2021-651 Raadsvoorstel RES Hoofdlijnenakkoord

RAADSVOORSTEL Onderwerp

RES Hoofdlijnenakkoord

Agendapunt Voorstelnummer Team

2021-000651 DEV-PRO

Portef.houder BenW-besluit d.d.:

Weth. Verhaar 23 maart 2021

Voorstel 1. In te stemmen met het Hoofdlijnenakkoord RES West Overijssel en de daarbij horende doelstellingen en afspraken. Kern van het raadsvoorstel Op 18 december 2019 heeft de gemeenteraad een positief besluit genomen over de Startnota RES West-Overijssel. Hierin is het proces vastgelegd voor deelname aan de Regionale Energiestrategie West-Overijssel. Op 14 april 2020 heeft het college ingestemd met de Deventer bijdrage van 212 GWh aan het concept RES bod van West Overijssel. Op dit moment is er in Deventer reeds 124 GWH aan opwekking gerealiseerd of concreet in voorbereiding van uitvoering (de zogenoemde 'pijplijn'). Voor ongeveer 88GWh moet nog bepaald worden of dit met wind- en/of zonne-energie wordt ingevuld. Uitgangspunt van de concept RES West Overijssel is geweest dat deze opgebouwd is vanuit de bestaande plannen en ambities van de gemeenten en dat deze leiden tot een regionale strategie met een bod voor de opwekking van duurzame elektriciteit en een regionale structuur warmte. In de concept-RES “Naar een opgewekt West-Overijssel” zijn deze elementen opgenomen. De conceptRES dient in deze fase als “tussenresultaat” voor de regionale strategie op de energietransitie.

Naar aanleiding van de monitor van de 30 concept-RES’en in Nederland (bijgevoegd in bijlage) door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) kan worden geconcludeerd dat de concept-RES WestOverijssel in voldoende mate bijdraagt aan de landelijke doelstellingen. Deze monitor is gepubliceerd op 1 februari 2021. De opdracht vanuit het Nationaal Programma Regionale Energiestrategieën (NPRES) is om op basis van de concept-RES een RES 1.0 vast te stellen voor 1 juli 2021. In de concept-RES is een aantal voornemens opgenomen om diverse aspecten uit te werken in de RES 1.0. Dit betreft onder andere het bod op elektriciteit en de energiemix, de zoekgebieden, de ruimtelijke ontwerpprincipes, de procesparticipatie, lokaal eigendom, maatschappelijke kostenefficiency en de Regionale Structuur Warmte. Op al deze punten worden nu concept-afspraken voorgelegd in dit Hoofdlijnenakkoord. Op verzoek van de werkgroep Raden, Staten en Algemeen Besturen (RSAB) heeft het bestuurlijk platform op 20 januari jl. besloten om het besluitvormingsproces voor de RES 1.0 in twee fasen te organiseren. Eerst wordt een Hoofdlijnenakkoord voorgelegd aan de gemeenteraad/Provinciale Staten/algemeen bestuur waarbij de mogelijkheid is om door middel van moties en/of amendementen invloed uit te oefenen op de afspraken.

Vervolgens wordt in een tweede fase de definitieve RES 1.0 voorgelegd aan de gemeenteraad/Provinciale Staten/algemeen bestuur ter vaststelling. Hiermee wordt beoogd om maximaal ruimte te bieden aan de volksvertegenwoordigende organen om invloed uit te oefenen op de uiteindelijke RES 1.0. Het Hoofdlijnenakkoord heeft dus primair de functie om te toetsen of en in welke mate de gemeenteraad/Provinciale Staten/algemeen bestuur de afspraken onderschrijft die de basis vormen voor de RES 1.0. De vaststelling van de RES 1.0 is beoogd vóór 1 juli met een eventuele uitloop tot 9 juli 2021, te zijn afgerond. Om het Hoofdlijnenakkoord de functie te

