2022-10-05 Presentatie Zandweerd en wijkgerichte aanpak

5 OKTOBER 2022

Raadsinformatiesessie Slim Warmtenet Zandweerd

Agenda A. Waarom doen we het? B. Wijkaanpak C. Hoe werkt het? D. Hoe ver zijn we? E. Wat kost het de gemeente, wat kost het een bewoner? F. Wat zijn de risico’s? G. Besluitvorming raad

A. Waarom doen we het? Zandweerd aardgasvrij

In Zandweerd komt het bij elkaar • Fossielvrij en Betaalbaar wonen • Er is een warmtebron (ruim 2.000 woningen) • Corporaties willen verduurzamen en aansluiten (stevige basis) • Actieve bewoners (Duurzaamheidsteam)

De klantbelofte • Goedkoper dan aardgas en andere alternatieven • Duurzaam verwarmd • Ontzorging met verder verduurzamen • We doen het met de bewoners in een wijkaanpak

Wat is slim aan het slim warmtenet? • Lauw water uit de zuivering, warm water in huis • Aansluiten kan zonder je hele huis te verbouwen • Verduurzamen huis op moment dat past bij bewoner • Warmtenet is modulair uitbreidbaar Slim Warmtenet Zandweerd beloond met: proeftuinbijdrage, subsidie provincie en Nieuwe Warmte Nu

B. Wijkaanpak Zandweerd aardgasvrij

Analyse Zandweerd • Sociale (volks)wijk: diversiteit in bewoners, interesses en maatschappelijke problematiek • Van bijstand tot 4x modaal, van heel bewust duurzaam tot ongeïnteresseerd • Divers woningaanbod (huur/koop) en diversiteit in bouwstaat • Verduurzamen versus de rekeningen kunnen betalen • Energierekening onderwerp van gesprek Bron: Funda en Huislijn

Doelstelling • Minimaal 2.200 woningen (1.100 huur en 1.100 eigenaren) aansluiten op het SWZ. Voor de bewoner een financieel aantrekkelijk en duurzaam alternatief voor aardgas • Zoveel mogelijk huizen (eigenaren/huurders) verduurzamen

Rol communicatie • Zichtbaar en bereikbaar zijn voor bewoners • Niet overtuigen, maar helpen • Informeren, luisteren, betrekken, enthousiasmeren en helpen om aan te sluiten en te verduurzamen • Gemeente positioneren als betrouwbare partner We hebben te maken met corporaties en eigenaren van woningen. We trekken voor wat betreft communicatie gezamenlijk op. Stemmen af in overleg en houden als gemeente de regie/overzicht op alle uitingen

Doelstellingen communicatie • Betrokkenheid en draagvlak creëren voor aansluiten SWZ/verduurzamen woning • Belang van bewoners voorop; Gemeente is eigenaar en heeft geen winstoogmerk • De bewoner bepaalt zelf • Minimaal 70% van de huurders verleiden om in te stemmen met aansluiting SWZ • Bewoners wegwijs maken in subsidies en regelingen zoals duurzaamheidslening Deventer Helpt • Bewoners weten waar ze aan toe zijn en wat er verandert (planning, mogelijke oplossingen, alternatieven en kosten) • Bewoners weten bij wie ze terecht kunnen met vragen

Heldere uitgangspunten vooraf • Afzender: Zandweerd Stroomt • Pay-off: Warmte van de buren voor de buren • Gemeente heeft regie in alle uitingen • Kernbeloften centraal in communicatie

Klantbeloften centraal in communicatie

Verduurzamen woning SWZ • Besparing energiekosten (aardgasprijs - 10% - meer voor minder • Duurzaam verwarmen (toekomstbestendig) • Helpen (ondersteunen) bij aansluiten

• • • •

•

Verlagen energiekosten Ontzorgen bij verduurzaming (energiecoaches, keuze app, Bouwkundig advies, modelwoningen, collectieve inkoop, hulp bij offertes, opruimhulp) Slim financieren (wegwijs maken in alle subsidies en regelingen waaronder duurzaamheidslening, Deventer Helpt)

Communicatie Hoe worden we zichtbaar en helpen we bewoners?

