2021-264 Zienswijze wijziging afvalstoffenverordening anoniem

Vereniging Mail Distributiebedrijven Stadionweg 138-2 1077 SX Amsterdam www.maildb.nl e-mail: telefoon 0297 369767 fax: 0297 369 545

Zienswijze wijziging afvalstoffenverordening, introductie Ja sticker (opt-in) voor ongeadresseerd reclamedrukwerk Gemeente Deventer

Amsterdam, 11 november 2021

Inleiding Wie kent de NEE|NEE en NEE|JA sticker niet. Door het plakken van zo’n NEE|NEE of NEE|JA sticker maakt de burger duidelijk, via een uniform landelijk systeem van stickers, wel of geen ongeadresseerd reclamedrukwerk en/of huis aan huisbladen te willen ontvangen. De afgelopen jaren groeide het percentage stickers tot landelijk gemiddeld 30%. Volgens de website van Milieu centraal neemt, mede door de NEE|NEE en NEE|JA sticker, het aantal kilo’s papier af, van 38 kilo enkele jaren geleden naar 26 kilo per jaar. Het gemiddeld aantal folders per week is nu ongeveer 20 per week. Helaas komt MailDB nog wel eens oude cijfers tegen van Milieu Centraal, die hoger liggen. MailDB mist in de voorbereiding bij de gemeente toch enkele onderwerpen. Deze vragen heeft MailDB opgenomen in deze zienswijze en legt deze graag aan uw voor en is benieuwd naar uw bevindingen en antwoorden? En/of er feitelijk met het gestelde in de vraag rekening is gehouden?

Stand van zaken door bedrijfsleven Hetzelfde aantal folders maar minder kilo papier? Adverteerders en de verspreidorganisaties slagen er steeds beter in om het folderpakket voor de burger die dat wenst te ontvangen relevanter te maken, folders van FSC papier te maken of in de folder te verwijzen naar de webshop voor nadere informatie over bepaalde producten of diensten. Waarom doen adverteerders en verspreidorganisaties al deze moeite? Landelijk, regionale en lokale adverteerders hebben een groot belang bij het bereiken van burgers die hun ongeadresseerde folders wel willen ontvangen. Immers dit leidt tot bezoek aan de winkel, de webshop, horecagelegenheid en theaters. Vaak is ongeadresseerd reclamedrukwerk voor ABN/AMRO 61.11.27.962

KvK Amsterdam 34185957 BTWnummer: NL 816362634B01

Vereniging Mail Distributiebedrijven www.maildb.nl

bedrijven in deze corona-tijd en economische crisis de enige manier om met nieuwe klanten te werven en toch de verkoop te blijven stimuleren. Dat dit niet overal lukt blijkt wel uit winkelleegstand in winkelstraten in vele gemeenten. Adverteren is voor vele door de corona crisis getroffen bedrijven de manier om te kunnen overleven. Zoals eerder beschreven is het adverteerders en verspreidorganisaties gelukt de afgelopen jaren het aantal kilo papier, met 32% te laten dalen. Dit is het resultaat van combinatie van factoren: • Vernieuwde aandacht voor de NEE|NEE en NEE|JA stickers binnen de gemeente; • Gerichtere verspreiding van de ongeadresseerde folder op de doelgroep; • Andere papiersoorten en productiewijzen; • Faillissementen van bedrijven; en, • Wisselwerking met folder die digitaal beschikbaar zijn op internet.

Onderzoek Wat vindt de burger van ongeadresseerde folders? Uit recent gepubliceerd onderzoek, pagina 8, uitgevoerd door GfK in opdracht van Milieu Centraal, (https://www.vang-hha.nl/kennisbibliotheek/@248349/onderzoek-reclamefolders/) blijkt: • dat aanbiedingen voor Nederlanders erg belangrijk zijn en de papieren reclamefolder speelt hierbij een primaire rol; • dat reclamefolders zijn erg relevant voor burgers; • dat burgers reclamefolders leuk vinden en omdat deze eenvoudig kunnen worden gerecycled en dus niet slecht is voor het milieu. • dat van de burgers die nu geen sticker hebben 87% wel ongeadresseerde reclamefolders wil blijven ontvangen. De overige 13% zou de sticker gratis afhalen of online bestellen, mogelijkheden die worden geboden door MailDB bijvoorbeeld in samenwerking met de gemeenten. In de toelichting op de concept Afvalstoffenverordening geeft de gemeente op geen enkele wijze aan hoe zij burgers die wel folders wensen te ontvangen tegemoet zal komen. Een communicatieplan die met de bovenstaande groep burgers rekening houdt, ontbreekt. Er is een grote groep van burgers die een groot belang heeft bij folders of deze zeer op prijs stelt.