/2 geven die hierboven is aangegeven, zet Deventer zich in om de besluitvorming over het Hoofdlijnenakkoord af te ronden vóór 1 mei 2021. Het hoofdlijnenakkoord beschrijft de doelstellingen en afspraken die de RES West-Overijssel maakt. Het zijn doelstellingen over:  De hoogte van het RES bod en de verdeling tussen zon en windenergie;  De zoekgebieden voor zon en/of wind op kaart (dit geldt niet voor Deventer);  Het optimaliseren van ruimtelijke kwaliteit bij opwek;  Beperken van maatschappelijke kosten;  Gebiedsgerichte en grensontkennende participatie;  Minimaal 50% Lokaal Eigendom. En afspraken over:  Versterken subregionale samenwerking;  Regionale participatie;  Aan de slag met groengas, geothermie, lokale waterstof, aquathermie en de duurzaamheidsladder toepassen in de regionale structuur warmte;  Verkenning naar regionale Milieu Effect Rapportage;  Doorontwikkeling RES- organisatie en financiering;  Samenwerking aan een lobby op betaalbaarheid en governance in relatie tot warmte en zon op dak. Beoogd resultaat Een goede voorbereiding op de vaststelling van de RES 1.0 de ambities en doelen met elkaar te delen, ten behoeve van een kwalitatief goed uitgewerkte én gedragen RES 1.0, die kan worden voorgelegd ter besluitvorming aan raden, staten en besturen voor 1 juli 2021. Kader      

Klimaatakkoord Omgevingsvisie Deventer (2019) Concept RES bod gemeente Deventer (2020) Energieplan Deventer (2020) Nota uitgangspunten zonneparken (2019 Windverkenning (2020, voorgenomen collegebesluit)

Argumenten ten behoeve van de raad Argumenten voor:  Het Hoofdlijnenakkoord West Overijssel sluit aan bij eerdere besluitvorming rondom de energietransitie in de gemeente Deventer, zoals het Energieplan Deventer en het concept RES bod van Deventer.  Het is een verplichting vanuit het Nationaal Programma RES aan provincies, gemeenten en waterschappen om aan te sluiten bij een regio. Deventer sluit daarbij in de Regio West Overijssel.  In de startnota RES West-Overijssel is door raden, staten en bestuur vastgesteld dat de bestuurlijke partners voor 1 juni 2020 komen tot een concept-RES West-Overijssel en voor 1 juli 2021 tot een RES 1.0.  De vaststelling van het Hoofdlijnenakkoord West-Overijssel betekent voor gemeenteraad/Provinciale Staten/algemeen bestuur dat zij hiermee een uitspraak doen over het totaal van het regionaal bod voor opwek elektriciteit én het gemeentelijk aandeel in dit bod. Met dit besluit wordt geen uitspraak gevraagd over (de hoogte van) het bod van de andere gemeenten. Omdat de onderverdeling in techniek zon, zon op dak en wind indicatief

/3



is, is er volop de mogelijkheid om in de doorontwikkeling naar de RES 2.0 tot een aangepaste verdeling te komen. Er is bij de concept-RES een aantal duidelijke randvoorwaarden geformuleerd voor de realisatie van de concept-RES West-Overijssel. Deze voorwaarden hebben betrekking op het netwerk, de SDE, wet- en regelgeving en bestuurlijke verantwoordelijkheid van de RESpartners. Recent is door landelijke werkgroepen een aantal kansen en knelpunten (zie de website van de RES West Overijssel) geformuleerd op deze onderwerpen. Omdat deze aanbevelingen nog besproken moeten worden in de regio, is in dit Hoofdlijnenakkoord nog geen beoordeling opgenomen over de adviezen van de werkgroepen. In de RES 1.0 zal nader worden ingegaan op de voortgang op deze randvoorwaarden.