Stap 1: Vóór raadsbesluit • Boodschap (huis-aan-huis) Inspireren (Warm maken, zonder in specifieke details te treden)

Hoe? Uiting (huis-aan-huis) aan alle bewoners met: • Alle voordelen (USP’s) van SWZ + verduurzaming • Wat ‘slim’ is aan het SWZ • Waarom is het ‘slim’ is dat je aansluit • Hoe het werkt het (‘Warmte van de buren voor de buren’ uitleggen) • Wat verduurzamen betekent voor je huis (energieverbruik) • Rol corporaties • Welke partners • Wanneer? Enz.

Doel en middelen? Doel: Inwoners inspireren en uitnodigen voor informatieavond(en) Middelen: • (wervend)drukwerk • Ludieke acties (als inpakservice) in wijk om boodschap te laten ‘Gonzen’ • Informatieavond met ‘moderator’. Of theater Draad • Uitzenden op social media. Vooraf ‘teaser’ ontwikkelen

Communicatie • Stap 2: Na raadsbesluit • Campagne voeren / enthousiasmeren • Segmentatie doelgroepen en onderwerpen • In de wijk aanwezig zijn (via buurtplatforms en socials, ludieke acties, fysiek: loket/infoavonden) Doel: Enthousiasme kweken, hobbels wegnemen, oplossingen aandragen, vertrouwen kweken, in gesprek gaan.

Middelen: de basis • Website ontwikkelen (1 loket voor SWZ + verduurzaming) • Strooifolders ontwikkelen voor alle winkels, buurthuizen enz. • Huishoudboekje uitwerken • Participeren in Wijkkrant (i.s.m. Duurzaamheidsteam) • Participeren in uitingen Partners • Buurt Bouwdoos Doel: Klantbelofte waarmaken, onbekendheid wegnemen, heldere informatie via vaste communicatiedragers (wij zijn 24/7 bereikbaar)

En verder… • Informatiepunt in wijk: zichtbaar, feeling met bewoners, ophalen van zorgen, energiecafé • Guerrilla marketing: continue ludieke informatievoorziening zodat verduurzaming blijft leven • Kookavonden organiseren: voordeel koken op inductie, pannen en evt. bijdrage gemeente • Modelwoning/open huizen route: bij de eerste woningen die zijn aangesloten • Aandacht voor inwoners met een niet westerse migratieachtergrond (via influencers) • Persberichten + Spitsvondig reageren op (onvoorziene) ontwikkelingen

Samengevat! Specifieke acties • Aftrap campagne met ludieke informatieavond • Aftrap bekend maken door ludieke ‘teaser’ op socials van gemeente en alle partners • Sprintjes van ieder 3 weken per onderwerp. Uit te zenden op socials, website (partners) en buurtapps • <<filmfragment>> • Communicatie richting inwoners ‘niet westerse migratie achtergrond’ • Duurzaamheidscafé op vrijdagmiddag (in informatiepunt)

Guerilla marketing Inpakservice Lidl, JUMBO en AH: Een leuke en beproefde vorm van het betrekken van bijvoorbeeld de jeugd van Zandweerd. Jongeren pakken de boodschappen in en overhandigen een foldertje en/of iets anders... Iets duurzaams. Eventuele vragen kunnen de jongeren zelf beantwoorden of bewoners naar het juiste informatiepunt doorverwijzen

Afstemmen Afstemmen corporaties, verhuurders, partners en gemeente: • Informeren en overleg bewoners inzake planningen • Overige betrokkenen informeren over de voortgang • Tussentijdse enquêtes over ervaring werkzaamheden (nazorg)

En dan… Aansluiten en verduurzamen!

