2022-231 Integrale laadvisie Deventer eind concept april 2022
Tekst van het document
Daarvoor zetten we in op een dekkend netwerk van publieke laadpunten verspreid over de gemeente, zodat binnen redelijke afstand een laadpunt beschikbaar is. De laadbehoefte van bezoekers aan het centrumgebied wordt zoveel mogelijk ingevuld door private en semipublieke laadpunten in parkeergarages. Snellaadpunten vormen een belangrijk vangnet voor bezoekers die lange ritten maken. De gemeente vervult hierin een facilterende rol en ziet het realiseren van snellaadpunten vooral als een verantwoordelijkheid van marktpartijen. • Bezoekers werk. Invulling van de werkgerelateerde laadbehoefte vindt plaats met private en semipublieke laadpunten bij onder andere kantorencomplexen en andersoortige bedrijven. Voor deze groep is dit in de meeste gevallen ook de meest kosteneffectieve optie, omdat zij elektriciteit relatief goedkoop kan inkopen. Daarnaast zijn snellaadpunten van belang als vangnet voor bezoekers die lange afstanden moeten rijden en tussen bezoek aan klanten kort de tijd hebben om te laden. • Deelmobiliteit. Het stimuleren van deelmobiliteit is een belangrijk speerpunt in ons mobiliteitbeleid. Ook hiervoor geldt dat laden zoveel mogelijk gebeurt op private en semipublieke locaties. Toch verwachten, dat in veel gevallen publieke laadpunten nodig zijn.
Daarom zetten we ook in op een dekkend netwerk publieke laadpunten en faciliteren we gereserveerde laadlocaties voor elektrische deelauto’s (via de concessie). • Busvervoer. Een groot deel van de bussen in Devener rijdt sinds december 2020 geheel elektrisch. Laden gebeurt zowel op het busstation via een pantograaf (opportunity charging) als op de remise (Kloosterlanden, overnight charging). De komende jaren zal elektrificatie van het bussenpark verder uitbreiden. • Elektrische fiets/scooter. Elektrische fietsen en (deel)scooters kunnen worden geladen met een 230 volt-aansluiting. De uitneembare accu’s maken thuis laden eenvoudig. Wel zien we een toenemende behoefte aan fietslaadpunten op strategische locaties, zoals de stationsstalling en bemenste stallingen in de binnenstad, zoals bij de Sijzenbaangarage. Laadpunten op semi-publiek terrein kunnen met name in het stadscentrum voorzien in de laadbehoefte. • Elektrisch aangedreven voetveer IJssel. Sinds 2021 vaart het Deventer voetveer over de IJssel volledig elekrisch, waarbij de elektriciteitsvoorziening plaatsvindt via walstroom en zonnepanelen op het dak van het passagiersdek.
26
6.2 De logistieke sector Steeds meer bedrijven stappen over op elektrische voertuigen voor goederenvervoer. De ontwikkeling van zero-emissiezones versnelt deze overstap. Ook financieel wordt het steeds aantrekkelijker om de overstap te maken. De aanschafprijs is weliswaar nog hoger, maar de operationele kosten van een elektrische bestelwagen zijn bijvoorbeeld lager, waardoor de total cost of ownership (TCO) in sommige gevallen al voordeliger uitvalt voor elektrisch. Zie ook figuur 13 als illustratie van de toenemende vraag naar elektrisch aangedreven bestelwagens.
Figuur 13: Elektrisch aangedreven bestelwagens (bron: Duurzaam Ondernemen)
De verwachting is dat van de bestelwagens ongeveer de helft gaat laden bij het bedrijf, via private laadinfrastructuur. De andere helft gaat thuis laden, op de eigen oprit of in de openbare ruimte. Bestelwagens kunnen dezelfde laadinfrastructuur gebruiken als personenauto’s, maar gebruiken deze veel intensiever. Vanaf 2025 geldt in de Deventer binnenstad een zero-emissiezone stadslogistiek. Deze ontwikkeling versnelt de overstap naar elektrisch aangedreven logistiek en vraagt om een toename van het aantal laadpunten op privaat, semipubliek en publiek terrein. Onze inzet is gericht op het zoveel mogelijk realiseren van logistieke laadpunten op privaat terrein. Dit doen we in overleg met de betrokken marktpartijen. Daarnaast zijn extra publieke laadpunten nodig in woonwijken voor voertuigen die 's avonds mee naar huis gaan en daar laden en verkennen we de mogelijkheden voor laadpleinen op bedrijventerreinen, hubs en op strategische locaties langs hoofdroutes. Ook zijn snelladers nodig op strategische locaties om bij te laden als de actieradius niet voldoende is. Zwaar transport tot slot, dat een relatie heeft met de binnenstadslogistiek, is gebaat bij een gedeelde laadhub op privaat of semipubliek terrein. Onderzoek moet de daadwerkelijke behoefte hieraan aantonen. In dat geval wijzen we voorkeurslocaties aan.
