2022-04-07 Transcript Raadsvergadering gemeenteraad Deventer

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING VAN GEMEENTE DEVENTER d.d. 7 april 2022

Opening De voorzitter: Dames en heren, ik verzoek u om uw plaatsen in te nemen. En dan open ik deze bijzondere bijeenkomst. Hartelijk welkom allemaal. Ook welkom aan de informateur, mevrouw Mengerink. U heeft allen vandaag het advies van de informateur ontvangen. En vanavond gaan we dat bespreken. Dus na de uitslagenavond hebben we de uitslag van de verkiezingen gehad op de maandag na de verkiezingsdatum. En daarna is op verzoek van Gemeentebelang mevrouw Mengerink aan de slag gegaan om een eerste verkenning uit te voeren. Nou, die opdracht is ook hier gedeeld. U heeft allen gesprekken gevoerd. Niet allemaal, maar vertegenwoordigers van alle fracties hebben gesprekken met u gevoerd. En ik stel voor dat we beginnen met zo een toelichting van mevrouw Mengerink op het advies dat zij heeft uitgebracht. Dat er daarna gelegenheid is om verduidelijkende vragen te stellen aan mevrouw Mengerink over het advies dat ze heeft uitgebracht. En daarna heeft iedere fractie de gelegenheid om ook aan te geven wat u vindt van het advies en het vervolg. En daarna zal ik aan mevrouw Grijsen vragen, als vertegenwoordiger van Gemeentebelang, de grootste fractie, om ook ons mee te nemen in de vraag van hoe het verdere proces georganiseerd zal worden. Als die orde uw goedkeuring kan dragen, dan stel ik voor mevrouw Mengerink het woord te geven om haar advies toe te lichten.

Mevrouw Mengerink, gaat uw gang. Presentatie Eindverslag Informateur Mevrouw Mengerink-Hogevonder: Dank, voorzitter. En het is prettig dat ik in de gelegenheid ben om met u allen mijn analyse en advies te delen. Als u het goed vindt, dan ga ik u niet de hele rapportage weer voorlezen. Want die heeft u allemaal ontvangen en waarschijnlijk zit u daar niet op te wachten. Maar wellicht voor anderen in de

2 zaal is het plezierig om in elk geval toch even meegenomen te worden bij de aandachtspunten en het verdere vervolg. Dan kijk ik u even aan. Is u daar allemaal mee akkoord? Ja? De aandachtspunten bij het vervolg van de coalitievorming, zoals ik het verwoord heb in het document. Tijdens alle gesprekken die ik gevoerd heb, werd er ook iets gezegd over het toekomstige proces van coalitieonderhandeling en aandachtspunten daarbij. De meeste fracties hebben op voorhand hierover niet diepgaand nagedacht. En niet altijd al een hele duidelijke positie ingenomen. Dat betekent dat in het begin van de formatie de onderstaande punten nadrukkelijk op tafel moeten komen. Transparantie en openheid in en voorafgaande aan het formatieproces. Het formatieproces, dus de weg waarlangs, vooraf kenbaar maken aan de raad en de samenleving. En daarnaast wordt het belangrijk gevonden om in het formatieproces regelmatig en transparant te rapporteren aan de samenleving en aan de gehele gemeenteraad. En dit geeft de mogelijkheid aan de raad en de samenleving om eventueel advies te geven. Zorgvuldigheid en tempo. De vorige formatie was een langdurig proces. We zijn gebaat bij zorgvuldigheid, maar tempo is evenzeer belangrijk. Ga voortvarend en zorgvuldig te werk in de verdere coalitievorming. Aanvliegroute en formatie en teamvorming.

Een aantal fracties vindt het belangrijk eerst een team te smeden en dan afspraken te maken op inhoud. Andere fracties echter hechten aan een omgekeerde volgorde. Er moet in het begin van de formatie aandacht zijn voor deze tegenstellingen. Waar overeenstemming over is, is dat chemie belangrijk is in een team. Dan krijg je een slagvaardig college. Dan gaat het om elkaar gunnen en ondersteunen en in collegialiteit samenwerken. Ook de anderen ondersteunen in de portefeuilles; het is een gezamenlijke opgave. En ook de verhouding tussen college en raad moet een onderwerp van gesprek zijn in deze teamvorming. De vorm van een coalitieakkoord. Nagenoeg alle fracties willen een globaal coalitieakkoord, waarin concrete doelen staan. Er hoort duidelijk te staan wat er bereikt moet worden. De weg er naartoe vrijlaten, is hierin de gedachte. En spijker niet alles dicht in het coalitieakkoord. Geef de raad de ruimte. Dit is erg belangrijk. Alleen de fractie van GroenLinks geeft in dezen aan dat zij een coalitieakkoord op hoofdlijnen wil, met een smart geformuleerd uitvoeringsprogramma, inclusief de financiële middelen. Dualisme. Een aantal fracties maakt zich zorgen over het dualisme in Deventer. Er wordt uitgesproken dat er veel coalitie-overleggen plaatsvinden, dat wethouders veel aansluiten in fractievergaderingen en dat een coalitiefractie er geen eigen mening op na mag houden.

