2022-733 Raadsvoorstel-Regulering deelvoertuigen in de APV

RAADSVOORSTEL Onderwerp

:

Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : :

APV-wijziging ten behoeve van regulering van deelvoertuigen (m.u.v. deelauto's) Wethouder Elferink, 2022-733 13-09-2022 DEV-BLD

Inleiding Deventer ontwikkelt en groeit. Er liggen grote ambities om in de stad en haar ommeland extra woningen te realiseren. Een groei van woningen betekent veelal een evenredige toename aan vervoersbewegingen. Er is een mobiliteitstransitie nodig om de al maar toenemende druk op de leefomgeving niet verder te laten oplopen. Alternatieve mobiliteitsconcepten bieden kansen om de woningbouwopgave hand in hand te laten gaan met de bereikbaarheidsbehoefte en de mobiliteitstransitie. Binnen dit kader past - net als in veel andere Nederlandse steden - de opkomst van elektrisch aangedreven deelvervoer in Deventer. Op basis van bovenstaande wil de gemeente Deventer de positieve bijdrage van deelvervoer aan de dagelijkse verplaatsingen van inwoners uit Deventer (in het Engels ook wel het daily urban system genoemd) faciliteren, zonder dat dit ten koste gaat van de algehele kwaliteit van en de (verkeers-)veiligheid in de leefomgeving. Op grond van een nieuw toe te voegen artikel 5:12a aan de APV verbiedt de gemeente Deventer het zonder vergunning bedrijfsmatig aanbieden van deelvoertuigen (m.u.v. deelauto's) in de openbare ruimte.

Na vaststelling van de nadere regels krijgt het college van B&W de bevoegdheid om vergunningen uit te geven voor het aanbieden van deelvoertuigen en daarmee de wildgroei aan aanbieders van deelvoertuigen te kunnen controleren en zo de leefomgeving beheersbaar en leefbaar te houden. De vergunningplicht gaat naast deelscooters gelden voor deelfietsen en deelbakfietsen, die permanent worden aangeboden in de openbare ruimte. De vergunningplicht geldt dus niet voor deelfietsen die vanuit een pand worden uitgegeven, zoals de ov-fiets van de NS.

Raadsvoorstel 1 2

Het wijzigingsvoorstel voor de APV inzake het reguleren van deelvoertuigen in de openbare ruimte vast te stellen. De kosten van de vergunning voor het exploiteren van deelvoertuigen in de openbare ruimte op te laten nemen in de legesverordening 2023.

Kern raadsvoorstel Eind 2021 besloot het college van B&W tot het instellen van een vergunningstelsel voor het aanbieden van deelvoertuigen in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV). Zie hiervoor collegebesluit 02-2021-002636. Uw raad is hier middels raadsmededeling 2021-002636 over dit voornemen geïnformeerd. Deelauto’s vallen hier niet onder, want regulering van deelauto’s loopt via de parkeerverordening. Bij de gemeentelijke regelgeving maakt men grofweg een de scheiding tussen deelauto's en andere (licht elektrische) deelvoertuigen. Regulering van deelauto's loopt meestal via de parkeerverordening, terwijl dit voor de lichte deelvoertuigen in veel gemeenten via de APV loopt. Besluitvorming over de APV is een bevoegdheid van de gemeenteraad. Hoe tegenstrijdig dit ook klinkt, dient een gemeente eerst verbod in de APV op te nemen voordat zij via nadere regels het aanbieden van deelvoertuigen via vergunningen kan toestaan. Uw raad wordt gevraagd om het verbod voor deelvoertuigen (m.u.v. deelauto’s) vast te stellen en het college te mandateren om nadere regels te formuleren ten behoeve van het vergunningstelsel voor deelvoertuigen.

Beoogd resultaat Het faciliteren en stimuleren van deelvervoer ter verbetering van de bereikbaarheid van Deventer en de dorpen, het lokaal bijdragen aan een betere luchtkwaliteit, het toewerken naar deelvervoer als volwaardig alternatief voor privébezit van auto’s en het minimaliseren van de negatieve impact van deelvoertuigen op de leefomgeving.

