CConstaterende datDeventer
Koppel je AI →
Document · PDF

2021-10-13 Transcript Raadsvergadering gemeenteraad Deventer

Raadsvergadering 13 oktober 2021, gemeente Deventer7.724 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

TRANSCRIPT VAN DE GEMEENTERAAD VAN GEMEENTE DEVENTER d.d. 13 oktober 2021

Opening De voorzitter: Dames en heren, goede avond. Ook raadsleden, collegeleden, ambtelijke ondersteuning. Bezoekers, maar ook mensen thuis, van harte welkom bij de raadsvergadering van woensdag 13 oktober 2021. We beginnen op een wat ongebruikelijk tijdstip, maar gelukkig is dat agenda technisch allemaal goed te doen. De orde van de vergadering is gelijk aan de vergadering die we op 29 september hebben gehouden. Dat betekent dat iedereen blijft zitten op de plek waar die zit en niet opstaat voor interruptie, maar gewoon vanaf eigen plek interrumpeert. En we gaan proberen de vergadering snel door te lopen en dan gaan we daarna stoppen en vervolgens online stemmen. Dus we gaan een tweede vergadering doen vanavond om ook te zorgen dat de stemmingen worden afgewerkt. Terug naar de orde van deze vergadering. We hebben bericht ontvangen van de heer Boswinkel van GroenLinks, mevrouw Sipman van de VVD en de heer Harps van de Partij van de Arbeid. Vragenkwartier CDA – Opening publieksbalies Bathmen en Diepenveen De voorzitter: Er zijn vragen ingediend en een tweetal, en die vragen gaan over de portefeuille burgerzaken. En dat is mijn portefeuille, dus ik ga het voorzitterschap overdragen aan de heer Donkers en zal vervolgens de vraag beantwoorden.

De voorzitter (de heer Donkers): Dames en heren, we hervatten de raadsvergadering met inderdaad de mondelinge vragen van het CDA voor de opening van de publieksprijs Bathmen en Diepenveen. Ik geef zo het woord aan bij zitting Mevrouw Van der Mik. We werken met twee termijnen, dus u stelt de vraag, komt het antwoord van het college en u kunt de tweede vraag dan weer stellen die behandeld zal worden. Mevrouw Van der Mik, geef ik u het woord.

2 Mevrouw Van der Mik: Dank u wel, voorzitter. Beste portefeuillehouder, binnen de gemeente Deventer kent onze publieke zaken twee nevenlocaties, te weten die in het dorp Bathmen en Schalkhaar. Deze locaties vervullen een service verhogende rol voor de inwoners van het buitengebied van onze mooie gemeente. Mensen kunnen zo dichtbij huis hun paspoort of rijbewijs halen zonder daarvoor helemaal naar de binnenstad te moeten rijden. Parkeerproblemen en andere besognes van dien. Momenteel zijn echter deze twee locaties gesloten. Hierover heeft CDA de volgende vragen. Klopt het dat de locatie publieke zaken in Bathmen en Schalkhaar vanwege de maatregelen rondom corona gesloten zijn? De coronamaatregelen zijn op dit moment versoepeld. Bibliotheken en buurtcentra zijn weer geopend en ook is op gedeeltes de anderhalve meter maatregelen soepeler en kunnen we daar weer wat makkelijker mee omgaan. Wat is de reden dat de locaties publieke zaken in Bathmen en Schalkhaar dan vergelijkbaar op dit moment nog niet geopend zijn? En wanneer verwacht het college dat deze locaties publieke zaken in Bathmen en Schalkhaar weer volgens de oude openingstijden te bezoeken zijn door onze inwoners? Tot zover. De voorzitter: Dank u, mevrouw Van der Mik. Gaan we naar de beantwoording van het college door de portefeuillehouder. De heer König: Voorzitter, dank u wel.

Voorzitter, het klopt dat de balies in Bathmen en Schalkhaar nog gesloten zijn. Echter niet vanwege de coronamaatregelen, maar wel door corona. En dat heeft er met name mee te maken dat we bij burgerzaken al wat mensen hebben die langdurig ziek zijn vanwege long-covid klachten. En het vervangen van mensen is lastig. Je kunt niet zomaar een uitzendbureau bellen en vragen om vervanging. Dat vraagt specialistische opleidingen. Op zich zijn er wat bureaus die dat doen, maar van de zomer is ook al duidelijk geworden dat het heel ingewikkeld is op dit moment op. De arbeidsmarkt zodanig overspannen dat het moeilijk is om mensen te vinden. Ze zijn dus gesloten, maar niet vanwege de beperkende maatregelen vanuit de coronaregels of -wetgeving, maar wel vanwege coronaklachten bij medewerkers en ook omdat mensen zichzelf soms testen of in quarantaine moeten. Nou ja, dat maakt het allemaal extra ingewikkeld. Vanaf volgende week, antwoord op vraag drie, gaan de balies één dag per week open. Geleidelijk aan gaan we toewerken naar de openstelling zoals die voor corona gold. Dus we gaan die uitbreiding van de dienstregeling organiseren en dat lijkt te lukken. En in de tweede helft van november zullen we ook hier op het stadshuis weer mogelijk maken dat mensen zonder afspraak naar binnen kunnen lopen, want nu moet alles nog op afspraak. Ook vanwege de beperkte capaciteit.

Dus dat is eigenlijk de achtergrond van de beperkte openstelling van dit moment. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Dank. Is er behoefte aan een tweede termijn, mevrouw Van der Mik? Mevrouw Van der Mik: Ja, dank u wel. Bedankt voor de beantwoording. Ik was daar inderdaad nog niet van op de hoogte. Nu had ik nog een tweetal vragen naar aanleiding daarvan. U zegt, op termijn. Heeft u enig overzicht hoelang dat termijn er ongeveer uit gaat zien? We beginnen met één keer per week, maar hoelang totdat dat weer de ouderwetse openingstijden gaan worden? En op welke manier is het college voornemens om dit te communiceren naar de burgers? Want kan een website zo makkelijk aangepast worden of hoe is men van plan dat te gaan communiceren? De voorzitter: Dank. Tenslotte de tweede termijn van het college, de portefeuillehouder. De heer König: Voorzitter, dank u wel. Nou, die opbouw zal in een paar weken tijd gebeuren. Dus ik denk dat we zo eind november of in de loop van december wel weer op de oude, normale tijden zijn. En de tweede vraag was, oh ja, de communicatie. We gaan dat gewoon op de website communiceren. Dat kan snel aangepast worden, dus dat is geen probleem. Dat gaan we ook kenbaar maken. Ja. De voorzitter: Dank. Dan ronden we deze vragen af en draag ik de voorzittershamer weer over aan onze burgemeester.