Op deze manier is er volgens deze fracties geen goed werkend dualisme in Deventer. Er moet een ontspannen en open bestuurscultuur zijn binnen de raad en binnen de coalitie. Dit is goed voor de raad én voor Deventer. Kern van het dualistisch model is een scheiding in samenstelling, functies en bevoegdheden van de kant van de gemeenteraad enerzijds en de kant van het college van burgemeester en wethouders aan de andere kant. Sinds 2002 maken wethouders derhalve geen deel meer uit van de gemeenteraad. Er wordt verschillend gedacht over de manier waarop het dualisme in Deventer vormgegeven is en moet worden. Bespreek dit in de formatie en maak hierover afspraken. De varianten van een te vormen college. De opdracht voor mij was te zoeken naar een stabiele en een collegiale coalitie die kan rekenen op een werkbare en bestendige meerderheid in de gemeenteraad. Deze opdracht geeft als randvoorwaarde mee dat de coalitie kan rekenen op een meerderheid in de raad. En dit betekent dat ik in ieder geval op zoek ga naar een coalitie met minimaal twintig zetels. En daarnaast is het de opdracht om één of meerdere varianten te presenteren met bijbehorende voor- en nadelen. Vele varianten zijn denkbaar en die zijn ook mijn revue gepasseerd. De basis voor mijn advies is een stabiele en een collegiale coalitie. En het komt voort uit de gesprekken met de fracties.

De onderstaande constateringen uit deze gesprekken zijn dan met name van belang. In de gesprekken hebben alle fracties behalve de SP uitgesproken bestuursverantwoordelijkheid te willen dragen. Nagenoeg alle fracties hebben aangegeven dat de coalitie niet te groot mag worden. Voor de raad is het dan lastig om oppositie te voeren. Dat wordt vaak als een muur gevoeld. Tegenspraak moet er volgens nagenoeg alle fracties zijn. Je hebt als oppositie bewegingsruimte nodig. Je haalt anders de dynamiek uit de besluitvorming. De oproep is om te zoeken naar een meer getalsmatig evenwicht tussen coalitie en oppositie. De meeste fracties noemen een maximaal zetelaantal van 21 of 22 zetels. Veel fracties vinden het gezien de uitslag van de verkiezingen logisch om niet al te zwaar af te wijken van de huidige coalitie. De huidige coalitie heeft winst geboekt, meer zetels erbij gekregen. En de uitslag vraagt daarom om een niet al te grote afwijking van de koers. Daarentegen zeggen alle fracties tegelijkertijd dat de huidige coalitie niet door kan gaan, omdat deze te groot is met momenteel 27 zetels. De meeste fracties geven aan dat het prettig is dat er ook een balans bestaat op

3 programmatisch vlak. En hiermee bedoelen ze dat er een niet te groot rechter blok mag ontstaan, maar ook niet een te groot linker blok. Zorg ook hier voor een balans. De meeste fracties in Deventer hebben een voorkeur voor ten minste vijf wethouders. Deze vijf wethouders zijn essentieel om de ambities van Deventer te verwezenlijken, de werkdruk goed aan te kunnen en biedt meer mogelijkheden om beter zichtbaar te zijn in de samenleving, de regio en landelijk. Veel fracties hebben aangegeven dat het aannemelijk is of zelfs logisch, gezien de verkiezingsuitslag, dat Gemeentebelang twee wethouders levert. Inhoudelijk of persoonlijk zijn er geen blokkades geformuleerd. Alle fracties hebben uitgesproken dat zowel op persoon als programmatisch tot overeenstemming gekomen kan worden. Tussen sommige partijen bestaat er echter een behoorlijke programmatische afstand, die dan dient te worden overbrugd. Concluderend vat ik het als volgt samen: het overgrote merendeel van de fracties in Deventer heeft een voorkeur voor vier partijen met vijf wethouders, waarvan Gemeentebelang er dan twee levert. Daarnaast is er uitgesproken dat de coalitie uit maximaal 21 of 22 zetels mag bestaan, om de balans tussen coalitie en oppositie te behouden. De opdracht geeft als randvoorwaarde mee dat de coalitie kan rekenen op een meerderheid in de raad.

Dit betekent, gezien het totale aantal zetels van 39, een coalitie met minimaal twintig zetels. En veel fracties vinden het gezien de uitslag van de verkiezingen logisch om niet al te zwaar af te wijken van de huidige coalitie. En zorg er daarnaast voor dat zowel links als rechts vertegenwoordigd is. Zodat er ook op dit punt evenwicht ontstaat. Om deze redenen heb ik slechts naar varianten gekeken van een te vormen college met vier partijen met een zetelaantal van twintig tot maximaal 22 zetels. Waarin zoveel mogelijk fracties zitten die ook nu in de huidige coalitie zitten en waarin een programmatische balans zit. En dit alles om uiteindelijk te kunnen trechteren naar mijn uiteindelijke advies. Een stabiele en collegiale coalitie, die in mijn ogen kan rekenen op een werkbare en bestendige meerderheid in de gemeenteraad, is een coalitie van Gemeentebelang, Partij van de Arbeid, D66 en het CDA. Vier partijen uit de huidige coalitie gaan met deze variant door. Deze coalitie heeft 21 zetels en de oppositie daarmee achttien zetels. De voordelen is een getalsmatige balans tussen coalitie en oppositie. Er wordt niet al te zwaar afgeweken van de huidige coalitie. De winnaars van Gemeentebelang en CDA zitten in deze variant. Zowel links als rechts is vertegenwoordigd en er zit een programmatische balans in deze variant.

Er is binnen de coalitie ook sprake van ervaring in het besturen van de gemeente. De betrokken partijen spreken over een goede samenwerking tot nu toe. En de onderlinge verhoudingen zijn goed en er is onderling vertrouwen. Er is overeenstemming over de vorm van een coalitieakkoord. Er is eensgezindheid over de grote opgaven voor Deventer. Nadelen zijn er echter ook. De winnaar, GroenLinks, zit niet in deze variant. De vier partijen van de zittende coalitie gaan door. Dit kan de vraag oproepen of er genoeg ruimte is voor vernieuwing. En het is een krappe meerderheid in de raad. Het advies is om met deze coalitie van Gemeentebelang, Partij van de Arbeid, D66 en CDA te werken met vijf wethouders, waarvan Gemeentebelang er twee levert. Vijf wethouders zijn er nodig om de ambities van Deventer te verwezenlijken en de werkdruk goed aan te kunnen. Dit alles overwegende concludeer ik dat een coalitie van Gemeentebelang, PvdA, D66 en CDA op dit moment het méést kansrijk is om te komen tot een stabiele en een collegiale coalitie die kan rekenen op een werkbare en bestendige meerderheid in de gemeenteraad. Als laatste kom ik met u bij de conclusies en de aanbevelingen. Ik heb in de voorgaande hoofdstukken geprobeerd de opbrengst van mijn informatieronde zo transparant mogelijk weer te geven.

