2022-834 Raadsvoorstel Laanboomverjonging

RAADSVOORSTEL Onderwerp Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : : :

Aanpassing percentage laanboomverjonging Wethouder Elferink, 2022-834 22-11-2022 DEV-PRO

Inleiding In het mooie buitengebied van de gemeente Deventer tref je prachtige lanen met bomen aan, kenmerkend voor onze streek. De laanbomenstructuur geeft karakter en bomen dragen bij aan een gezond leefklimaat. Daar moeten we nu, maar ook naar de toekomst toe zuinig op zijn. Gezonde bomen laten we staan, maar in bepaalde situaties moeten we maatregelen nemen. Bijvoorbeeld als de kwaliteit van bomen achteruit gaat of als er veiligheidsrisico’s ontstaan. Het bomenbeleidsplan is gericht op het in standhouden van een kwalitatief goed bomenbestand. Onderdeel van dit bomenbestand zijn de lanen met bomen. Om deze lanen ook voor de toekomst te behouden moet zorgvuldig met het bomenbestand worden omgegaan en tijdig (indien beslist noodzakelijk) worden gekozen voor verjonging. Zo wordt voorkomen dat een groot deel van de lanen op den duur verloren gaat. Het bomenbeleidsplan zet in op het behoud van bomen en waar nodig op vervanging. De kwaliteit van de bomen is daarbij van groot belang. Wanneer er problemen zijn met de kwaliteit van de bomen of als de bomen veiligheidsrisico’s veroorzaken voor de omgeving, dan wordt hierop actie ondernomen. Het beleidsplan beschrijft de uitgangspunten, beheermaatregelen, ambities en doelstellingen. Een methode om deze kwaliteit op orde te brengen en te houden is laanboomverjonging.

Bij deze methode wordt ervoor gekozen om een gehele laan of segment uit deze laan te vervangen door jonge gezonde bomen met betere groeien ontwikkelkansen dan de oude exemplaren. Hierdoor kan binnen afzienbare tijd weer een mooie en gezonde laan ontstaan. Het toepassen van laanboomverjonging zorgt voor een kwalitatieve verbetering van het bomenbestand, conform het bomenbeleid. Totstandkoming huidige bomenbeleidsplan: Het huidige bomenbeleidsplan is in 2021 voorgelegd aan de raad. Dit bomenbeleidsplan is tot stand gekomen in samenspraak met de Deventer Bomenstichting. In dit bomenbeleidsplan werd uitgegaan van het toepassen van laanboomverjonging op het moment dat minimaal 50% van de bomen in een bepaald segment slecht is, wat inhoudt dat minimaal 50% van de bomen een toekomstverwachting heeft van 5 jaar of minder. Het bomenbeleidsplan werd vastgesteld, aangevuld met een amendement. Op basis van dit amendement is het percentage verhoogd naar minimaal 70% met tevens als toevoeging dat als het aandeel lager is dan 70%, de bomen met een lagere toekomstverwachting 1 op 1 worden vervangen. De consequentie van dit amendement is dat laanboomverjonging in de toekomst praktisch niet meer kan worden toegepast.

Enerzijds doordat het percentage hoger is geworden, anderzijds omdat door het toepassen van 1 op 1 vervanging van bomen die slecht zijn, het percentage van 70% zelden nog zal worden behaald. Huidige voorstel: Het huidige voorstel is om laanboomverjonging weer in te gaan zetten als minimaal 50% van de bomen in een laan of segment van een laan in slechte staat is of al verwijderd is. Dit percentage is conform het initiële bomenbeleidsplan zoals in 2021 is voorgelegd aan de raad en kan op instemming rekenen van de Deventer Bomenstichting. Daarnaast is het voorstel om het 1 op 1

