2023-1019 Raadsvoorstel Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2040

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2040 Wethouder Duursma, 2023-1019 28-11-2023 DEV-BLD

Inleiding Voor u ligt het Integraal Huisvestingplan (IHP) onderwijs 2024-2040. Het afgelopen jaar is dit plan tot stand gekomen in een intensief traject met schoolbesturen en partners. Naast het in beeld brengen van de gebouwen, leeftijden en ruimtecapaciteit, hebben de betrokken partijen zichzelf uitgedaagd om verder te kijken. U heeft als raad op meerdere momenten met ons meegedacht en bijgedragen aan het gesprek. Tijdens de consultatie over drie thema's in februari 2023 heeft u ons de volgende punten meegegeven: * Onderwijshuisvesting van 0 tot 12: We zien het belang van de doorgaande lijn en het maatschappelijke karakter van opvang. Zet in op het realiseren van huisvesting voor 0-4 jarigen, waarbij het maatwerk is. Focus op passende huisvesting en op goede samenwerking. Let op de vastgoedrisico's die er zijn, ondervang dit zo veel mogelijk. * Anders organiseren: We horen dat de huidige werkwijze niet tot de gewenste resultaten heeft geleid, als we een hoge ambitie hebben met elkaar is het noodzakelijk om meer samen te werken. De organisatievorm is niet zaligmakend, zorg dat deze passend is bij de Deventer situatie. Breng (financiële) kaders goed met elkaar in beeld. Let ook op de positie van kleine schoolbesturen. We willen als gemeente graag een betrokken rol houden, en samen met de schoolbesturen nadenken over de grote huisvestingsopgave.

* Duurzaam en gezond: Stel een kader vast waaraan een schoolgebouw hoort te voldoen; kijk niet alleen naar het gebouw maar juist ook naar de buitenruimte en beweegruimte. Vind de balans tussen ambitie en kosten. Prioriteer Frisse Scholen en energieneutraal, ontwerp de omgevingen slim. Deel kennis en kunde. Deventer schoolgebouwen mogen inclusiviteit niet beperken. Tijdens de rondleiding bij 3 scholen is geprobeerd nog tastbaarder te maken welke rol huisvesting speelt in het onderwijs, en met welke dilemma's en vraagstukken bestuurders en directeuren aan tafel zitten. De 'eenpitter' in een oud en niet duurzaam schoolgebouw, een school middenin de wijk verspreid over meerdere locaties waar passend onderwijs ook vraagt om passende huisvesting en een school die voor haar kinderen graag als familieschool ook meer zou willen en kunnen betekenen voor de wijk, samen met bijvoorbeeld de buren van de speeltuinvereniging en professionals uit de buurt. Tijdens de bezoeken hebben we onder meer gesproken over onderhoudskosten, over flexibiliteit, over integraliteit en over het verouderde gebouwenbestand. In het Integraal Huisvestingplan onderwijs 2024-2040 zijn ambities vertaald naar beleidsambities. Aan de hand van die beleidsambities komen we tot een werkwijze en een bijbehorende planning en prioritering van maatregelen op korte, middellange en lange termijn.

Als raad beslist u over het vaststellen van nieuw beleid en de bijbehorende financiële vertaling.

Toelichting Anders kijken: maatschappelijke ontwikkelingen, gebouwscores en leerlingengroei Veranderingen in onze samenleving – en daarmee ook in onze stad en dorpen –