Het bovenstaande beeld een positieve houding ten opzichte van ongeadresseerd reclamedrukwerk ontslaat de adverteerders en verspreidorganisaties niet van de verplichting een blijvende bijdrage te leveren aan het milieu met ongeadresseerde folders. MailDB ziet hier een gezamenlijk belang met de gemeente: • De burgers meer informatie geven over de milieuaspecten, hoe te recyclen en alternatieven promoten voor ongeadresseerde reclamefolders. Waarom is niet gekozen voor het opnieuw gezamenlijk promoten van het bestaande NEE|NEE en NEE|JA sticker systeem.

2

Vereniging Mail Distributiebedrijven www.maildb.nl

Het digitaal lezen van reclamefolders is nog niet erg populair, slechts een beperkte groep lijkt dit een goed alternatief te vinden. Geselecteerde, geadresseerde reclamefolders daarentegen is wel voor een grote groep een geschikt alternatief, dat meer gepromoot kan worden. Voor burgers die nog geen sticker hebben, maar wel zouden willen hebben, zou het voornamelijk helpen als de stickers makkelijker te verkrijgen zouden zijn. MailDB vraagt zich af of bij de beleidsvoorbereiding wel rekening is gehouden met het bovenstaande.

JA-sticker en de Opt-in D e idee dat door een JA-sticker te introduceren de burgers deze niet of in beperkte mate gaat plakken, blijkt dus niet uit het bovenstaande onafhankelijk onderzoek van Milieu Centraal. Waarom gaat de gemeente dan toch door? MailDB constateert, voor zover zij toegang heeft tot de stukken, dat belangrijke vragen bij de ambtelijke voorbereiding niet zijn gesteld of niet zijn beantwoord. Het is dan ook voor verspreiders en (lokale) adverteerders onduidelijk wanneer de gemeente de JA-sticker een succes zal vinden: • Bij welk percentage geplakte stickers is het College/Raad tevreden? • Hoeveel kilo papier zal reëel worden bespaard in de gemeente (30 kilo is landelijk gemiddeld per huishouden)? • Welke rendement verwacht de gemeente te behalen door de invoering van de JA-sticker (ambtelijke voorbereiding en handhaving achteraf)? • Is er onderzoek gedaan naar de mogelijkheden van een publiekscampagne samen met MailDB om de NEE|NEE en NEE|JA sticker onder de aandacht te brengen van de burgers? • Zijn de burgers goed voorgelicht over recyclen van papier? Folder papier wordt in de praktijk 7 keer hergebruikt voor folders, daarna is de vezel geschikt voor gipsplaat in de bouw. Misschien is het mogelijk om deze vragen alsnog te betrekken bij de besluitvorming?

Andere gevolgen: lokaal bedrijfsleven Is bij de voorbereiding van de JA-sticker / Opt-in ook stil gestaan bij andere gevolgen? Veel jongeren doen hun eerste werkervaring op door het verspreiden van ongeadresseerde folders en/of huis aan huis bladen. Ervaring leert dat met de introductie van de JA-sticker een groot aantal van deze jongeren hun baantje verliezen; wijken worden opnieuw ingedeeld, waardoor er minder bezorgers nodig zijn. Hiermee wordt veel jongeren de mogelijkheid ontnomen om in de buitenlucht die zo belangrijk is bij corona, hun eerste werkervaring op te doen. Door een ontstane versnelling tot invoering lijkt het alsof de gemeente geen acht heeft geslagen op essentiële vragen en de belangen van het lokale bedrijfsleven. Het lokale bedrijfsleven zal door

3

Vereniging Mail Distributiebedrijven www.maildb.nl

de maatregel van de gemeente gedwongen worden om duurder te gaan adverteren bij zoek machines. De ongeadresseerde folder is op dit moment, gelet op de economische situatie, een kostenefficiënt middel om producten, diensten, aanbiedingen en andere activiteiten onder de aandacht te brengen van burgers. Niet voor niets wordt de reclamefolder, de ‘motor van de economie’ genoemd. Ook de toename van kosten voor adverteren spelen geen enkele rol in de besluitvorming bij de gemeente.

