebepalende beleidsontwikkelingen, waaronder WonenRuimteStad, Werklocaties, Herijking Hoofdwegenstructuur, Deventer 2040, Visie Landelijk Gebied.

Regisseur

2024 - 2030

Inzichtelijk maken hoeveel (extra) ruimte er de komende jaren nodig voor de uitvoering van de energietransitie en netverzwaring

Regisseur

2024 - 2026

Aansluiten bij het inwerkingtreden van de Omgevingswet (1 januari 2024) en het actualiseren van de Omgevingsvisie en het opstarten van omgevingswetprogramma’s.

Afwachter

2024 - 2026

Opnemen van eisen ten opzichte van duurzaamheid, energie en sustainable development goals in het omgevingsplan en als voorwaarden bij uitgifte van grond.

Verbinder

2024 - 2026

Productie van wegdekken: bij aanbesteding van werkzaamheden aan wegdekken geven we de voorkeur aan methoden die minder energie kosten.

Regisseur

2024 - 2030

Openbare verlichting: extra investeren in openbare verlichting (OVL) om de achterstand in vervanging in te lopen, de risico’s op hoge energieprijzen en onderhoud te beperken en de klimaatdoelstelling van 55% CO2 reductie 2030 te halen. We reduceren hiermee over een periode van 20 jaar de elektriciteitsrekening van 6,2 mio € naar 3,8 mio € (prijsniveau 2022)

Uitvoerder

2024 - 2030

Integreren van laadpalen in bestaande lichtmasten in plaats van losse laadpunten met extra palen in de openbare ruimte waarmee we ‘verrommeling’ voorkomen. Deze laadpunten ondersteunen ook al de Vehicle to Grid (V2G) standaard waarbij elektrische auto’s het elektriciteitsnet kunnen ontlasten en de accu zowel kan laden als terug leveren.

Uitvoerder

2024 - 2030

Gemeentelijke pompen en gemalen: noodzakelijk is dat we hier gaan inzetten op 30% energiebesparing hier moet onderzoek voor gedaan en maatregelen voor genomen worden.

Uitvoerder

2025 - 2026

Uitvoering geven aan het vastgestelde klimaatadaptatieplan. Er wordt uitvoering aan geven door samen met bewoners en partijen maatregelen te nemen die de kans op overstromingen minimaliseren en de nadelige gevolgen van extreme hitte, droogte en hevige regenval beperken.

Rol is afhankelijk van het onderwerp

2020 - 2025

Openbare ruimte

Klimaatadaptie

16

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

Ondersteunende activiteiten aan de energievisie en uitvoeringsprogramma Onderwerp

Wat

Rol

Wanneer

Monitoren en sturen op realisatie CO2-reductie

Uitwerken en neerzetten datafundament om periodiek te monitoren op de realisatie van doelen energievisie en bij te sturen waar nodig.

Uitvoerder

2024 - 2026

Neerzetten van monitoring en kengetallen, bijvoorbeeld over verbruik en realisatie van doelen op wijk/buurt niveau.

Uitvoerder

2024 - 2026

Kennisuitwisseling

Opereren in het netwerk om kennis uit te wisselen over de verschillende onderwerpen en ontwikkelingen in de energietransitie. Bijvoorbeeld via NEO werkplaats, Stedendriehoek en G40 overleggen.

Uitvoerder

2024 - 2026

Lobby

Landelijk en regionaal aansluiting zoeken en houden op verschillende terreinen van de energietransitie.

Regisseur

2024 - 2026

Vergroten van maatschappelijk en politiek draagvlak en urgentie over de energietransitie. En ook de informatievoorziening naar inwoners verbeteren.

Uitvoerder

2024 - 2026

Ondersteunen van gebieds-/buurtinitiatieven op verschillende terreinen. Als gemeente bekijken we bij ideeën en initiatieven vanuit een gebied/wijk wat het bijdraagt aan de doelen en/of we het initiatief stimuleren/faciliteren.

Afwachter

2024 - 2026

Ondersteunen van bewonersgroepen/initiatieven met financiële middelen om bijvoorbeeld een ruimte te huren voor overleg, koffie en thee.

Facilitator

2024 - 2026

Klimaatburgermeester: faciliteren van de twee klimaatburgermeesters

Facilitator

2024 - 2026

Deventer laadpas: uitgeven in samenwerking met lokale energiecoöperaties om het mogelijk te maken met lokaal opgewekte duurzame energie je auto op te laden.

Facilitator

2024 - 2026

Gebieds-/buurtinitiatieven

Uitvoeringsprogramma Deventer energievisie

17

PRODUCTIE Gemeente Deventer Vormgeving AMGdesign, Deventer www.deventer.nl Datum 12 december 2023