3 Deventer Sociaal-ChristenUnie: Stijging gasprijzen De voorzitter (de heer König): Goed, dan vervolgen we de vergadering. Dank, mijnheer Donkers, voor het veelbelovende, korte voorzitterschap. We gaan weer verder en we gaan verder met de vragen van de fracties van de ChristenUnie en Deventer Sociaal over de stijging gasprijzen. Mevrouw Nijman, mevrouw Schmidt, wie van u? Mevrouw Nijman, u heeft het woord. Mevrouw Nijman-Visscher: Ja, dank u wel voorzitter. Voorzitter, de onverwachte, snelle en grote stijging van de gasprijzen kan veel inwoners van Deventer in de problemen brengen. Dat betreffen verschillende groepen. Er is een groep die nu net alle vaste lasten kan betalen. Een andere groep heeft op advies van budgetcoach of op eigen initiatief een andere energieleverancier gekozen, is van contract gewisseld. Immers lagere prijzen bij variabele contracten. Sommigen hebben nog steeds financiële begeleiding. Er is een groep die een of meerdere betalingsregelingen heeft lopen of in een schuldtraject zit. En voorzitter, al deze groepen lopen nu een risico om verder in de problemen te komen. Ook ondernemers die net weer uit het corona dal klimmen, lopen een risico. Niet iedereen kan op korte termijn verduurzamingsmaatregelen nemen die ook meteen effect hebben op deze kostenpost. En niet iedereen heeft de nodige buffers om dit zelf op te vangen.

Voorzitter, wij realiseren ons dat de gemeente niet op al deze genoemde punten invloed heeft, maar een ding hebben ze wel gemeen: wij als gemeente zijn verantwoordelijk voor onze inwoners voor al deze groepen. Onze vragen zijn dan ook de volgende. Op welke manier kunnen wij onze expertise inzetten om de mensen die in de problemen dreigen te komen te ondersteunen? Is het mogelijk om de mensen die in formele schuldregelingen of schuldsanering zitten en die hiermee problemen krijgen actief te ondersteunen in de betalingsregelingen, zodat er niet bewust of onbewust nieuwe schulden ontstaan. Want als dat gebeurt, leidt dat meteen tot een situatie dat mensen dus hun verplichtingen niet nakomen. Dan krijgen we een domino-effect. Op welke manier kunnen wij de professionals van de voor elkaar teams, BAT, GeldFit en andere initiatieven inzetten om actief informatie te bieden aan onze inwoners. Kortom, wat kunnen wij nu meteen met onze eigen mensen, kennis en expertise en netwerk doen? En een vraag voor iets langere termijn, wat kunnen we hieruit meenemen naar de sociale energietransitie die we moeten gaan maken als gemeente? En dan kijk ik even mevrouw Schmidt aan, ben ik iets vergeten? Oké. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mevrouw Nijman. Het college was gisteren op de hoogte dat u deze vraag ging stellen.

Toen is lang vergaderd over de vraag, wie is de wethouder gasprijzen? Maar het college heeft bedacht dat dit het meest pas bij het minimabeleid en daarom zal wethouder De Geest de beantwoording voor zijn rekening nemen. Wethouder De Geest. De heer De Geest: Ja, dank u wel voorzitter. En dank aan mevrouw Nijman en mevrouw Schmidt voor de vragen die ze stellen. Ja, de stijging van energieprijzen die houdt de gemoederen flink bezig. Dat zien we allemaal om ons heen. En het is dan ook zeer begrijpelijk dat mensen zich daar grote zorgen over maken. Het is goed dat de raad daar ook vinger aan de pols houdt. Even in het algemeen voor wat betreft de situatie die hier aan de orde is. Even een aantal dingen op een rijtje. Ongeveer de helft van de huishoudens heeft een energiecontract op basis van variabele tarieven. Voor deze huishoudens worden de tarieven jaarlijks op 1 januari en1 juli aangepast. Deze groep huishoudens zal het per 1 januari 2022 worden geconfronteerd met fors hogere gas- en stroomtarieven waarmee de energierekening volgend jaar dus in sommige gevallen tot honderden euro’s hoger kan uitvallen en dat is een forse verhoging inderdaad voor veel mensen. De andere helft van de huishoudens heeft een energiecontract waarbij de tarieven één, twee of drie jaar zijn vastgelegd.

Bij deze groep worden op korte termijn alleen de mensen met een contract wat de komende maanden afloopt geconfronteerd met een fors hogere energierekening. En dan heb je nog de rest van de groep en die krijgt tot het einde van de contractduur geen hogere energietarieven. Even voor ons te schetsen hoe dat eruit ziet en de verschillende situaties die zich hier kunnen voordoen. De gas- en de stroomprijzen, die worden bepaald door de wereldmarkt. Zoals u begrijpt, de economie geopolitiek en of een winter koud of mild verloopt, dat zijn hier dus bij belangrijke factoren. En het is op dit moment dus niet te voorspellen of de energieprijzen voor langere of kortere tijd op dit niveau blijven en wat ze precies gaan doen. En ook niet wanneer dat eventueel tot een daling is. Dat hangt echt van die verschillende

4 factoren af die ik net noemde en die zijn erg onvoorspelbaar. Daarbij speelt ook nog mee dat de gas- en stroomt er voor huishoudens bestaan voor circa 50% uit belastingen, energiebelasting en btw. En zoals u ook heeft kunnen zien in de media, is op dit moment de regering dus op zoek naar maatregelen om huishoudens en ondernemers te steunen, te kijken wat ze kunnen doen om te ondersteunen om de energierekening wellicht te compenseren en die stijging daarmee ook te verzachten. Daarmee wordt dus wel soms gedacht aan tijdelijk verlagen van de energiebelasting of de btw, of tijdelijk verlagen van de inkomstenbelastingen. Maar we weten op dit moment gewoon nog niet wat het Rijk gaat doen. Ze waren nog in overleg bij mijn weten. Ik heb niks kunnen zien en ik heb ook nog geen signalen over wat daar uit is gekomen, behalve dan wat hoofdlijnen. Dus dat is even afwachten waar het Rijk mee komt en dat is wel een belangrijke ook voor wat betreft de mogelijkheden vanuit de gemeente. Even specifiek voor wat betreft de vragen die mevrouw Nijman en mevrouw Schmidt stelden. Voor wat betreft vraag één, dat was eigenlijk op welke wijze wij onze expertise dus kunnen inzetten om mensen te ondersteunen als ze in de problemen komen.

