2021-05-18 Bijlage 1 Onderzoeksopzet Rekenkamer Deventer Zorgfraude
Tekst van het document
Zorgfraude onderzoeksopzet Rekenkamer Deventer 18-05-2021
Onderzoek rekenkamer Deventer naar zorgfraude in de jeugdzorg Achtergrond Gemeenten besteden veel geld aan zorg. De bedragen die met de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en Jeugdwet gepaard gaan vormen voor gemeenten een groot deel van de begroting, soms meer dan de helft. In de praktijk blijkt dat niet al het geld dat zorg als bestemming heeft, ook werkelijk dat station bereikt. We zien dan ook dat steeds meer overheden, media en opiniemakers aandacht hebben voor het fenomeen zorgfraude: het doelbewust overtreden van de regels voor facturatie van (verleende) zorg, gericht op eigen of andermans (financieel) gewin. In beginsel zijn alle gemeenten kwetsbaar voor zorgaanbieders die met verkeerde intenties hun weg zoeken naar de beperkte middelen die de lokale overheid beschikbaar heeft voor Jeugdzorg en Wmo. Het onderwerp staat in de belangstellingen door een recent onderzoek van de VNG in 2020 genaamd ‘een Wereld te winnen – Wmo 2015 en Jeugdwet’.1 Dit onderzoek geeft inzicht in de aard van de zorgfraude, de methoden waarmee door rechtspersonen fraude wordt gepleegd en bevat aanbevelingen om de zorgfraude op het terrein van de Wmo 2015 en Jeugdwet te verminderen.
De VNG heeft tevens een routekaart Toezicht, Handhaving en Naleving | Wmo 2015 en Jeugdwet ontwikkeld.2 Deze routekaart geeft aan de hand van vier fasen inzicht in alle stappen en activiteiten die nodig zijn voor een effectieve inrichting en uitvoering van de preventie, toezichts- en handhavingstaken. Daarnaast is er onderzoek gedaan door Follow the Money en KRO-NCRV’s Pointer en Reporter Radio naar de omvang van de zorgfraude op basis van analyse van gedeponeerde jaarrekeningen van zorgbedrijven, waaruit blijkt dat een groep zorgbedrijven erin slaagt om structurele hoge winsten te behalen en dat er sterke aanwijzingen zijn dat deze hoge winsten niet altijd rechtmatig worden behaald.3 De vraag is hoe dit vertaalt naar de situatie van gemeente Deventer en hoe gemeente Deventer de preventie, toezicht en handhavingstaken inricht en uitvoert om te voorkomen dat kwetsbare burger de dupe worden van frauduleuze praktijken. Doel van het onderzoek De rekenkamer van gemeente Deventer vraagt om een onderzoek naar zorgfraude in het sociaal domein in gemeente Deventer. De rekenkamer Deventer kiest ervoor om het onderzoek te focussen op de uitvoering van de Jeugdwet. De uitvoering van de taken uit de Jeugdwet worden uitgevoerd door het Regionaal Serviceteam Jeugd IJsselland (RSJ).
De RSJ is een regionaal samenwerkingsverband, maar alle gemeenten blijven wel werken vanuit hun eigen lokale autonomie. De regionale samenwerking dient de lokale werking te faciliteren. De RSJ is opgericht door Dalfsen, Deventer, Hardenberg, Kampen, Olst-Wijhe, Ommen, Raalte, Staphorst, Steenwijkerland, Zwartewaterland en Zwolle. Ondanks dat het onderzoek zich focust op de Jeugdzorg, ziet de rekenkamer ook kansen om lessen te trekken voor de bestrijding van zorgfraude in de Wmo. De rekenkamer wil met het onderzoek de gemeenteraad inzicht geven in hoe zorgfraude in de praktijk werkt, hoe kwetsbaar de gemeente is voor zorgfraude en of er (voldoende) maatregelen zijn genomen om die kwetsbaarheid te beperken. Waar het van toepassing is zal de rekenkamer concrete aanbevelingen doen ter verbetering van het beleid en/of de beleidsuitvoering. Het onderzoek moet de gemeenteraad inzicht bieden in: • Beleid, werkwijze en procedures (selectie, aanbesteding, contractmanagement) van gemeente in relatie tot zorgaanbieders. − Specifieke aandacht voor de verhouding tussen RSJ en gemeente Deventer en de kaderstellende en controlerende rol van de gemeenteraad • De specifieke maatregelen in gemeente Deventer/ van de RSJ om zorgfraude tegen te gaan. 1
https://vng.nl/kennisbank-naleving/een-wereld-te-winnen-over-zorgfraude-wmo-2015-en-jeugdwet-onderzoek https://vng.nl/artikelen/routekaart-toezicht-handhaving-en-naleving-wmo-2015-en-jeugdwet 3 https://www.ftm.nl/dossier/zorgcowboys 2
• • •
De mate van kwetsbaarheid voor zorgfraude en de robuustheid van de genomen maatregelen in de Jeugdwet. De signalen van onrechtmatige uitgaven bij zorgaanbieders in de Jeugdwet. Aanbevelingen om de preventie, toezicht en handhavingstaken om zorgfraude in gemeente Deventer te verbeteren.
We vragen het onderzoeksbureau de onderzoeksvragen nader te operationaliseren, evenals een concept-normenkader om beleid en uitvoeringspraktijk in kaart te brengen. Onderzoeksopzet Op basis van documentstudie en interviews met betrokken stakeholders (zoals toezichthouder, verantwoordelijk wethouder, zorgaanbieders en andere betrokkenen) dient een beeld gecreëerd te worden van de huidige praktijksituatie in de gemeente Deventer en aanbevelingen voor de toekomst. We vragen het onderzoeksbureau nadrukkelijk om het beleid en de uitvoeringspraktijk niet alleen op papier te toetsen maar ook hoe deze uitwerkt in de praktijk. Waar relevant dient het onderzoek interessante effectieve aanpakken uit andere gemeenten mee te nemen waarvan de gemeente Deventer kan leren. Het onderzoek omvat verder nadrukkelijk geen eigen opsporingsonderzoek naar zorgfraude bij zorgaanbieders, maar signalen van zorgfraude (o.a. klachten van cliënten) moeten wel worden meegenomen in het onderzoek. Beoogd resultaat In een beknopte rapportage wordt verslag gedaan van de bevindingen, conclusies en aanbevelingen. Het onderzoeksbureau stelt een nota van bevindingen op en doet een aanzet voor de bestuurlijke nota. De concept-rapportage wordt besproken met de Rekenkamer. Het onderzoek doorloopt de procedures van ambtelijk en bestuurlijk wederhoor.