2021-11-10 Transcript Raadsvergadering Begroting 2022 gemeenteraad Deventer

TRANSCRIPT VAN DE RAADSVERGADERING BEGROTING 2022 EV VAN GEMEENTE DEVENTER d.d. 10 november 2021

OPENING (fysieke raadsvergadering in de Raadzaal) De voorzitter: Dames en heren, goedemiddag. Beste raadsleden, collegeleden, leden van de ambtelijke ondersteuning en kijkers elders: van harte welkom bij deze raadsvergadering, waarin wij met elkaar spreken over de begroting voor het komend jaar en van de jaren daarop en ook over de belastingverordeningen. De nieuwe regels voor corona maken dat we niet met elkaar in een volle zaal kunnen zitten, dus dat is een klein, zal ik het nog een keer proberen? Kan ik doorgaan? Maar in een klein gezelschap. Ik zou u willen vragen om als u beweegt, om uw mondkapje op te zetten en ook met elkaar een beetje rekening te houden en zo mogelijk ook 1,5 meter afstand en vrijdag horen wij meer over nieuwe maatregelen. Ik hoop dat het niet al te zwaar zal zijn. Vandaag zal ik het voorzitterschap met enige regelmaat afwisselen met Bas Donkers, die als plaatsvervangend voorzitter een stuk, een aantal blokken voorzit. Het programma is dus opgericht in blokken en op die manier is het mogelijk om woordvoerders te wisselen. Na ieder blok zullen we even een paar minuten pauzeren, zodat u in ieder geval even de gelegenheid hebt om de zaal te verlaten en andere raadsleden de zaal binnen kunnen komen.

De voorzitter: Dan wijs ik u nog graag even op het bespreekvoorstel dat bij de stukken zit, daar staat ook de orde van deze dag opgeschreven en u vindt een overzicht van de al ingediende amendementen en moties. Ik voeg er nog één opmerking aan toe: de heer Kolkman heeft een amendement ingediend op de toeristen, verordening toeristenbelasting. Praktisch gesproken lijkt mij dat handig om dat te behandelen bij het onderwerp 10B, programma 10A, sorry, Economie. Vanmiddag en in het begin van de avond bespreken wij de ingediende moties en amendementen. Dat is in blokken dus, aan elkaar gepland, er is steeds dus even pauze. Hoe de vergadering precies verloopt, dat weten wij natuurlijk niet maar om 18:00 uur gaan we eten. Dus dat is dan vastigheid, dan staan de aardappels op tafel en dan, ja. Dat klikken wij vast en daarvoor en daarna is het aan u. En het is een normale raadsvergadering, dat betekent ook dat u schorsing kunt vragen, ordevoorstellen kunt doen en nou ja, het is allemaal aan u. Dan even over de orde, zo dadelijk beginnen wij met de Algemene Beschouwingen. Iedere fractie heeft 5 minuten de tijd, er is gelegenheid tot interrumperen en na afloop kunt u ook elkaar verduidelijkende

2 vragen stellen. En het college zal ook reageren op de bijdragen van de fracties en doet dat ook in 5 minuten. Daarover dus geen debat, maar wel de gelegenheid om elkaar te bevragen. Wij zitten hier in ieder geval met de fractievoorzitters bij elkaar. Ik heb nog niet kunnen checken of alle fractievoorzitters er zijn, maar ik ga er even vanuit. Jan is ziek, maar Gerrie Stegeman vervangt hem. Dat hebben wij al doorgekregen. Voor u nog een opdracht voor vanavond: voordat wij deze vergadering sluiten en wij overgaan tot de digitale besluitvormende vergadering is er gelegenheid en wordt ook van u verwacht om even bij elkaar te komen, als fractie, om met uw fractie te bekijken of er nog reden is om stukken aan te passen, dat we even de rust hebben om nog even goed naar ingediende moties en amendementen te kijken en dan hoort de griffie ook graag of er nog wijzigingen zijn. En eventueel of u moties intrekt en/of toevoegt. Nou, dat hebben wij dan met elkaar besproken. ALGEMENE BESCHOUWINGEN 1. Begroting 2022 en Meerjaren Programmabegroting 2023-2025 De voorzitter: Dan kunnen wij, wat mij betreft, tenzij er vragen zijn, overgaan tot de Algemene Beschouwingen. Dat doen we in de bekende volgorde. Wij beginnen met de grootste fractie, in dit geval de coalitiefractie Gemeentebelang, de heer Smeenk en daarna de grootste oppositiefractie en zo verder tot we 11 fracties hebben gehad.

Mijnheer Smeenk, u heeft het woord. Iedereen vanaf zijn eigen plek ook, hè. Ja. De heer Smeenk: Ja, kaartje erin en hij doet het weer. Geachte voorzitter, het gaat snel. Dit zijn alweer de laatste begrotingsbehandelingen voordat er verkiezingen zijn en er een nieuwe raadsperiode aanbreekt. Voor ons ligt een, naar onze mening, mooie evenwichtige begroting. Dank aan het college en de organisatie. Corona is nog steeds prominent aanwezig in onze samenleving. Gemeentebelang wil dat ook blijvend goed wordt ongezien naar mensen en organisaties die het nu extra moeilijk hebben en is benieuwd naar de verdere inzet van de zogenoemde coronagelden. Als gemeente staan wij er op financieel vlak gezien gezond voor. Echter, er zijn enkele onzekerheden vanaf 2023. De rijksbijdragen, die richting de gemeente komen, zijn momenteel lastig in te schatten. Het is een verstandige keuze om alleen incidentele uitgaven voor de komende twee jaar te doen en een pas op de plaats te maken met het aangaan van meerjarige structurele uitgaven. In de afgelopen drie jaar is er veel gerealiseerd voor de gehele gemeente Deventer. Gemeentebelang constateert dat de ambities, die er ruim drie jaar geleden met de raad en samenleving zijn gedeeld, grotendeels staan en daarmee gaat Deventer ook goed de toekomst in. Gemeentebelang ziet ook een aantal wezenlijke ontwikkelingen voor de toekomst van Deventer.

Er is een goede samenwerking met de provincie en ook landelijk weet Deventer zich steeds beter op de kaart te zetten. Het traject wonen en voorzieningen komt goed op gang en Gemeentebelang ziet met genoegen dat inbreidingslocaties in Deventer met hoog tempo worden gevuld met aantrekkelijke woningen. Een onderdeel daarvan is parkeren en nou, parkeren is in deze uitbreiding een veel besproken onderwerp en om een overzicht te krijgen, wordt een amendement ingediend. Betrek de omgeving al in een vroeg stadium in alle ontwikkelingsprocessen om zo draagvlak te creëren en de voortgang te bespoedigen. Afgelopen jaar kenmerkte zich ook door een grote maatschappelijke discussie over de energietransitie. Ons pleidooi gaat voor een goed participatieproces bij het vaststellen van het energieplan en dergelijke. Wat is de stand van zaken betreffende het opzetten van gesprekken, bijeenkomsten met de samenleving in de verschillende processen, die bij het energietransitie-verhaal horen? Verduurzamen is ook een onderdeel van de energietransitie en ook van het gemeentelijk vastgoed. Het heeft onze aandacht en wij vinden dat daarin stappen gezet moeten worden. De motie verfijningsonderzoek kan daar een stap in zijn. In het sociaal domein zijn er ook goede stappen gezet.