Samenvattend kom ik in dit hoofdstuk tot de conclusie en de aanbevelingen dat de verkiezingsuitslag is tijdens een raadsbijeenkomst op 23 maart door alle partijen geduid. Bij die duiding van de uitslag heeft de raad aangegeven dat het aan de fractie van Gemeentebelang is om dit initiatief te nemen in de informatiefase. En heeft daarop mij gevraagd om als informateur aan te treden. Ik ben gestart met de volgende opdracht: ga in gesprek met alle fracties uit de raad. Analyseer en verken mogelijke coalitiepartners. Kijk naar de basis van de gedeelde opgaven voor de gemeente Deventer, kans op een succesvolle vorming en een stabiel collegiale coalitie, werkbare bestendige meerderheid. Ik ga er hier even wat sneller doorheen, want dat klinkt u allemaal bekend in de oren. Inventariseer daarbij de thema’s en de aandachtspunten die voor het vervolg relevant zijn. En presenteer een schriftelijk verslag met aanbevelingen voor een of meerdere varianten, bijbehorende voor- en nadelen zoals net genoemd. Ik ben in gesprek gegaan met alle

4 twaalf fracties. Alle varianten zijn de revue gepasseerd. Uiteindelijk, op basis van deze gesprekken, geef ik mee dat de getalsmatige verhouding oppositie-coalitie van belang is. De uitslag van de verkiezingen, het voortzetten van de huidige coalitie, de balans programmatisch gezien, eensgezindheid ten aanzien van de grote opgaven voor Deventer, en de vorm van het coalitieakkoord. En dat er geen blokkades zijn uitgesproken. Dit alles overwegende concludeer ik datgeen wat ik net al gezegd heb. Dat een coalitie van Gemeentebelang, PvdA, D66 en CDA op dit moment wat mij betreft het meest kansrijk is om tot een stabiele en een collegiale coalitie die kan rekenen op een werkbare en bestendige meerderheid in de gemeenteraad te komen. Vijf wethouders heb ik u net genoemd. Dat Gemeentebelang er twee levert, heb ik u ook genoemd. En dat dit alles nodig is om de ambities van Deventer te verwezenlijken. Van belang is -en daar neem ik u graag nog in mee, ook al heeft u dat toegezonden gekregen- dat is de gesprekken waarin het bij iedereen eigenlijk ook gegaan is over het toekomstig proces voor wat betreft de coalitie-onderhandelingen. De volgende aandachtspunten zijn relevant voor het vervolgproces. Transparantie en openheid in en voorafgaande aan het formatieproces. Dat geeft ook de mogelijkheid aan de raad en de samenleving om eventueel advies te geven. Zorgvuldigheid en tempo.

Voortvarend en zorgvuldig en zo snel mogelijk een formateur aanstellen. De aanvliegroute van formatie en teamvorming. Besteed aandacht aan de eerder genoemde teamvorming. Houd rekening met het verschil in prioriteit die er bij de verschillende fracties leeft. Sommigen vinden het belangrijk eerst een team, anderen zeggen: doe de omgekeerde volgorde, begin bij afspraken op inhoud en dan een team. Maak een globaal coalitieakkoord, concrete doelen. Laat de weg ernaartoe vrij, spijker niet alles dicht in het coalitieakkoord en geef de raad de ruimte. De aanpak van de grote opgaven. Bij het bekijken van de grote opgaven -woningbouw, klimaat, energie, burgerparticipatie- moet in gedachten gehouden worden dat de prioritering van de thema’s verschilt tussen de fracties. En daarnaast kennen deze fracties ook thema’s verschillende invalshoeken toe. Het dualisme. Er wordt verschillend gedacht over de manier waarop in Deventer dualisme vormgegeven is en moet worden. Bespreek dit in de formatie en maak daar afspraken over. Tot slot, leden van de raad, voorzitter, ik voelde mij vereerd met de vraag van Gemeentebelang of ik beschikbaar was om voor uw gemeente het informatietraject vorm te geven. Door hier ‘ja’ tegen te zeggen, had ik het genoegen om velen van u te ontmoeten tijdens onze informatieve gesprekken.

Uw bereidheid om in vertrouwen uw zienswijze met mij te bespreken, heb ik zeer gewaardeerd. Temeer omdat ik bij elke fractie geconfronteerd werd met een constructieve houding, waarbij het belang van de gemeente bij u allen voorop stond. Maar u weet het, het is ongetwijfeld dat gesprekken voeren er een is, maar zonder een professionele ondersteuning … En ik mag het van haar eigenlijk niet zeggen, dat heeft ze mij verteld, maar ik doe het toch. Ja, er zijn momenten dat je niet wat te vertellen hebt, hè? U weet het, hè, een professionele ondersteuning, als je dat niet hebt, dan is het lastig varen. En het was dan ook voor mij een geruststellende gedachte dat Ingrid Heijmans die route bewaakte. En professioneel kritisch naar mij durfde te zijn. En niet in de laatste plaats zorgde zij voor een zorgvuldige en snelle verslaglegging. Ingrid, heel veel dank. En nu heb ik het schaamrood op de kaken, want ik heb de auto ergens geparkeerd. Ik ben héél snel naar hier gelopen. En ik heb het cadeautje voor jou op de achterbank laten liggen. Dus als je straks meeloopt, dan krijg je het. Excuus! Rest mij nog u allen een hele goede politieke toekomst toe te wensen. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Mengerink. Het lijkt me goed om fracties de gelegenheid te geven om te reageren. En ik wil beginnen bij de fractie van Gemeentebelang, mevrouw Grijsen.

