2022-01-18 BW-brief Reactie op Rekenkamerrapport Zorgfraude in de jeugdzorg

Grote Kerkhof 1 Postbus 5000 7400 GC Deventer 14 0570 telefoon

Raad van de gemeente Deventer, t.a.v. de Rekenkamer

direct telefoonnummer

gemeente@deventer.nl e-mail

DEV-BLD/ 2022-20

18 januari 2022

kenmerk

uw referentie

datum

E.L.M. Nijboer

Reactie rapport ‘Zonder zorgen doorontwikkelen’

contactpersoon

onderwerp

Geachte leden van de rekenkamer, Hierbij ontvangt u onze reactie op het eindrapport van de Rekenkamer d.d. december 2021 “Zonder zorgen doorontwikkelen, over jeugdzorg en zorgfraude in Deventer”. Het college heeft met belangstelling kennisgenomen van de inhoud van dit rapport. Voordat we op de conclusies en aanbevelingen ingaan, maken wij vooraf graag een compliment aan de ambtelijke organisatie. Wij waarderen het dat uit het onderzoek van uw rekenkamer is gebleken dat door de Deventer aanpak, de gelegenheid tot zorgfraude, op tal van beleidsmatige en organisatorische manieren wordt gereduceerd. Hieronder geven wij allereerst een algemene reactie op het rapport vanuit het perspectief jeugd en vervolgens op de passages die de Wmo betreffen. Daarna gaan wij in op uw aanbevelingen. Tenslotte hebben wij nog één kleine (tekstuele) opmerking. Algemene reactie - Jeugd Het rapport is een mooie weergave van de manier waarop het Deventer jeugdbeleid uitvoering krijgt. Met een sterke focus op preventie, wordt getracht een beroep op zwaardere (en duurdere) vormen van gespecialiseerde jeugdzorg te voorkomen. Gespecialiseerde jeugdzorg wordt in Deventer gezien als een sluitstuk dat zo min mogelijk, en zo nodig tijdig en zo kort als realistisch is, deel uitmaakt van het (jeugd)leven.

De gemeente streeft naar versterking van het normale leven, met gebruikmaking van de zelfredzaamheid van (de sociale omgeving van) jeugdigen en hun ouders. Het is wenselijk dat jeugdigen zoveel mogelijk in hun eigen omgeving opgroeien, bij (één van) de ouders, onderwijs of dagbesteding volgen. Met onder andere de inzet van gespecialiseerd ambulant werkers (afgekort gesp’ers), jeugdconsulenten, jeugdhulpverleners in het onderwijs en initiatieven zoals de huiskamer en Driehoek, probeert de gemeente te voorkomen dat een beroep wordt gedaan op duurdere, specialistische jeugdzorg. Het college herkent zich in de passage die op bladzijde 11 wordt weergegeven: “De toegangsorganisatie richt zich niet alleen of vooral op de eerste screening, maar ook op het zorgtraject dat daarna volgt. Het gehele team - uitvoering, management en backoffice – brengt een visie in de praktijk die van hoog tot laag, van wethouder tot toegangsmedewerker, op dezelfde manier onder woorden gebracht.” De samenwerking intern (toegang, financiën, beleid, management en backoffice) en de samenwerking in de hele keten (onderwijs, jeugdhulp, welzijn) dragen bij aan de

succesvolle aanpak van het Deventer Jeugdbeleid. Wij erkennen bovendien dat het organiseren van rechtmatigheidstoezicht meerwaarde kan hebben op deze al aanwezige (impliciete) aanpak op fraudebestrijding. Algemene reactie – Wmo In tegenstelling tot de bevindingen wat betreft jeugd, herkent het college zich niet altijd in de conclusies van de rekenkamer die de Wmo betreffen. Hieronder een weergave van de uitgangspunten Deventer Wmo beleid en de wijze waarop hierop wordt getoetst binnen de contractering van ZIN aanbieders. De gemeente Deventer contracteert middels een open house omdat zij keuzevrijheid voor cliënten voorstaat. Om te zorgen voor kwalitatief goede aanbieders is een toets voor contractering opgezet waarbij wordt onderzocht of de financiële en kwalitatieve aspecten van de organisatie op orde zijn. Bijvoorbeeld door; - de facturatiegegevens te controleren zodat de aanbieder voldoet aan de vereisten van goed ondernemerschap. - een Gedragsverklaring aanbesteden (GVA) op te vragen. - navraag te doen of de aanbieder bekend is bij o.a. de inspectie. - een professionele standaard te vereisen die passend is bij de problematiek van cliënten. De cliënt ontvangt dus ondersteuning en dienstverlening volgens wettelijke vereisten, beroepscodes, landelijke door beroepsgroepen geautoriseerde richtlijnen en handreikingen.