Daarbij geldt dat specifiek voor de doelgroep waar nu naar verwezen wordt, dat we vanuit het BAT kunnen kijken bij bijvoorbeeld situaties vanuit budgetbeheer of er voor die mensen naar een oplossing kunnen zoeken. Maar dat moet dan ook ergens op een bepaald punt weer ingelopen worden, maar dat bekijken we dan. Bij een saneringskrediet zou gekeken kunnen worden of voor de aflossing iets naar beneden kunnen doen om bijvoorbeeld meer ruimte te creëren qua budget. Alleen dat maakt dan wel dat het voor mensen dan kan zijn dat een looptijd van een krediet bij de krediettermijn wat langer doorloopt. Voor wat betreft vraag twee, over of het mogelijk is om mensen die in de schuldregulering of schuldsanering zitten, om die actief te ondersteunen. Daarbij geldt dat wij in het BAT kunnen vragen om de aflossing dan dus tijdelijk te verlagen als dat nodig is, maar dat gaan we gewoon per situatie bekijken. Dat is ook een kwestie van maatwerk, maar daar zullen we zeker ook gewoon over in gesprek gaan. Voor wat betreft vraag drie die u stel, op welke manier wij de professionals van de verschillende teams, BAT geld vindt en dergelijke inzetten om hier mensen van informatie te voorzien. Ja, daar zullen we inderdaad contact mee zoeken.

En naast wat de genoemde loketten dus doen, zullen wij ook via sociale media oproepen richting inwoners, dus ook breder dan specifieke doelgroepen die al in regelingen vallen, om zich ook gewoon tijdig te melden als de energierekening voor betalingsproblemen gaat zorgen. Nog even afhankelijk van de maatregelen van het kabinet zouden we bijvoorbeeld ook kunnen kijken naar een individuele situatie wat dan mogelijk is. En wij zullen daarbij ook nogmaals wijzen op bestaande lokale, subsidieregelingen waar mensen bijvoorbeeld folie, tochtstrippen en dergelijke gratis kunnen aanschaffen. Daar zijn subsidieregelingen voor om de energierekening ook gewoon direct omlaag te brengen. Dat zijn ook geen onverstandige maatregelen maar we mensen natuurlijk in kunnen adviseren en ondersteunen. Vraag vier. Daar vroeg hij, wat kunnen wij doen met onze eigen mensen, kennis en expertise en netwerk? Wij zullen waar nodig ook als gemeente het netwerk van de G40 inzetten voorgerichte maatregelen richting de doelgroep. Soms waar het Rijk mee komt, ook binnen het netwerk van gemeenten daarin elkaar opzoeken om te kijken wat we kunnen doen en ook van andere gemeenten suggesties opdoen.

We zouden bijvoorbeeld ook kunnen kijken of we via de bijzondere bijstand iets kunnen doen aan eenvoudige verduurzaming voor woningen voor minima met een koopwoning bijvoorbeeld, omdat dat natuurlijk buiten de verduurzamingsopgave van de woningcorporaties valt. Dat is dus een uitbreiding op de subsidieregeling wat ik net al zei, voor bepaalde verduurzamingsmaatregelen waar mensen gebruik van kunnen maken. En dan tot slot, uw laatste vraag was, wat kunnen wij hieruit meenemen richting de sociale energietransitie? Ja, ik denk dat het algemeen bekend is ook bij iedereen, het is ook vaker al gewisseld hier in de raad, er is gewoon een kwetsbare groep die niet zomaar meekan in de energietransitie. Dat zijn niet alleen de mensen die al onder het staat minimum zitten en onder bepaalde regelingen vallen, maar ook gewoon mensen die al op het randje zitten en dan komt er natuurlijk ook hard aan als dat tot honderden euro’s extra lasten leidt. Die mensen hebben daar gewoon op dit moment er middelen dan niet meer voor of nog net wel, maar dat loopt dan anders vanaf het moment dat het contract afloopt. Dat zijn mensen die daarmee dus kwetsbaar blijven in dit soort situaties, omdat ze extra uitgaven niet op kunnen vangen. Het is belangrijk dat ook woningeigenaren met een beperkte portemonnee dus meekunnen in die warmtetransitie en in Deventer hebben we daar dus ook veel aandacht voor.

Een voorbeeld daarbij is dan bijvoorbeeld ook wat we in Zandweerd doen, waarbij we in combinatie met slim warmtenet nu ook ervaring opdoen over hoe iedereen kan meedoen, onder meer dus via de toepassing van het duurzaamheidskrediet waar u als raad al eerder een raadsmededeling over ontving dit voorjaar. En ook het Rijk denkt na over verduurzaming en energiebesparing en hoe dat gerealiseerd

5 kan worden door huiseigenaren die daar niet de middelen voor hebben. En voor de woningcorporaties gaan natuurlijk dat zij bezig zijn met hun bezit met de huurwoningen en dat zijn wij natuurlijk ook een belangrijke partner in met ze. Dus zoals u ziet heeft het onze volledige aandacht en wij zullen ook doen wat we kunnen om mensen hier en zo goed mogelijk te informeren en ook zorgen dat mensen zich tijdig melden bij ons als ze in de problemen komen. Tot zover, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dank u wel, wethouder De Geest. Dat leidt tot een vervolgvraag, begrijp ik mevrouw Schmidt? Mevrouw Schmidt-Versteeg: Ja, dank u wel voorzitter. Nou, het is meer een verzoek aan de wethouder. Dank u wel voor de uitgebreide toelichting en antwoorden en blij met de inzet die er nu al is. Verzoek is om ons als raad een beetje op de hoogte te houden van wat er allemaal in de praktijk gebeurt en in hoeverre de aanpak die u nu kiest succesvol is, zodat wij ook betrokken blijven bij het proces. Maar dank in ieder geval voor de inzet die nu al gepleegd wordt. De voorzitter: Uitstekend. Dank u wel, mevrouw Schmidt en mevrouw Nijman. Dan is daarmee het kwartiertje vragen stellen ronde vragen ook afgerond. Benoemingen 1.