Of er nog informatieve vragen zijn. Zullen we dat eerst doen, informatieve vragen? Ik dacht: ik ga de fracties even af of er informatieve vragen zijn. Als dat niet zo is, dan hoeft dat niet. Wie heeft informatieve vragen voor de informateur? Ja. Dan ga ik eerst even naar de heer Van der Meulen. De heer Van der Meulen: Ik dacht dat de heer De Niet eerder was, maar nee. We hebben wel een informatieve vraag. En ik dank u eerst allerhartelijkst voor een helder en navolgbaar verslag. En ook voor de prettige gesprekken die zijn gevoerd. Ik heb de eer om inderdaad twee keer met u in gesprek te zijn geweest, zag ik in het verslag. Een telefonisch gesprek en een live gesprek. Wat opvalt met het verslag uit 2018, van toen we inderdaad ook werkten met een onafhankelijke informateur, dat in dat verslag ook de voorkeurscoalities van de verschillende partijen zijn benoemd. Want dat is aan elke partij gevraagd, dat was ons huiswerk. Wij hebben dat ook aangegeven

5 en dat stond ook in het gespreksverslag wat is opgeleverd. En deze keer troffen we dat niet aan. En met name omdat het dan gaat om openheid, transparantie, hoe beoordeel je uiteindelijk die programmatische balans -wat uiteindelijk een belangrijk element is bij de aanbeveling- vroegen wij ons af wat de reden is geweest om dat niet in rapport te vermelden. En in hoeverre dat een rol heeft gespeeld bij de aanbeveling. De voorzitter: Mevrouw Mengerink. Mevrouw Mengerink-Hogevonder: Ik heb daar niet voor gekozen. In uw gespreksverslag ziet u allemaal terug, als u het genoemd heeft, wat voor u een gewenste coalitie zou kunnen zijn. We hebben ook afgesproken met elkaar: het gespreksverslag wat naar u toe komt, dat is aan u wat u daar verder mee wilt doen. Ik heb het gewogen op de manier zoals ik nu net verwoord heb. Ik heb alle varianten de revue laten passeren en ben gekomen met één aanbeveling. De voorzitter: Leidt dat nog tot vervolgvragen? De heer Van der Meulen: Ja, toch nog een vervolgvraag. Ik snap het antwoord. Wij hadden zelf het idee van: nou, het gespreksverslag dat is ook openbaar. We hebben ook nog even naar het duidingsdebat gekeken. Die verwachting was eigenlijk wel bij ons in ieder geval aanwezig. Maar misschien hebben we dat verkeerd begrepen. Wij hebben er ook geen bezwaar tegen om ons verslag openbaar te maken.

Want dat geeft ook inzicht inderdaad in wat er precies is gezegd. Dus wat ons betreft is er geen bezwaar om dat wat uitgebreider te vermelden. Maar goed, dat is uiteindelijk aan de informateur. Dat snappen wij ook. Mevrouw Mengerink-Hogevonder: Maar zoals we ook in elk gesprek hebben afgesproken, is dat uw gespreksverslag, dat is uw verslag. Als u dat openbaar wilt maken, is het uiteraard helemaal aan u. De voorzitter: Uitstekend, dank u wel. De heer De Niet, ChristenUnie. De heer De Niet: Ja, hij doet het nu toch. Ik zat gisteren daar ook al te worstelen. Dan ligt het niet aan de plek, maar ligt het aan mij, denk ik. Ik moet er nog even inkomen, laten we het daarop houden. Ook namens ons hartelijk dank in ieder geval voor uw inzet en voor alle gesprekken die u heeft gevoerd. En ook het prettige gesprek wat wij hebben gehad met u. Wel een vraag over de … U presenteert één variant. In ieder geval de opdracht was een of meer varianten. Dus één is ook een of meer varianten. Maar wat ik een beetje mis in het verslag, is … En u heeft gezegd u heeft meerdere varianten gewogen. We zien nu maar één variant met voor- en nadelen. Er zijn ook andere varianten met deze coalitie met één partij minder, bijvoorbeeld.

Zijn die gewogen? Heeft u die in beeld gebracht? En zijn die voor- en nadelen daarvan ook overwogen? En waarom komt er dan deze variant uit? Mevrouw Mengerink-Hogevonder: Zal ik met het laatste beginnen? Deze variant komt eruit. Maar ik hoop dat het ook voldoende weergegeven is in het verslag zoals het er ligt. De overwegingen die ik daarbij gemaakt heb zetelverdeling, kansrijkheid- nou, u kunt ze allemaal nalezen. Alle andere varianten daar heb ik mee gepuzzeld. En die heb ik -en dat is een keus die ik gemaakt heb- niet toegevoegd aan het verslag. Maar u kunt het zich voorstellen, dat gaat steeds op dezelfde manier. Als ik dit doe, wat gebeurt er dan? Als ik dat doe, wat gebeurt er dan? Nou. De voorzitter: Ja, helder? Andere vragen nog, verduidelijkende vragen aan de informateur? Niet? Dan stel ik voor dat we de fracties de gelegenheid geven om te reageren op de inhoud. En dan begin ik bij Gemeentebelang. Mevrouw Grijsen: Voorzitter, dank. Voorzitter, ook heel veel dank aan Joke Mengerink voor al het harde werk van de afgelopen twee weken. En zeker ook onze dank aan Ingrid Heijmans die dat allemaal uitstekend heeft begeleid en ondersteund. Want beiden zijn jullie heel voortvarend aan de slag gegaan na het duidingsdebat van twee weken geleden, met een opdracht die toen ook hier gepresenteerd is. De opdracht om te komen tot een