volgen elkaar snel op. Dit vertaalt zich in het onderwijs. Om aan te sluiten bij wat hun leerlingen nodig hebben voor hun toekomst, blijven scholen in ontwikkeling. Dat maakt dat we ook anders naar onderwijshuisvesting willen en moeten kijken. Onderwerpen als (veranderende) onderwijsconcepten, inclusieve kindcentra en kansengelijkheid maken dat we van een gebouw méér verwachten dan in het verleden. Maar ook een krappe arbeidsmarkt speelt een belangrijke rol. Denk bijvoorbeeld aan de noodzaak om door personeelskrapte onderwijs anders te organiseren, en ook dat een fijne omgeving een positieve impuls kan geven aan hoe aantrekkelijk werken in Deventer scholen is. Naast een prettig gebouw om in te werken, kunnen combinatiefuncties (bijvoorbeeld in de ochtend voor de klas en in de middag in de opvang) of samenwerken met netwerkpartners een werkplek interessanter en leuker maken. Een andere belangrijke ontwikkeling in de samenleving die van invloed is op onderwijshuisvesting, is de woningbouwambitie. De afgelopen jaren daalden het aantal jeugdigen, maar door zowel inbreidings- als uitbreidingsambities neemt het aantal leerlingen in Deventer naar verwachting op termijn weer toe. Het knelt al op sommige scholen rondom inbreidingslocaties. In het centrum, de centrumschil (voorstad en rivierenwijk/bergweide) en in Keizerslanden ontstaan de komende jaren knelpunten.

En zoals inmiddels bekend (2023-479 Doorontwikkeling IHP: gebouwenschouw en frisse scholen) is ons gebouwenbestand oud en niet duurzaam. Woningbouwplannen, een gedateerd gebouwenbestand én ambities rondom Deventer leerlingen kunnen elkaar versterken: denk aan een nieuw, multifunctioneel (school)gebouw in een uitbreidingsgebied waardoor op de plek van het 'oude' schoolgebouw woningen gebouwd kunnen worden. Maar ook het combineren en verbreden van de inzet van een gebouw voor activiteiten en partners uit de wijk. De visie op hoofdlijnen Onze gezamenlijke visie geeft richting aan hoe we samen werken. Het belangrijkste vertrekpunt: wij staan samen voor goede en toekomstbestendige schoolgebouwen die eraan bijdragen dat de jeugd in Deventer zich optimaal kan blijven ontwikkelen. Samen 'bouwen' we aan deze goede gebouwen. De Deventer jeugd verdient - ook op de langere termijn - een fijn, veilig, gezond en duurzaam schoolgebouw om zich goed in te kunnen ontwikkelen. En dat geldt natuurlijk ook voor de onderwijsprofessionals en hun netwerkpartners. Onze visie kent vijf pijlers, met de volgende (beleids)uitwerkingen: 1. Een goed en passend schoolgebouw voor ieder kind en iedere jongere, liefst in eigen wijk of dorp. Dit betekent: * We zorgen voor een goede spreiding van onderwijsvoorzieningen.

* We gaan voor goed: we streven naar het kwaliteitskader Ruimte-OK voor nieuwbouw en levensduurverlengende renovaties. * We gaan sneller en slimmer aan de slag met onderwijshuisvesting. 2. Elke school is ook een kansrijke ontmoetingsplek. * We kijken naar de mogelijkheden rondom de school, het liefst ook in huisvesting, met partners in opvang, zorg, cultuur, sport en welzijn. In elke wijk realiseren wij in elk geval één inclusief kindcentrum. * In het kader van het ontwikkelen van Inclusieve Kind Centra (IKC's) investeren we in aanvullende ruimten voor kinderopvang, nadat langlopende huurafspraken zijn gemaakt over de kosten van de investering en de overige eigenaarslasten. * We pakken planvorming gebiedsgericht aan en werken vanuit de bredere blik op een gebied aan concrete onderwijshuisvestingsprojecten. 3. Schoolgebouwen maken het onderwijs van nu en morgen mogelijk. * We ontwikkelen een programma van eisen voor de Deventer standaardschool.