Benoeming en beëdiging opvolger C. Kamphuis (Deventer Belang)

De voorzitter: En gaan we over tot de benoeming van een raadsopvolger van de fractie van Deventer Belang. Door de fractie van Deventer Belang is voorgedragen Christiaan Kamphuis. Er is een commissie van geloofsbrieven ingesteld, bestaande uit de leden van mevrouw Trompert, de heer Korendijk en de voorzitter, was en is de heer Van der Meulen. Mijnheer Van der Meulen, mag ik u het voorzitter geven om de bevindingen van de commissie aan ons te melden? De heer Van der Meulen: Ja, dank u wel voorzitter. Met inachtneming van artikel vijf van ons reglement van orde, 35 van ons reglement van orde, heeft de commissie, ja, dat is wel belangrijk om toch even het goede artikelnummer te noemen, dank u wel mevrouw Zegel, heeft de commissie van de geloofsbrieven zich conform artikel 5a dat reglement gebogen over de door de heer Kamphuis aangeleverde stukken met verklaringen. De commissie heeft de stukken gecontroleerd en in orde bevonden. Er is uit de stukken niets gebleken dat in benoeming van de heer Kamphuis tot de raad van de gemeente Deventer in de weg staat. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van der Meulen. Dank ook voor de commissieleden en dan heffen we hierbij ook de commissie meteen erop. Mijnheer Kamphuis, mag ik u vragen naar voren te komen? Ik heb begrepen dat u de belofte wil afleggen.

Ik zal zo de tekst van de belofte voorlezen en dan kunt u naar eer en geweten antwoorden geven op die vragen. Iets naar achter. Ja. Met de woorden, dat verklaar en beloof ik. Ik verklaar dat ik om tot raadsel voor benoemd te worden, rechtstreeks noch middellijk onder welke naam of voorwendsel ook enige gift of gunst heb gegeven of beloofd. Ik verklaar en beloof dat ik om iets in deze functie te doen of te laten rechtstreeks noch middellijk enig geschenk of enige belofte heb aangenomen of zal aannemen. Ik beloof dat ik getrouw zal zijn aan de grondwet, dat ik de wetten zal nakomen en dat ik mijn plichten als raadsopvolger naar eer en geweten zal vervullen. De heer Kamphuis: Dat verklaar en beloof ik. De voorzitter: Uitstekend. Van harte gefeliciteerd. De rest mag gewoon gaan zitten. Dan vervolgen wij onze vergadering. En op de hamerstukken besluiten we via de digitale vergadering later vanavond.

6 Debatstukken (er zijn geen debatstukken geagendeerd) Moties vreemd aan de orde 5. Motie vreemd: Gratis menstruatieproducten (fractie DENK) De voorzitter: Er zijn geen debatstukken, maar er is wel een motie vreemd van de fractie DENK. Mijnheer Kaya, mag ik u het woord geven om uw motie toe te lichten? Mijnheer Kaya, gaat uw gang. De heer Kaya: Voorzitter, dank. This is a man’s world but it wouldn’t be nothing, nothing without a woman or a girl. Het zou dus niets zijn zonder een vrouw of een meisje. De liedje was van James Brown, we kennen hem allemaal. Geeft dus eigenlijk aan dat wij niet zonder onze vrouwen kunnen. Ieder van ons kent in zijn omgeving veel vrouwen. Dat zijn onze moeders, partners, dochters, collega’s et cetera. Dit zijn volwaardige mensen die meedoen in de maatschappij. Maar worden ze ook zo behandeld? Zijn ze wel gelijkwaardig? Is het een mannenwereld? Voorzitter, vanavond het onderwerp menstruatieproducten, die door Kitty Schmidt van Deventer Sociaal, Lida Zegel van GroenLinks en Gerry Stegeman van D66 wordt mede ingediend. We gaan het hebben over een onderwerp wat vaak onder banken en stoelen wordt geschoven. Of er is een taboe hierop om het bespreekbaar te maken.

Uit vele onderzoeken blijkt dat het probleem onder jongeren die zich schamen of dan wel ouders die daarvoor geen geld hebben de hygiëneproducten hiervoor niet gebruiken, met als gevolg dat zij niet naar school gaan of elders. Dit als resultaat dat zij hierdoor niet mee kunnen doen in de maatschappij en dit baart ons allemaal zorgen. Wij hebben onze monden vol over gelijkheid, maar laten wij dit ook zien? Voorzitter, niet alleen bij ons, maar ook over de hele wereld. Heel veel privé opgezette organisaties zijn hiermee al aan de slag gegaan. Deze kleine, mooie initiatieven zijn helaas niet toereikend. René uit Deventer die in zijn mini bieb gratis maandverband aanbiedt. Jantine Brouwer, nog een Deventenaar, die in 2019 al was gestart. De vraag is dan ook niet of het nodig is, maar de vraag, wie voelt zich verantwoordelijk? Wij vinden dat Deventer zich verantwoordelijk zou moeten voelen voor deze vrouwelijke inwoners en wil daarom ook geen menstruatiearmoede in Deventer. Voorzitter, menstruatie te zijn hygiëneproducten en geen luxe. Wij hechten op dit moment heel erg veel waarde aan de hygiëne van de mens, dus ga er dan ook vanuit dat wij ons moeten buigen over deze problematiek. Menstruatiearmoede is daarom ook het onderwerp waar wij het met z’n allen over moeten hebben.