6 verkenning naar mogelijke coalitiepartners op basis van een gedeelde opvatting over de grote opgaven en met de kans om te komen tot een succesvolle vorming van een stabiele en collegiale coalitie. Wat wij afleiden uit de verkenning zoals u die juist gepresenteerd heeft, dat is dat er een grote voorkeur is voor een stabiele maar ook kléine coalitie. Dat is iets wat uit uw verslag blijkt, wat we zelf niet aan de voorkant zo helemaal bedacht hadden. Wat ook uit uw verkenning blijkt, is de wens om in het formatieproces goed stil te staan bij het dualisme en het samenspel met de raad. En dat past dan wel weer bij die relatief kleine meerderheid van de voorgestelde coalitie. Want een relatief kleine meerderheid vraagt bij belangrijke en politiek gevoelige besluitvormingsprocessen een heel goed samenspel met de hele raad. En dat vormt aan de ene kant een hele mooie uitdaging, maar geeft gelijktijdig ook de kans om het besluitvormingsproces zorgvuldig in te kleuren conform ons democratisch proces. Op basis van deze verkiezingsuitslag van 16 maart jongstleden waren meerdere coalities denkbaar. En Gemeentebelang heeft in het gesprek met u ook verschillende opties benoemd. En de nu voorgestelde optie was een van de opties die we hebben benoemd. Maar zeker niet de enige. En het advies wat u nu gegeven heeft, dat is gebaseerd op een zorgvuldige verkenning.

En de aanbevelingen die u helder hebt meegegeven richting het formatieproces, die zullen we graag verder verdiepen in het formatieproces. Gemeentebelang wil met vertrouwen met de fracties van u aan de gang. En dit betekent dat we ook zo spoedig mogelijk om tafel zouden willen met de voorgestelde partijen. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Grijsen. Dan ga ik naar GroenLinks, de heer Van der Meulen. De heer Van der Meulen: Ja, dank u wel, voorzitter. Ja, uiteraard zijn wij teleurgesteld met de aanbeveling. Laten we daar geen doekjes om winden. Net ook wel al aangegeven dat we het proces en ook het rapport navolgbaar vinden en dat er inderdaad lastige keuzes moeten worden gemaakt. Nou ja, goed, die zijn in het rapport ook verantwoord. Daar heb ik eigenlijk net ook al iets over gezegd. De aanbeveling die is natuurlijk ook niet helemaal vreemd, want het gaat om stabiele en collegiale partijen om mee samen te werken. Nou, de afgelopen vier jaar hebben we dat ook aan den lijve ervaren dat het stabiele en collegiale partijen zijn om mee samen te werken. Dus ook die aanbeveling kunnen we in dat opzicht volgen, een collegiaal en stabiel collegiaal bestuur. Maar uiteraard hadden we daar ook graag over mee willen praten bij de verdere verkenning.

Wij hopen dat binnen de voorgestelde coalitie voldoende ruimte is voor die tegenspraak -wat mevrouw Grijsen net ook al aangaf- en ruimte voor dualisme. Zowel binnen de coalitie als met de raad. Want de raad heeft ook tegenspraak nodig en een goeie oppositie, kwaliteitsoppositie. Een goeie samenwerking met de raad tussen coalitie en oppositie, dat is belangrijk. Ja, wij zullen onze rol pakken op dit moment. Wij zien deze aanbeveling. Wij wensen de vier partijen die het aangaat heel veel succes met de onderhandelingen. Ondertussen blijft ook altijd bij ons de deur openstaan. Mocht het op de een of andere manier niet lukken. Ik wens u veel succes en ik dank u, informateur, voor uw doorlopen proces. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Meulen. Dan de Partij van de Arbeid, mevrouw Leget. Mevrouw Leget: Ja, dank u wel, voorzitter. Wij kijken ook terug op plezierige en ook stevige gesprekken met de informateur, ondersteund door Ingrid Heijmans zoals gezegd. Wij hebben in dat gesprek de gelegenheid gekregen om goed te verwoorden wat voor ons belangrijke punten zijn voor de aankomende vier jaar. Die ruimte is ons gegeven. Het verheugt ons ook dat we dat ook op die manier teruglezen in ons verslag. Wij hebben in het gesprek ook meerdere varianten aangegeven. De aandachtspunten die er gegeven zijn in het vervolg voor het coalitieproces die onderstrepen we nadrukkelijk.

Ik denk dat ik het niet allemaal hoeft te herhalen, want die kunnen we allemaal teruglezen. De Partij van de Arbeid verheugt zich op de volgende stap in dit proces. En wij bedanken nogmaals de zorgvuldigheid waarmee het informatieproces afgerond is en in verslaglegging is vastgelegd. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Leget. Dan de heer Schuring, D66.

7 De heer Schuring: Ja, dank u, voorzitter. Ook de fractie van D66 is veel dank verschuldigd voor het vele werk wat is gedaan. Veel waardering ook voor het werk van de informateur en de ondersteuning, door Ingrid. Duidelijk werk, duidelijk opgeschreven. Dus waardering daarvoor. De fractie heeft natuurlijk ook met tevredenheid kennisgenomen van de adviezen. Die kunnen wij ook omarmen. Vanzelfsprekend zou ik bijna zeggen. Wij hebben meerdere opties voorgelegd. Dit was een van de drie opties die wij hebben voorgelegd. Die we eigenlijk ook het meest logisch vinden passen, gelet op de overwegingen die u allemaal heeft genoemd. Stabiliteit, continuïteit, voortzetting van college, geen grote wisselingen. En deze variant die past daar goed bij. Twee andere varianten die we ook hebben voorgelegd, laat ik ze voor de transparantie ook maar noemen, was ook een variant waarin GroenLinks had deelgenomen. Dat zou dan vanwege de evenwichtigheid in plaats van de PvdA zijn geweest. En we hebben ook een variant voorgelegd waarin de VVD zat. En ook weer vanwege de evenwichtigheid en de omvang van de coalitie, was dat in plaats van het CDA geweest. Maar dit is een variant waar wij ons heel goed in kunnen vinden. En die wij ook logisch vinden vanuit de redenen die allemaal genoemd zijn.