Argumenten tegen:  Idealiter beschikt de gemeenteraad bij het vaststellen van het Hoofdlijnenakkoord over de uitkomsten van de RES participatie die lokaal is uitgevoerd. Dit traject heeft echter vertraging opgelopen omdat een extra gespreksronde nodig bleek, waardoor de uitkomsten in april 2021 beschikbaar zijn.  Idealiter heeft Deventer zogenoemde zoekgebieden voor wind en zon vastgesteld op het moment van oordelen en besluiten over het Hoofdlijnenakkoord. Deze delicate en uiterst gevoelige besluiten/projecten vragen echter een gedegen en goed uitgevoerde raadpleging, waardoor Deventer het aanwijzing van zoekgebieden in een later stadium zal vaststellen. Ketenpartners/ participatie De samenwerking op regionaal niveau zorgt voor een sterkere relatie en samenwerking in de energieopgave tussen de provincie Overijssel, de gemeenten, de waterschappen en de netbeheerders in West-Overijssel. De bestuurlijke partners in de RES West-Overijssel zijn hierin geadviseerd door de netwerkbedrijven Enexis, Coteq en Rendo. Het Hoofdlijnenakkoord is naast de concept-RES zelf gebaseerd op de bij de concept-RES aangenomen moties Wensen en Bedenkingen. Deze zijn op basis van een gezamenlijke reflectie van de RES partners beantwoord in het najaar van 2020.

Bij het opstellen van het Hoofdlijnenakkoord werken de gemeenten, provincie en waterschappen samen met maatschappelijke partners, waaronder vertegenwoordigers van het bedrijfsleven, woningcorporaties, natuur- en milieuorganisaties, land- en tuinbouworganisatie, lokale energie-initiatieven, vertegenwoordigers van jongeren(organisaties) etc. Deze zijn bijeengebracht in een adviesgroep RES West-Overijssel. Daarnaast zijn tevens de terreinbeherende organisaties zoals Staatsbosbeheer, Overijssels Particulier Grondbezit, IJssellandschap, Landschap Overijssel en Natuurmonumenten betrokken. De adviesgroep RES zal separaat nog een advies opstellen over het Hoofdlijnenakkoord/ RES 1.0. Deze wordt tegelijkertijd met de uitkomsten van het RES participatie proces door het college aan de raad aangeboden. Naar verwachting in april 2021 Conform de startnota is in de totstandkoming van dit Hoofdlijnenakkoord gekozen voor een proces van representatieve participatie, wat onder andere tot uitdrukking is gebracht in de bestuurlijke werkconferenties en adviezen van de adviesgroep. De participatie met inwoners en andere belanghebbenden is in Deventer vorm gegeven in het RES Participatie proces. Naast inwoners en bedrijfsleven zijn ook bestuurlijke partners als IJssellandschap, LTO Noord, de lokale energie coöperaties etc. hierin betrokken.

De uitkomsten en adviezen die dit lokale traject hebben opgeleverd biedt het college in april 2021 aan bij de gemeenteraad. Financiële consequenties Vaststelling van het Hoofdlijnenakkoord heeft geen directe financiële consequenties. De uitvoering van de energietransitie natuurlijk wel en recent is hier door de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) een advies (bijgevoegd in bijlage) over uitgebracht. Het budget voor de RES-organisatie is beschikbaar voor de doorontwikkeling naar de RES 1.0 tot eind 2021. Mogelijk kan hier vanuit het NPRES nog een kleine aanvulling op plaatsvinden. Over de financiering van de ontwikkeling van de RES 2.0 en verder

/4 (2022-2025) zal door het nieuwe kabinet besluitvorming plaatsvinden. Door de huidige demissionaire minister Van ’t Wout is in een brief (bijgevoegd in bijlage) aan de Tweede Kamer aangegeven groot belang te hechten aan continuïteit van de RES’en. Betrokkenheid van de raad De raad is beslissingsbevoegd in zowel het Hoofdlijnenakkoord RES West Overijssel als de RES 1.0. Voorafgaan aan de besluitvorming informeert het college de raad formeel en informeert middels diverse raadstafels en/of interne informatiesessies. Zie voor meer achtergrondinformatie en het raadsproces de bijlage "Achtergrondinformatie RES Hoofdlijnenakkoord". De gemeenteraad van Deventer heeft bij de concept RES diverse moties ingediend, onder andere over Lokaal Eigendom, Biodiversiteit en Leefbaarheid. Een uitwerking van die moties krijgt een plek in de RES 1.0. De raad wordt in het komende kwartaal geïnformeerd over de stand van zaken van deze moties. Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

M.A. Kossen

R.C. König