Het is essentieel dat onze vrouwen voorzien worden van deze producten om de gezondheid van onze mensen te bevorderen. Voorzitter, de overheid heeft als taak om voor hun burgers zorgen. Het kabinet gaf onlangs aan dat het lokaal georganiseerd dient te worden, dus de gemeenten gaan daarover. Er zijn een aantal landen ons al voor met het verstrekken van deze hygiëneproducten. Gelukkig zijn ook gemeenteraden in Nederland hiermee bezig: Rotterdam, Den Haag, Gouda en straks ook Enschede en hopelijk ook Deventer. Voorzitter, wij als raad vinden dat ongesteld worden geen keuze is en dat de toegang tot deze menstruatieproducten een recht zou moeten zijn. Wij vinden ook dat er voldoende aan gedaan moet worden om het taboe omtrent dit onderwerp bespreekbaar te maken. Denk hierbij aan de samenwerkingsverbanden met de GGD en de scholen. De informatievoorziening is hierin, denken wij, heel erg belangrijk. Wij vinden het ook goed als het college de samenwerking aangaat met maatschappelijke organisaties, denk hierbij aan de Voedselbank, kledingbank. De Voedselbank gaf aan dat zij dit soort producten niet konden aanleveren, omdat zij afhankelijk zijn van producten die bijna over datum zijn en dat geldt niet voor menstruatieproducten. Recent zijn wij als fractie bij de kledingbank geweest. Deze vrijwilligers doen heel erg hun best om mensen te helpen die geen kleding kunnen kopen.

Wat een geweldig initiatief, maar ook wel jammer dat het zou moeten bestaan. De armoedefondsen en non-profit organisatie brengt regelmatig menstruatieproducten, maar zij moeten het ook hebben van donaties. Onze dank is groot. Maar voorzitter, dit moeten wij met zijn allen aanpakken en onze verantwoordelijkheid hierin nemen. Iedere vrouw verdient het om de juiste menstruatieproducten en daarmee waardigheid te hebben. Ik sluit af. Wij vragen en dragen het college op te onderzoeken op welke manier Deventer invulling kan geven aan een pilot ten behoeve van het verstrekken van gratis menstruatieproducten. Als onderdeel van het onderzoek in gesprek te gaan met potentiële partners in de

7 gemeente, zoals net genoemd. En de uitkomsten van dit onderzoek, waar het onmogelijk is, hoe dit ingezet kan worden en wat het kost en hoe dit betaald gaat worden zo snel mogelijk met ons te delen. Het is stil. Dank u wel. De voorzitter: Mijnheer Kaya, dank u wel. De zijde van andere die dus nog behoefte voor een nadere toelichting? Ja, mevrouw Nijman, ChristenUnie. Mevrouw Nijman-Visscher: Ja, ik heb nog even een vraag. U noemt een heel aantal partners in de motie, maar uw hele aanleiding gaat vooral over het taboe en waardigheid en daar schrok ik eigenlijk van, want de insteek van armoede, die ken ik en die urgentie deel ik ook. De urgentie op het taboe, die is mij wat minder bekend. Dus vindt u dan bij deze motie ook dat stuk hoor, dus niet alleen bij het onderzoek, ook dat stuk horen hoe we dan die voorlichting en dat taboe gaan doorbreken en dat er niet alleen een plantje komt hoe we aan de menstruatieproducten komen en de rol van mensen zelf daarin? Want een taboe wil niet zeggen dat ze de middelen hebt om het te kopen. Dus ik zit even met die twee verschillende aanleidingen. De voorzitter: Mijnheer Kaya. De heer Kaya: Ja voorzitter, en dank voor de vraag. Ik begrijp hem ook heel goed, dat je inderdaad ook de mensen die wellicht wel geld hebben, maar daar een taboe ligt om deze producten te gaan kopen. Voorlichting is heel belangrijk.

Dat heb ik in mijn betoog op benoemd. Dat je dat kan doen door je partner in crime om het zo maar te noemen mee te nemen op scholen, dan wel via de GGD dit te gaan oplossen. Dus het is daadwerkelijk ook inderdaad een noodzaak om daarin wat te betekenen, absoluut. De voorzitter: Oké. Dan de heer Rosenkamp, VVD. De heer Rosenkamp: Ja, dank u mijnheer de voorzitter. En mijnheer Kaya, dank voor uw motie. Mijnheer de voorzitter, een wijs man zei ooit, is het niet veel beter om de mensen die in de minima zitten, om hen te gaan helpen te ondersteunen om te gaan met hun gelden? Deze wijze woorden werden uitgesproken door de heer Kaya himself precies twee weken geleden in deze raadzaal. Toen ging het over een andere motie, namelijk de motie van GroenLinks over een potje voor de huisdieren van minimagezinnen. En het eindoordeel van de heer Kaya op die motie was dat het voorstel eigenlijk overbodig is als je mensen beter kunt helpen met het omgaan met financiën. Nou, deze wijze woorden die zijn voor de VVD fractie ook van toepassing op deze motie. Geld is het probleem niet, het omgaan met geld kan een probleem zijn. En als er schaamte is en er is een taboe om menstruatie, dan moeten we dat oplossen en niet met gratis producten gaan strooien. Dat was mijn bijdrage, mijnheer de voorzitter. De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Rosenkamp.

Mevrouw Schmidt, een reactie op de heer Rosenkamp? Oké. Mevrouw Schmidt-Versteeg: Ja, dank u wel voorzitter. Ja voorzitter, hele wijze woorden, maar dat zijn hele wijze woorden op papier. In de praktijk de mensen echt wel hun best om om te gaan met geld, maar is het gewoon een probleem omdat er structureel geld tekort is en moeten mensen soms de afweging maken of ze een brood kopen of maandverband of tampons. En zolang die situatie nog aan de hand is en wij niet in staat zijn om iedereen van voldoende middelen te voorzien, vinden wij dat wij hierin verantwoording hebben. En als iedereen inderdaad geld genoeg heeft en iedereen verantwoordelijk met zijn geld omgaat dan hebben we een andere discussie, maar er zijn nog heel veel Deventenaren die het gewoon niet kunnen betalen. En meisjes, vooral meisjes mogen daar niet de dupe van worden. Dank u wel, voorzitter. De voorzitter: Mijnheer Rosenkamp, een reactie daarop nog? De heer Rosenkamp: Dank u wel, mijnheer de voorzitter. Buitengewoon nobel en in die zin vinden we elkaar ook wel, alleen de timing verbaast me dan zo. Want volgens mij zitten we over twee weken met elkaar om te praten over minimabeleid en hoop je tot een soort integrale afweging te komen waarin je inderdaad keuzes raakt als,