Meer aandacht voor preventie bij WMO en jeugd, het versterken van netwerken in de samenleving en een goede voorziening in dorpen en wijken heeft onze steun. Gemeentebelang houdt oog voor dorpen en het platteland. In Overijssel staat Deventer bekend om haar innovatieve plattelandsbeleid, waarbij goed aansluiting wordt gezocht bij de initiatieven vanuit de samenleving. De opgave in het buitengebied is enorm. Er wordt veel gevraagd van onze samenleving en het is een enorme opgave om ruimte te houden voor een toekomstbestendige landbouw en daarmee ook voor het onderhoud van ons prachtige landschap. Een klein onderdeel van een betere leefbaarheid is ook het onder de grond brengen van stroomkabels, met een amendement Reservering gelden basisontwerp

3 verkabeling, dat is een hele mond vol, Diepenveen en Deventer willen we hiermee een stap maken. Tot slot: een ambitieuze gemeente heeft ook de daarbij behorende financiële positie nodig. Gemeentebelang doet een oproep aan Rijksoverheid om bij overdracht van taken ook het bijbehorende geld te leveren. Nu Deventer er goed voorstaat, willen we niet gaan bezuinigen. Gemeentebelang wil vooral de economie en de nieuwe open samenleving stimuleren. Laten we de goede keuzes maken, zodat Deventer zich verder kan door ontwikkelen. Ruim binnen de 5 minuten. Dank u. De voorzitter: Dank u wel. Vragen aan de heer Smeenk? Dat is niet het geval. Dan de heer Ledeboer? Oh, sorry. Wel. De heer Donkers: Ja, bij de VVD is het altijd een goede traditie om de fractievoorzitter te ontlasten. Dus…. Na de heer Wuijster mag ik het doen. Voorzitter, ik wil het vandaag op een andere manier beginnen. Ik wil het met u hebben over The Inside. Een mooi Deventer bedrijf. Gespecialiseerd in de ontwikkeling van en de bouw van prachtige grote stands op internationale beurzen voor klanten als Schiphol, DSM, de Auto-Rai en Remeha. 65 man in dienst, 70 procent van de omzet uit het buitenland. En toen kwam, u raadt het al, corona. Opeens werden alle vakbeurzen afgelast. Het orderboek ging van vol naar helemaal leeg. Drama.

Wat deed The Inside? Zij transformeerden zich in recordtempo van standbouwer naar prefab bouwer. De designers, die normaal gesproken stands ontwerpen, tekenen nu gebouwen en inrichtingen. De timmermannen en installateurs van het bedrijf bouwen ze. Dat heeft The Inside deels door de crisis geholpen. Nieuwe kansen zien en durven innoveren. Ik vertel dit verhaal, voorzitter, omdat ik het een krachtig voorbeeld vind hoe wij soms buiten de gebaande paden moeten treden als er een crisis zich voordoet. Hoe zwaar een situatie ook kan zijn, het biedt ook nieuwe kansen en invalshoeken. Een voorbeeld is de nieuwe Binnenstadsagenda om de Deventer binnenstad klaar te stomen voor de toekomst. Ook het mobiliteitsplan, dat wij vandaag als amendement bespreken, hoort daartoe. Of de routekaart wonen en voorzieningen waar wij gestaag mee vorderen en waar een nieuwe raad met durf concrete keuzes moet gaan maken over waar en hoe wij gaan bouwen. Een andere crisis, die ik wil benoemen, is die op de arbeidsmarkt. Overal zie je advertenties en posters: ‘Personeel gezocht’. Er zijn maar weinig bedrijven, die op dit moment geen tekort hebben aan personeel. Tegelijkertijd zitten er ook nog veel mensen in de bijstand. Dat is slecht voor de economie, maar werk is ook van groot belang voor de mens en de samenleving. Werk heeft zin, zorgt voor contact en is de snelste weg uit de armoede.

Werk leidt tot zelfstandigheid en eigenwaarde. De VVD is een liberale partij. Wij zijn voor een gemeente waar iedereen volop kansen krijgt om het maximale uit zijn of haar leven te halen, waar je verantwoordelijk bent voor de keuzes die je maakt en wie werkt, investeert in zichzelf en draagt bij aan onze Deventer samenleving. Wie geen werk heeft, moet kunnen rekenen op onze maximale steun om werk te vinden. Wij trekken daarvoor alles uit de kast, mits mensen van goede wil zijn. Wij staan ook voor een vrij Deventer. Wij willen een Deventer waarin iedereen mag zijn wie hij of zij is en waar iedereen in vrijheid en veiligheid kan leven. Discriminatie, geweld en intimidatie tegen Deventenaren met een migratieachtergrond, LBTI’s of andere minderheden is volstrekt onacceptabel en moet aangepakt worden. De VVD is blij met de extra investeringen in handhaving, maar wat ons betreft, blijft het daar in de toekomst niet bij. Tot slot het huishoudboekje. Wij danken het college voor de begroting en concluderen dat er door het college is gekozen voor een behoudend en verstandig begrotingsbeleid. Het gaat goed met onze begroting, maar nu al het geld verjubelen is onverstandig. De uitdagingen en kansen, die de komende jaren op ons afkomen, vragen nog om veel meer investeringen. De VVD zal vandaag dus ook kritisch zijn op amendementen, die veel geld kosten, maar weinig opleveren.

Wij hebben zelf een aantal amendementen, die gericht zijn op de ontwikkeling van de gemeente en verstandig begrotingsbeleid. Terug waar naar ik begonnen ben. Over dat Deventerbedrijf The Insight. Wat heeft die aan deze mooie doelstelling? In onze ogen veel. Ook dit bedrijf is hard op zoek naar nieuwe medewerkers, die ergens moeten kunnen wonen en veilig over straat willen, die in een fijne gemeente wonen, waarin iedereen zichzelf kan zijn. Dat Deventer heeft de VVD voor ogen en daar zetten we ons graag, samen met u, voor in. Dank u. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Donkers. Vragen aan de heer Donkers? Dat is niet het geval. Dan geef ik het woord aan mevrouw Sijbring, Partij van de Arbeid.

4 Mevrouw Sijbring: Ja, dank u wel. Ik wil mijn algemene beschouwing eerst even beginnen met de begroting zelf. Allereerst complimenten aan het college. Er ligt weer een sluitende begroting en het is fijn om extra investeringsruimte te hebben en dat is dan vooral incidentele investeringsruimte. Over het algemeen gaat mijn fractie akkoord met het afgewogen pakket voor bestaand beleid en aanvullend nieuw beleid, maar we houden ook een pleidooi voor behoud van financiële ruimte, ook voor het college, wat hierna weer gaat komen, de nieuwe collegeperiode. Dus inderdaad, laten we, niet, zoals meneer Donkers zegt, het geld verjubelen, maar laten wij ook verstandig omgaan met de ruimte die ons nu geboden wordt. Dan heb ik ook de behoefte om onze gemeentelijke inzet even te plaatsen in een wat groter kader van deze hele samenleving en dan zien wij dat wij in een tumultueuze tijd leven., Een tijd vol uitdagingen, maar ook spanningen in de samenleving. Te beginnen met de coronapandemie en de beperkende maatregelen, die steeds meer over ons heen gaan komen.

Ook de waarneembare gevolgen van de klimaatcrisis, de missers bij de belastingdienst, zoals die toeslagenaffaire, te weinig waardering voor cruciale beroepen, wat ook leidt tot een steeds grotere tweedeling in onze samenleving en last but not least, de inflatie en de stijgende energieprijzen, waardoor mensen ook kopje onder dreigen te gaan. Even een opsomming van wat misère en dat gecombineerd met een laag en steeds lager vertrouwen, historisch laag in de overheid, maakt dat wel tot een giftige cocktail. En wij staan daarom, groots, in nationaal, internationaal, regionaal verband, voor grote opgaven, maar ook onze lokale politiek. Wij moeten ons ook blijvend inzetten om hier een steentje aan bij te dragen. Alle zeilen bijzetten, zou ik zeggen. Want het is voor mensen belangrijk dat ze zien dat wij naast hen staan en dat we ze niet laten vallen en steeds meer blijkt dat daarin maatwerk geboden is. In deze begroting zitten een paar maatregelen, die wat dat betreft onze goedkeuring kunnen wegdragen. Bijvoorbeeld het investeren in buurtvoorzieningen, investeren in preventie, het versterken van het minimabeleid. Het lijkt voor Deventer bijna business as usual om dat te doen, maar als je dat in het land bekijkt, dan zijn we daar best uitzonderlijk in en gelukkig maar, zeg ik, want wij doen het daarom, denk ik, ook goed in Deventer.

