2021-1926 Raadsvoorstel Routekaart Wonen en voorzieningen - versterken arbeidsmarkt en verjongen

RAADSVOORSTEL Onderwerp

Routekaart versterken arbeidsmarkt en verjongen

Agendapunt Voorstelnummer Team

2021-001926 DEV-RM

Portef.houder BenW-besluit d.d.:

Weth. De Geest 6 juli 2021

Voorstel 1. De ambitie “arbeidsmarkt versterken… en verjongen!” , zoals beschreven in Woningbouwambitie voor Deventer (15 december 2020) vast te stellen, voor de ontwikkeling van Deventer tot 2035 2. Het college van B&W op te dragen de samenvattende routekaart ‘Wonen & voorzieningen, versterken arbeidsmarkt .. en verjongen!’ uit te voeren en de raad volgens de opgenomen stappen en planning voorstellen te doen voor verdere besluitvorming. Kern van het raadsvoorstel In het kader van het traject ‘Wonen & voorzieningen’ hebben de woordvoerders van de fracties op 20 januari 2021 het ambitiedocument besproken. Daarbij is door een ruime meerderheid van fracties een voorkeur uitgesproken om de strategie ‘Versterken arbeidsmarkt.. en verjongen!’ nader uit te werken in een routekaart. Daarnaast is gevraagd om, zoveel als mogelijk in dit stadium, de consequenties van deze strategie in beeld te brengen. Het versterken van de arbeidsmarkt en verjongen is een omvangrijke en veelomvattende strategie met een stevige ambitie. Daar komt veel bij kijken. De ambitie gaat langzaam maar gestaag vorm krijgen. Het gaat immers niet alleen over woningbouw van naar schatting 11.000 woningen, en ruimtelijke ontwikkelingen.

Het gaat ook om een economisch beleid voor het aantrekken van nieuwe bedrijven, extra arbeidskrachten, meer mobiliteit op de arbeidsmarkt en een goede aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. Daarbovenop komt dan nog de ambitie om te verjongen, zodat Deventer een gezonde leeftijdsopbouw kent en met voldoende aanwas van jongeren het onderwijs op peil kan houden, te zorgen voor balans op de arbeidsmarkt en levendigheid in de stad . Dit alles betekent dat Deventer een beleid moet gaan voeren om Deventer aantrekkelijker te maken voor eigen jongeren, voor studenten van elders en voor starters. Dit vraagt om een versterking van de positie van jongeren op de arbeidsmarkt, de woningmarkt en bij de betrokkenheid van de Deventer Samenleving. Dit heeft ook gevolgen op diverse terreinen, zoals culturele voorzieningen, evenementen en andere vrijetijdsactiviteiten, horeca en sport. De ambitie staat volledig uitgeschreven en onderbouwd in “Woningbouwambitie voor Deventer met welke ambitie behouden we onze kwaliteit met een dynamische middelgrote stad omringd door vitale dorpen? (15 december 2020). Dit stuk diende als onderlegger bij de bespreking van 20 januari 2021. Bij dit raadsvoorstel hoort een samenvattende routekaart voor de ambitie ‘Arbeidsmarkt versterken en …verjongen’. Hierin staat de samenhang beschreven, de bijlagen zijn voor de verdieping en nuance.

Voor de herkenbaarheid zijn voor de dorpen afzonderlijke bijlagen gemaakt. Uw raad wordt in een separaat raadsvoorstel gevraagd te besluiten over het woningbouwprogramma voor de 6 dorpen (nr. 2021.001914). De ruimtelijke planvorming in de dorpen loopt voor op die van de stad Deventer. Dat komt enerzijds doordat de planvorming van de dorpen al vóór de corona-uitbraak was begonnen. Tijdens de maatregelen is deze planvorming doorgegaan, mede omdat er in de dorpen een enorme energie zit om de leefbaarheid op peil te houden. Daarnaast is de opgave voor

/2 de dorpen overzichtelijker dan die van de stad, waardoor er minder onderzoek en studie nodig is om stappen te maken. Voor Okkenbroek is er een separaat raadsvoorstel (nr. 2021-001845) voor een voorbereidingskrediet voor de locatie Het Hoge Veld. Hiermee kan de planvorming en werving van gegadigden starten. Deze locatie is in eigendom van de gemeente en in het bestemmingsplan ‘stad en dorpen’ heeft deze locatie de bestemming ‘wonen’. Beoogd resultaat Een routekaart om stap voor stap richting de ambitie voor Deventer te gaan die de arbeidsmarkt versterkt en de bevolking van Deventer verjongt. Deze routekaart omvat ook woningbouwplannen voor de autonome groei van Deventer én de bouw die bijdraagt aan het versterken van de arbeidsmarkt, inclusief de hiervoor benodigde voorzieningen. Kader  Besluitvorming plan van aanpak "Wonen en voorzieningen Deventer" (2019 01906)  Motie: Toekomstige uitbreiding woningaanbod Deventer, 7 november 2018  Voorjaarsnota 2021 Argumenten ten behoeve van de raad Ambitie en doelen De ambitie is een doel op lange termijn. Een doel waarvan op voorhand gezegd kan worden dat de definiëring in eerste instantie globaal is, en gaandeweg concreter wordt. Komende jaren vinden allerlei verkenningen en projecten plaats om dichter bij dat concrete doel te komen.

