2021-265 Raadsvoorstel Gem Rioleringsprogramma 2022-2026

RAADSVOORSTEL Onderwerp

:

Portefeuillehouder Voorstelnummer Datum B en W besluit Team

: : : :

Gemeentelijk Rioleringsrogramma 2022-2026 en aanpassing Subsidieverordening afkoppelen hemelwater. Wethouder Rorink, 2021-265 7-12-2021 DEV-IBL

Inleiding

De gemeente Deventer stelt, conform de huidige wettelijke verplichting, iedere vijf jaar een Gemeentelijk Rioleringsplan op, hierna te noemen GRP. Het vigerend GRP heeft een looptijd van 2015 tot eind 2019 en is middels een addendum twee maal met één jaar verlengd. Het nieuwe GRP is opgesteld voor de periode 2022 tot eind 2026. Met inwerkingtreden van de Omgevingswet vervalt de wettelijke verplichting en wordt het GRP een vrijwillig programma. Het plan is zo geschreven dat het voldoet aan zowel de huidige wettelijke verplichting als aan het format voor een vrijwillig programma onder de Omgevingswet. Volgens de wetgeving heeft de gemeente drie zorgplichten te weten: * zorgplicht voor de inzameling en transport van stedelijk afvalwater (art. 10.33 Wet Milieubeheer); * zorgplicht voor afvloeiend hemelwater (art. 3.5 Waterwet); * zorgplicht voor het in openbaar gemeentelijk gebied treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemmingen zoveel mogelijk te voorkomen of beperken (art.3.6 Waterwet). In het GRP zijn de ambities en bijbehorende maatregelen verwoord om invulling te geven aan de gemeentelijke zorgplichten. Het GRP geeft aan hoe de maatregelen kunnen worden gefinancierd en wat de gevolgen zijn voor de ontwikkeling van het tarief rioolheffing.

In dit GRP speelt de regionale samenwerking op het gebied van riolering en klimaatadaptatie een prominente rol. Deze samenwerking, onder de naam RIVUS, zal in de komende planperiode verder worden gecontinueerd. De ambities van RIVUS voor de komende jaren zijn het verder uitbouwen van professionalisering in de waterketen en het oppakken van de regionale klimaatopgave. De voorziene maatregelen op het gebied van klimaatadaptatie zijn vastgelegd in de op 9 november jl. door het college vastgestelde "Regionaal adaptatieprogramma klimaat - werkregio RIVUS" en "Klimaatadaptatieprogramma Deventer". Klimaatmaatregelen om wateroverlast en droogte tegen te gaan worden financieel gedekt vanuit dit GRP. Belangrijke uitgangspunt is dat bij groot onderhoud van de openbare ruimte deze klimaatadaptief wordt opgeleverd. Naast klimaatadaptatie is in het GRP ook expliciet aandacht voor de thema's energietransitie, risicogestuurd beheer en circulariteit in relatie tot de waterketen. Op basis van het pakket aan maatregelen zoals dat in het GRP wordt omschreven, blijft met ingang van 2023 de rioolheffing stabiel tot het jaar 2040 en hoeft deze alleen jaarlijks te worden geïndexeerd. Hierbij is rekening gehouden met de klimaatadaptatiemaatregelen die vanuit de rioleringsopgave worden voorzien.

Risico's voor de stabiliteit van de rioolheffing zijn de demografische ontwikkeling, mogelijke calamiteiten in de riolering en ontwikkelingen op het gebied van kwijtscheldingen. Subsidieverordening afkoppelen hemelwater In het GRP 2015-2019 is het opstellen van een hemelwaterverordening opgenomen. Deze hemelwaterverordening wordt binnenkort aan u voorgelegd voor besluitvorming (NOTA-2021-220-Hemelwaterverordening-Deventer). In de hemelwaterverordening wordt het bestaand beleid voor berging van hemelwater op particuliere percelen, bij nieuwbouw en verbouw, publiekrechtelijk op een juiste manier geregeld. Voor