En er zitten gelukkig ook een paar voorstellen in, die het leven verrijken. Die zo nodig zijn om de lol er ook in te houden, en dan kijk ik vooral naar de Kunst en de Cultuur. Investeren, investeringsreserveringen, die we maken voor aanpassingen in de schouwburg, in het Burgerweeshuis , Kunst en Cultuur in het algemeen. Zoals gezegd: in grote lijnen een evenwichtig pakket aan activiteiten en projecten in deze begroting. Daarom zullen wij ons nu ook in deze begrotingsbehandeling beperken tot twee moties en één amendement. En de eerste motie gaat over het behoud, de renovatie van een skatebaan, het lijkt wederom iets kleins, maar het is voor buurtbewoners ongelooflijk belangrijk, dat we ook daarin laten zien, dat wij naast ze staan en dat wij niet hardvochtig, zeg maar, van alles wegbezuinigen. En daarnaast willen we ook volle aandacht voor onderverhuur en ondermijning in onze kwetsbare wijken. Ook daar zullen wij een motie voor indienen. En zoals al aangekondigd, zullen wij de verordening toeristenbelasting ook een amendement indienen. Dat was hem. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Sijbring. Vragen aan mevrouw Sijbring? Niemand, dan geef ik het woord aan de heer Kleine Schaars van Deventer Belang. Gaat uw gang. De heer Kleine Schaars: Dank u, voorzitter.

Ik gok dat ik het binnen de vijf minuten houd, maar met zo’n jubelende begroting neem ik aan dat u dat mij dat vergeeft als ik daar iets overheen gaat. Voorzitter, voordat ik begin, zou ik de concernstaf, de griffie, alle ambtenaren willen bedanken voor alle werk wat er is verzet in deze begroting. En deze begroting. Het blijft een belangrijk document voor de grote portemonnee van deze stad. Maar natuurlijk ook de pers, die ons vaak hulde geeft en dan zijn wij blij van en ook konde geeft van allerlei belangrijke dingen. Een begroting die er beter voorstaat dan de laatste jaren. De kunst is het nu om als raad samen te werken en deze stad verder te brengen en misschien wel mooier te maken en leefbaarder. De raad is eenvoudig stil te krijgen, dat bleek wel bij de voorjaarsnota, met de mededeling van de extra gelden, verbazing, blijdschap, slechte rekenmeesters losten elkaar in snel tempo af. Het leek wel of de kluis van Dagobert Duck voor Deventer was geopend. Een voorbeeld wil ik daarbij aanhalen: een collega-fractievoorzitter wilde benadrukken om 2 miljoen voor het Burgerweeshuis te vergroten. Na de mededeling, verdubbelde hij dat naar 4 miljoen, de daaropvolgende sessie werd het 8 miljoen en ik bedoel maar, hoe groot is onze portemonnee? Saillant detail is overigens dat GroenLinks in één ademteug er achteraan er 12 miljoen van maakte.

Maar ja, de crux is dat rekenen zonder een goed plan, toch misschien niet zo slim is. De oproep van mijn fractie is dan vooral ook eerst goede plannen te

5 maken, keuzes te baseren en dan investeringen te berekenen. Wij willen er vooral kien op zijn dat programma’s realistisch zijn en wensdenken niet verzandt in blindstaren op the sky is the limit, liever realistisch, haalbaar en betaalbaar. Van sky is the limit is een klein bruggetje naar de skyline naar Deventer. Voorzitter, kenners in Nederland vinden Deventer een prachtige stad, één met allure, een prachtige binnenstad en de vele monumenten. Niet op de laatste plaats de prachtige skyline, die vaak als achtergrond op tv voorbij komt. We hebben een beperkt aantal bepalende monumenten en de schrik was dan ook groot toen de Stentor konde deed van nieuws: “De best bekende wethouder van Deventer”, u kent hem allemaal erg goed, dat is namelijk de zesde wethouder, ik had al gezegd, het is rekenen deze begroting, deed onlangs diverse heftige uitspraken. Ik noem er twee. “Deventer zoekt een koper voor de Bolwerksmolen. Bizar, veel monumenten zijn eenvoudiger te verkopen en met dat geld zou je de Bolwerksmolen kunnen blijven ondersteunen. De vele vrijwilligers, de Deventenaar en de Deventer skyline zouden u dankbaar zijn. Zouden wij een peiling houden, dan zien, denk ik, de meesten van hen liever een goed en mooi onderhouden Bolwerksmolen dan een derde totempaal langs de A1.

En wat voor één, voorzitter? Een lichtreclame vervuiler, een zogenaamde duurzame lichtbak, die, omdat er zonnepanelen naast liggen, plots wel duurzaam is. Dat in de week van Glasgow en minderen, minderen, minderen, wat je niet gebruikt, hoef je niet op te wekken, weet u nog? Actueel in tijden van energie-armoede. Toon lef, toon liefde, als college en schrijf een raadsvoorstel om op dit overbodige besluit terug te komen. Dan hoor ik u zeggen: ja, maar de reclame dan? Zullen wij die dan energieneutraal oplossen voor u? Wat dacht u van mooie, gesponsorde reclamedoeken aan de wieken van de Bolwerksmolen? Is het onderhoud gelijk betaalbaar en hoeft u de verkoop niet eens te overwegen. Dan de tweede uitspraak van onze zesde wethouder. De op dit moment meest besproken bomen van Deventer. De platanen van de Stromarkt. Het college spreekt uit één mond en dus de uitspraak “Die bomen zijn eigenlijk veel te groot voor deze stad”, laat dat even op inwerken. Het college wil geen grote bomen in deze stad, te zot voor woorden. Kappen zou een laatste optie moeten zijn, tenminste, als wij serieus zijn over klimaatadaptatie en het terugdringen van hittestress. Ons amendement om wel een begin te maken met het 100.000+ bomenplan, helpt u daarbij. Het is immers boomfeestdag vandaag. Wij moeten onszelf immers wel serieus nemen. Van de raad heeft u een unanieme opdracht gekregen.

Het is nu aan u om liefde voor bomen te tonen, liefde voor deze stad. Voorzitter, ik wil graag afsluiten met het volgende: mijn fractie heeft er een gewoonte van gemaakt de Algemene Beschouwingen te meten aan de titel van het coalitieakkoord. Immers, de titel zou de werkelijkheid moeten weerspiegelen. Onze dank gaat dan ook uit naar het college voor het ongevraagd uitvoeren van het verkiezingsprogramma van Deventer Belang. Er waren partijen die zeiden dat het niet kon, maar met uw lef heeft u aangetoond dat alles kan. Als de griffie meewerkt, kijk, “Gratis parkeren, omdat het kan”. Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u, mijnheer Kleine Schaars. Vragen aan de heer Kleine Schaars? Dat roept wel even een reactie op. Ja, mevrouw Nijman. Mevrouw Nijman-Visser: Nou, eigenlijk even hele concrete, want dat van die Bolwerksmolen, dat triggerde mij wel toen ik het las. Zit er ook een amendement bij de begroting? De heer Kleine Schaars: Nee, en dat is heel simpel, dat gaan we bij de volgende periode doen. Wij nemen dat mee in ons verkiezingsprogramma. Wij denken dat wij anders naar ons monumentenbeleid moeten kijken en de Bolwerksmolen is daar een goed voorbeeld van. De voorzitter: Dan de heer Van der Meulen.

De heer Van der Meulen: Ja, diezelfde vraag had ik ook en een vervolgvraag daar op, op de vraag van mevrouw Nijman van: is het dan niet te laat? De voorzitter: Het zijn ambtelijke molens, hè. De heer Kleine Schaars: De fractie van GroenLinks heeft het er altijd over dat ze een hele duale fractie zijn, dan neem ik dat u met uw eigen wethouder al daar overleg heeft gehad, dus ik hoor graag wat daar is uitgekomen.

6 De voorzitter: Mijnheer Van der Meulen. De heer Van der Meulen: Ja, ik constateer geen antwoord op de vraag. Dus. De voorzitter: Heeft u ook geen vervolgvraag? Helder. Dan mag u het woord houden, dan gaat u verder, dank u. De heer Van der Meulen: Ja, dank u wel. Ja, voorzitter, dank u voor het woord en voordat ik mijn bijdrage begin, wil ik even aangeven dat toen ik hier naar toe reed, bedacht dat het een best wel historische begrotingsraad is, want wij hebben vandaag geen discussie over de hondenbelasting, want die is eruit geschrapt en dat is toch wel een leuke traditie, maar vandaag dus niet. Oké. Kroketten van de VVD? Weet ik niet, ik denk dat die er ook niet zijn vanwege corona. Volgens mij waren het bitterballen. Maar even belangrijkere zaken, serieuze zaken. Op dit moment vindt in Glasgow, de heer Kleine Schaars noemde het al, de klimaattop plaats. En opnieuw wordt pijnlijk duidelijk dat het probleem van klimaatverandering samenhangt met rechtvaardigheid. De rijkste 1 procent van de bevolking stoot 30 procent meer CO2 uit dan de armste 50 procent. En de armste landen vangen de klappen op. En daarmee is de wateroverlast in de Saus of the Netherlands, zoals het van de week zo mooi werd gezegd, echt peanuts. Nederland en dus ook Deventer behoort tot de rijkste 1 procent.