In een volgende update van de laadvisie zal deze gebruikersgroep meer aandacht krijgen.
27
7. Uitvoering en organisatie 7.1 Gemeentelijke organisatie Wethouder Verhaar is bestuurlijk opdrachtgever voor de realisatie van openbare laadinfrastructuur. Hij werkt hierin nauw samen met de portefeuillehouder leefomgeving, wethouder Rorink. Voor de uitrol is het team Infrasructuur, Beheer en Leefomgeving (IBL) verantwoordelijk. De opschaling van laadinfrastructuur vraagt om grotere uitvoeringskracht en verdere professionalisering van het werkproces. Ook is het belangrijk dat het onderwerp structureel aandacht krijgt bij meerdere, gemeentelijke disciplines, die op de hoogte zijn van elkaars werk en visie, zoals op gebied van mobiliteit, duurzaamheid, ruimtelijke ordening, industrie en toerisme. 7.2 Samenwerking en afstemming We werken samen met verschillende partners om de doelen uit onze laadvisie te behalen. Niet alleen de marktpartijen die verantwoordelijk zijn voor de plaatsing van laadinfrastructuur en levering van stroom; ook mede-overheden, zoals de provincie en andere gemeenten, hebben hierin een rol. De samenwerkingsregio GO-RAL ondersteunt gemeenten bij de uitrol van laadinfrastructuur, onder andere door het delen van kennis en het organiseren van aanbestedingen voor laadpunten in de publieke ruimte12.
7.3 Monitoring Monitoring levert waardevolle inzichten op over onder meer de groei van elektrisch vervoer in onze gemeente, het gebruik van specifieke laadpunten en de laadinfrastructuur als geheel en de belasting van het energienetwerk. Het is van belang dat we als gemeente eigenaar zijn van de gebruiksdata van de laadpunten in de publieke ruimte. Deze gebruiksdata benutten we om samen met de NALsamenwerkingsregio GO-RAL de monitoring verder invulling te geven. Op deze manier kunnen we de ontwikkeling van elektrisch vervoer en het laadnetwerk volgen en waar nodig/wenselijk bijsturen. 7.4 Financieel kader Momenteel ligt de uitvoering van het laadbeleid vooral bij het programma milieu en duurzaamheid. De uitvoering van de ambities uit de Integrale Laadvisie vraagt daarentegen extra personele capaciteit. Deze heeft vooral betrekking op de realisatie van de forse hoeveelheid laadpalen in de openbare ruimte. De concessie hiervoor is weliswaar verleend aan een zogenaamde CPO (Charge Point Operator), maar vereist op diverse terreinen gemeentelijke begeleiding en toetsing. Die liggen op het vlak van de locatie-weging, voorbereiding en toezicht, voorbereiding en afhandeling van verkeersbesluiten en tot slot invulling van de bijzondere situatie in de historische binnenstad.
Daarnaast is een aantal zogenoemde strategische laadpalen voorzien, die niet zijn gedekt binnen de concessie, maar wel de behoefte kunnen beantwoorden aan extra laadcapaciteit. De kosten van deze laadpalen bedragen ca. € 1.500,- per laadpaal. Hierbij komt nog personele inzet op gebied van weging, begeleiding en toezicht. Op basis van de geprognotiseerde laadpalen in Deventer betekent realisatie een extra capaciteitsvraag die jaarlijks varieert van € 53.500,- in de periode t/m 2025, € 49.600,- tussen 2026 en 2030 en € 47.200,- in de periode tussen 2031 en 2035. Alle bedragen zijn exclusief BTW. Voor de structrurele dekking gaan we tot 2035 uit van € 53.500,- excl. BTW per jaar. Ook daarna is de transitie naar duurzame mobiliteit nog niet voorbij, maar de grootte van de inzet is nog onbekend. Structurele dekking van de extra capaciteit á € 53.500,- excl. BTW per jaar vindt plaats uit de verwachte meeropbrengsten binnen het betaald parkeren. Deze middelen komen bij het programma Leefomgeving. Zie voor de kostenopzet het financieel kader in bijlage lll.