het afkoppelen van hemelwater van verharde oppervlakken bij bestaande particuliere percelen, bestaat de 'Subsidieverordening afkoppelen hemelwater gemeente Deventer 2020'. De hemelwaterverordening en de subsidieverordening sluiten op elkaar aan door respectievelijk verplichting van hemelwaterberging op eigen perceel bij nieuw- en verbouw en subsidie bij bestaande bouw. De subsidieverordening is op een aantal punten aangepast en maakt onderdeel uit van de besluitvorming. De voorwaarden zijn waar nodig tekstueel aangescherpt en de regeling is op enkele punten verruimd. Zo kan bij kleinere percelen, waar de voorzijde vaak op een ander moment wordt afgekoppeld dan de achterzijde, dit nu over twee aanvragen worden opgesplitst. Voor het afkoppelen op eigen terrein naar oppervlaktewater kon al subsidie worden aangevraagd. Dit is nu ook mogelijk voor afkoppelen op eigen terrein naar een gemeentelijke infiltratievoorziening. Dekking van de subsidieverordening vindt plaats vanuit het GRP.

Raadsvoorstel

1. Het Gemeentelijk Rioleringsprogramma 2022-2026 vast te stellen 2. De bij het Gemeentelijk Rioleringsprogramma behorende investeringsparagraaf voor 2022 vast te stellen en de benodigde middelen beschikbaar te stellen 3. De 'Subsidieverordening afkoppelen hemelwater gemeente Deventer' vast te stellen

Kern raadsvoorstel

Door het vaststellen van dit GRP stelt u de doelen en de bijbehorende maatstaven voor de komende jaren voor Deventer vast op het gebied van stedelijk afvalwater, hemelwater en grondwater. Verder stelt u daarbij vast hoe de bijbehorende maatregelen gefinancierd worden en welke ontwikkeling van het tarief rioolheffing daarbij hoort. Met het vaststellen van de subsidieverordening wordt de regeling gecontinueerd, waarbij beter wordt aangesloten op de praktijk van de aanvragers zonder dat dit financiële consequenties heeft.

Beoogd resultaat

Het belangrijkste strategische doel van de riolering is om de volksgezondheid te beschermen. De andere strategische doelen voor een veilige een duurzame woonverblijf- en werkomgeving zijn het voorkomen van te natte of te droge voeten en het voorkomen dat oppervlaktewater en bodem vanuit de riolering vervuild raken. Bij deze strategische doelen zijn tactische, operationele doelen en bijbehorende maatstaven/normen opgesteld. Deze zijn vastgelegd in de tabel in bijlage III van het GRP. De subsidieverordening stimuleert het afkoppelen van hemelwater van particuliere daken, dat bijdraagt aan de doelen van het GRP.

Kader

De wet milieubeheer (art. 4.22) verplicht de gemeente, tot de inwerkingtreding van de Omgevingswet, tot het maken van een GRP. De wet milieubeheer (art. 10.33) geeft de gemeentelijke zorgplicht voor afvalwater. De waterwet is het kader voor de zorgplichten hemelwater (art. 3.5) en grondwater (art. 3.6). In de Gemeentewet (art. 228a) is geregeld dat de gemeente onder de naam 'rioolheffing' een belasting kan heffen ter bestrijding van de kosten die voor de gemeente verbonden zijn aan de uitvoering van de gemeentelijke watertaken. Ook na de inwerkingtreding van de Omgevingswet blijven de wettelijke zorgplichten en mogelijkheid tot rioolheffing in stand. De strategische doelen uit het GRP zijn verankerd in de Omgevingsvisie van Deventer. De omgevingsvisie noemt klimaatverandering als één van de ingrijpende veranderingen. Dat geeft het belang aan van energietransitie (mitigatiespoor) en

