2023-03-29 Presentatie RES en Windenergie

Raadsbijeenkomst RES en windenergie Doel: informatie en vragen

Agenda

Paul Gaugain 1897 Waar komen we vandaan? Wat zijn wij? Waar gaan we heen?

Waar staan we en waar komen we vandaan In 1 dia

• • • • • • • •

2009 1ste duurzaamheidsvisie: Deventer energieneutraal 2030 2015 Plaatsing 2 windmolens 2017 Initiatiefvoorstel Windverkenning 2018 Rapport Windverkenning 2019 Nationaal Klimaatakkoord -> startnotitie RES 2020 Vervolg Windverkenning Deventer -> focus 3 en 13 2021 Geen besluit Windverkenning, wel RES 1.0 -> 212 GWh 2022 Evaluatie participatie en Burgerberaad Klimaat strandt

Lesje natuurkunde J en Wh • • • • • • • • •

Joule (J) is de eenheid van energie 1000 Joule = 1 kiloJoule (kJ) Kilo, Mega (miljoen), Giga (miljard), Tera (biljoen), Peta Watt (W) is de eenheid van energie per tijdseenheid 1 Watt (W) = 1 Joule per seconde (J/s) kWh eenheid van energieverbruik = Watt x tijd 1 kWh is 3600 J kWh voor huishoudens: 1500-4000 kWh/jaar GWh voor gemeente: RES-doel = 212 GWh/jaar

Lesje natuurkunde CO2 • • • • • •

Klimaatakkoord: helft minder CO2-uitstoot in 2030 1 kWh grijze stroom -> 0,36 kg CO2 1 m3 gas -> 1,78 kg CO2 1 m3 gas  10 kWh -> verwarming grijze stroom ipv gas: 1,78->3,6 kg CO2 Onze eigen app: https://www.energietool.deventerapps.nl/ Onze energiemonitor: https://kennisportaal.deventer.nl/actueel/2023/1/31/energ iemonitor-deventer

Totaal plaatje energiegebruik Deventer Elektriciteit

Warmte

Mobiliteit

Totaal

Gebruik 2030

837 GWh

374 GWh

519 GWh

1730 GWh

Óf hectare zon

879

Óf Windmolens

111

RES doel

212 GWh

2015: Twee windmolens Kloosterlanden • • • •

Grote controverse: stemming raad 19/18 Jaarlijks 8,5 GWh = 2500 huishoudens 25% eigendom Deventer Energie Cooperatie Peiling vooraf en een jaar later

2015

2017

2019

• 49% reductie CO2 in 2030 -> EU 2022 55% -> NL 2022 60% • 1,5 miljoen van de 7,7 miljoen woningen aardgasvrij in 2030 → Deventer: bijdrage aan RES + 10.000 woningen aardgasvrij

Klimaatakkoord Electriciteit

Wind op zee -> voor de industrie

49 tWh

Hernieuwbaar op land -> 26 x RES

35 tWh

RES West-Overijssel

1,8 tWh

Deventer

212 GWh

Klimaatakkoord -> plannen •

Regionale Energie Strategie (West-Overijssel): RES 1.0 vastgesteld door raad

• •

Transitievisie warmte: Vastgesteld door raad Wijkuitvoeringsplannen:

-

2 wijken eind 2022

-

Max. 2 wijken per jaar erbij

-

Alle wijken 2030

De drie grote plannen 2023 • • • • • •

Energieplan: evaluatie hoofdstuk 8 -> RM 16 maart Energieplan: herijking voor eind 2023 Warmtetransitievisie: aanpassen Warmtetransitievisie: uitvoeringsstrategie april/mei in raad RES 2.0 + PlanMER: voor Q1 2024 RES 2.0 -> windvraagstuk

Tabel in RES 1.0 in GWh

Deventer West-Ov.