12
Zie voor meer informatie de Gelders-Overijsselse Regionale Aanpak Laadinfrastructuur (GO-RAL)
28
BIJLAGE I Begrippenlijst Laadpaal Fysiek object met meestal één of twee laadpunten. Laadpunt De elektrische aansluiting op een laadpaal waar de stekker wordt aangesloten. Reguliere laadpalen beschikken meestal over twee laadpunten. Een laadpunt kan ook verwerkt zijn in bijvoorbeeld een muurbox of lichtmast. Laadplein Een laadplein bestaat uit meer dan twee, bij elkaar gelegen laadpunten voor elektrische voertuigen. Laadpunt voor regulier laden Laadpunt met een vermogen van hoogstens 22kW. Laadpunt voor snel laden Laadpunt met een vermogen hoger dan 22 kW. Kortparkeerladen Snelladen aan het begin van de snellaadrange wordt ‘kortparkeerladen’ genoemd. Deze laadpalen worden vaak geplaatst op plekken waar de EVrijder het laden kan combineren met een andere activiteit, zoals winkelen of vergaderen. Ultrasnelladen Snelladen aan de bovenkant van de range wordt ook wel ultrasnelladen of ‘Ultra Fast Charging’ (UFC) genoemd. Hierbij gaat het om laadvermogens van meer dan 150kW. Deze laadvermogens zijn gewenst voor zwaardere voertuigen. Slim laden Brede term, die wordt gebruikt om aan te duiden dat slimme technieken de laadtransactie op afstand kunnen aansturen. Minimaal betekent dit dat het opladen van elektrische auto’s op het meest optimale moment gebeurt, wanneer de kosten laag zijn en het aanbod van (duurzame) energie hoog.
Publiek toegankelijk laadpunt Een laadpunt voor een elektrisch voertuig dat 24/7 openbaar toegankelijk is, zonder barrières zoals slagbomen of poorten. Semipubliek toegankelijk laadpunt Een laadpunt dat is opengesteld voor publiek op een private locatie. Bijvoorbeeld bij parkeergarages of tankstations. Er kunnen beperkte toegangstijden zijn. Privaat laadpunt Een laadpunt op eigen terrein. Laadpaalkleven Het onnodig bezet houden van een elektrisch laadpunt door een elektrische auto. Social charging app App waarbij EV-rijders het gebruik van laadpunten in de buurt met elkaar afstemmen. Deelnemers laten bijvoorbeeld in de app weten hoe lang ze nog moeten laden. Batterij elektrisch voertuig (BEV) Volledig elektrisch voertuig, waarbij een brandstofmotor ontbreekt. Dit in tegenstelling tot een Plug-In Hybride Elektrisch Voertuig (PHEV). Charge Point Operator (CPO) De CPO is verantwoordelijk voor beheer, onderhoud en exploitatie van laadpalen. NAL-regio’s Zes samenwerkingsregio’s die zijn voortgekomen uit de Nationale Agenda Laadinfrastructuur (NAL). Gemeenten werken binnen deze regio’s samen met de provincie en met de netbeheerder. Zero-emissielogistiek (ZE-logistiek) Zonder uitstoot van schadelijke stoffen goederen verplaatsen voor bijvoorbeeld bouw, retail, afval, horeca, en e-commerce. Voertuigen rijden op elektriciteit of waterstof.
Zero-emissiezones (ZE-zones) Zones waarbinnen geen logistieke voertuigen mogen komen die emissies uitstoten
29
BIJLAGE II Overzicht gebruikersgroepen In onderstaande tabel staat een overzicht van de verschillende gebruikersgroepen en de verwachte laadoplossingen. In kleur staan de gebruikersgroepen aangegeven, waarvoor de laadvisie in eerste instantie is opgesteld. In grijs de gebruikersgroepen, die pas in een latere versie van de laadvisie aandacht krijgen. Gebruikersgroep
Voertuigtype
Regulier laden (<22 kW)
Kortparkeerladen en/ of Ultrasnelladen voor personenvervoer (22-350 kW)
Ultrasnelladen voor zwaar transport zoals logistiek, busvervoer (>350)
Personenvervoer particulier (woon-werk en bezoekers)
Personenauto
Privaat: thuis- en bedrijfsaansluiting.
Privaat: n.v.t.
Voorlopig niet van toepassing.