Andere gevolgen: voorstel lijkt sympathiek voor weekbladen/huisaan-huisbladen, maar er dreigt een groot gevaar Ook de positie van het lokale weekblad/huis-aan-huisblad wordt onder druk gezet. Alhoewel dat op het eerste gezicht niet op lijkt Weekbladen/huis-aan-huisbladen nemen vaak ongeadresseerde reclamefolders mee tijdens een bezorgronde, om te bezorgen waar dat is toegestaan. Vaak is dat de manier om het, voor de burger, gratis weekblad/huis-aan-huisblad weekblad te financieren. Als het aantal brievenbussen waar geen ongeadresseerd reclamedrukwerk mag worden bezorgd zal terug lopen heeft dat dus ook direct gevolgen voor de exploitatie en daarmee het voortbestaan van het weekblad/huis-aan-huisblad. Dikkere weekbladen/huis-aan-huisbladen voldoen niet aan de doelstelling van de gemeente om het gebruik van papier te beperken. Echter zal een mogelijke groei kunnen betekenen dat niet meer aan de definitie van weekblad/huis-aanhuisblad in de concept afvalstoffenverordening wordt voldaan. En dan valt het weekblad/huisaan-huisblad onder de regeling van alleen bezorgen bij een JA sticker. Alleen is de oplage dan nog voldoende om een weekblad/huis-aan-huisblad te exploiteren en wat heeft dit tot gevolg voor de gemeentelijke mededelingen als het weekblad/huis-aan-huisblad niet meer kan worden gebruikt voor onder andere gemeentelijke bekendmakingen.

Drie maanden overgangstermijn tussen definitieve besluitvorming en inwerkingtreding De afgelopen jaren heeft er toetsing door verschillende rechters plaatsgevonden over, onder andere, de te hanteren termijnen voor invoering. Bij de invoering in de gemeente Amsterdam, is er tussen het moment van de definitieve vaststelling van het afvalstoffenbesluit door de gemeenteraad en de daadwerkelijke inwerkingtreding van de JA-JA sticker, een periode van drie maanden gehanteerd door de gemeente. Het Gerechtshof Amsterdam1 of een van de andere rechters hebben geen aanleiding gezien om in te grijpen in deze periode van drie maanden en die te bekorten.

1

Zie zaak/rolnummer C/09/592935 / KG ZA 20/426, 24 juni 2020: randnummer 4.13, zie bijlage.

4

Vereniging Mail Distributiebedrijven www.maildb.nl

Deze drie maanden zijn voor de verspreidorganisatie en adverteerders van groot belang. In deze drie maanden worden de laatste reeds voorbereide stappen verder genomen. Pas wanneer de exacte datum van inwerkingtreding bekend is, kunnen de verspreidorganisaties beginnen met de communicatie over de JA-JA sticker naar de consumenten/burgers. Consumenten/burgers weten dan op welke datum en JA-sticker geplakt dient te zijn, wil de consument/burger het ongeadresseerd reclamedrukwerk wel blijven ontvangen. De datum van inwerkingtreding is verder van belang voor het aanpassen van de wijken voor de bezorgers, door een lager aantal bezorgbare brievenbussen worden wijken gecombineerd en zal er van bezorgers afscheid worden genomen. Er zullen nieuwe looproutes worden vastgesteld. Een laatste reden voor deze periode is de productietijd van landelijk verspreide ongeadresseerde folders: drie maanden. Alleen als de verspreidorganisaties tijdig (3 maanden) weten wanneer de gewijzigde afvalstoffenverordening in werking zal treden, kunnen de adverteerders worden geïnstrueerd om voor uw gemeente 50% minder ongeadresseerd reclamedrukwerk aan te leveren. Door deze drie maanden zijn de verspreidorganisaties in staat om vanaf de inwerkingtreding van de JA-JA sticker, aan het eind van die drie maanden, te voldoen aan de door de gemeente gewenste reductie van ongeadresseerd reclamedrukwerk.

Tot slot MailDB levert graag haar bijdrage aan een beter milieu. Sinds 1993 investeert MailDB in een infrastructuur van NEE|NEE en NEE|JA stickers. Dit, naast segmentatie en digitalisering, heeft de laatste jaren geleid tot een papier reductie van 32% op ongeadresseerd reclamedrukwerk. Het introduceren van een Ja-sticker veel omvattender en ingrijpender dan aan de burgers een brief sturen en op social media zetten dat op x-datum ‘het systeem van ongeadresseerde folders’ omgaat. MailDB is overigens altijd bereid om met de gemeente in nader overleg te treden.

5