Pakken wij hier in Deventer met lef, liefde en vooral ook leiderschap als gemeente zelf onze verantwoordelijkheid of gaan wij wachten op potjes met geld uit Den Haag. Voor ons is het helder: willen wij een Deventer aan zee voorkomen, dan moeten wij de klimaatcrisis erkennen en met urgentie meer investeren in duurzaamheid. Een stapje in de goede richting is door op onze eigen maatschappelijk vastgoed, eigenlijk eigen gemeenschappelijke gemeentepanden, zonnepanelen te leggen. Immers practice what you preach en goed voorbeeld doet goed volgen. Daarom vandaag een voorstel om, samen met een aantal andere partijen, om onze eigen daken vol te leggen met zonnepanelen. Terug naar de begroting. Deventer schrijft diepzwarte cijfers met ruimte voor nieuw beleid. Wij zijn daar heel blij mee, onder andere de extra investering voor het Poppodium, Burgerweeshuis en de extra middelen voor jeugdzorg en meedoen. In deze begroting wordt ook geld uitgetrokken voor de woningopbouwgaven in Deventer, de zogenaamde routekaarten. Hierbij plaatsen wij de opmerking dat de steeds weer genoemde ambitie van 11.000 woningen nog door de raad moet worden vastgesteld. Wij zijn in ieder geval nog niet zover. Bij de begroting hebben wij vandaag een aantal voorstellen ingediend.

Ik heb er al net één genoemd over de zonnepanelen, veelal samen met andere partijen en vooraf dat ik die voorstellen wil introduceren, wil ik de griffie, de ambtenaar en het college bedanken voor het meedenken daarbij en ook voor het beantwoorden van de talloze technische vragen, die er zijn gesteld. De voorstellen: wij zien dat het college en de raad nog moeten wennen aan de leidraad grote projecten. De sporthal in Bathmen voldoet volgens ons aan de kenmerken van een groot project en wij stellen hier voor een traject voor met de processtappen uit de leidraad volgen. Deventer cultuurgemeente, we hebben samen met een aantal andere partijen een voorstel om extra middelen aan te wenden voor cultuur. Een Deventer verhaal en de programmasubsidie voor de nieuwe makers. De coronacrisis heeft ons geleerd hoe belangrijk de dagelijkse leefomgeving is. Gelukkig nemen steeds meer mensen de fiets, maar al die fietsen moeten ook worden geparkeerd. Daarom vandaag een voorstel om op korte termijn met oplossingen te komen voor de parkeerproblemen. Ook willen wij doorpakken met het ondergronds brengen van de hoogspanningskabels, dwars door onze gemeente. Wij willen de middelen reserveren voor het basisontwerp en de komende tijd in gesprek gaan met elkaar in deze raad over het vervolg.

In ons gastvrije Deventer is er ook plaats voor mensen uit andere landen met de nieuwe wet Inburgering hebben wij als gemeente extra verplichtingen en in de begroting willen wij dit beter monitoren om zo op tijd bij te kunnen sturen. En dan ons laatste voorstel: Deventer, als gemeente, wil, juist omdat wij een voorbeeldfunctie willen vervullen, een diverse en inclusieve werkgever zijn. Dit onderwerp is voorstel, dit is een onderwerp van een voorstel om ook hierop beter op te kunnen sturen. Ik kom tot een afronding. In februari 2020 hebben wij een raadsbreed de motie Democratische tango tussen college en raad aangenomen. Deze motie voorziet in het proactief informeren van de indieners over de afhandeling van moties en amendementen. We hebben inmiddels een aantal hele goede voorbeelden meegemaakt, maar helaas ook een aantal onverwachte verrassingen. Het is immers wel vreemd, als je op een regenachtige zondagmiddag de begroting leest en je leest dat je met grote inspanning gemaakte motie half of zelfs niet wordt uitgevoerd. Ons overkwam het bij bijvoorbeeld de motie Schutgelden. Kennelijk zijn er interpretatieverschillen tussen de raad en

7 college over de Tangomotie en wij zouden dan ook graag begin volgend jaar in gesprek gaan met het college, de griffie en de concernstaf over een uitvoerbare werkwijze om samen de Tango goed te blijven dansen. Voorzitter, ik kom nu echt tot een einde. GroenLinks blijft knokken voor wat kwetsbaar is en toevallig is dat ook de titel van ons nieuwe verkiezingsprogramma voor de komende periode. De komende tijd dringen wij er bij het college op aan om serieuze stappen te zetten om te investeren in duurzaamheid en de klimaatcrisis te bestrijden. En dan sluit ik af met de woorden van de langstzittende premier van Nederland: no more blablabla blabla blabla, it’s time for voor action, action, action. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Meulen. Vraag van de heer Ledeboer, VVD. De heer Ledeboer: Ja, dit lokt nu toch een vorm van reactie uit. Ik neem mijnheer Van der Meulen even 10 jaar terug in de tijd.

In Deventer koploper in Nederland met het aangaan van de grootste rivierwerken die we hier hebben uitgevoerd, ruimte voor de rivier om de wortels van de saus helemaal op te vangen, door te voeren, daar enorme kwaliteit in de uiterwaarden op aan te brengen, aangejaagd door zowel de gemeente, doelstelling twee project gemaakt voorgetrokken door Schultz van Haegen, minister van de VVD-zijde, om hier binnen recordtempo de dreiging die wij dus als stad hadden voor hoogwater, af te wenden. De eerste stap in een goed klimaatbeleid is adaptatie. Niet wilde plannen voor een niet bestaande toekomst. De voorzitter: Ja, ik zat ook te wachten. De heer Ledeboer: Oh, mijnheer Van der Meulen, bent u het daar niet met mij eens? De heer Van der Meulen: Wat een goede vraag, mijnheer Ledeboer. Ja, goede vraag. Nee, volgens mij zijn dat twee echt totaal verschillende dingen, waar wij het over hebben. Natuurlijk klimaatadaptatie, dat moet en dat hebben wij in Deventer goed gedaan, maar waar het nu om gaat is, u heeft waarschijnlijk wel de nieuwste IPPCrapporten gelezen en de te verwachten zeespiegelstijging, die er aan zit te komen en nou, dat zal u wel overleven, ik waarschijnlijk ook wel, maar het gaat om onze kinderen en kleinkinderen.

En die rapporten, die wijzen ook uit dat alle ruimte voor de rivierwerken, die we nu hebben, wellicht niet voldoende zijn, dus we moeten meer doen en dat kun je beter bestrijden aan de bron, dus de klimaatcrisis bestrijden. De voorzitter: Oké. Dan gaan wij door naar DENK, de heer Kaya. U heeft het woord. De heer Kaya: Ja, voorzitter, dank. Ik zal het niet zo lang houden. Ik houd er meer van om over de inhoud straks met elkaar te gaan debatteren, dan dit betoog hier te gaan houden. Allereerst wil ik de ambtenaren bedanken, die op de achtergrond hard hebben gewerkt aan deze sluitende begroting. Ook de griffie verdienen de complimenten. Deze begroting geeft veel richting aan voor onze Deventenaren. Zoals de vorige sprekers, wil ik ook uiteraard hebben over onze samenleving, die aan het veranderen is. Wij zien dat er tegenwoordig ook door de coronamaatregelen mensen worden gediscrimineerd. En dat willen we allemaal niet. Deventer heeft een uitdaging, wat ons betreft. Wij zullen als fractie in de toekomst vele goede plannen steunen en uiteraard zelf met moties komen. Vandaag hebben wij een aantal moties mede-ingediend en zullen voor in de toekomst moties indienen om Deventer socialer en duurzamer te maken. Dank u wel. De voorzitter: Nou, dat is nog geen minuut. Roept dat reacties op? Niet? Dank u wel, mijnheer Kaya. Dan gaan we naar D66, mevrouw Stegeman, u heeft het woord.