Doelgroepenvervoer
Openbaar vervoer
Lichte logistieke voertuigen
Semipubliek: parkeergarages en winkelcentra.
Semipubliek: winkelcentra, supermarkten, tankstations, horeca.
Publiek: openbare ruimte.
Publiek: snel(bij)laden in de openbare ruimte.
Personenauto
Zie personenauto’s.
Personenbus
Zie bestelwagens.
Bus
n.v.t.
Bestelwagens
Privaat: thuis- en bedrijfsaansluiting stallingdepot. Semipubliek: parkeergarages en winkelcentra.
Privaat: remise concessiehouder in Kloosterlanden en via opportunityladen (eigen laadinfra) op het busstation.
Privaat: remise concessiehouder in Kloosterlanden en via opportunityladen (eigen laadinfra) op het busstation.
Semipubliek: n.v.t.
Semipubliek: n.v.t.
Publiek: n.v.t.
Publiek: n.v.t.
Privaat: snellader bedrijf.
Voorlopig niet van toepassing.
Semipubliek: horeca, winkelcentra, tankstations, hubs. Publiek: openbare ruimte.
Publiek: openbare ruimte. Lichte elektrische voertuigen (LEV’s)
Fiets en scooter
Privaat: stopcontact thuis (220 volt).
n.v.t.
n.v.t.
Privaat: bedrijf/depot.
Privaat: bedrijf/depot.
Privaat: bedrijf/depot.
Semipubliek: n.v.t.
Semipubliek: laad- en losplekken, tankstations, hubs.
Semipubliek: laad- en losplekken, tankstations, hubs.
Publiek: openbare ruimte.
Publiek: openbare ruimte.
Semipubliek: in fietsenstallingen (220 volt). Publiek: gemeentelijke stallingsplekken (220 volt).
Zware logistieke voertuigen
Vrachtwagens
Publiek: n.v.t.
Voetveer
• •
Walstroom Zonnepanelen op voetveer
30
BIJLAGE IIl Financieel kader Activiteit
Kosten per jaar in €
Programma Milieu & Duurzaamheid
Programma Leefomgeving
Reguliere laadpunten openbare ruimte 2022-2035 2022-2025: Weging locatie laadpalen Voorbereiden & toezicht plaatsing laadpalen (o.a. afstemming
+ 700 laadpunten13 (= 350 laadpalen) Totaal 1.000 laadpunten 86.400
86.400
10.500
10.500
18.000
18.000
12.000
12.000
13.000
13.000
met concessiehouder)
afhandelen verkeersbesluiten en overleg bewoners over maatwerk/aanvragen laadpaal14 Maatwerk voor binnenstad i.r.t. strategie parkeergarages, beeldkwaliteit15 Budget voor 30 strategische locaties16
2026-2030: Weging locatie laadpalen Voorbereiden & toezicht plaatsing laadpalen (o.a. afstemming
+ 800 laadpunten (= 400 laadpalen) Totaal 1.800 laadpunten 86.400
86.400
9.600
9.600
18.000
18.000
12.000
12.000
10.000
10.000
met concessiehouder)
afhandelen verkeersbesluiten en overleg bewoners over maatwerk/aanvragen laadpaal Maatwerk voor binnenstad i.r.t. strategie parkeergarages, beeldkwaliteit Budget voor 30 strategische locaties (afgerond)
13 14 15 16
Reguliere laadpunten in de openbare ruimte Door beheerders openbare ruimte (groen, grijs, verkeer) 200 uur per jaar x € 60/uur Locaties op initiatief én kosten gemeente. Indicatie: 30 palen/termijn van 5 jaar a € 1.500/stuk + 2 uur (a € 60)/stuk t.b.v. voorbereiding en toezicht
31
Activiteit
Kosten per jaar in €
Programma Milieu & Duurzaamheid
Programma Leefomgeving
2031-2035: Weging locatie laadpalen Voorbereiden & toezicht plaatsing laadpalen (o.a. afstemming
+ 600 laadpunten (= 300 laadpalen) totaal 3.400 laadpunten 86.400
86.400
7.200
7.200
18.000
18.000
12.000
12.000
10.000
10.000
met concessiehouder)
afhandelen verkeersbesluiten en overleg bewoners over maatwerk/aanvragen laadpaal Maatwerk voor binnenstad i.r.t. strategie parkeergarages, beeldkwaliteit Budget voor 30 strategische locaties
kosten programma Leefomgeving per jaar in euro’s: Eerste periode: Tweede periode: Derde periode:
53.500 49.600 47.200
32