Dat klinkt als allemaal dezelfde blokkendoos, maar dat is het niet. Het gaat om het standaardiseren van bijvoorbeeld het bouw en installatieconcept, zodat je niet steeds opnieuw een nieuwe adviseur, architect, bouwkundige en installateur hoeft te zoeken. * In projecten gaan we uit van Total Cost of Ownership: we kijken niet alleen naar de investering voor renovatie of nieuwbouw, maar ook naar de kosten voor onderhoud, energie en schoonmaak. 4. Gezonde en duurzame schoolgebouwen. * Onderwijshuisvesting draait om binnen én buiten leren en bewegen, en ook om goede locaties voor bewegingsonderwijs. * Nieuwe schoolgebouwen zijn energieneutraal en zo circulair en duurzaam mogelijk. Ook renovaties voeren we zo uit. 5. Gemeente en schoolbesturen werken slim samen. * We onderzoeken het komende jaar welke samenwerkingsvorm het beste past om onze visie nog beter om te zetten in daden. We denken hierbij aan een coöperatie, waarbij er verschillen mogelijk zijn voor het PO, VO en V(S)O. Onderdelen van de visie hebben we al toegepast in onze nieuwste gebouwen: KEI13, Kindcentrum Rivierenwijk en Kindcentrum Borgele. Van deze ontwikkelingen hebben we veel geleerd, positieve ervaringen nemen we mee naar de toekomstige projecten. De actielijnen We gaan verder op de ingeslagen weg en intensiveren daarbij de samenwerking. Voor 2024 hebben we de volgende actielijnen met elkaar afgesproken: 1.

Onderzoek naar financiering en organisatie van de vastgoedopgave: In 2024 start een onderzoek naar hoe wij de vastgoedopgave gezamenlijk eenduidig en transparant financieren en organiseren. Dat is de enige manier waarop wij de kwaliteit die wij voor onze schoolgebouwen willen, kunnen realiseren. 2. Ontwikkeling van de standaardschool: Hoe kunnen wij levensduur-verlengende renovatie en nieuwbouw standaardiseren en komen tot een concept voor de Deventer standaardschool? We nemen landelijke ontwikkelingen mee – een landelijk bruikbare standaard is in de maak. Als gemeente werken we met Deventer schoolbesturen mijnplein en Zinder samen met Kenniscentrum Ruimte-OK, gemeente Amsterdam en Invest NL. Pilotscholen voor nieuwbouw zijn Sancta Maria en Kleurrijk/Zwaluwenburg (gevolgd door andere scholen uit de actielijnen) en voor levensduurverlengende renovatie is dat de Rythmeen. 3. Quick wins voor duurzame en fijne scholen: We brengen in 2024 kaart wat nodig is om op korte termijn successen te boeken voor scholen die duurzamer en fijner kunnen zijn, maar niet in de prioritering van de eerste 4 jaar van het IHP zitten. We zetten hierbij in op kennisdeling en -bundeling tussen scholen en gemeente. Als gemeente financieren we het onderzoek en het advies. We maken samen keuzes vanuit het IHP en schoolbesturen nemen maatregelen. 4.

Samen met de brandweer brengen we in kaart hoe het ervoor staat met de brandveiligheidseisen voor onze schoolgebouwen. 5. Visie op huisvesting leerlingen praktijkonderwijs, voortgezet speciaal onderwijs, nieuwkomers - Met de realisatie van De Marke Zuid ontstaat een acuut ruimtetekort bij Arkelstein. Nieuwkomers die onderwijs krijgen in de Internationale Schakelklas aan het Zwaluwenburg, hebben daar op termijn geen ruimte meer en we willen graag een vaste plek bieden. Bij De Linde voor voortgezet speciaal onderwijs eindigt de vergunning voor vier noodlokalen, terwijl de school groeit (in het kader van de woningbouwambitie). Een aantal van deze knelpunten kunnen we vanuit het IHP oplossen, maar specifiek voor deze groepen kinderen en jongeren en hun onderwijsteams is het goed om eerst een visie te ontwikkelen voor hun huisvesting. Hoe bieden we deze leerlingen een passende plek, ook op de langere termijn?