Zon op dak 49 567

Zon op land 100 608

Wind

Totaal

63 651

212 1826

Deventer verdeling: 31 GWh gerealiseerd. 38 GWh in de pijplijn (voorbereiding, SDE+) 143 GWh resterende RES-opgave

Wind • • • • • • •

Mei 2017: initiatiefvoorstel verkennend onderzoek November 2020: vervolg->Windverkenning Deventer Veel participatie: ->volgende presentatie Collegevoorstel: 2 focusgebieden 3 en 13 Veel bezwaren, onder meer Deventer Wint Juni 2021: raad neemt geen besluit Juli 2021: raad stemt wel in met RES (zonder locaties)

Fundament Omgevingsvisie Overijssel

Actueel 1 Brief Deventer Wint Alternatief Energieplan Deventer Wint juni 2021 Geen reactie vanwege samenhang met burgerberaad en herijking energieplan Brief Deventer Wint op 12 maart jl Reactie van college is naar raad gestuurd Grote lijnen: inzet op zon om RES-doel te halen

Actueel 2 Netcongestie

Voor A1 bedrijvenpark geld code 'rood'. Nieuwe aansluitingen of uitbreidingen voor teruglevering worden niet meer gehonoreerd. Voor afname geld voor het grootste deel nog geen beperking.

Actueel 2 Netcongestie •

•

• • •

Enexis eind 2022 melding structurele congestie (voor terugleveren) nieuwe grootzakelijke aansluitingen; Zon op dak, zon boven parkeerplaatsen en grondgebonden systemen: ‘netneutraal’ aansluiten -> opslag (batterijen, waterstof), lokaal gebruik Verwachte oplossing 2028-2030 Smart Energy Hubs: decentraal netwerk RES-doel blijft haalbaar

Windverkenning 2020 - 2021 • Actualisatie windverkenning uit 2018: vastgesteld op 9 november 2020

• Collegevoorstel op 24 november 2020, voorgenomen besluit om 2 focusgebieden aan te wijzen (3 en 13) • Start raadplegingstraject op dit voorgenomen besluit om input op te halen voor definitieve besluitvorming in college en raad • Verbinding met het RES-proces: opbrengst van de raadpleging moest leiden tot vastleggen van gebieden voor wind in de RES 1.0 door de gemeenteraad voor 1 juli 2021

Acties gemeente na voorgenomen besluit (1) -Brief naar direct omwonenden en (particuliere) grondeigenaren (+/- 7000 brieven, ook omwonenden op Lochems grondgebied -Gesprek particuliere grondeigenaren op 12 december 2020 (MS Teams) -Eerste digitale bijeenkomst (via Youtube) op 12 december 2020 (225 unieke kijkers) -Reacties n.a.v. het voorgenomen besluit en de bijeenkomst op 12 december (zo’n 700 schriftelijke reacties in de vorm van een zienswijze) -Tweede digitale bijeenkomst op 2 februari 2021 (via MS Teams). Meer dan 200 deelnemers aanwezig met mogelijkheid om direct vragen te stellen -Niet alle vragen konden worden beantwoord: vervolggesprekken gepland met wethouder en programmamanager in kleiner verband (10 tot 15 deelnemers, via MS Teams)

Acties gemeente na voorgenomen besluit (2) • Mogelijkheid geboden om via een reactieformulier op de website aanvullende vragen te stellen • N.a.v. de vele vragen en opmerkingen is er een addendum op de windverkenning geschreven met aanvullende informatie over de volgende onderwerpen: ▪ Gezondheid ▪ Indicatieve aanvullende berekeningen geluid en slagschaduw ▪ Focusgebied 13 i.r.t. landschap ▪ Visualisaties op de wondmolens vanuit de brede omgeving

Acties gemeente na voorgenomen besluit (3) -Gesprekken met belangengroepen in en rond Deventer -Wethouder en programmamanager zijn in gesprek gegaan met de volgende groepen/ personen: ▪ Groep bewoners uit Colmschate namens DeventerWint in oprichting ▪ Vervolggesprekken DeventerWint na oprichting ▪ ProRail ▪ Rentmeester van landgoed de Bannink

▪ Kynologenclub ▪ Plaatselijk Belang Colmschate ▪ Dorpsraad Epse-Joppe ▪ Dorpsraad Oxe ▪ Belangenvereniging Bathmen (BvB) ▪ Plaatselijk Belang Harfsen-Kring van

Acties gemeente na voorgenomen besluit (4) - Gesprekken met maatschappelijke partners en grondeigenaren Stichting IJssellandschap • Waterschap Rijn en IJssel • Waterschap Drentse en Overijsselse Delta - Gesprekken met partners en potentiële ontwikkelaars

• Deventer Energie Coöperatie • Noaber Energie • Lochem Energie • Pro Wind • Pure Energie - Gesprek met een afvaardiging van het DEP (Deventer Economisch Perspectief)

