Voorstel over het uitvoeren van de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport over Maatschappelijk Vastgoed.pdf

Advies

Raadsvoorstel Aan:

De gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Rekenkamer Den Helder

Van team: Adviseur: E-mail:

Griffie Charlotte Post cp.post@denhelder.nl

Classificatie:

Openbaar

Kenmerk: 0000576185 Datum voorstel: 28 april 2026

Onderwerp:

Voorstel over het uitvoeren van de aanbevelingen uit het rekenkamerrapport over Maatschappelijk Vastgoed

Publiekssamenvatting: De rekenkamer Den Helder heeft onderzocht hoe de gemeente omgaat met haar eigen vastgoed. Dit vastgoed wordt aangehouden om maatschappelijke doelen te bereiken. Daarbij heeft de rekenkamer de sturing, beheer en verantwoording rond het eigen vastgoed onderzocht. Uit het onderzoek blijkt dat de verbinding tussen het eigen vastgoed en maatschappelijke doelen niet duidelijk genoeg is: waarom wordt dit vastgoed aangehouden en worden de doelen ook bereikt en gemonitord? In de registratie van het gemeentelijk vastgoed zijn onvolkomenheden geconstateerd. Ook kan de gemeente beter sturen, informatie delen en intern samenwerken om de maatschappelijke doelen te bereiken. Het onderzoek is gedaan op basis van het toen geldende vastgoed- en grondbeleid. Tijdens het onderzoek is nieuw beleid vastgesteld: de nota Vastgoed 2026-2029. In het onderzoek is het nieuwe beleid onderzocht. De rekenkamer ziet dat veel verbeterpunten al zijn opgenomen in het nieuwe beleid voor 2026-2029. Tegelijk zijn er nog punten om het beleid verder te verbeteren. Deze liggen met name op het goed in te kunnen spelen op de maatschappelijke doelen van de gemeente. Geadviseerd besluit: 1.

Het college van burgemeester en wethouders op te dragen de volgende zaken uit te voeren: - Een uitvoeringsplan op te stellen om vastgoedbeheer te versterken, zowel organisatorisch als in de werkprocessen; - Een beheer-, onderhouds- en verduurzamingsplan op te stellen voor het eigen vastgoed; - Jaarlijks een portefeuilleplan vastgoed op te stellen; - Informatie over kosten en realisatie van doelen van het vastgoed structureel op te nemen in de P&C-cyclus; - Centraliseer de vastgoeddata. Completeer de al aanwezige vastgoedinformatie uit met in het rapport geconstateerde ontbrekende zaken. Breng een koppeling aan met de financiële informatie zoals marktwaarde en boekwaarde; - Een koers uit te zetten om toe te groeien naar een systematiek waarin de huren marktconform zijn en de subsidies separaat en transparant zijn losgekoppeld van de huur; - Inzicht te geven in rendement van het vastgoed in eigendom en subsidies die bijvoorbeeld in de vorm van lagere of geen huur worden gegeven aan gebruikers van vastgoed; - De raad jaarlijks te informeren over voortgang zodat de raad de rol in vastgoedsturing goed kan invullen. 2.

Het college van burgemeester en wethouders te laten onderzoeken of en op welke wijze er meer ruimte voor het college kan worden gevonden om in de markt snel te handelen wanneer zich kansen voordoen om vastgoed, wat van belang is om afgesproken doelen te bereiken, te verwerven. 3. Het college op te dragen over twee jaar een evaluatie uit te voeren op de gestelde verbeterpunten onder punt 1.

0000576185- pag. 1 van 4

Aanleiding en context De gemeente Den Helder zet in op het verbeteren van de leefbaarheid en aantrekkelijkheid van de gemeente. Essentieel daarbij zijn de voorzieningen die de gemeente te bieden heeft. Met eigen vastgoed is de gemeente in staat die voorzieningen in de lucht te houden, te verbeteren en maatschappelijke doelen te bereiken. Daarnaast kan vastgoed een rol spelen in de vorm van strategisch bezit. Vastgoedbeleid is daarmee een belangrijk instrument om te sturen op maatschappelijke doelen. De rekenkamer wil daarom helpen inzicht te geven in hoeverre en op welke wijze de gemeente Den Helder vastgoed inzet om te sturen op maatschappelijke doelen en welke aanbevelingen hierin voor de raad mogelijk zijn. Het onderzoek vond plaats in een periode waarin de gemeente werkt aan nieuw vastgoed- en grondbeleid. De uitkomsten van dit onderzoek bieden aanknopingspunten voor de verdere ontwikkeling van dit beleid en voor het versterken van de rol van de gemeenteraad. Het onderzoek is nadrukkelijk gericht op leren en het bieden van handelingsperspectief voor raad, college en ambtelijke organisatie. De Notitie vastgoedbeleid 2022–2024 vormt het kader voor het beheer van gemeentelijk vastgoed. Het doel is om versnipperd beleid te bundelen tot één samenhangende aanpak.