In deze context vraagt het college diverse besluiten aan de raad Raad houdt haar bevoegdheden Met het vaststellen van de routekaart Wonen & voorzieningen vraagt de raad aan het college van B&W om de beschreven stappen te gaan zetten. De raad stelt elk jaar bij de begroting (en de voorjaarsnota) de middelen beschikbaar om die stappen ook te kunnen zetten. De raad heeft daarmee dus de mogelijkheid om te sturen op de stappen. De raad kan dus gaandeweg bijsturen, vertragen, versnellen of andere accenten leggen. Met het vaststellen van deze routekaart toont de raad commitment aan de route. De raad verbindt zich niet aan concrete financiële en ruimtelijke besluiten of beleidsuitgangspunten die hier uit voortvloeien. De resultaten van de stappen in de routekaart zullen veelal ook een besluit van de raad vragen. Zo blijft het mandaat van de raad intact om financiële en andere kaderstellende besluiten telkens opnieuw te wegen. Langetermijn ambitie vergt lange adem De ambitie “arbeidsmarkt versterken en…verjongen!’ is een streven voor de lange termijn. En het is daarmee een ambitie die om een lange adem vraagt. Dat betekent dat we hier stap voor stap en in samenhang op 4 sporen (wonen, voorzieningen, arbeidsmarkt, verjongen) aan werken. Hierbij zullen periodes van relatieve stilstand en versnelling elkaar afwisselen.

Een ambitie van deze omvang en reikwijdte kan alleen slagen als we het streven voor lange tijd vasthouden. Niet maakbaar, wel beïnvloedbaar De woning- en arbeidsmarkt zijn bij uitstek gevoelig voor het economische tij. Hoe dan ook is Deventer bij het realiseren van deze ambitie afhankelijk van een context (conjunctuur, regelgeving) waar we niet op kunnen sturen. Maar we kunnen dit wel onderkennen en hierop voorsorteren. Bijvoorbeeld voor de woningmarkt betekent dit dat er ook in tijden van crisis op deze markt gekeken kan worden wat er te doen staat als de markt aantrekt. Dat vraagt bijvoorbeeld anti-cyclische

/3 investeringen. Evenzo geldt dit voor de arbeidsmarkt waar juist deze anti-cyclische investeringen maken dat er vervolgens optimaal geprofiteerd kan worden als de markt aantrekt. Voor het realiseren van deze ambitie hebben we ook te maken met beslissingen van anderen; van bedrijven, van investeerders, van besturen van partners. Al deze partijen nemen beslissingen op basis van hun parameters. De gemeente kan hier deels invloed op uitoefenen door goede samenwerking in de opzet en de uitwerking van plannen en door aan te geven waar ze heen wil met de stad en de dorpen. Met het neerzetten en vasthouden door de gemeente van een heldere koers, krijgen anderen zekerheid over hun perspectief. De kwaliteit van de voorzieningen in het algemeen is een belangrijke vestigingsfactor voor bedrijven en hun werknemers. En het is een belangrijke factor in de leefbaarheid van de stad en dorpen voor bewoners. De gemeente is een belangrijke speler bij voorzieningen. Dit heeft ze doordat ze exploitatiesubsidies verleent, maar ook omdat ze ruimte geeft door te investeren in de hardware (gebouwen, velden). Door te sturen op de kwaliteit van voorzieningen heeft de gemeente dus invloed op de haalbaarheid van de ambitie. Dit geldt voor het ene soort voorziening wel sterker dan voor de andere.

Bij sommige voorzieningen heeft de gemeente behoorlijk direct invloed, bij andere, bijvoorbeeld bij OV-voorzieningen, is die invloed er minder direct. Niet in beton gegoten De huidige routekaarten zijn met de beste kennis en inzichten van nu opgesteld. Ze zijn daarom voor de korte termijn gedetailleerder en concreter dan voor de lange termijn.. We hebben nu eenmaal beter zicht op de nabije toekomst. We stellen voor om jaarlijks de routekaart te evalueren en te actualiseren en te delen met de uw raad. . Hierbij nemen we dan ook de monitoring mee op een aantal indicatoren:  Opleveringen woningen, kwantitatief en kwalitatief  Marktontwikkelingen woningbouw (in overleg met het Platform Wonen Deventer)  Planningslijst woningbouw (prognoses opleveringen, wijzigingen ten opzichte van het voorgaande jaar)  Ontwikkelingen in de arbeidsmarkt, in overleg met economische partners  Demografische ontwikkeling (in samenwerking met de staat van Deventer) Evalueren en bijstellen Het is belangrijk om een ambitie waarvan de realisatie zich over lange tijd uitstrekt tussentijds te evalueren op voortgang en doelen. Desgewenst kan op basis van die evaluatie de ambitie worden bijgesteld. Het voorstel is om elke 4 jaar de voortgang van de ambitie te evalueren.