vervangen van bomen die slecht zijn niet meer te verplichten. Met slechte staat wordt bedoeld: bomen die dood zijn of een toekomstverwachting hebben van 5 jaar of minder. Laanboomverjonging wordt geprogrammeerd op basis van meerdere inspecties, de zogenaamde boomveiligheidscontrole (BVC). Dit doen we om te voorkomen dat één negatieve beoordeling van een boom tot laanboomverjonging leidt. Daarnaast wordt voor de start van een laanboomverjongingsproject nogmaals een actualisatie van de inspectie uitgevoerd, om zo een zorgvuldig proces te borgen. Per project wordt zorgvuldig gekeken of laanboomverjonging daadwerkelijk nodig is en of er alternatieven zijn. M.a.w. als minimaal 50% van bomen in een laan of segment slecht is of al verwijderd is, kan een gehele of gedeeltelijke laan worden vervangen door jonge gezonde bomen met betere groei- en ontwikkelkansen dan de oude bomen. Hierdoor kan binnen afzienbare tijd weer een mooie en gezonde laan ontstaan. Laanboomverjonging zorgt voor een kwalitatieve verbetering van het bomenbestand, conform het geldende bomenbeleid. In het bestuursakkoord is aangegeven dat het college laanboomverjonging weer terug wil brengen naar de oude situatie.

Raadsvoorstel 1. Laanboomverjonging toe te staan als minimaal 50% van de bomen in een laan of segment een levensverwachting heeft van 5 jaar of minder 2. De verplichting om bomen bij een lager percentage 1 op1 te vervangen laten vervallen

Kern raadsvoorstel Laanboomverjonging kan worden ingezet als minimaal 50% van de bomen in slechte staat is. Als dat het geval is kan een gehele of gedeeltelijke laan worden vervangen door jonge gezonde bomen met betere groei- en ontwikkelkansen dan de oude bomen. Daarnaast vervalt de verplichting om bomen bij een lager percentage 1-op-1 te vervangen.

Beoogd resultaat Laanboomverjonging beoogt de volgende resultaten: Door het toepassen van laanboomverjonging is het mogelijk een kwalitatief goed bomenbestand te behouden, ook met het oog op de toekomst. In het verleden zijn bomen langs wegen veelal aangeplant om houtopbrengst te genereren. De ontstane lanen werden toentertijd in één keer aangeplant, gekapt en vervolgens weer opnieuw aangeplant. Om een zo groot mogelijke financiële opbrengst te krijgen werden bomen dicht op elkaar gezet zodat er mooi recht hout ontstond. Hierdoor is een situatie ontstaan waarin het moeilijk is om bomen in een dergelijk segment 1 op 1 te vervangen, aangezien nieuw aan te planten bomen geen goede groeikansen hebben vanwege de grote bomen die blijven staan. Deze bomen ontnemen de nieuwe aanplant o.a. licht en water. Door het 1 op 1 vervangen van slechte bomen worden lanen op den duur een soort van ‘gatenkaas’. Een andere reden is dat het toepassen van laanboomverjonging noodzakelijk is om integraal projecten uit te kunnen voeren. Het gebeurt vaak dat de belangen van de gemeentelijke laanbomenstructuur conflicteert met de ruimtelijke situatie. Hierbij moet worden gedacht aan bijvoorbeeld lanen waarbij wortelopdruk zorgt voor losliggend asfalt of stoeptegels, kabels en leidingen waaraan schade ontstaat, of onveilige fietspaden.

Laanboomverjongingsprojecten kunnen tijdens MJOP-projecten zorgen voor een integrale afweging binnen

projecten. Hierbij kan enerzijds een afweging gemaakt worden tussen de diverse belangen en anderzijds kan worden gezorgd voor de juiste omstandigheden waarin bomen goed kunnen renderen. Denk hierbij aan groeiplaatsverbetering of het planten van bomen op de best mogelijke locatie.