8 koop ik een brood of koop ik een pak maandverband? Dus ik snap de keuze van deze motie op dit moment ook totaal niet. De voorzitter: Oké. Mevrouw Leget. Mevrouw Leget: Ja, dank u wel voorzitter. Namens de fractie van de Partij van de Arbeid, goed dat het probleem wordt aangekaart. Iedereen moet mee kunnen doen en niet gehinderd worden door gebrek aan menstruatiemateriaal. Maar de Partij van de Arbeid vindt ook dat er gekeken moet worden naar de oorzaken van dit probleem. En hoe kunnen we dit wegnemen? Door te kijken naar beleidskaders op het gebied van armoedebeleid, om te kijken naar voorlichting, om te kijken naar onderwijs. En dat gezegd hebbende, ook een vraag aan de heer Kaya. Is er ook zicht op de omvang van dit probleem in Deventer? Want u schetst in uw inleiding samen met de mede indiensters een algemeen probleem. In hoeverre is dit herkenbaar voor onze gemeente en is er ook overwogen om een verkenning te doen naar de oorzaak en grootte van het probleem in Deventer door met organisaties in gesprek te gaan en dan ook daar bijvoorbeeld materiaal neer te leggen? U heeft daar in de inleiding iets over geschreven, maar ik zie dat bijvoorbeeld niet in het dictum terug. Dank u wel. De voorzitter: De heer Kaya. De heer Kaya: Ja voorzitter, dank voor de vraag.

Ik probeer hem even te laten bezinken, want wij vinden natuurlijk … Wij kunnen … Het is moeilijk om erachter te komen om welke vrouw het hier in Deventer gaat. Het woord zegt het al, het is een taboe dat je het erover hebt überhaupt. Dus nee, wij hebben geen cijfers om hoeveel vrouwen het hier in Deventer gaat. Maar wat er in de landen speelt en wat er in de wereld speelt, is een feit. En wij vragen dan ook daarom een onderzoek om te gaan kijken of dat speelt in Deventer ja of nee. Dus in het dictum staat het misschien heel erg anders. Misschien zouden we hem kunnen aanpassen om nog iets extra’s erbij te zetten, maar misschien kijk ik even naar de mede indieners die daar nog wat over willen zeggen. De voorzitter: Mevrouw Zegel wil daar in ieder geval op aansluiten, begrijp ik. Mevrouw Zegel-van Tiel: Ja, dank u wel voorzitter. Het is het onderzoeken hoe we dit kunnen gaan doen en het vervelende van een taboe is dat het niet zichtbaar is, want anders was het geen taboe en dan wisten we het allemaal. Dus daar moeten we naar kijken. Dit is een probleem er nu naar boven komt, wat vanuit de samenleving omhoog komt en daarom moet je dan nu ook actie op ondernemen. Je kunt het rapport gaan zien bij minimabeleid, maar je kunt het ook vanuit gezondheid bekijken. Want als het echt alleen een taboe is, dan gaat het over de gezondheid van jonge vrouwen.

Je zou zelfs kunnen bedenken van oké, als het dan geld is, ik vind het heel benauwend om het over geld te hebben als het over dergelijke situaties gaat bij meisjes, dan zou je zelfs kunnen kijken van nou, er zijn ook duurzame oplossingen en misschien kun je daar iets mee doen. Maar het lijkt me heel mooi om dit gewoon breder op te pakken, te gaan kijken van oké, hoe groot is dat taboe nu? Wie moeten we daarvoor vragen? Met wie gaan we in gesprek? Dat taboe willen we het liefst doorbreken, maar dat kunnen wij niet. Dat willen we alleen wel, maar dat gaat over jonge vrouwen zelf en moeders en ook u, heren in de raad, ook u kunt helpen dat taboe te doorbreken. Volgens mij is dat een aanvulling op de vraag van mevrouw Leget ook. De voorzitter: Mevrouw Schmidt, wilt u hier op doorgaan? Want ik heb de heer Schoemans zit al een tijdje te wachten. Oké, dan ga uw gang. Mevrouw Schmidt-Versteeg: Ja, dank u wel voorzitter. Een korte aanvulling.

Er staat ‘te onderzoeken’, maar alle partners die benoemd worden in deze motie zijn gewoon ketenpartners en samenwerkingspartners van de gemeente waar wij in principe dagelijks mee samenwerken, dus een korte uitvraag ronde bij de partners die je benoemd worden en andere partners zou gewoon al een heel goed beeld kunnen geven van hebben wij de problematiek voldoende in beeld en waar liggen dan nog de plekken die we niet kennen? Dus voordat iedereen begint, jullie willen weer een duur onderzoek. Nee, dat is niet de bedoeling. Het is wat ons betreft een korte inventarisatie en dat kan vast al een heel goed beeld van de problematiek geven.

9 De voorzitter: Uitstekend. Dan ga ik even … Of wilt u hier op doorgaan? Want de heer Schoemans wacht al een tijdje. Maar als het hetzelfde onderwerp is, dan ga ik even naar u toe. Mevrouw …: Ja, ik was ook een van de mede indieners. Vandaar dat ik even wou aanvullen. Voor ons is het ook van belang dat, er zijn inderdaad die partners die zijn al in beeld. En wat wij ook voor signalen krijgen, is dat meisjes ook gewoon niet naar school gaan op bepaalde momenten, dus het gaat om de inclusie van met name meisjes die niet volwaardig mee kunnen doen. Dus dat is voor ons van belang. De voorzitter: Uitstekend. Ik kom echt een keer bij u, mijnheer Schoemans. Mijnheer Rosenkamp. De heer Rosenkamp: Ja, dank u voorzitter. Ja, dat zijn natuurlijk best wel heftige zaken die spelen. En als dat ook in Deventer speelt, moeten we daar natuurlijk wel mee. Dus we vragen aan de indieners nogmaals, heeft u in beeld hoe groot dit probleem is in Deventer? De voorzitter: Daar heeft u al antwoord op gekregen, wat nee, volgens mij hebben ze aangegeven dat dat onderwerp van onderzoek zou moeten zijn. De heer Rosenkamp: Maar zou ik dan mogen voorstellen dat de indieners terug naar de tekentafel gaan en de motie aanpassen? Want we zitten nu weer over een hypothetische motie te praten. De voorzitter: U kunt niet rekenen op enige instemming van de zijde van de indieners merk ik.