Aftersales • Overleg bewonersvertegenwoordiging • Opleverfeestje(s) • Evaluatie betrokken partijen • Aftersales bewoners opleverfeestje

C. Hoe…. werkt het? Energieconcept

Energieconcept Tuinen van Zandweerd

Nieuwbouw

Warmtepomp per woning

B WP

Warmte uit RWZI

Bestaande bouw – appartementen

Distributienet in complex

Bestaande bouw rijwoningen

Hoogtemperatuur warmtenet door de straat

Koudelevering Gezamenlijke warmtepomp

Gezamenlijke warmtepomp

Publiek Eigenaarschap: grip en regie • Duurzaamheid: • Borgen 80% aardgasreductie • Borgen beperking CO2 uitstoot en verdere verduurzaming/elektrificering • Opschaalbaarheid → opschaling naar andere wijken / overcapaciteit benutten • Opschaling naar meer woningen Zandweerd dan wel Borgele/Steenbrugge • Benutten vrijkomende capaciteit • Betaalbaarheid → publieke financiering beter dan via private partij • Lagere rendementseis

• Subsidiemogelijkheden • Nationale trend: Rijk wil meer publiek eigenaarschap op warmtenetten. Deventer loopt hierin met Zandweerd voorop en bepaalt mede de landelijk beleidsvorming op dit punt

D. Hoe.... ver zijn we? Slim Warmtenet Zandweerd

• Raadsbesluit 7 oktober 2020 • Leidraad Grote Projecten • Raadsbesluit mei 2022: Vooropdracht • Tussentijdse collegebesluiten en raadsmededeling • Bestuurlijk Overleg

Fase 1

Fase 2

Hoe … ver zijn we? Onderhandeling Ennatuurlijk wordt deze maand afgerond: techniek, businesscase, risicodossier, wijkaanpak, contracthuis Ontwerpopdracht fase 1 en fase 2

Diverse vooropdrachten verstrekt

Warmtecentrale 1 Warmtelevering eerste 100 woningen (TvZ en Rubenstraat)

Markt extreem veranderd: niet voorzien

Materiaalprijzen met > 30% gestegen Energieprijzen > factor 3

Nieuwe Warmte Nu regeling: 13 miljoen (regierol gemeenten in energietransitie)

E. Wat… kost het de gemeente, wat kost het een bewoner?

Gemeente - Ennatuurlijk Gezamenlijk financieel rekenmodel

Fase 1 en fase 2 combineren Actualisatie prijzen Partijen sturen op sluitende buca Warmtenet moet zichzelf verkopen: kostenneutraal of scherper aan alternatieven

Businessca Belangrijkste bouwstenen se bouwstene n

Publieke financiering

Doorengineering

PAW, subsidie, NWN

Minder warmtecentrales

Verdeling van de risico’s

Inkomsten & Uitgaven Businesscase 2 1

Uitgaven

3

5

Inkomsten

-

20.000.000

40.000.000

Investeringen Inkoop Stroom/Gas Rente Opbrengsten Warmtenet

60.000.000

4

6

80.000.000

100.000.000

Onderhoud & Beheer Risico's Aansluitbijdragen (BAK) Subsidies

120.000.000

Nog niet in deze cijfers: -

Definitieve raming investeringen Toetsing gemeentelijk risicodossier Subsidie Nationaal Groeifonds Inzet “overschot” warmte

Noties… • Energieprijsontwikkeling: • verschil tussen, elektra, gas en warmte • Prijsplafond warmte • Bewegelijke uitgangspunten: absolute zekerheid is er niet • Dekking businesscase vanuit PAW/NWN, subsidies

Bewonerslasten • Aansluitkosten: • Energie- en onderhoudskosten:

circa 40% goedkoper dan alternatief 10% lager variabel warmtetarief dan dan ACM

Gehanteerde strategieën

Optimalisatie investeringen

Beheersen risico’s

Flexibel aanbod bewoners; betaalbaar aanbod

Reguliere technieken en oplossingen

Financiële vertaling naar businesscase gemaakt

Keuze mogelijkheden

Kosten verleggen

Contractueel indekken en keuze voor zekerheid

Variatie in de planning

Robuuste oplossingen, beperken tijdelijke maatregelen

Bepaalde risico’s juist naar de gemeente → volloop

Tariefregulering Harde verbinding met wijkaanpak

F. Wat… zijn de risico’s?

Basisinsteek Verdeling risico’s

Gemeente Ennatuurlijk Gezamenlijk

Structurering in businesscase Meekijken en second opinion door Rebel groep Risicodossier wordt bij definitieve inschrijving geüpdatet incl. beheersmaatregelen