Acties gemeente na voorgenomen besluit (5) Uitzending Pointer met wethouder mei 2021 • Fietstocht met wethouder en programmamanager en DeventerWint op 17 april 2021 • Expertmeeting op 7 juni: georganiseerd door DeventerWint, ambtelijk en een vertegenwoordiging uit de gemeenteraad

Na de publicatie van het voorgenomen besluit hebben de omwonenden in Colmschate Zuid zich verenigd in belangengroep ‘DeventerWint’. Dit is een groep bewoners die optreden a als belangenbehartiger voor inwoners van het Swormink en Essenerveld. DeventerWint is vanaf het moment van officiële oprichting ook een gesprekspartner van de gemeente. Op een aantal thema’s wordt ook constructief samengewerkt. Voorbeelden daarvan zijn de organisatie van de expertmeeting en de gesprekken met de werkgroep ‘alternatieven’. Ook hebben zij een alternatief plan opgesteld.

Samenvatting en afronding proces ▪ Veel weerstand in Colmschate Zuid, Oxe, Bathmen en Epse

▪ Inspraak in de gemeenteraad medio 2021: meer dan 100 insprekers verdeeld over 4 avonden ▪ Demonstratie van +/- 500 bezorgde inwoners uit voornamelijk Colmschate Zuid voor het stadhuis, medio 2021 ▪ Nevele arrest juni 2021: verplichting tot een plan-MER vooraf ▪ College besluit het voorgenomen besluit niet om te zetten in een definitief besluit en trekt het voorgenomen besluit in ▪ Gemeenteraad stelt in juli 2021 de RES 1.0 vast, met daarin de indicatieve verdeling tussen zon en wind (40/60)

Evaluatie Bureau Buhrs Overzicht van bevindingen:

• Negatief gevoel blijft hangen over het participatieproces: extra zorgvuldigheid bij een eventueel vervolg • Kaders moeten helder zijn voordat je weer opnieuw gaat participeren • Parallelle processen niet loskoppelen

• RES = abstract, wind = concreet: veel moeten schakelen tussen niveaus • Alleen focus op grootschalige opwek (i.h.k.v. de RES) • Informatie achterstand bij verschillende deelnemers omdat er 2 processen parallel liepen waar verschillende mensen aan deelnamen

• Digitale bijeenkomsten niet optimaal • Lange periode tussen bijeenkomsten en behandeling in de raad

Proces en planning RES 2.0

Besluiten in de RES 1.0 • Opwek van 1,8 TWh zon en wind in West-Overijssel • 212 GWh opwek in Deventer • Geen Deventer zoekgebieden vastgesteld Naast opwek ook de balans op netwerk van belang; verhouding zon/wind van 40/60

Hoe gaat het met wind bij de buren?

De RES 2.0 ‘Van het papier af’ op weg naar realisatie. Samenhang met andere opgaven steeds belangrijker. Om de RES doelen in 2030 te halen moeten voor 2025 de vergunningen voor grootschalige opwek zijn verleend.

RES 2.0 - Voortgangsrapportage - Herijking 2.0 → nieuwe inzichten, kaders, ruimteclaims andere opgaven. PlanMER levert input voor de Herijking. De RES 2.0 is een bestuurlijk bindend document, ‘programma’ onder Omgevingswet. Besluitvorming ligt primair bij het College, in afstemming met de Raad.

Notitie Reikwijdte en Detailniveau Doel NRD: Inzicht geven in de stappen die in het PlanMER worden doorlopen en aan welke beoordelingscriteria wordt getoetst. Zienswijze van Deventer op de NRD: beoordeel het onderwerp ‘Geluidsbelasting windmolens’ niet alleen kwalitatief, maar ook zo veel mogelijk kwantitatief, in samenhang met het onderzoek ‘Afstandsnormen windturbines’ vanuit EZK.

In juli 2023 1e concept van de planMER en Herijking. Het concept planMER gaat voor advies langs de Commissie m.e.r.

Provinciale omgevingsvisie De Provincie heeft rol om de kwaliteit van de leefomgeving te bewaken en belangen af te wegen tussen de vele ruimtelijke opgaven. De POVI geeft aan; -waar opgaven in combinatie moeten worden opgepakt, -waar nieuwe ontwikkelingen niet wenselijk zijn, RES zoekgebieden zijn belangrijk ruimtelijk aandachtspunt

Fundament voor de Provinciale Omgevingsvisie - 2022

Gemeentelijke omgevingsvisie In de omgevingsvisie wordt opgenomen; -de te realiseren hoeveelheid duurzame energie, -de verdeling daarvan over energie uit zon, wind en andere bronnen, -de toekomstige warmtevraag. Maar ook; -de ruimtevraag -criteria voor selectie van gebieden voor zon en wind -voorkeursvolgorde zon.