Ik ga even naar de heer Schoemans. De heer Schoemans: Ten lange laste, dank u wel voorzitter. Allereerst wel degelijk waardering voor het agenderen van dit onderwerp, want ik geloof best dat heel wat aan de hand is en ik geloof ook best dat na enig onderzoek van de kant van het college we tot iets zouden kunnen komen wat in de richting gaat wat u denkt. Maar ik voel wel heel veel eigenlijk voor de gedachte die de heer Rosenkamp uitte, namelijk om dit te betrekken bij het minimabeleid. En dat vinden, omdat we nu praten over menstruatiearmoede. Volgende week kunnen we dan in gesprek over incontinentiearmoede. Ik heb eens een beetje rondgesnuffeld wat daar allemaal aan de hand is of zou kunnen zijn. En de week daarop kunnen we het eens gaan hebben over voorbehoedmiddelen en alle problematiek die daar om heerst. Kortom, ik zie niet zoveel in ieder apart, ieder klein onderdeeltje betreffende armoede apart aan te pakken middels een motie en maatregelen. Kijk naar het totale plaatje. Ik geloof dat daar meer te behalen valt. De voorzitter: Oké, dat is geen vraag voor de indieners. Mag ik … Mevrouw Van der Mik nog, ja? Mevrouw Van der Mik: Ik kan het vrij kort houden. De motie lijkt ons erg sympathiek. De uitvoering hebben we nog wel wat vragen bij, dus ik ben erg benieuwd hoe de wethouder hierover denkt.

De voorzitter: Zullen we naar de zijde van het college gaan? Wethouder De Geest vandaag breed inzetbaar, dus die gaat … De heer De Geest: Ja, mooi hè? Zo komen er nog wel eens wat onderwerpen voorbij. Voorzitter, dank aan de raad over deze discussie al, want het zorgt al een beetje dat volgens mij in ieder geval in wat u onderling wisselden al in de buurt komt wat het college in ieder geval vindt hoe we met deze motie willen omgaan. Je ziet in de volle breedte van deze motie dat hij eigenlijk over een aantal zaken gaat met de betrekking tot de problemen die bepaalde groepen vrouwen hebben om en menstruatieproducten te komen. Dat gaat zowel over menstruatiearmoede, een thema wat natuurlijk in verschillende gemeenten aan de orde is, dus gewoon simpelweg het niet hebben van geld en ook niet de keuze om dit soort producten te kunnen aankopen voor vaak jonge vrouwen, dan wel het taboe wat u beschrijft. Dat is vrij breed in achtergrond en totaal verschillend. En het lastig ding in uw motie is, want in de kern zijn we positief over wat u hier vraagt, dat als dit zo speelt dat je daar iets mee

10 zou moeten. En het lastige is dat wij u natuurlijk, vorige week was dat volgens mij geweest, het nieuwe minimabeleid hebben toegestuurd om binnenkort met u te bespreken. En hoe we ook met name zaken aan de bron willen oplossen. Dus als het gaat om geld, als er geldproblemen zijn, dan probeer je dan natuurlijk op te lossen. Tegelijkertijd schetst u ook dat er meer is dan alleen dat. Ook het taboe beschrijft u. Wij hebben alleen bij de voorbereidingen voor de minimabeleid en ook in gesprekken met andere partners in het veld nooit signalen gehad dat dit speelt of in welke mate dit speelt. Wat niet wil zeggen dat het er niet is, maar dat vraagt denk ik eerst en dat is eigenlijk de tussenstap ten opzichte van u uw formuleert in de motie, dat vraagt gewoon eerst even die inventarisatie. Eerst even die ronde langs die ketenpartners, de verschillende organisaties, want ook de banken bijvoorbeeld waar de heer Kaya naar verwees, die hebben dit signaal niet afgegeven bij de gesprekken die wij hebben gevoerd over het opstellen van het minimabeleid. Van de GGD heb ik dit signaal bijvoorbeeld ook niet concreet, wat niet wil zeggen dat als we dat gaan ophalen, dat het onze kant op komt. Maar ik zou dat eerst willen doen vanuit het college. En u gaat in uw motie nu wel al een stap verder.

U schetst eigenlijk altijd u een pilot wil met bijbehorende financiering, dus ik zou een tussenstap willen voorstellen die u als een toezegging kan beschouwen of als de manier waarop wij de motie wensen uit te voeren, maar dat is dan eerst even die stap zetten voor wat betreft een rondvraag. Dat is evengoed inventariseren, want dan kan je ook veel beter beoordelen wat je eraan kan doen op het moment dat het speelt. Dat kan ik nu onvoldoende inschatten. Dus dat zouden manier zijn waarop het college ermee om wil gaan. Positief in de grondgedachte ten opzichte van de problematiek, maar wel eerst eens even goed in kaart brengen of en hoe dit speelt. De voorzitter: Uitstekend. Dank u wel, wethouder De Geest. Mijnheer Kaya, wat levert dat voor tweede termijn bij u op? De heer Kaya: Ja, dank u wel voorzitter. Kijk, wij, ik heb de wethouder gehoord hierover en wij vragen eigenlijk ook helemaal geen geld om dit te gaan doen. Er staat alleen, wij vragen ernaar, wat kost het? Wat gaat het kosten? Het is een onderzoek om te vragen van waar gaan we heen met deze problematiek? Dus de wethouder, die geeft aan dat een soort van tussenstop moet komen.

Dat begrijp ik, maar ja, ik begrijp ook niet waarom er gelijk naar die kosten wordt verwezen, terwijl wij eigenlijk vragen van wat gaat het kosten? De voorzitter: Wethouder De Geest nog, begrijp ik? De heer De Geest: Ja voorzitter, want ik kan wel uitleggen waar de verwarring dan wellicht zit, maar ik zie dat de moties aangepast, want er zijn volgens mij meerdere versies. Ik heb een andere versie in eerste instantie gehad waarin wel werd verwezen naar voorjaarsnota en middelen bij de voorjaarsnota. Ik zie dat in deze versie die ik nu hier voor me krijg, u daar niet meer over spreekt. Dan zou het nog steeds gaan om het onderzoeken in welke mate deze problematiek herkend wordt. Gewoon eerst een analyse en op basis daarvan bij u terug te komen ook met suggesties van als het herkend wordt, wat je daaraan zou kunnen doen. En weet u, daar zullen we dan ook wel bij zeggen natuurlijk of daar kosten aan verbonden zijn, maar dat is even de duiding die ik dan wel wil meegeven aan deze motie. Dat is wel belangrijk dat we het daarover eens zijn. De voorzitter: Oké, mevrouw Zegel. Mevrouw Zegel-van Tiel: Het is zo fijn dat we hier bij elkaar zitten, want dan kunnen we elkaar nu aankijken.