Deze zijn gebaseerd op de laatste inzichten (indien mogelijk evidence based). - een kwaliteitskeurmerk verplicht te stellen. - aanbieders te toetsen op kennis van Deventer en de transformatie die Deventer voorstaat met de Wmo. - gedurende het proces van ondersteuning een navolgbare (uren)administratie te verlangen die laat zien met wie, wanneer, waar, aan wat wordt gewerkt en waarom. - te toetsen of de ondersteuning wordt geleverd op basis van de gestelde doelen en of de uitkomsten hiervan effectief zijn. - aanbieders uit te nodigen voor een persoonlijk gesprek indien van toepassing. Na toetreding heeft de gemeente Deventer voor de Wmo een actief toezichtsbeleid. Sociale recherche en GGD werken actief samen aan de toets op rechtmatige en kwalitatief goede ondersteuning. Door actief te signaleren (helder waar signalen gemeld moeten worden en makkelijk melden) ziet de gemeente binnen de Wmo veel van wat er speelt. De capaciteit die aanwezig is voor onderzoeken zet de gemeente continu in, er is dus doorlopend onderzoek gaande (signaal onderzoek en preventief onderzoek). Niet al deze onderzoeken leiden tot de conclusie ontoereikende zorg. Veelal is er wel aanleiding voor goede gesprekken en biedt het ruimte voor verbetering van de werkwijze. Het constateren van fraude die leidt tot herziening van het PGB of tot ontbinden van de raamovereenkomst, kwam in 2021 allebei één keer voor.

Binnen de Wmo hanteert de gemeente een signaleringslijst en wordt bijgehouden welke signalen worden afgegeven. Bronnen kunnen zeer verschillend zijn. Alle binnengekomen signalen zijn aanleiding tot navraag en indien van toepassing nader onderzoek. Het overzicht van signalen en de resultaten van het onderzoek geeft vervolgens richting aan eventuele beleidswijzigingen. Deventer heeft hiermee naar opvatting van ons college in de Wmo een stevige structuur voor toezicht staan. Onderdeel daarvan is een meldpunt, stevige kennis bij Wmo coaches over wetgeving en vereisten voor aanbieders. Vanuit de casustafel worden signalen breed bekeken en zorgvuldig gewogen en volgt waar nodig onderzoek. Het college is het eens met de opmerking dat niet met alle 130 aanbieders frequent individueel contact is. Op inhoud is dat contact er met de Wmo coaches wel. De Wmo coaches toetsen of de geleverde ondersteuning leidt tot de gewenste resultaten. Vanuit beleid is communicatie die van toepassing is op alle aanbieders vaak collectief georganiseerd.

Aanbevelingen 1. Organiseer rechtmatigheidstoezicht in de Jeugdzorg: Zoals reeds genoemd, erkennen wij dat het organiseren van rechtmatigheidstoezicht meerwaarde kan hebben op de al aanwezige (impliciete) aanpak op fraudebestrijding. Het college stelt daarom voor een toezichthouder aan te stellen voor 8 uur in de week. Deze toezichthouder zal intensief samenwerken met de toezichthouder voor de WMO, backoffice en toegang jeugd en beleid. Na enige tijd zal de inzet geëvalueerd worden en bepaald worden of 8 uur in de week volstaat. 2. Versterk de informatievoorziening over zorgfraude: Zoals hierboven besproken zal de toezichthouder intensief moeten samenwerken met de toegangsmedewerkers en backofficemedewerkers (en beleid). Zij moeten snel kunnen schakelen met de toezichthouder. De aanwezigheid van de toezichthouder zal daarnaast gecommuniceerd moeten worden naar zorgaanbieders en cliënten. 3. Blijf investeren in fraudealertheid: Medewerkers in de toegang zijn nu al en zullen ook in de toekomst alert blijven op signalen van zorgfraude en oneigenlijk gebruik van zorg. Het college zal blijven investeren in de kwaliteit en deskundigheid van medewerkers in de toegang, beleid en backoffice. 4. Maak de fraude aanpak expliciet: Het college erkent dat expliciet maken van de succesvolle aanpak van zorgfraude, door deze op te schrijven in procedures, meerwaarde kan hebben.

Hierin zal tevens blijvend aandacht zijn voor de samenwerking en informatie-uitwisseling met de afdeling openbare orde en veiligheid, wanneer ernstige zorgfraude (b)lijkt te worden gecombineerd met criminele praktijken (ondermijning). Echter blijft dit mensenwerk, en blijft de aanpak afhankelijk van hoe medewerkers deze procedures in de praktijk brengen. 5. Blijf als raad betrokken bij het voorkomen en bestrijden van zorgfraude: Het college gaat graag met de raad in gesprek over de rol die de raad kan hebben in het herkennen en voorkomen van zorgfraude en oneigenlijk gebruik van zorg en op welke wijze de raad geïnformeerd wordt over de inzet van de toezichthouder. 6. Identificeer lessen voor de Wmo-zorg: Zoals hierboven in de algemene reactie (Wmo) is genoemd, is het college van mening dat met de vereisten en de gehanteerde opzet voor toezicht een zorgvuldige toets op kwaliteit en rechtmatigheid is geborgd. Het barrièremodel, dat als aanbeveling wordt genoemd op blz. 27 van de Nota van bevindingen, is meegenomen in de nieuwe opzet voor de aanbesteding van Wmo aanbieders. Deventer heeft voorwaarden en toetst bij toetreding of aanbieders hieraan voldoen. Financieel gezond, VOG’s, goed verzekerd, kennis van Deventer, de Deventer sociale kaart en de uitgangspunten Wmo beleid en het werken volgens een professionele standaard zijn hier al geborgd, dat sluit aan bij Fase 1.

Fase 2 en 3 zijn meegenomen in de nieuwe opzet van de raamovereenkomst Wmo 2023. Tot slot Tot slot een kleine tekstuele onjuistheid op bladzijde 11 van de nota van bevindingen: in 2021 hadden wij 12 gesp’ers, opgeteld 5,9 fte en niet 12 fte.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

M.A. Kossen

R.C. König