Mevrouw Stegeman: Ja, dank u wel, voorzitter. Mijn collega Jan Schuring sprak vorig jaar over de ankerpunten voor het Deventer Schip. Wat D66 betreft, is het Deventer Schip nog op koers, ook in deze onzekere coronatijd. Dank aan het college en de ambtenaren daarvoor. Maar laten we vooral niet achterover leunen. Wij moeten niemand laten vallen en omzien naar elkaar. Een beetje liever voor elkaar zijn, maar ook elkaar de ruimte geven, vertrouwen naar elkaar toe en ook in de overheid in deze tijd. Want vertrouwen komt te voet en gaat te paard, dat

8 merken wij de laatste tijd maar al te vaak. Een betrouwbare overheid moet lastige afwegingen maken. Een betrouwbare overheid laat die dilemma’s zien en werkt samen met bewoners. D66 steunt volledig, dat er extra geld komt voor participatietrajecten, ook om nieuwe methoden te ervaren, want dat is nodig, dat hebben wij de afgelopen jaren gezien op verschillende terreinen, onder andere bij de klimaatvraagstukken. Maar ook breder, want wij leven met elkaar. Allemaal, in Diepenveen, in de Polstraat, in Blauwenoord, een een koophuis in Colmschate of in de nachtopvang, beschermd wonen of je bouwt aan een tiny house in Zandweerd. Dat vraagt nogal wat. We moeten zien of die extra middelen, die uitgetrokken zijn, onder andere voor samenwerkingstrajecten en participatie, of dat voldoende zal zijn? Deze begroting laat, wat ons betreft, daarnaast nog een aantal andere dingen zien. Hele belangrijke investeringen in gezondheid en in onderwijs. We zijn echt superblij met de reserveringen en investeringen voor het speciaal onderwijs, de plannen voor Bathmen, de sporthal en ook de trajecten tussen onderwijs en jeugdhulp. Een ander aspect wat ik even onder de aandacht wil brengen, is natuurlijk het wonen. Heel erg cruciaal. Er lopen goede trajecten voor wonen en voorzieningen voor stad en dorpen. Maar toch raken wij klem.

Jonge mensen op de woningmarkt en ook statushouders kunnen soms nergens heen. We denken dat er een tandje bij kan. Niet alles kunnen we als gemeente oppakken, maar sommige dingen wel en daarom komen we bijvoorbeeld met de motie Zelfbewoningsplicht bij bestaande woningen. Geld voor de kenniscampus de Kien. Erg belangrijk voor de leefbaarheid en ook om Deventer volop mee te laten doen in innovatieve ontwikkelingen. Natuurlijk willen we ook de cultuur noemen, D66 heeft zich hardgemaakt voor het Burgerweeshuis . We zijn blij dat daar ruimte voor gehonoreerd werd, want cultuur als verbinder is belangrijk. Vasthouden van mensen voor de cultuur en de cultuureducatie. En ik zag vorige week ook prachtige voorbeelden van de verbinding tussen cultuur en zorg. Fijn dat de begroting van het college ook ruimte biedt om, voor inventarisaties en het bijsturen van beleid, zodat we straks weten wat we willen. Want wij zijn niet van het onderzoek doen voor het onderzoeken, maar wij denken wel dat, in deze, in een aantal situaties toch moet gebeuren. Wij moeten wel goede plannen hebben, want dan kunnen wij in de volgende raadsperiode meters maken. Voor het nieuwe college met de nieuwe raad kan dan knopen hakken met het geld wat dat er nog is, want er is wel een reservering nog voor nieuw beleid. Daar staan wij ook achter.

Maar wij hebben dus wel op korte termijn acties nodig om op lange termijn gewoon de goede dingen te doen. Zo dienen we bijvoorbeeld een motie in, samen met GroenLinks, voor fietsparkeren, zodat we in de binnenstad straks de koppelkansen kunnen benutten. Een betrouwbare overheid investeert ook zelf in duurzame oplossingen. Daarom vragen we extra aandacht en een reservering voor zonnepanelen op gemeentelijk vastgoed. Klimaatverandering vraagt om actie. Met deze begroting en de gewenste aanvullingen kunnen we volgens D66 koers houden met blik op de toekomst en elkaar ook nog vasthouden. Ik zal nog even kort aangeven welke moties en amendementen wij hebben ingediend. Wij dienen zelf in, met anderen, Fietsparkeren centrum, Zelfbewoning bestaande woningen, Verfijningsonderzoek en Reservering voor business case zonnepanelen, Programmasubsidie Cultuur en wij zijn mede-indiener voor de skatebaan in Blauwenoord. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Stegeman. Vragen? Reacties? Dat is niet het geval. Dan mevrouw Nijman, ChristenUnie. U heeft het woord. Mevrouw Nijman-Visser: Dank u wel, voorzitter. Ik zou graag mijn tekst erbij pakken, dan blijf ik ook binnen de tijd. Nee, komt goed. Voorzitter, de laatste begroting van dit college werd met trots gepresenteerd, want er ligt immers weer een sluitende begroting.

En een leesbare begroting en daar wil ik het college en de ambtenaren wel mee complimenteren, want de doelen die ik lees, komen niet uit de lucht vallen maar zijn werkelijk de relevante doelen op dit moment. Zonder af te doen aan al het werk wat er in deze begroting zit, wil ik toch nog het één en ander over deze begroting kwijt. Voorzitter, wij hebben als gemeente ambities en doelen, maar we hebben een nog veel grotere opdracht. En dat is om door die doelen heen ons steeds af te vragen of deze doelen de samenleving helpen om weer samen te leven. En vanuit dat uitgangspunt zullen wij de voorstellen van vandaag beoordelen en de voorstellen, die daar verbetering in aanbrengen, zullen wij steunen en dan gaat het, wat ons betreft, om de motie Speelplekken, dus de skatebaan, Ondersteuning van sportverenigingen en ook de nieuwe wet Inburgering. Want zoals eerder gezegd, voorzitter, het lijken soms kleine dingen, maar het zijn dingen waarvoor inwoners letterlijk en figuurlijk, waar zij voor in beweging komen, belangrijke plekken, plekken en

9 manieren om elkaar te ontmoeten. En dat is wat wij knetterhard nodig hebben. Voorzitter, ik had gehoopt om het Burgerweeshuis in dit rijtje te kunnen zetten, in die zin van: af. Dat is niet gelukt. Maar ik hoop dat wij met de voorgestelde reservering en een plan in de maak in 2022 daar toch serieus met elkaar over in gesprek kunnen. Als het gaat om het goede voorbeeld zijn, is de ChristenUnie van mening dat we dat niet in woorden, maar dat ook in daden moeten doen. Dus duurzaamheidsmaatregelen promoten we niet alleen bij onze inwoners, maar doen wij ook zelf. En aansluitend op het verhaal van de VVD, hoe je het ook wendt of keert, wij moeten blijven aanpassen op de klimaatsituatie om ons heen en dat is in de ene periode ruimte voor de rivier en dat is in deze periode klimaatmaatregelen aan onze woningen, zonnepanelen, mogelijkheden om te verduurzamen, mogelijkheden voor andere manieren van vervoer, elektrisch vervoer en wij zullen daarin met elkaar mee moeten, maar dan wel allemaal. En de gemeente heeft daarin een rol, staat aan de lat, omdat te faciliteren. Vanuit dit uitgangspunt zullen wij vandaag voorstellen, die gaan over verduurzamen van het eigen vastgoed en het faciliteren van fietsverbindingen en fietsparkeren mede indienen. En ja, voorzitter, dat soort voorstellen kosten geld. Maar alleen doelstellingen opnemen, die anderen betalen, is wel makkelijk.