Belangrijke uitgangspunten zijn centraal vastgoedbeheer, integraal beleid, duidelijke verantwoordelijkheden, betrouwbare data en een verschuiving van operationeel naar strategisch vastgoedmanagement. Vastgoed wordt gezien als middel om maatschappelijke doelen te realiseren, niet als doel op zich. De gemeente stuurt op een kernportefeuille, waarbij alleen vastgoed wordt behouden dat nodig is voor wettelijke taken, maatschappelijke functies of strategische doelen. Overig vastgoed wordt afgestoten. Hiervoor wordt een afwegingskader gebruikt waarin onder andere maatschappelijke noodzaak, marktwerking en financiële haalbaarheid worden beoordeeld. De nieuwe Nota Vastgoed 2026–2029 bouwt hierop voort en zet verdere stappen richting professionalisering en strategische sturing. Belangrijke verbeteringen zijn: - Meer focus op strategisch vastgoedmanagement. - Betere samenwerking tussen teams. - Vertaling van beleidsdoelen naar concrete huisvestingsbehoeften. - Introductie van een portefeuilleplan met toekomstvisie en sturingsinformatie. - Meer transparantie in financiële stromen (kostprijs dekkende huur).

Tegelijk zijn er nog verbeterpunten om goed in te kunnen spelen op de maatschappelijke doelen van de gemeente: - Meer programmatisch en opgavegericht werken: het samenwerken vanuit verschillende afdelingen en doelen om de maatschappelijke opgaven die met het vastgoed worden beoogd te realiseren. - Sterkere strategische rol van de gemeenteraad; wat willen we met het vastgoed aan strategische doelen bereiken? - Overweeg het college meer mogelijkheden te geven snel te handelen wanneer zich in de markt kansen voordoen. Doelen en resultaten Uit het onderzoek zijn de volgende conclusies naar voren gekomen: - De gemeente Den Helder heeft geen voldoende scherp vastgoedbeleid om doelgericht bij te dragen aan maatschappelijke doelen. - De integraliteit tussen de verschillende inhoudelijke beleidsterreinen en het “faciliterende” vastgoedbeleid is onvoldoende. - Vastgoeddata zijn er deels wel, maar worden niet centraal vastgelegd en bijgehouden. Het ontbreekt aan een actuele koppeling tussen de vastgoedinformatie en de financiële informatie. Zaken als marktwaarde en boekwaarde zijn niet opgenomen in het vastgoedoverzicht. Ook is er niet voor ieder pand een huurovereenkomst of anderszins een contract. - De ambtelijke organisatie heeft de afgelopen jaren stappen gezet in het professionaliseren van het vastgoedbeheer.

Verdere doorontwikkeling wat betreft (strategische) expertise en formatie is nodig om van het accent op vastgoedbeheer ook naar meer strategisch vastgoedbeleid te gaan. 0000576185- pag. 2 van 4

-

De organisatie werkt onvoldoende projectmatig-, programmatisch en opgaven gericht bij de uitvoering van vastgoedbeleid. Niet alle eigendommen zijn nog belegd met een beheer/onderhoudsplan of een verduurzamingsplan. Het vastgoed(beleid) is geen belangrijk gespreksonderwerp in de gemeenteraad. Projecten worden besproken als zich een bijzondere ontwikkeling voldoet. In de informatievoorziening tussen college en raad is weinig aandacht voor vastgoed, het komt niet voldoende terug in de P&C cyclus. Het college is wat beperkt in z’n mogelijkheden om in te spelen op kansen die zich in de markt voordoen. Bijvoorbeeld om vastgoed te verwerven dat van belang is om doelen in de toekomst te realiseren.