Kader * Bomenbeleidsplan 2021-2030 * Presentatie Raadstafel 19 januari 2022 (zie bijlage) * Bestuursakkoord 2022-2026

Argumenten ten behoeve van de raad Argumenten voor het aanpassen van het percentage naar minimaal 50%: Momenteel worden individuele bomen gekapt in een laan waar geen herplant mogelijk is. Dit komt doordat er geen mogelijkheid voor nieuw aan te planten bomen is om zich te ontwikkelen tot een volwaardige boom. Bomen die namelijk nog wel vitaal zijn zorgen voor ongelijke groeikansen. Door bij een lager percentage laanboomverjonging toe te passen wordt voorkomen dat er een ‘gatenkaas’ ontstaat. Daarnaast wordt het dus eenvoudiger om de huidige laanbomenstructuur in stand te houden en ontstaat er binnen afzienbare tijd weer een mooie en gezonde laan. Door individuele bomen uit rijen te verwijderen verandert de situatie rondom overgebleven bomen. Denk hierbij aan meer lichtval op de stam, wat bij beuken bijvoorbeeld resulteert in zonnebrandgevaar en het afsterven van de boom. Tevens verandert de windbelasting waardoor het risico op windworp ontstaat (bomen die met wortel en al door de wind omver gaan bij een flinke storm). Laanboomverjonging toepassen bij een lager percentage beperkt deze risico’s. Er kan vaker meegelift worden op integrale projecten waarbij bijvoorbeeld ook wegen worden aangepakt.

De consequentie van laanboomverjonging bij het huidige percentage is dat er meer solistisch gewerkt moet worden vanuit de diverse disciplines, met onder meer als nadeel dat de kwaliteit van de bomen verslechtert als gevolg van civieltechnische werkzaamheden onder te handhaven bomen (bijvoorbeeld omdat riolering moet worden aangepakt binnen het wortelgestel van een boom). Ten slotte ontstaan er kansen om mee te liften op integrale projecten om in bepaalde situaties een integrale afweging te maken op het gebied van bijvoorbeeld riolering, huizen, kabels en leidingen die soms schade ondervinden door bomen, onveilige situaties op fietspaden en wegen, etc. Argumenten tegen het aanpassen van het percentage naar minimaal 50%: Het belangrijkste argument tegen het aanpassen van het percentage is dat er in bepaalde situaties gezonde bomen moeten worden gekapt. Dit argument moet echter worden gezien binnen het kader van de voordelen die hiervoor zijn omschreven.

Betrokken partijen en participatie Bomenstichting: het huidige bomenbeleidsplan is tot stand gekomen in samenspraak met de Deventer bomenstichting. Het voorgestelde percentage kan op instemming rekenen van de Deventer bomenstichting.

Financiële consequenties De financiële consequenties zijn niet in concrete bedragen te vatten, maar hebben betrekken op twee aspecten: 1. Laanboomverjonging is een efficiëntere werkwijze dan het 1 op 1 vervangen van bomen. Het vervangen van een slechte laan in één project is namelijk goedkoper dan iedere keer 1 boom kappen en vervangen. Tevens lopen de onderhoudskosten van bomen die nog blijven staan op. Tenslotte is de overlevingskans van nieuw geplante bomen beperkt, gezien de ongelijke groeikansen. Hierdoor gaan er vaker nieuw aangeplante bomen dood, wat leidt tot extra kosten. 2. Door bij een lager percentage over te gaan tot laanboomverjonging is het vaker mogelijk om een weg integraal aan te pakken. Hierdoor wordt voorkomen dat onderhoudskosten enorm toe nemen door bijvoorbeeld schade aan riolering, straten, wegen, fietspaden, etc. Tevens kan vaker efficiënt gewerkt worden bij het aanpakken van een buurt, waarbij in één keer alle functies van de openbare ruimte worden aangepakt.

Betrokkenheid raad Het huidige Bomenbeleidsplan 2021-2030 is door uw raad aangenomen op 7 juli 2021 aangevuld met het amendement: ‘Laanboomvernieuwingsbeleid: terughoudendheid kap volwassen bomen’.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

M.A. Kossen

R.C. König