Wat niet wil zeggen dat we niet actief moeten zoeken en gebruik moeten maken van de mogelijkheden die er zijn. Eén van die mogelijkheden betreft de cofinanciering rondom de verkabeling, ondergrondse verkabeling, die kans doet zich voor en wij steunen dan ook van harte het voorstel om daarin nu stappen te gaan maken. Laten wij dan naast de berekende euro’s in koppelkansen vooral de gezondheid van onze bewoners meetellen in die afweging en zeggen: dit is wat wij gaan doen. Bij deze begroting horen wij dat er niet bezuinigd wordt op jeugd. De ChristenUnie is tevreden met de preventieprojecten die in de begroting zitten. En toch vraag ik me af en toe af of het waar is. De zorgen over de jeugd, de ontwikkeling van de jeugd neemt toe en dan gaat het niet om de losse projecten, maar om de termijnen en de gevolgen of de keuzes en de gevolgen op de lange termijn. En dat is niet iets wat wij in Deventer alleen oplossen, want ook daarin, hè, tekort aan personeel, dat kunnen wij niet zelf, maar wij hebben daar wel als overheid en ook als lokale overheid een taak in en ik hoop dat we die au sérieux nemen. Voorzitter, het allerbelangrijkste is dat we de lessen van de grote ontwikkelingen die spelen, toepassen in onze dagelijkse praktijk, dat we er als gemeente voor onze inwoners zijn.

Voor de inwoners die te maken hebben met de gevolgen van de toeslagenaffaire, met de inwoners die nu in de stress zitten over of ze hun energierekening deze winter kunnen betalen en voor de ondernemers die hun best doen, nu weer opkrabbelen, maar zich alweer voor de volgende uitdaging gesteld zien. De antwoorden van de diverse wethouders op schriftelijke vragen en mondelinge vragen stemmen hoopvol, maar als raadslid zal ik u daar op scherp blijven houden, want het sluipt er gemakkelijk in en we krijgen het er moeilijk weer uit. Het is niet voor niets dat we drie jaar van de afgelopen drieënhalf van deze raadsperiode vragen hebben gesteld en discussies hebben gevoerd over hoe wij jongeren in pak hem beet de leeftijd 16-27 jaar kunnen ondersteunen, die door allerlei regelingen in de knel komen. Ik hoop van harte dat we ook voor die groep, met deze raad, nog mooie resultaten kunnen gaan zien van alle acties die inmiddels lopen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Nijman. Vragen? Niemand, dan geef ik het woord aan mevrouw Schmidt, Deventer Sociaal. CDA, sorry, ik sla mevrouw Van der Mik over. Neem mij niet kwalijk. Mevrouw Van der Mik: Dank u wel, voorzitter.

Beste mensen, mijn bijdrage tijdens de voorjaars- of liever perspectiefnota had ik het nog over de perspectiefvolle toekomst, die wij na anderhalf jaar corona nou toch eindelijk weer tegemoet konden zien. En nou, zitten wij toch weer, met die gemarginaliseerde raad, op 1,5 m afstand van elkaar. Het kan verkeren. De begroting ziet er gelukkig wel veelbelovend uit, zoals de voorjaarsnota al deed vermoeden. En wellicht nog wel een beetje beter. Het CDA Deventer is blij met de financiële ruimte, die door deze begroting heen klinkt, waardoor investeringen weer mogelijk zijn en projecten, die on hold waren gezet, weer vlot getrokken kunnen worden. Hierbij noemen wij in het bijzonder het geld beschikbaar voor de nieuwe Marke, maar ook de investering in de VSO-school, waardoor veel kinderen in de toekomst ook in hun eigen stad goed en passend onderwijs kunnen krijgen en daarmee een betere kans op goede kansen voor alle jongeren. Want laten we niet vergeten, dat wij deze financiële meevallers vooral te danken hebben aan het structurele goede beleid, dat de afgelopen jaren is gevoerd op jeugd. En dan niet alleen in de jeugd, zorg en hulpverlening, maar ook en vooral omdat wij raadsbreed altijd gepleit hebben voor een focus op preventie. Het CDA Deventer wil ook in de

10 toekomst blijven investeren in preventie door focus op een uitdagende openbare ruimte voor jong en oud, optimaal ondersteunen van verenigingen en bewegen en ontmoeten centraal stellen. Wij willen dan ook twee moties indienen om onze verenigingen in Deventer op korte en lange termijn te ondersteunen, zodat ze hun vitale functie in onze samenleving kunnen blijven uitvoeren. Tijdens de voorjaarsnota gaf het CDA Deventer al aan dat wij voldoende woonruimte een zeer belangrijk punt van aandacht vinden. Wij zijn dan ook verheugd om te zien dat de toekomstvisie wonen in de dorpen inmiddels zoveel vooruitgang heeft geboekt en dat ook in de toekomst de dorpen voldoende kunnen groeien om aan de natuurlijke vraag voor woningen te voldoen, waardoor ook voorzieningen op peil gehouden kunnen worden. Wij zullen deze ontwikkeling op de voet blijven volgen. Wij leven in rare tijden, want waar wij een jaar geleden nog massaal thuis zaten en velen van ons vrezen voor hun baan, stapelen de vacatures zich momenteel op en lijkt de vraag om arbeid onverzadigbaar. De VVD had het er ook al over. Door slim inzetten van coaches en door aanbieden van juist de bijscholing, is dit dus ook het moment om bijstandsgerechtigden met arbeidspotentieel naar het goede werk te leiden. Het CDA wil daar de komende tijd dan ook volop op inzetten. Het beleid onderstreept dat ook.

De afgelopen maanden is onze gemeente een heel aantrekkelijke uitvalsbasis gebleken voor dagjesmensen en voor mensen die een weekendje weg wilden, wat wel weer kon. De binnenstad was regelmatig goed gevuld en ook de winkelstraten zie je steeds meer lege panden, voorzien van leuke originale winkels, die de aantrekkelijkheid van de stad alleen maar vergroten. Wat dat betreft, zwemmen wij, Deventer, tegen de stroom van leegstand in landelijk klimaat in. Het CDA Deventer kijkt met veel vertrouwen naar de toekomstplannen van de binnenstad, zoals samengebracht in de Agenda Binnenstad 2.0. Maar ook de ontwikkelingen rond stationsgebied bieden veel perspectief of een versterking van onze positie als aantrekkelijke gemeente om te werken, te recreëren en niet te vergeten om te wonen. Wat ons betreft zou voor de Agenda Binnenstad ook een goed gevelbeleid nog een extra impuls kunnen leveren. Maar mensen, het kan verkeren. Wij zien op korte termijn veel goeds op ons afkomen, maar tegelijker staan wij voor een enorme landelijke en lokale opgave, wat betreft energie- en klimaatbeleid en geld dat nu vanuit Den Haag naar ons toekomt, kan over een paar jaar ineens omslaan in een extra bezuinigingsopgave, omdat het geld toch op blijkt.

En ook op sociaal gebied kunnen de kosten soms zomaar ineens de pan uit rijzen, omdat blijkt dat, en de ChristenUnie gaf het al enigszins aan, jeugd in de nabije toekomst wellicht toch meer hulp nodig heeft, dan zich de afgelopen jaren openbaarde en wij de vergrijzing en daarmee de verhoogde behoefte van extra zorg, zeker niet uit het oog moeten verliezen. Dus is het CDA Deventer blij, dat het college niet direct alle extra middelen heeft uitgegeven, maar nog wat geld reserveert voor nieuw beleid na de verkiezingen. Het zou zomaar eens nodig kunnen zijn om tegenvallers op te moeten vangen. Het kan verkeren. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Van der Mik. Vragen? Niet? Dan gaan we nu wel naar Deventer Sociaal, mevrouw Schmidt. Mevrouw Schmidt-Versteeg: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, vandaag behandelen wij de laatste begroting van dit college. En waar wij in de afgelopen jaren te maken hadden met een college, dat als een Zeeuws meisje op de centjes lette, is nu het tegenovergestelde aan de orde. Met name dankzij de extra middelen van de jeugdzorg kan dit college nu toch Sinterklaas spelen en nog wat mooie sier maken. En als het gaat om jeugdbeleid, houdt dit college graag vast aan haar eigen mantra. Wij houden geld over, dus we doen nu genoeg. Onze fractie vindt dat onbegrijpelijk.