Kader * Omgevingsvisie Deventer 2019 * Algemene Plaatselijke Verordening van de gemeente Deventer 2021 * Legesverordening 2023 i.o. * Uitvoeringsprogramma Duurzame Mobiliteit 2019 * Schone Luchtakkoord * Visie Leefomgeving 2014

Argumenten ten behoeve van de raad Voor 1.1 Een vergunningsplicht voor het aanbieden van deelvoertuigen geeft de gemeente een instrument om wildgroei van initiatieven tegen te gaan en daarmee de openbare ruimte schoon, heel en veilig te houden. Het delen van voertuigen groeit in populariteit. In steeds meer Nederlandse steden maken deelauto's, deelfietsen, deelscooters en deelbakfietsen onderdeel uit van het straatbeeld. Als deze op de weg worden toegelaten, komen daar later ook nog deelsteps bij. De aanwezigheid van deze voertuigen heeft impact op de leefomgeving. Zonder publiekrechtelijk kader heeft de gemeente geen grond om initiatiefnemers te weigeren. Bij de gemeentelijke regelgeving maakt men grofweg een de scheiding tussen deelauto's en andere (licht elektrische) deelvoertuigen. Regulering van deelauto's loopt via de parkeerverordening, terwijl dit voor de lichte deelvoertuigen via de APV loopt. Hoe tegenstrijdig dit ook klinkt, dient een gemeente eerst een verbod in de APV op te nemen voordat zij via nadere regels het aanbieden van deelvoertuigen onder voorwaarden kan toestaan. De gemeente Deventer staat een maximumaantal voertuigen toe, waarmee wildgroei tegengegaan wordt. Hieronder staan het voorgestelde vergunning- en voertuigplafond weergegeven: Categorie

Aantal Minimumaantal Maximumaantal Totaal aantal vergunninghouders deelvoertuigen per voertuigen per voertuigen (vergunningplafond) vergunninghouder vergunninghouder (voertuigenplafond)

(Elektrische) deelfiets

2

50

100

200

Elektrische deel(snor)scooter

2

50

100

200

(Elektrische) deelbakfiets

1

25

50

50

We geven voorkeur aan actieve mobiliteit. Daarom stellen we voor om in absolute aantallen meer (elektrische) deelfietsen en deelbakfietsen te vergunnen, dan elektrische deel(snor)scooters. Mogelijk dat het invoeren van de helmplicht voor snorscooters op 1 januari 2023 het gebruik van de (elektrische) deelfiets een verdere impuls geeft. De aantallen zijn tot stand gekomen door een analyse van voertuigplafonds in andere gemeenten, gesprekken met gemeenten in de regio en provincie, evaluaties met Go Sharing en antwoorden op een vragenlijst onder aanbieders. 1.2 Het instellen van een vergunningstelsel creëert een eerlijker en overzichtelijker speelveld voor aanbieders. Doordat een maximumaantal vergunningen en voertuigen instelt, werkt de gemeente met zogenaamde schaarse vergunningen. Voor dit type vergunningen gelden expliciete regels, wat betekent dat de vergunningverlening uitsluitend kan plaatsvinden nadat aan potentiële gegadigden door het college in gelegenheid zijn gesteld om mee te dingen. 1.3 Een vergunning stelt de gemeente in staat om te sturen op kwaliteit van leefomgeving. Geïnteresseerde aanbieders moeten bij hun vergunningaanvraag aangeven hoe zij de impact op de leefomgeving beperken en bijdragen aan de beleidsdoelstellingen van de gemeente.