6. Planvorming Centrum en Centrumschil : Woningbouwplanning in combinatie met de kwaliteit en leeftijd van de schoolgebouwen in het centrum en de centrumschil vraagt om een integraal ontwikkelingsplan voor scholen. Dit is in lijn met/onderdeel van de motie 'Voorzieningen wijk ROTO' dd. 18 oktober 2023. 7. Planvorming Keizerslanden: Woningbouwplanning (zoals de ontwikkeling van Steenbrugge) in combinatie met de kwaliteit en leeftijd van de schoolgebouwen in Keizerslanden vraagt om een integraal ontwikkelingsplan voor scholen. Planning en prioritering In het Integraal Huisvestingsplan staat, naast de visie en de 7 actielijnen voor 2024, een planning/prioritering voor de komende 16 jaar waar alle onderwijsgebouwen in zijn opgenomen. Dit overzicht is voor de eerste 4 jaren concreet, en wordt daarna op hoofdlijnen, vaak aan de hand van wijken, genoemd. Om de 4 jaar herijken we de stukken: zijn we nog op de goede weg en zijn de dan verwachte prioriteiten en nu gedane aannames nog juist?

Raadsvoorstel 1. Het Integraal Huisvestingplan Onderwijs 2024-2040 vast te stellen 2. De incidentele kosten voor de 7 actielijnen zoals opgenomen in het plan van aanpak van €125.000 ten laste te brengen van de algemene middelen 3. De begrotingswijzing 2024-005 Onderzoekskosten IHP 2024-2040 vast te stellen

Kern raadsvoorstel Met het vaststellen van het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 2024-2040 wordt richting gegeven aan de gezamenlijke taak van schoolbesturen en gemeente voor goede onderwijshuisvesting.

Beoogd resultaat Goede schoolgebouwen waarin onderwijsprofessionals en partners kinderen en jongeren helpen op te groeien tot verantwoordelijke volwassenen die actief mee kunnen doen in onze samenleving. En daarmee jongeren een fijne tijd in Deventer bieden.

Kader * Wet op het primair onderwijs * Wet op de expertisecentra * Wet op het voortgezet onderwijs * Verordening voorzieningen huisvesting onderwijs, gemeente Deventer 2015. * 2021-123 Vaststelling Programma, overzicht onderwijshuisvesting 2022 en IHP 2021-2026 * Diverse stukken tijdens de totstandkoming van het IHP: * 2022-778 Proces doorontwikkeling IHP Onderwijs * 2023-13 Doorontwikkeling IHP: inzicht en visievorming * 2023-479 Doorontwikkeling IHP: gebouwenschouw en frisse scholen

Argumenten ten behoeve van de raad Voor * Frisse, duurzame scholen leiden tot een hoger leerrendement en zijn een fijne plek om te leren, werken en ontmoeten. * Dit IHP draagt bij aan het versnellen van onze onderwijsvastgoedopgave. * Met dit IHP stellen we een plan op voor een langere termijn. In gesprekken

tussen schoolbesturen en gemeente betekent dit rust en een duidelijke lijn. * We sluiten aan bij ambities zoals verwoord in onder andere het speelbeleidsplan, duurzaamheidsbeleid en de portefeuillestrategie Vastgoed. * We lopen vooruit op landelijke wet- en regelgeving. We zijn daarmee goed voorbereid als die regelgeving wordt ingevoerd. * We hebben als gemeente een voorbeeldfunctie. We hebben hoge ambities op bijvoorbeeld het vlak van verduurzaming en circulariteit, maar ook als het gaat om energie neutrale gebouwen. Het onderwijs is bij uitstek een plek en de partij, om de voorbeeldfunctie ook voor toekomstige generaties goed te borgen. Tegen * We vliegen onze wettelijke verplichting voor voldoende en adequate onderwijshuisvesting breder aan dan wettelijk verplicht. * Er is een extra financiële impuls nodig voor onderwijshuisvesting. We verwachten wel dat we door samen te werken, de financiële middelen effectiever kunnen inzetten.