Hoe kunnen we omgaan met wind De scenario’s

Wat zegt de provincie ? ‘Twee jaar geleden is afgesproken dat de Overijsselse gemeenten tot 1 juli 2023 zelf het 'windbeleid' mogen vaststellen, dus gebieden voor windmolens mogen aanwijzen. Maar echt storm loopt dat niet. "Wij maken ons zorgen dat het aanwijzen van zoekgebieden voor wind stagneert", zegt Andries Heidema, Commissaris van de Koning in Overijssel.’ RTV Oost 13 maart 2023

kaders/proces

Sterk sturen

Sturen

op locatie

Sturen op

Niet sturen

Niet sturen

Sterk sturen

Acht scenario’s in willekeurige volgorde 1. Locaties aanwijzen, uitgaande van twee focusgebieden 2. Locaties aanwijzen, uitgaande van de zes zoekgebieden 3. Locaties aanwijzen, uitgaande van de 15 potentiële gebieden 4. Geen locaties vastleggen, verantwoordelijkheid bij provincie/RES 5. Geen locaties vastleggen, kaders opstellen voor inhoud en proces 6. Geen locaties vastleggen, actief uitnodigen binnen kaders 7. Locaties aanwijzen en zelf regie houden op de plaatsing 8. Geen nieuwe windmolens binnen gemeentegrenzen

Sterk sturen Scenario 5 Scenario 6

kaders/proces

Scenario 7

Sturen

op locatie

Scenario 3

Sterk sturen

Sturen op

Niet sturen

Scenario 1 Scenario 2

Scenario 4

Scenario 8 Niet sturen

Beoordeling scenario’s • Nu vooral gericht op verzamelen van alle mogelijke argumenten

Vraag: mist u argumenten die van belang zijn voor de besluitvorming?

Argumenten 1 Milieu en Gezondheid Argumenten

Toelichting

Geluid

https://www.rivm.nl/sites/default/files/202108/Factsheet-windturbines.pdf

Slagschaduw

https://www.rvo.nl/onderwerpen/windenergi e-op-land/slagschaduw

Trillingen

= laagfrequent, onhoorbaar geluid

Duurzaamheid

Welk deel van de keten van grondstof tot verval wordt meegenomen?

Natuurbescherming

Vogels

Argumenten 2 Ruimtelijk Argumenten

Toelichting

Gemeentelijke regie op locatiekeuze Afstand tot woningen

Relatie met milieunormen

Esthetisch, landschap, uitzicht

Hoe te beoordelen? Hoe te wegen?

Mogelijkheden voor gebiedsproces

Wijs een groot gebied aan en start met alle belanghebbenden een gebiedsproces

Argumenten 3 Sociaal Argumenten

Toelichting

Weerstand van omwonenden

Wat is de norm

Draagvlak 1

Taak gemeente of taak initiatiefnemer?

Draagvlak 2

Wat is de norm? Hoe zwaar weegt draagvlak in de besluitvorming? -> relatie met mandaat van de raad

Lokaal eigendom

Hanteren we een norm?

Verdeling lusten en lasten

Wie is verantwoordelijk? De gemeente of de markt? Kan de gemeente ook eigenaar en exploitant worden?

Argumenten 4 Energie-infrastructuur en energievoorziening Argumenten

Toelichting

Belasting van het net 1

Wind geeft minder belasting van het net dan zonneparken -> 60/40verdeling

Belasting van het net 2

Mogelijkheden voor gebruik van de stroom ‘voor de meter’

Afstand tot stroomgebruikers m.n. bedrijven Afstand tot netaansluiting Rol van wind in huidige en toekomstige energievoorziening

Is wind op land noodzakelijk, nu en in de toekomst?

Argumenten 5 Besluitvorming Argumenten

Toelichting

Mandaat van de raad

Kaders vooraf of besluit aan het eind

Relatie provinciaal beleid

Is dit leidend voor de gemeente?

Relatie provinciale bevoegdheid

Voor opgewekt vermogen van 5 tot 100 MW is provincie bevoegd gezag. Moderne molen levert 3 MW

College komt met voorstel

Hoe nu verder?