Hiertoe dienen ze een implementatieplan, een (her)verdelings- en benuttingsplanplan, een onderhouds-, veiligheidsplan en klachtenplan, en een data- en persoonsgegevensplan te overleggen bij hun aanvraag. Voor handhaving geldt dat de verantwoordelijkheid hiervoor primair bij de aanbieders ligt. Meldingen zet de gemeente door naar de aanbieders, waarbij een doorlooptijd voor de afhandeling als vergunningsvoorschrift wordt opgenomen. Houden aanbieders zich niet aan die doorlooptijd, dan kan het college in het uiterste geval besluiten de vergunning intrekken. 1.4 Een vergunning geeft ruimte om samen met aanbieders toe te werken naar een passend aanbod van deelvervoer binnen het mobiliteitssysteem van Deventer. Deelvoertuigen bieden kansen om binnen de ketenreis een alternatief te bieden voor reizigers, dat gemakkelijk gereserveerd, gebruikt en betaald kan worden. Naast fysieke zichtbaarheid is digitale zichtbaarheid van de voertuigen van belang om gebruik te bevorderen. Voorwaarde daarbij is dat data vanuit de aanbieders gedeeld wordt op platforms waar reizigers de voertuigen kunnen reserveren. Door eisen te stellen aan de besturingssystemen achter de apps van de aanbieders (de applicatie interface), we toe naar een integraal en multimodaal mobiliteitsaanbod in de gemeente Deventer, passend binnen de gedachte van Mobility-as-a-Service (MaaS).

Tegen 1.1 Een vergunningstelsel in de APV beperkt marktwerking en daarmee prijsconcurrentie tussen aanbieders. Een alternatief is om nu geen publiekrechtelijk kader in te stellen voor de uitgifte van vergunningen voor deelvoertuigen. Zonder publiekrechtelijk kader heeft de gemeente geen grond om initiatiefnemers te weigeren. Dit betekent dat er met elke aanbieder afzonderlijk afspraken maakt over de exploitatie van deelvoertuigen in de gemeente. Uiteindelijk bevordert dit de diversiteit aan aanbod in de gemeente en geeft het inwoners meer ruimte bij de voertuigkeuze. Het aanbod neemt hierdoor toe, waardoor uiteindelijk de consument/reiziger profiteert van prijsconcurrentie. Het instellen van een vergunningplafond beperkt deze marktwerking.

Betrokken partijen en participatie Bij de voorbereiding van het vergunningstelsel in de APV is gesproken met de binnenstadsmanager, vertegenwoordiger van de ondernemers en vastgoedeigenaren in de binnenstad, en de parkmanager, vertegenwoordiger van ondernemers op de bedrijventerreinen van Deventer. Daarnaast is een vragenlijst opgesteld over hoe aanbieders van deelmobiliteit naar het bedienen van een stad als Deventer kijken. Deze vragenlijst is verzonden naar aanbieders die gelieerd zijn aan het Dashboard Deelmobiliteit van het CROW. Daaropvolgend is een verdiepend gesprek gehouden met de aanbieders van wie een reactie is ontvangen. De input uit dat gesprek is verwerkt in de nadere regels, waaronder in de opbouw van het vergunning- en voertuigplafond.

Financiële consequenties Voor een vergunning tot het aanbieden van deelvoertuigen in de openbare ruimte brengt de gemeente leges in rekening. De hoogte van de leges wordt bepaald aan de hand van de ambtelijke inzet en beoordeling. De tarieven voor de leges worden opgenomen in de legesverordening 2023, waarvoor de besluitvorming parallel loopt aan de begrotingsproces 2023. Voorgesteld wordt om de baten terug te laten vloeien naar programma Leefomgeving daar er lasten tegenover staan.

Betrokkenheid raad Als vergunningseis dienen vergunninghouders ieder kwartaal informatie te delen met de gemeente over het gebruik van deelvoertuigen en voortgang van de exploitatie van de deelsystemen. Deze informatie is ten behoeve van monitoring en kan op verzoek van de gemeenteraad worden gedeeld. Na vaststelling van dit raadsvoorstel wordt de gemeenteraad periodiek geïnformeerd over de voortgang.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

M.A. Kossen

R.C. König