Dit gebeurt dan één keer per raadsperiode, zodat elke raad haar accenten en wijzigingen kan aanbrengen, maar tegelijkertijd het lange termijn doel dient als basis van de ontwikkelingen Ketenpartners/ participatie Bij het opstellen van de routekaart is er met een breed scala van vertegenwoordigers van organisaties en bewoners gesproken. In Diepenveen, Lettele, Bathmen, Loo en Okkenbroek is de routekaart opgesteld in samenspraak met lokale werkgroepen. Zij kunnen zich vinden in het voorgestelde woningbouwprogramma. Hierover wordt separaat een raadsvoorstel voorgelegd aan de raad (nummer 2021-001914). Een aantal werkgroepen denkt dat de kwantitatieve vraag groter is dan waar de aantallen die nu zijn opgenomen in de routekaart. Indien dit in de praktijk inderdaad het geval is, moet er bekeken worden of en waar aanvullende ruimte voor extra woningen gevonden kan worden.

/4 Draagvlak bij de werkgroepen betekent nog niet dat er geen andere meningen in de dorpen (kunnen) bestaan. Daarom is in elk dorp een brede participatie nodig om ook andere geluiden en meningen te horen en mee te kunnen wegen in de besluitvorming. De ambitie van de organisaties in Schalkhaar op het gebied van woningbouw zoals die al eerder is opgehaald, is in omvang beperkt en in kwaliteit duidelijk en overzichtelijk. De ambitie is direct vertaald in een woningbouwprogramma zonder dat daar nog overleg met de vertegenwoordigers van de organisaties In Schalkhaar over heeft plaatsgevonden. In de stad is met veel vertegenwoordigers van organisaties gesproken. Zo is er gesproken met vertegenwoordigers van de voorzieningen, met de economische partners voor het versterken arbeidsmarkt , met Saxion en Aventus, Deventer Marketing voor de routekaart verjongen en met het Platform Wonen Deventer over de routekaart wonen. Het is de bedoeling dat met het uitvoeren van de routekaart al deze partners, en ook andere als daar aanleiding voor is, wederom worden betrokken. Financiële consequenties Voor het opstellen van de routekaart (fase 3 uit het plan van aanpak wonen en voorzieningen) heeft de raad in de voorjaarsnota 2019 € 75.000 beschikbaar gesteld.

Gezien de omvang van de ambitie die verder gaat dan de alleen een ambitie op het gebied van woningbouw, is er in de voorjaarsnota 2021 een aanvulling op dit budget gevraagd van € 100.000. De inschatting is dat dit voldoende is voor het opstellen van de routekaart, de besluitvorming hierover, en de activiteiten die ná besluitvorming voorzien zijn om op te starten in 2021. Daarboven wordt er in dezelfde voorjaarsnota 2021 een voorstel gedaan voor € 300.000 voor elk van de jaren 2022 en 2023. In de routekaart ‘Wonen & voorzieningen, versterken arbeidsmarkt ..en verjongen!’ wordt aangegeven wat de voorgestelde dekking is voor de genoemde activiteiten en stappen de komende periode. Die dekking is divers. Soms komt die voort uit structurele middelen van de begroting, én komt de dekking voort uit de voorjaarsnota 2021. Een globale doorkijk naar de geschatte kosten per activiteit laat zien dat er voldoende dekking is voor het uitvoeren van de verschillende activiteiten in 2021 en 2022. Dit indien door de raad conform besloten wordt op de voorstellen op dit onderwerp uit de voorjaarsnota 2021. De resultaten die voortkomen uit de routekaart kunnen separate financiële voorstellen bevatten. Daarover wordt dan aanvullende besluitvorming gevraagd, zoals beschreven bij argumenten ten behoeve van de raad.

Betrokkenheid van de raad De raad heeft op 20 januari 2021 gesproken over de ambitie en een meerderheid van de fracties heeft haar voorkeur uitgesproken om de ambitie “versterken arbeidsmarkt.. en verjongen!” uit te werken in de routekaart. Daarna hebben er in het voorjaar een drietal informatieve sessies plaats gevonden met de raad. De komende tijd zal de raad diverse voorstellen voorgelegd krijgen, volgens hetgeen hierboven is beschreven onder “mandaat voor de raad”. Indien de raad instemt met de ambitie zal dit als belangrijke bouwsteen dienen bij het opstellen van de visie Deventer 2040.

/5

Burgemeester en wethouders van de gemeente Deventer, de secretaris, de burgemeester,

M.A. Kossen

R.C. König