En wij snappen allemaal dat die tussenstap belangrijk is, ik zie knikkend tegenover me, maar erop terugkomen is prima, maar dan wel graag op korte termijn, want het is wel onze insteek om dit in ieder geval binnen deze kabinetsperiode wou ik bijna zeggen, maar als we het toch over periodes hebben, om onze raadsperiode, om dat in ieder geval dan voor elkaar te krijgen. Dus ik hoop dat de wethouder dit heel snel uit kan zetten, want als er geen signalen zijn. Misschien is het niet nodig. Dat zou helemaal mooi zijn. Maar mocht dat wel het geval zijn, dan willen wij daar in ieder geval zo snel mogelijk op kunnen acteren. De voorzitter: En wat betekent dat voor de motie van vandaag?

11 Mevrouw Zegel-van Tiel: Aanhouden denk ik. Ja. De voorzitter: Motie wordt aangehouden? Ja? En over twee weken kan ook … Mevrouw Zegel-van Tiel: Met de toestemming van de wethouder dat hij eerst die tussenstap gaat maken, want dat was zijn idee. En ik wil heel graag weten op wat voor termijn hij dat denkt. De voorzitter: Wethouder De Geest nog even over de termijn. De heer De Geest: Ja kijk, wij hebben natuurlijk het minimabeleid. Dat wordt binnenkort volgens mij behandeld. Daar zou je het idealiter natuurlijk bij betrekken, voor wat betreft het inkomenselement. Het is wel handig als we dan ook nog wel even een rondvraag hebben gedaan. Kijk, wij kunnen altijd bij partners navragen. Dat kan op relatief korte termijn schat ik in. En dan zullen we dat in ieder geval zo snel mogelijk naar u terugkoppelen. Of dat wel helemaal een doorwrochte analyse is, kan ik niet garanderen op dit moment, maar we gaan ons best doen. Wanneer is de eerstvolgende raadsvergadering, voorzitter? Dat is de begrotingsraad lijkt mij? De voorzitter: In december is de volgende raad, of volgende mogelijkheid om hierover te spreken. De heer De Geest: Ik zie hier nu al 10 november en u zegt december, voorzitter. De voorzitter: 10 November is de begrotingsraad. De heer De Geest: Nou, december moet sowieso lukken lijkt mij. De voorzitter: Oké. Dan … Ja, mevrouw Stegeman. Ga uw gang.

Mevrouw Stegeman: Ja, dank u wel voorzitter voor het meedenken aan de toezegging. Ik zou wel willen vragen om ook de scholen erbij te betrekken bij die inventarisatie, dat dat ook gebeurt. De voorzitter: Oké. Nog meer onrust op de rechter banken? Nee, akkoord? Motie wordt aangehouden en kan in december eventueel bij de verandering van het minimabeleid opnieuw aan de orde zijn. Dat zien we dan tegen die tijd. Oké, dan kom ik tot een afronding. Mag ik nog even ook in de collegebanken nog even wat rust? We gaan deze vergadering afsluiten. Hamerstukken De heer Ledeber: Voorzitter? De voorzitter: De heer Ledeboer. De heer Ledeboer:: Ik heb een klein ordevoorstel, maar ik weet niet of dat mogelijk is door het knippen van de agenda. Zou het niet handig zijn omdat we nu toch vrijwel compleet aanwezig, om de hamerstukken gewoon nu te doen? Dat we dus niet net als vorige week al die vertragingen in de hamerstukken hebben, dat we gewoon echt met handopsteken nu te doen. De voorzitter: Ja? Zullen we dat doen? De heer Kaya: Voorzitter? Voorzitter? De voorzitter: Ja?

12 De heer Kaya: Ik denk dat het … Er zijn een aantal mensen thuis en die gaan dan stemmen, dus dan is het weer hybride. De voorzitter: Voor hamerstukken maakt dat niet uit. Ik heb ze hier ook niet bij de hand. Staan ze bij jullie klaar nu of niet? Dan moeten we even met handopsteken, dan doen we dat. Dat kan toch ook? Ik schors heel even om even te zorgen dat hier de orde goed gaat verlopen. Wij gaan verder met de vergadering. Mag ik orde in de zaal? We gaan stemmen over drie hamerstukken met handopsteken. 2.

2e Kwartaalrapportage 2021

De voorzitter: Het eerste voorstel is het tweede kwartaalrapportage 2021. Zijn er leden die een stemverklaring over dit voorstel willen uitbrengen? Dat is niet het geval. Kunt u zich allen vinden in dit voorstel? Dan geef ik nu graag de gelegenheid om … Dan graag uw handen voor dit voorstel. Akkoord? U heeft unaniem besloten. 3.

Wegsleepverordening 2022

De voorzitter: Dan gaan we naar agendapunt twee, hamerstuk twee, de wegsleepverordening 2022. Zijn er leden die daarover een stemverklaring willen afleggen? Niemand? Dan graag uw instemming met het voorstel. Kunt u uw hand opsteken? Ja, akkoord. U heeft alles besloten. 4.

Bestemmingsplan Avegoorsedijk 5

De voorzitter: En dan het bestemmingsplan Avegoorsedijk numero 5. Zijn er leden die daarover een stemverklaring willen afleggen? De heer Rietman. Ga uw gang. De heer Rietman: Ja, dank u voorzitter. Wij zijn verheugd dat de veestapel met dit besluit iets inkrimpt in Deventer. De voorzitter: Ja, we gaan u niet het debat voeren over deze stemverklaringen, maar ik wijs er nog maar eens even op dat de stemverklaring bedoeld is om uit te leggen als je ergens voor wil stemmen, maar toch ook een moeilijke afweging had. Dus als je voor stemt, dat je eigenlijk ook belangrijke argumenten tegen had en andersom. Maar niet om een soort instemmingsverklaring, dus ik leg het nog maar een keer uit. We gaan stemmen over het voorstel. Geen andere stemverklaringen? Dan kunt u alle laten blijken dat u kunt instemmen met het voorstel. Graag uw hand. Dank u wel. U heeft aldus besloten. Sluiting De voorzitter: Dan is er niets meer aan de orde bij deze vergadering. Dan sluit ik deze vergadering en zijn we klaar met de raadsvergadering. Dank u wel. Fijne avond verder.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/10693301/1