Het feit dat GroenLinks niet in deze besprekingen deelneemt en dus ook zonder de wethouder waar cultuur en duurzaamheid was belegd, wil voor ons niet zeggen dat dat minder belangrijke thema’s zijn, integendeel. Ook cultuur en duurzaamheid zijn naast wonen en participatie belangrijke thema’s waar we tijdens de formatie ook nadrukkelijk aandacht voor zullen vragen, vanzelfsprekend. En wij kijken eigenlijk met veel vertrouwen naar de komende weken, waarin wij elkaar gaan treffen om deze thema’s verder vorm en inhoud te geven. Allemaal in het belang van Deventer. Het is ook goed om de coalitie niet al te omvangrijk te maken, het akkoord, maar ook op doelen te sturen. En de weg waarlangs je die doelen bereikt, dat we daar ook de raad bij betrekken, om die weg goed te kunnen bewandelen en goed te kunnen vinden met elkaar. Dus dat als bijdrage van D66. Een waardering voor het werk. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Schuring. Dan de heer Donkers, VVD. De heer Donkers: Dank, voorzitter. Dank aan de informateur en dank aan mevrouw Heijmans voor het verslag. Net zoals de andere fractievoorzitters hebben wij het pas vanochtend gekregen. Dus ik heb nog niet uitgebreid met mijn fractie kunnen overleggen. Maar wat ik ophaal bij de individuele gesprekken, is dat uiteraard teleurstelling overheerst. Maar tegelijkertijd ook de behoefte binnen mijn fractie om vooruit te kijken.

We hebben het verslag bestudeerd en zien vanuit de conclusies dat ook de VVD een rol had kunnen spelen. Het is de keus aan de informateur en daar leggen we ons bij neer uiteraard. We wensen de formerende partijen heel veel succes. Wij steken onze hand uit naar coalitie en oppositie. Durf samen te werken, toont dat lef ook. Ik denk dat we dat goed kunnen gebruiken als gemeente. Dank. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Donkers. Dan gaan we naar Deventer Belang, de heer Emens. De heer Emens: Nou, voorzitter, de rest zit op een beter oord, dus je moet het met mij doen. Ja, wij wensen mevrouw, de naam ontschiet me een beetje, Mengerink te bedanken voor haar inzet op een gegeven moment. En de rest, wat allemaal gezegd wordt, dat geloof ik allemaal wel. En ik geloof het niet. Maar uiteindelijk, als dat niet geloofd wordt, dan valt de coalitie uit mekaar met het voorgestelde voorstel. Dus we wachten af wat er gaat gebeuren in de raad. We wensen iedereen succes over deze samenstelling en het coalitieakkoord. Dat kan nog uit mekaar vallen, dus we willen in principe wel meepraten nog en meedoen. Maar als dat niet lukt, dan krijgt u een leuke oppositie op zichzelf. En zien wij wel waar het schip strandt of niet strandt. Dus wij danken u in feite eigenlijk voor deze voorzet. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Emens. Dan gaan we naar het CDA, mevrouw Scholthof.

Mevrouw Scholthof: Dank u wel, voorzitter. Ook namens de CDA-fractie wil ik dank uitspreken voor mevrouw Mengerink en voor mevrouw Heijmans natuurlijk. Echt een zorgvuldige manier van het proces doorlopen. Maar ook echt een heel prettig gesprek gevoerd. Ja, wat ons betreft een duidelijke analyse. En daarmee ook wel een logische en heldere conclusie waarmee wij natuurlijk ook blij zijn. Wij hebben ons in de afgelopen vier jaar, acht jaar, thuis gevoeld in de coalitie. En wij zien het als CDA Deventer ook als een waardering voor onze inzet. Zowel

8 in de raad, vanuit de fractie, als onze inzet in de coalitie. En ja, gecombineerd natuurlijk met de verkiezingsuitslag waarin wij een zetel erbij mochten tellen, zijn wij blij dat dit ons gegund wordt. En ja, wij kijken uit naar het vervolg, naar de gesprekken. En we hebben vooral heel veel zin om in de komende vier jaar de schouders eronder te gaan zetten. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Scholthof. Dan ga ik naar de heer De Kok, SP. De heer De Kok: Ja, hij doet het nu. Ja, dank voor het verslag. Ik vond het een heel duidelijk helder verslag. Zeker omdat het voor ons de eerste keer is dat wij bij zoiets betrokken zijn weer. Het is heel mooi dat er rekening wordt gehouden met het feit dat er niet een heel erg brede coalitie zou moeten komen. Maar toch een krappe meerderheid, waardoor de oppositie ook voldoende ruimte krijgt om ook oppositie te voeren. En verder zeg ik: zo snel mogelijk verder en vorm die coalitie! Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer De Kok. Dan gaan we naar de heer De Niet, ChristenUnie. De heer De Niet: Ja, nu gaat het wel in één keer goed. Ik had ook al gezegd: een mooi, goed begrijpelijk en goed leesbaar verslag. Met ook wel een logische conclusie. Het advies was in die zin ook niet heel verrassend. Maar dat is soms ook een goed teken. Maar tegelijkertijd, onze voorkeurcoalitie zag er wat anders uit.