Wij zien dat het aantal jongeren dat zich meldt voor hulp groeit, de problematiek zwaarder wordt en de leeftijd waarop jongeren zich bij ons melden, daalt. Tegelijkertijd neemt de onrust in de jeugdzorg toe, is er een tekort aan goed opgeleide medewerkers en lopen de wachtlijsten voor de complexere hulpvraag op. Alle reden dus om nu meer te investeren dan nu het geval is. En voorzitter, teleurgesteld dekt de lading niet, als wij het hebben over het tegengaan van dak- en thuisloosheid bij jongeren. Wij weten dat een gebrek aan huisvesting, de hulpverlening en de doorgaande ontwikkeling van jongeren in de weg staat. Huisvesting zou dus nu de hoogste prioriteit moeten hebben. De tijd dringt en de problemen van deze jongeren wachten niet op uitkomsten van rapporten. Het college blijft op de handen zitten en schuift de problemen voor zich uit naar volgend jaar. Voorzitter, nogmaals, onze fractie vindt het onbegrijpelijk. Voorzitter, kleinschalige activiteiten zorgen voor meer betrokkenheid bij de buurt en de bewoners. In de praktijk zien wij dat activiteiten afhankelijk zijn van tijdelijke subsidies en daarom niet structureel kunnen worden aangeboden. De aanvraag voor een subsidie is complex.

11 Mensen worden van het kastje naar de muur gestuurd en haken af en daarom stoppen succesvolle activiteiten in de buurt. Wij doen daarom een beroep op het college om bij het nieuwe subsidiebeleid extra aandacht te hebben voor de manier waarop subsidie eenvoudiger kan worden aangevraagd. Voorzitter, voor veel ouderen en chronisch zieken, zijn huisdieren van groot belang voor hun kwaliteit van leven. Met het ouder worden nemen functiebeperkingen vaak toe en wordt er tegelijkertijd het sociale netwerk kleiner. Hierdoor kunnen eigenaren problemen ondervinden bij de verzorging van hun huisdier, terwijl het dier voor hen juist zo belangrijk is. De inzet van dierenbuddy’s voorkomt eenzaamheid bij ouderen en chronisch zieken en onnodig dierenleed. Wij dienen daarom vandaag de motie Dierenbuddy in en ik geef u tijdens de schorsing de gelegenheid om na te denken wie de wethouder Dierenbuddy binnen dit college is. De voorbereiding op het nieuwe minimabeleid heeft onze fractie als waardevol ervaren. Onze fractie heeft zich ingezet voor een menselijker beleid, waarbij maatwerk de standaard is en inwoners bij één loket terecht kunnen met al hun vragen. Wij zijn dan ook blij met de omslag in het denken van dit college.

Onze voorkeur ligt nog steeds bij het werken met regelarme bijstand., Maar met de pilots bijverdienen in de bijstand, het reëel besteedbaar inkomen en de hogere vrijstelling voor ontheffingen van gemeentelijke belastingen zetten wij een goede stap in de juiste richting. Natuurlijk valt en staat het beleid met de uitvoering in de praktijk en die zullen wij dus nadrukkelijk en kritisch volgen. Waar wij het ook over moeten hebben, is het klimaat en duurzaamheid. Zo is er in deze begroting nauwelijks geld uitgetrokken voor extra beleid. Er is geen geld voor het plan voor de 100.000 bomen en de maatregelen voor klimaatadaptatie zijn een poging tot pleisters plakken, maar geen serieuze aanzet om tot anderhalve graad reductie te komen. Waarom zien wij toch niet meer ambitie bij dit college? Waar is het gevoel van urgentie? En voorzitter, ook een hand in eigen boezem, als de meerderheid in deze raad er niet eens in slaagt om de urgente klimaatnoodsituatie uit te roepen, dan hebben we net als de deelnemers van de klimaattop in Glasgow helaas nog een lange weg te gaan. Een ander beleidsterrein dat er bekaaid vanaf komt, is cultuur. Wij zijn blij met de extra reservering voor het Burgerweeshuis, al verbinden wij dan wel de conclusie aan dat er voor de kerst nu eens meer duidelijkheid moet komen over verbouw, verhuizing of nieuwbouw.

Voor de overige ambities blijft het college steken in het financieren van beleidsadviseurs voor cultuur, terwijl dit bedrag beter gebruikt had kunnen worden voor urgentere tekorten in de cultuursector. Het is een teken aan de wand, dat de raad vandaag weer moet komen met een voorstel om tenminste nog wat tekorten op cultuur op te kunnen lossen. Wij hopen na maart 2022 op een college met wat minder cultuurbarbaren. Voorzitter, onze fractie kreeg afgelopen weken een déjà vu na het opheffen van de zoveelste buslijn. Het was weer het oude liedje. Het zou logisch moeten zijn, dat de gemeente in een vroeg stadium bij dit soort onzalige plannen wordt betrokken en nog zou kunnen bijsturen. Openbaar vervoer wordt op deze manier steeds minder openbaar. We missen echt actie vanuit het college. Wat kunnen wij van u verwachten? Voorzitter, ik rond af, over minder dan een half jaar zijn er gemeenteraadsverkiezingen. Wij stellen vast dat dit college heel goed op de winkel heeft gepast, maar veel te weinig heeft gedaan om de wensen en de problemen van veel Deventenaren echt op te lossen. Dat moet, wat ons betreft, anders. Wij kiezen voor een menselijk en rechtvaardig beleid en een lokale overheid, die betrouwbaar en zichtbaar is. Wij beloven de Deventer kiezer, dat wij binnen en buiten de raad, voor, tijdens en na de verkiezingen blijven opkomen voor deze uitgangspunten.

Laat de campagne beginnen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Schmidt. Reactie daarop? Niemand, dan gaat het woord naar de heer Van den Nieuwenhof voor DeventerNu. De heer Van den Nieuwenhof: Ja, dank u wel, voorzitter. Deze begroting is weer tot stand gekomen, dankzij de grote inspanning van ons ambtelijk apparaat van onze mooie gemeente. Complimenten en dank daarvoor natuurlijk. Hierbij mag natuurlijk de nooit aflatende griffie niet te worden vergeten. Deventer is financieel gezond, zoals we uit de voorliggende stukken kunnen lezen. En ja, we hebben de hondenbelasting eindelijk achter de rug. Helemaal goed. Voorzitter, moeten wij de inwoners van onze gemeente negeren of een dusdanige stem geven, dat er een soort van schaduwraad komt. Daar moet mijn fractie helemaal niets van vinden. Wij zijn het door de mensen gekozen bestuur. Dat lijkt me helemaal duidelijk. De fractie van DeventerNu is benieuwd naar de uitwerking van de ambities van het college, als het gaat om de ontwikkeling van het haveneiland. Woningen en bedrijven die wel voldoen aan de groeieisen. Woningbouw is voor de fractie een heel belangrijk punt en wij zijn

12 dan ook blij met de ambities, die het stuk uitspreekt. Wij maken ons toch nog wel zorgen over het aantal sociale huurwoningen of dat ook gaat lukken? Wat is er overgebleven van de grote belofte in Steenbrugge, gasvrij bouwen. Nu na drie jaar lachen de bewoners ons gewoon uit. Laat ze niet in de kou staan. Zij zitten misschien straks wel in zak en as. Of, voor ons ook een belangrijk punt: wordt de nieuwe Keizer een 2.0 variant op de MIMIK? Hoe moet het college worden overtuigd van de noodzaak van de eenmalige definitieve steun van het Burgerweeshuis? Mijn fractie leest tot grote vreugde een mooie belofte de bodycam voor de boa’s. Tot slot, voorzitter, stemmen wij mee in met de begroting die nu voor ons ligt en hopen met de boa’s op een goed verloop. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van den Nieuwenhof. De heer Van der Meulen, u heeft een vraag? De heer Van der Meulen: Ja, dank u wel. Ja, ik heb toch even een vraag bij uw betoog, want u heeft heel veel punten genoemd, heel veel complimenten, maar ook een aantal zware kritiekpunten over het haveneiland, over nieuwe Keizer, over Burgerweeshuis, maar ik heb geen amendementen of moties van uw partij gezien. Kunt u daar een toelichting op geven? De heer Van den Nieuwenhof: Ja, nee, daar heeft u gelijk in. Ik heb wel wat moties en amendementen mee ingediend, maar zelf hebben wij niets voorgedragen.