klimaatadaptatie (adaptatiespoor). Het beleid voor klimaatadaptatie, vastgelegd in het Klimaatadaptatieprogramma Deventer, heeft op de deelthema’s ’wateroverlast’ en ’droogte’ een directe relatie met de zorgplicht voor hemelwater en daarmee met dit GRP. De kernopgave is als volgt gedefinieerd: We handelen toekomstbestendig. De leefomgeving moet voor mens, dier en plant aangenaam zijn, nu en in de toekomst. We zoeken duurzame, klimaatbestendige en circulaire oplossingen op alle plekken die zich daarvoor lenen. Een groot areaal van Deventer betreft bestaand gebied. Om particulieren in dit bestaande gebied te stimuleren bij te dragen aan de opgaven rondom klimaatadaptatie bestaat sinds 2015 de 'Subsidieverordening afkoppelen hemelwater gemeente Deventer'. In 2020 is het subsidieplafond verhoogd van €50.000,- naar €250.000,- en is de tijdelijke regeling omgezet naar een regeling voor onbepaalde tijd.

Argumenten ten behoeve van de raad

Argumenten voor * De geformuleerde strategische, tactische en operationele doelen, alsmede de daarbij ontwikkelde maatstaven, geven het noodzakelijk houvast om te sturen op de ontwikkeling van de riolering en de waterhuishouding in Deventer. Dit leidt tot een mix van maatregelen die recht doen aan alle aspecten van het stelsel. Het gaat daarbij zowel om het in stand houden van het stelsel, alsook om wenselijke verbeteringen en ontwikkelingen. * Een belangrijk onderdeel van het Gemeentelijk Rioleringsplan 2022-2026 zijn maatregelen om het regenwater zonder wateroverlast te kunnen opvangen bij hevige buien. Naar verwachting krijgen de riolen in de gemeente Deventer in de toekomst meer regenwater te verwerken. Maar ook voor langdurige perioden van droogte, met effecten op onder andere verdroging van het openbaar groen, is aandacht. Het water dat we opvangen bij hevige buien wordt daarom zoveel mogelijk benut voor aanvulling van het water voor beplanting. Bij nieuwbouwprojecten wordt hemelwater daarom gescheiden gehouden van het stedelijk afvalwater. Ook vanuit de gedachte schoon water schoon te houden. Bij groot onderhoud van de bestaande openbare ruimte wordt gekeken of hemelwater kan worden afgekoppeld van de gemengde riolering, om overbelasting van het rioolstelsel te verminderen.

We gaan daarnaast de grootste knelpunten op het gebied van wateroverlast in de komende 10 jaar oplossen. Met de bestaande subsidieverordening stimuleren we bewoners en bedrijven om ook op het eigen perceel hemelwater af te koppelen van het riool. * Het tarief voor de rioolheffing hoeft daarbij niet te stijgen.

Betrokken partijen en participatie

Volgens de eisen uit de Wet milieubeheer is het concept-GRP voor commentaar toegestuurd aan de waterkwaliteits- en waterkwantiteitsbeheerders: de waterschappen Groot Salland, Rijn & IJssel en Vallei & Veluwe en Rijkswaterstaat. Partijen hebben eveneens input kunnen leveren in een aantal bijeenkomsten die over dit nieuwe GRP zijn georganiseerd. Daarnaast is het GRP ook ter informatie verstuurd naar het college van Gedeputeerde Staten van Overijssel en drinkwatermaatschappij Vitens. De opmerkingen van de partijen zijn meegenomen bij het opstellen van het voorliggende concept-GRP. Voor de inbreng van inwoners van de gemeente is gebruik gemaakt van het klachten- en meldingenbestand. Van de subsidieverordening hebben sinds 2015 circa 232 huishoudens en 18 organisaties/bedrijven gebruik gemaakt, waarbij circa 50.000m2 particulier verhard oppervlak is afgekoppeld. Met de voorliggende aanpassingen wordt nog beter aangesloten bij de praktijk van de aanvragers.