Daar zat in ieder geval GroenLinks ook wel in. Dus deze keuze -het voorstel kunnen we volgen- maar de nadelen die er aan zitten, dat is toch ook dat er weinig vernieuwing is. En ook de opdracht richting het dualisme, of de vraag over het dualisme, waar -als ik het verslag lees- zijn we het niet helemaal over eens met z’n allen. Dat zou meteen ook een opdracht zijn, wat mij betreft, aan de partijen die gaan onderhandelen. En wil ik in die zin dat ook meegeven. Geef de raad de ruimte en zorg ook binnen de coalitie voor voldoende dualisme. Niet alleen tussen college en oppositie, maar ook tussen college en coalitie, inderdaad, intern. Geef de raad de ruimte. En meteen misschien ook een vraag dan die we daaraan zouden willen koppelen. Dat is ook een suggestie die wij ook wel hebben gedaan. Er zijn ook gemeentes die werken met een raadsakkoord. Er zijn een aantal belangrijke thema’s waar wij ook misschien als raad, raadsbreed, gewoon afspraken over zouden kunnen maken. Van: hoe willen we daar de komende periode mee omgaan? En dan gaat het bijvoorbeeld over isolatie. Isolatie is ook in de campagne aan de orde geweest, daar zouden we samen de schouders onder kunnen zetten. En dat geldt ook voor participatie. Hoe willen we onze inwoners nou beter betrekken, hier in het stadhuis? Dat is in ieder geval iets wat ik aan de partijen zou willen meegeven.

En zijn slotte, dat heeft misschien ook te maken met de thema’s die nu belangrijk zijn. Maar als we het verslag zo lezen en toch wat meer afstand nemen, dan valt ook wel op dat de sociale thema’s wel een beetje onderbelicht zijn. Dus haal ook aan in de onderhandelingstafel -kunnen we niet goed genoeg benadrukken- hou oog voor de menselijke maat en voor de mens! De voorzitter: Dank u wel, mijnheer De Niet. Dan ga ik naar de heer Van den Nieuwenhof, Deventer Nu. De heer Van den Nieuwenhof: Ja, dank u wel, voorzitter. Nou ja, het verslag hebben wij inderdaad ook pas vanochtend gehad. Dus ik heb het niet kunnen delen met de fractie. Ik heb wel de hoofdlijnen gedeeld. Prima. De informateur wou ik nog even bedanken voor het prettige gesprek. Ook met Ingrid erbij als ondersteuning. Dat wij, zowel ik als Deventer Nu, er blij mee zijn dat de verhouding nu, oppositie-coalitie, gewoon veel beter wordt. Of het nou 22-17 wordt of 21-18, prima. Daar kunnen wij zeker mee leven. We vinden het alleen een gemiste kans dat Gemeentebelang eigenlijk met GroenLinks … Eigenlijk hadden wij liever voorgesteld -in verband met de energietransitie- dan had je meer draagvlak gehad. Hadden wij meer kunnen waarderen. Maar de variant die u nu bedenkt, kan ik ook begrijpen. De onderbouwing, prima. Nou en ik wou de partijen succes wensen zo meteen, voor de formatie. Dat was het. Dank u wel.

De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van den Nieuwenhof. De heer Kaya heeft zich afgemeld vanwege werk. Die kan er niet bij zijn vanavond. Dan gaan we naar mevrouw Schmidt, Deventer Sociaal.

9 Mevrouw Schmidt-Versteeg: Ja, dank u wel, voorzitter. Allereerst ook onze dank aan de informateur en aan mevrouw Heijmans. Wij kunnen ons op zich vinden in de keuze die gemaakt is. Wij hebben alleen nog wel wat opmerkingen over de drie speerpunten die nu nadrukkelijk benoemd worden, woningbouw, klimaat en burgerparticipatie. Dat zijn natuurlijk ook onderwerpen die onze fractie heel belangrijk vindt. Maar de onderwerpen waar wij ons de afgelopen jaren voor hebben ingezet, zitten nu bij de andere, minder benoemde thema’s. En ik zou de formerende partijen mee willen geven om daar ook nadrukkelijk aandacht aan te besteden. We zijn blij dat er nu niet meer zo’n overtallige coalitie is. Dat we een beetje meer in evenwicht zijn. Maar dat vraagt wel ook een andere bestuurscultuur dan dat er de afgelopen vier, acht jaar is geweest. Dus ik wil de formerende partijen meegeven: luister ook naar oppositie. Neem ons meer serieus dan in de afgelopen vier jaar. En voor de rest rest mij alleen om de formerende partijen heel veel succes te wensen. En wij wachten de nadere uitkomsten af. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dat zijn dan elf partijen. De twaalfde partij was er niet vanavond. Dan geef ik het woord nog weer aan Liesbeth Grijsen, om ook te schetsen hoe het vervolg eruit gaat zien.

Mevrouw Grijsen: Ja, voorzitter, mag ik eerst even iets anders doen? Want ik zei straks al: 23 maart duidingsdebat. En dat was op woensdagavond. En volgens mij vonden vervolgens op die vrijdag de eerste gesprekken plaats, en de zaterdag en de maandag. Dus twee mensen hebben hun agenda volkómen leeg geveegd. Ik weet dat ik Ingrid belde en dat Ingrid even richting partner zei: nou, mag ik dit weekend even heel wat anders gaan doen? En alles stond in één keer ten dienste van de democratie in onze mooie gemeente. Nou, dat vond ik nogal wat, dat jullie dat samen zo gedaan hebben. En daar zo intensief en hard aan gewerkt hebben. Dus ik zou jullie eigenlijk niet met lege handen naar huis willen laten gaan. En ik heb begrepen, Ingrid, dat op de motor een bos bloemen heel ingewikkeld is. Dus we hebben een ander aardigheidje voor jou bedacht. Dus met jullie goedvinden wil ik daar eerst even bij stilstaan. Ja, voorzitter, dank voor alle bijdragen zojuist. Alle hele constructieve bijdragen van alle partijen. Alles overziende, dat past ook wel bij het advies van de informateur, hebben we een enorme voorkeur om snel en voortvarend aan de slag te gaan met het formatieproces. Wat we straks gaan bespreken met de formerende partijen, dat is het voorstel dat wij nu gaan doen. Wij hebben Joke Mengerink namelijk gevraagd en bereid gevonden om het fórmatieproces ook te gaan begeleiden.