Daar hebt u gelijk in. De voorzitter: Dat hebben we dan vastgesteld. Mevrouw Sijbring. Mevrouw Sijbring: Ja, dank u wel. Ik had nog wel een vraag over, u heeft het over een schaduwraad, maar ik vroeg mij af: welk onderdeel in de begroting maakt, dat u een opmerking wil maken over een schaduwraad? De heer Van den Nieuwenhof: Nou ja, kan ik u zeggen, dat heeft meer betrekking op dat als mensen niet gehoord worden, dat mensen dan eerder naar de oppositie gaan, dan naar de coalitie. Dat is eigenlijk mijn opmerking. Dat mensen wel gehoord moeten worden. Daar ging het ons om. De voorzitter: Voldoende, mevrouw Sijbring? Dank u wel. Dan gaan wij naar de zijde van het college voor een reactie. Mevrouw Grijsen, wethouder Grijsen, u heeft het woord. Mevrouw Grijsen: Ja, voorzitter, dank. Geachte leden van de raad. Het college heeft weinig vragen gehoord, die nu direct om een antwoord vragen, dus dat zal zich straks meer afspelen in de beantwoording van de moties en amendementen. Het college heeft wel behoefte om nog kort even te reflecteren op deze voorliggende begroting. Want het is door enkelen van u al gememoreerd: voor u ligt de laatste begroting van deze coalitieperiode. En met u kijkt het college terug op een heel bijzondere periode.

Waar wij de afgelopen twee jaar zijn en worden helaas gedomineerd door de coronapandemie en het opvangen van de gevolgen hiervan voor de Deventer-samenleving. Het college zal u blijven informeren over verdere inzet van coronagelden. Ondanks corona is er door uw raad en ook door onze ambtelijke organisatie hard gewerkt om stevige resultaten te realiseren voor Deventer, de stad en de dorpen. Deventer is financieel gezond en sterk. U heeft een positieve conceptbegroting met invulling van gezamenlijke ambities voor een sterke toekomst. Forse investeringen in jeugd, forse investeringen in een nieuwe vmbo-school, basisscholen, jeugdzorg en ondersteuning bij onderwijs en werk. Daarnaast wordt er fors geïnvesteerd in woningbouw. Er is vorige week een nieuwe interbestuurlijke werkgroep gepresenteerd: een Thuis voor ieder1, die in opdracht van het ministerie van BZK, werkt aan een thuis voor iedereen en dus ook aan de problematiek, als het gaat om aandacht schoppen. Deze werkgroep heeft een gewenst percentage sociale huur geformuleerd, mijnheer Van den Nieuwenhof, voor alle gemeentes in Nederland. Dat zit op 30 procent. Deventer zit daarboven, in antwoord op uw vraag. Er is budget gereserveerd voor traject wonen en voorzieningen, huisvesting arbeidsmigranten, klimaatadaptatie en daarbij is er meer aandacht voor preventie, samenlevingsopbouw en het voorkomen van armoede.

Dus goede bouwstenen voor de toekomst. In maart zijn er weer gemeenteraadsverkiezingen. Onze inwoners kunnen hun stem laten horen en een nieuwe coalitie kan met eigen

13 ambities verder werken aan een sterke samenleving. In deze begroting is daarvoor financiële ruimte gereserveerd. Het college heeft en veel van u hebben dat ook al uitgesproken, veel waardering voor de enorme inzet, waarmee onze organisatie een mooie begroting heeft vastgesteld. Het college juicht het ook toe dat er vandaag meer amendementen dan moties zijn aangekondigd, voor zover deze wethouder zich dat kan herinneren, is dat een unicum en het college wil alle fracties, die veel opmerkingen hebben gemaakt over beleid wat anders zou moeten, ook vooral uitdagen om dan met bijsturingsvoorstellen te komen. Het bespreken van de amendementen met elkaar is een mooie en concrete manier om als raad direct invloed uit te oefenen op de begroting, dus dat gaan we zien vandaag. De reacties op de verschillende voorstellen zult u later horen na het debat, maar wij kijken nu uit naar een mooi debat met elkaar en een mooie dag. De voorzitter: Dank u wel, wethouder Grijsen. Dan komen we tot een afronding van deze Algemene Beschouwingen, het eerste blok. Programma 1 Burger en bestuur Programma 2 Openbare orde en veiligheid De voorzitter: En gaan we verder met een blok Burger en Bestuur, veiligheid en omdat dat een blok is waar ik portefeuillehouder van ben, zal de heer Donkers de vergadering zo gaan voorzitten.

Eerst schorsen wij tot vijf over drie om even andere raadsleden de kans te geven hier zitting te gaan nemen. Dank u wel. SCHORSING De voorzitter: Dames en heren, het is vijf over drie, dus wij gaan de vergadering hervatten als iedereen gaat zitten. Dank u wel, mijnheer Boswinkel. Als mevrouw Van der Mik nog gaat zitten, dan gaan we snel door. Dan open ik uw vergadering. Op de agenda staat de bespreking van programma’s 1, Burger en bestuur en 2, Openbare orde en veiligheid. En in dit blok zijn of is één amendement of één motie ingediend van mevrouw Leget van de PvdA over onderverhuur en ondermijning. Mede-indieners zijn: Deventer Sociaal en DeventerNu. Zoals u weet, is er straks de mogelijkheid voor een interruptie, toelichting van één minuut door één van de indringende fracties en daarna is er ruimte voor debat over de motie, cq amendement, komt er een reactie van het college en is er nog ruimte voor een tweede termijn. Mevrouw Leget, geef ik u het woord. Mevrouw Leget: Dank u wel, voorzitter. Wij kennen op dit moment een groeiend probleem van onderverhuur en ondermijning in Deventer. Op steeds meer plekken worden woningen verkamerd voor meerdere arbeidsmigranten. Deze groep wordt groter en trekt van de ene dichtgeplakte woning naar de andere. De leefomstandigheden voor deze groep leidt tot zorgen, evenals de zorg voor de leefbaarheid in de wijken.

Omwonenden uit verschillende wijken geven met hele concrete voorbeelden aan, dat er dingen gebeuren, die het daglicht niet verdragen. Het wordt op juiste wijze gemeld, maar vaak ook staat het Team Handhaving met de handen in het haar. In de begroting is hiertoe extra geld vrijgemaakt. De Partij van de Arbeid wil op korte termijn een effectief plan van aanpak voor deze problematiek en met een inschatting van kosten. Als blijkt dat er meer middelen nodig zijn, dan verzoekt zij het college hiertoe met een aanvullend voorstel te komen. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: En keurig binnen de één minuut. Ik hoorde de griffier al fantastisch zeggen dus dat is een compliment aan u, mevrouw Leget. Zijn er vragen aan mevrouw Leget als indiener over deze motie? Begin ik bij mevrouw Van der Meer. Aan u het woord. Mevrouw Van der Meer: Dank u wel, voorzitter. De veilige huisvesting voor arbeidsmigranten is zeker een heel erg belangrijk punt en wij waren ook in 2020 blij, dat hier schriftelijke vragen over werden gesteld door de heer Kaya van DENK en GroenLinks is ook heel erg blij, dat er aandacht voor dit onderwerp is in de begroting, zoals mevrouw Leget ook al zegt: er zijn middelen vrijgemaakt voor een integraal huisvestingsplan arbeidsmigranten,

14 maar ook voor ondermijning en specifiek voor de wijk de Deltabuurt, waar deze problematiek veel voorkomt. Resteert er eigenlijk nog maar één vraag: wat voegt deze motie toe? En dit is een vraag voor zowel mevrouw Leget, die en wellicht kan ook de portefeuillehouder toelichten of er zaken zijn, die in deze motie zitten, die het college niet al van plan waren? De voorzitter: Dank. Gaan we eerst naar mevrouw Leget voor de beantwoording vanuit de indiener. Mevrouw Leget: Wat er mist in deze begroting, is een integraal plan van aanpak, waarbij wij als raad de controlerende functie uit kunnen oefenen, kunnen kijken van: hoe wordt het opgepakt op korte termijn? En zijn de middelen, die hiervoor zijn begroot, voldoende? En als dan blijkt dat het niet zo is, waar wij onze twijfels bij hebben of het zo is, dan geeft het ons de gelegenheid om bij te sturen. Dank u wel. De voorzitter: Vervolgvraag van mevrouw Van der Meer. Mevrouw Van der Meer: Dank, voorzitter. Inderdaad, er mist nog een integraal plan van aanpak. Is de stap hiervoor niet altijd eerst een integrale visie? De voorzitter: Mevrouw Leget. Mevrouw Leget: Ja. De voorzitter: Hij doet het. Mevrouw Leget: De visie is in de bullet opgenomen in het dictum. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Geef ik het woord aan de heer Kaya.