Risicomanagement Voorlopig ingerekend gemeentelijke risico in businesscase totaal op 5 mln (mei 2022). Proces op hoofdlijnen: • Risico-inventarisatie (consultatie belanghebbenden) • Beoordeling Kans * Impact • Gevoeligheidsanalyse financiële impact (zal nader bepaald worden n.a.v. aanlevering investeringsraming warmteleverancier) • Interne (F&C) en Externe toetsing (Rebel group) Inventarisatie heeft geleid tot 3 hoofdrisico’s: • Externe prijs- en marktontwikkelingen • Vollooprisico • Inpassing & Techniek

Hoofdrisico 1:

Externe prijs- en marktontwikkelingen

Omschrijving: • Als gevolg van de stijgende gasprijs en schaarste aan materiaal en arbeid neemt de onzekerheid toe over de hoogte van de investeringsuitgaven en komt het exploitatieresultaat van het warmtenet onder druk te staan Beheersmaatregelen: • Besluitvorming per te ontsluiten deelgebied • Contractuele verankering: Prijs- en index afspraken met Warmteleverancier. • Periodieke afstemming bij exploitatie met Warmteleverancier inzake gebruikersvergoeding (memo “Gebruikersvergoeding” en memo “Onderhoud & Beheer” als onderdeel van concessie) Kans & Impact: • Grote kans van optreden 50%

Hoofdrisico 2:

Vollooprisico

Omschrijving: • Als gevolg van beperkt investeringskapitaal, andere alternatieven of andere drijfveren sluiten particulieren woningeigenaren niet aan op het SWZ (Bestaand bezit alsmede nieuwbouw Tuinen van Zandweerd). Exploitatieresultaat van het warmtenet zal verslechteren. Ook gaat dit ten koste van de toekomstige doorontwikkeling naar andere wijken Beheersmaatregelen: • Communicatie activiteiten vanuit Zandweerd stroomt (buurtgerichte wijkaanpak) • Totaal potentieel van >3000 woningen, we kunnen er ‘maar 2200’ voorzien (65% aansluitpercentage) • Aanbieden duurzaamheidslening en andere faciliteiten (nu door Den Haag gefaciliteerd) • Clustergewijze aansluiting op warmtenet (uitwijkscenario’s) • Gemeente als eigenaar van infra kan bij gewijzigde belangstelling kiezen voor stopzetten of versnellen van investeringen

• In overleg met Ennatuurlijk alternatieve afzetgebieden gedefinieerd Kans & Impact: Middelgrote kans van optreden 30%, grote financiele impact

Hoofdrisico 3:

Inpassing en techniek

Omschrijving: • Als gevolg van technische implicaties bij de uitvoeringsfase kan het tracé en locatie warmtecentrale niet tijdig gerealiseerd worden. Met als gevolg dat bewoners niet (tijdig) • aangesloten kunnen worden op het warmtenet. Beheersmaatregelen • Contractuele Afspraken met warmteleverancier over de uitvoering en • Clustergewijze uitvoering • Sturen Planning bij de bestemmingsplanprocedure • Communicatie in de buurt • Contractuele afspraken met warmteleverancier over Onderhoud & Beheer Kans & Impact: • Middel Grote kans 30%

G. Besluitvorming raad

Besluitvorming college en raad Q1 2022 Raad

College

Q2 2022

Q3 2022

Q4 2022

i

i

Q1 2023

BOB

Vooropdracht engineering

Collegebesluit 2 Vooropdrachten

Collegebesluit 3 DVO

Samenwerkende partijen

Vooropdracht warmtecentrale

1. Ontwerp WC1

2. Realisatie WC1

3. Warmtelevering WC1

BOB

Ennatuurlijk

Ontwerp F1 en F2

Inschrijving

Uitvoering fase 1 en fase 2

Q2 2023