Financiële consequenties

In het GRP is een overzicht opgenomen van de exploitatielasten van de riolering. Daarnaast is een investeringsprogramma opgenomen voor het aanbrengen van verbeteringen in het stelsel, alsmede voor noodzakelijke vervangingen in de jaren 2022 tot en met 2026. Tevens zijn de kosten voor het doorvoeren van klimaatadaptatiemaatregelen op het gebied van veel water en droogte hierin opgenomen. Het gaat daarbij onder andere om het oplossen van de knelpunten en om het klimaatadaptief maken van de openbare ruimte bij MJOP projecten. Voor het beschikbaar stellen van de kredieten die in verband met de investeringsparagraaf noodzakelijk zijn wordt vanaf dit GRP een andere werkwijze voorgesteld. Voorheen werden de kredieten voor de hele planperiode van een GRP beschikbaar gesteld bij de vaststelling van het GRP. Voor de eerste 2 jaar kwamen die kredieten goed overeen met de opgave. De jaren daarna werden steeds minder nauwkeurig. We willen naar een situatie waar de beschikbaar gestelde kredieten echt volledig aansluiten bij de opgave. * Voor het jaar 2022 zijn de vervangingen overgenomen uit het MJOP-MIND 2021-2024.Aan uw raad wordt voorgesteld om de benodigde kredieten voor 2022 bij de vaststelling van dit GRP beschikbaar te stellen. * Investeringen die worden geprogrammeerd na 2022 zullen worden opgenomen in volgende versies van het MJOP-MIND.

Voorgesteld wordt om rond het vaststellen van een nieuw MJOP-MIND tevens de bijbehorende investeringskredieten aan uw raad voor te leggen. De investeringsparagraaf is beschreven in paragraaf 6.3 van het GRP. Op basis van het kostendekkingsplan wordt theoretisch een investeringsgolf voorzien over 25 tot 30 jaar. In de praktijk zal deze golf uitvlakken. De diverse investeringen leiden tot kapitaallasten in de exploitatie. Met ingang van 2023 kan de rioolheffing stabiel blijven tot het jaar 2040 en hoeft deze alleen jaarlijks te worden geïndexeerd. Hierbij is rekening gehouden met de klimaatadaptatiemaatregelen die vanuit de rioleringsopgave worden voorzien. Voorgesteld wordt om op dit moment nog geen middelen opzij te zetten voor een periode die te ver weg ligt. Bij het opstellen van een volgend GRP zal dit worden heroverwogen. Investeringen en de tariefontwikkeling beperken zich tot de horizon van het GRP 2022-2026. De personele capaciteit is met 5,8 fte aan de lage kant. Investeren in eigen, goed gekwalificeerd personeel blijft aandacht vergen. De komende jaren houden we hiervoor de vinger goed aan de pols houden, zeker omdat de taken in het kader van klimaatadaptatie zullen toenemen. Het streven is om de personele bezetting iets boven de minimaal benodigde bezetting van 6,6 fte te krijgen. De aanpassingen in de subsidieverordening hebben geen financiële consequentie.

In de staffels, subsidiebedragen en het plafond van de regeling zijn geen aanpassingen gedaan. Het plafond van de regeling wordt ook nog niet gehaald en dit zal naar verwachting in de komende jaren ook nog niet gebeuren.

Betrokkenheid raad

De raad is betrokken geweest bij het op 9 november vastgestelde Klimaatadaptatieprogramma, waarvan de maatregelen op het gebied van wateroverlast en droogte worden bekostigd uit dit GRP. Het GRP 2022-2026 wordt nu aan u voorgelegd. Het vaststellen van het GRP alsmede het vaststellen van de investeringskredieten is aan u voorbehouden. De raad heeft in 2015 en 2019 de subsidieverordening vastgesteld. Deze wordt nu met enkele wijzigingen wederom aan u voorgelegd ter vaststelling.

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

M.A. Kossen

R.C. König