En daar gaan we het samen over hebben. Voor ons staat de vorming van een stabiele coalitie centraal. En dat betekent dat we hopen dat de verschillende partijen snel komen met de door hen voor te stellen wethouderskandidaat. Gemeentebelang is graag bereid een tweede wethouder te leveren, beschikbaar te stellen. Dus die gaat Marcel Elferink straks als kandidaat beschikbaar stellen. Als er snel kandidaten beschikbaar zijn, dan kan in dit formatieproces een vlotte start gemaakt worden met het vormen van een stabiel en collegiaal college. Wat ook nodig is voor een goed samenspel met de raad. We zullen het formatieproces starten met het inventariseren en bespreken van de grote opgaven voor Deventer. En vervolgens zou ik me voor kunnen stellen, gezien de uitkomst van de verkenning, dat we gaan werken aan een akkoord op hoofdlijnen. Maar ik heb net ook goed geluisterd. En ik heb veel uitgestoken handen gezien. Van: betrek ons, neem ons mee. Dus ik denk dat dit ook onderwerpen zijn op de formatietafel: hoe gaan we ook op inhoud wel de kennis en kunde van de hele raad betrekken bij het formatieproces? Dus zodra we daarover gesproken hebben, zullen we daar ook op terugkomen.

Verder zullen we streven naar een gezamenlijk in te vullen -we moeten hem dus nog invullen- en zo transparant mogelijk proces, waarin we sowieso de formateurs zullen vragen om de gehele raad regelmatig op proces te informeren. Maar ik gaf net al aan, op inhoud zou het ook maar zo kunnen zijn dat wij heel erg dankbaar gebruik maken van jullie input. En ik wil voorstellen dat we straks na afloop van deze bijeenkomst even bij elkaar gaan zitten met de te formeren partijen, om een aantal praktische zaken af te spreken. En we kijken uit naar een goede samenwerking met álle partijen in de raad. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Grijsen. Dat lijkt me een heldere uiteenzetting van het vervolg. Maar ik geef toch nog even de gelegenheid om eventuele vragen daarover nu te stellen. De heer Van den Nieuwenhof.

10 De heer Van den Nieuwenhof: Ik had er toch nog eentje, in het kader van transparantie. Dat woord heb ik vandaag al zeven keer gehoord of zo, of negen keer. Misschien zouden we moeten zeggen, om een keer een statement te maken: laten we de verslagen gewoon onderling delen. Eens weten van: hé, wat heeft die gezegd, wat heeft die gezegd? Misschien is dat wel een heel goed punt. Dat wou ik even zeggen. De voorzitter: Dat is een advies dat u meegeeft aan de partijen die aan de formatietafel gaan zitten. En ik denk dat er nu geen antwoord … Maar kijk maar eens even. Want u geeft aan dat u daar ook nog iets over wilt zeggen, in het vervolg. Dus ik kan me voorstellen dat er behoefte is om daar even met de andere partijen ook over te spreken. Mevrouw Grijsen: Voorzitter, ik zie daar bij onszelf niet zoveel problemen in. Maar ik kan me voorstellen dat dat een afweging is die elke partij voor zichzelf wil maken. De voorzitter: De heer Van der Meulen. De heer Van der Meulen: Ja, dank u wel, voorzitter. Tijdens de gesprekken is ook aan de orde geweest de lage opkomst in Deventer. Toch een punt van zorg, door iedereen ook onderschreven. Wij hebben tijdens het gesprek ook de suggestie gedaan om die onderhandeling, dat formatieproces wat vaak achter gesloten deuren plaatsvindt, om daar ook meer openheid in te betrachten. Nou heb je daar diverse vormen in.

De meest transparante vorm is dat alles openbaar gebeurt. Ik kan me voorstellen dat daar niet iedereen zo’n groot voorstander van is. Maar het is wel een punt van aandacht, om gewoon, ook niet voor ons, niet voor de rest van de raad … Ja, ook voor de rest van de raad, natuurlijk. Maar, ook voor de inwoners van Deventer -met die lage opkomst- dat die ook weer de politiek begrijpen. Dus de oproep is om daar heel erg open in te zijn. En gewoon inkijk te geven in de verschillen tussen de verschillende partijen en hoe dat formatieproces in zijn werk gaat. Dus dat is eigenlijk wat ik de vier collega’s, de vier partijen, wil meegeven. De voorzitter: Precies. In feite ook een advies aan de partijen die gaan formeren. Dus dat zo beschouwende, ik neem aan dat daarop teruggekomen wordt. Anderen nog? Niemand? Dan dank ik mevrouw Mengerink ook van míjn kant voor haar inzet. Ja, officieel krijg ik het toch aangeboden. Dat is mooi. Mevrouw Mengerink-Hogevonder: Ik heb ook een cadeautje voor u. En dat is het volledige document van wat de afgelopen periode heeft plaatsgevonden. De voorzitter: Uitstekend. Als er niets meer aan de orde is, we hebben nog een bos bloemen voor mevrouw Mengerink. Die kunnen we nog even overhandigen. Sluiting De voorzitter: En dan wens ik iedereen een heel fijne avond. Dan is deze bijeenkomst afgesloten. Dank jullie wel.