Betrokken partijen en participatie Dit Integraal Huisvestingsplan voor Deventer is gemaakt met Zinder, Varietas, De Passie, mijnplein, SIMON, Vereniging Deventer Leerschool, Stichting Vrije Scholen, RK Scholen Schalkhaar, Stichting Samenwerkingsschool Rivierenwijk, Stichting Orthopedagogisch Instituut Deventer, De Onderwijsspecialisten, Stichting Carmel College, SOTOG en de Stuurgroep VVE en Kinderopvang. SVPO – de tweede school voor voortgezet onderwijs in Deventer – maakt via een zogenoemde door-decentralisatieovereenkomst aanspraak op onderwijshuisvestingsgelden en was niet betrokken bij de ontwikkeling van deze visie. Toen het proces van dit IHP begon, was het participatiebeleid nog niet vastgesteld door de gemeenteraad. Zoals verwoord is het IHP opgesteld met schoolbesturen en een vertegenwoordiging van de kinderopvang. (Toekomstige) Ouders en kinderen van de scholen en bewoners, zijn niet breed betrokken. In de verdere uitwerking, wordt een bredere doelgroep betrokken. Een van de pijlers uit de visie is het wijkgericht/gebiedsgericht kijken naar wat er nodig is op het gebied van onderwijshuisvesting en mogelijk bredere behoeften in wijken en dorpen. Een voorbeeld waar participatie hierover plaats vindt, is bijvoorbeeld bij de ontwikkeling van een Nieuw Zwaluwenburg.

Financiële consequenties Voor de uitvoering van actielijnen 1 wordt in 2024 een aanvullend budget gevraagd van €125.000. Voorstel is om dit incidenteel te dekken uit de algemene middelen. Dit zijn de verwachte kosten voor het onderzoek en advies naar het organiseren en financieren van de vastgoedopgave. Actielijn 2, de Deventer standaardschool, wordt gefinancierd vanuit Ruimte-OK/InvestNL en aan de hand van pilotscholen. Binnen het programma Jeugd en Onderwijs worden de verwachte kosten voor een projectleider Quick Wins verduurzaming (actielijn 3), brandveiligheid (actielijn 4) en de eerste kosten van de planvormingsactielijnen (6: centrum en centrumschil, 7: keizerslanden) gedekt. Tijdens de begrotingsbehandeling van 8 november 2023 is een budget van €200.000 gereserveerd (via Amendement 9.1 Start ontwerp Arkelstein, Internationale Schakelklas (ISK) en De Linde) voor de visie op/snelle start van de huisvesting van het praktijkonderwijs, VSO de Linde en nieuwkomers (actielijn 5).

Voorjaarsnota Bij de VJN 2024 komen we met de financiële vertaling van dit huisvestingsplan. Het gaat daarbij o.a. om financiële middelen om bijvoorbeeld ruimten voor de kinderopvang voor te financieren en de nieuwe prioriteiten die worden benoemd in dit IHP: * Levensduurverlengde renovatie (25 jaar) van de Rythmeen * Nieuwbouw/tijdelijke huisvesting leerlingen Internationale Schakelklas * Nieuwbouw/renovatie Arkelstein * Eerste prioriteiten planvorming Centrumschil * Eerste prioriteiten planvorming Keizerslanden

Betrokkenheid raad Via diverse stukken tijdens de totstandkoming van het IHP (2022-778 Proces doorontwikkeling IHP Onderwijs, 2023-13 Doorontwikkeling IHP: inzicht en visievorming en 2023-479 Doorontwikkeling IHP: gebouwenschouw en frisse scholen), een consulterende sessie en schoolbezoeken bent u de afgelopen maanden betrokken bij de totstandkoming van dit Integraal Huisvestingsplan. Als raad heeft u een besluitvormende rol bij het vaststellen van nieuw beleid en de bijbehorende financiële vertaling. Via de voorjaarsnota 2024 worden nieuwe/aanvullende middelen aangevraagd voor lopende projecten en nieuwe prioriteiten. In dit IHP wordt een planning en prioritering voor de komende 16 jaar opgenomen, waarin alle schoolgebouwen in Deventer worden genoemd. Om de 4 jaar herijken we de stukken: zijn we nog op de goede weg en zijn de dan verwachte prioriteiten en nu gedane aannames nog juist? Hierin wordt de raad betrokken. Ook over de 7 actielijnen voor 2024 en de hieruit volgende stukken wordt de raad geïnformeerd, en waar van toepassing om besluitvorming gevraagd.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

J.P. Wassens

R.C. König