Met de uitvoering van dit raadsbesluit wordt toegewerkt naar een meer strategische, transparante en doelgerichte inzet van gemeentelijk vastgoed. Het beoogde resultaat is een duidelijke koppeling tussen vastgoed en maatschappelijke doelen, ondersteund door betere sturing, betrouwbare informatie en integrale samenwerking binnen de organisatie. Daarnaast is het doel om te komen tot een professioneel vastgoedbeheer met heldere processen, actuele data en structurele inbedding in de planning- en control-cyclus. Dit stelt de raad beter in staat haar kader stellende en controlerende rol te vervullen en draagt bij aan een toekomstbestendige vastgoedportefeuille die optimaal bijdraagt aan de ambities van de gemeente. Kaders en omstandigheden De gemeente Den Helder heeft zowel inhoudelijke, financiële als procesmatige kaders die van toepassing zijn op het vastgoedbeleid en de maatschappelijke doelen die de gemeente nastreeft. Ten tijde van dit onderzoek zijn de belangrijkste inhoudelijke kaders de Notitie Vastgoedbeleid 2022-2024 en de Nota Grondbeleid 2019. Ook is de nieuwe Nota Vastgoed 2026–2029 in het onderzoek betrokken.

Daarnaast zijn er beleidskaders zoals het Integraal Huisvestingsplan Onderwijs 20202025, het Beleidskader Sport ‘Den Helder beweegt vooruit’ (2020) de Notitie Doorontwikkeling organisatie Erfgoed Den Helder (2024), Regiovisie beschermd wonen 2024 en Regiovisie sociaal domein Kop van Noord-Holland. Gezamenlijk bepalen deze documenten de formele kaders voor het gemeentelijk vastgoedbeleid. Argumenten en alternatieven De voorgestelde maatregelen geven opvolging aan de bevindingen van het rekenkameronderzoek en dragen bij aan een versterkte, meer strategische sturing op het gemeentelijk vastgoed. Daarnaast verbeteren zij de informatievoorziening, transparantie en de rol van de raad in de sturing en controle. De aanbevelingen sluiten aan bij de recent vastgestelde Nota Vastgoed 2026–2029. Als alternatief kan worden gekozen voor geen of gedeeltelijke uitvoering van de aanbevelingen, maar dit leidt tot onvoldoende verbetering van de geconstateerde knelpunten en beperkte voortgang in de professionalisering van het vastgoedbeleid. Bestuurlijke reactie: In de bestuurlijke reactie herkent het college de bevindingen van de rekenkamer voor de onderzochte periode, waarin het beleidskader deels verouderd of onvoldoende uitgewerkt was. Met de vaststelling van de Nota Grondbeleid 2025 en de Nota Vastgoed 2026–2029 is een wezenlijke beleidsmatige herijking doorgevoerd.

De strategische, integrale en transparante sturing die hierin is vastgelegd adresseert de eerder gesignaleerde aandachtspunten structureel. De focus ligt nu op zorgvuldige implementatie en monitoring, waarbij de raad actief wordt geïnformeerd over voortgang en effecten. Duurzaamheid Het college wordt opgedragen een duurzaamheidplan te maken voor het eigen vastgoed. Bestuurlijke vernieuwing Dit voorstel heeft geen aspecten met betrekking tot bestuurlijke vernieuwing.

0000576185- pag. 3 van 4

Financiële consequenties De rekenkamer kan niet overzien of het uitvoeren van de verbeteringen en het monitoren binnen de huidige bezetting kan worden uitgevoerd. Eventuele benodigde extra bezetting zal extra budget vragen. Uitvoering en planning Na goedkeuring van dit advies is het de bedoeling dat de raad vanaf 1 januari 2027 jaarlijks wordt geïnformeerd via de P&C cyclus waarin het college de toepassing, resultaten en eventuele knelpunten in het vastgoedbeheer toelicht. Communicatie Het rapport gemeentelijk vastgoed: van beheer naar ontwikkeling plaatsen bij: - De publicaties op de pagina van de rekenkamer op de website van de gemeente Den Helder - De bibliotheek rekenkamerrapporten op de website van de Vereniging van Rekenkamers

0000576185- pag. 4 van 4