Toekomstvisie Energie.pdf

Voor energieproductie-installaties van onder meer warmte wordt ervan uitgegaan dat voor een bepaalde hoeveelheid energie 5-15% aan elektrische energie is benodigd.

Basisscenario Den Helder (2/3) Energiebalans stad Den Helder

Figuur 8: Indicatieve verdeling van het energieverbruik van de stad Den Helder in terajoule (TJ) exclusief de bunkerbrandstoffen zeevaart, grootschalig waterstof et cetera nu (links) en in de toekomst rechts). Een deel van de stroom wordt mogelijk ingevuld met opslag (batterijen, waterstof) maar dit verandert het eindgebruik niet (derhalve gearceerd).

1 TWh = 1000 GWh = 3600 TJ Bron: Klimaatmonitor en eigen analyse.

Basisscenario Den Helder (3/3) Elektriciteitsbalans stad Den Helder

Figuur 9: Indicatieve opbouw van het toekomstig elektriciteitsverbruik van de stad Den Helder in terawattuur (TWh) exclusief de stroom nodig voor bunkerbrandstoffen zeevaart, grootschalige productie van waterstof(dragers) en et cetera. 1 TWh = 1000 GWh = 3600 TJ Bron: Klimaatmonitor en eigen analyse.

Sankey Den Helder (1/2)

Figuur 10: Sankey diagram energiestromen Den Helder (voorbeeld).

Sankey Den Helder (2/2)

Figuur 11: Sankey diagram met verdeling energiestromen Den Helder (voorbeeld).

Kaart van Kooypunt/Oostoever − − − − − − −

Geel = zonnevelden Groen = groen gas Roze = waterstof Donkerblauw = batterijopslag Lichtblauw = wind (> 15 meter) SMR = nader te bepalen Gearceerd = initiatieffase met grondpositie

Bandbreedte ruimtebeslag (toekomstige) energieprojecten inclusief aanlanding bedraagt ongeveer 100-120 ha.

Figuur 12: Kaart van Kooypunt/Oostoever.

Overzicht markt en initiatieven waterstof Uitgangspunt bij onderstaande berekeningen is dat de waterstof lokaal wordt geproduceerd. De lokale stroomvraag kan hierdoor met ruim 2 TWh per jaar toenemen. Kleinschalig − Geschatte productie is 0,2 kton per jaar in 2026 (0,03 PJ) − Gemiddeld rendement is circa 70% − Elektriciteitsbehoefte is 0,01 TWh (1,5 megawatt bij 7000 uur productie) Vloeibare waterstof − Geschatte productie is 5 kton per jaar (0,6 PJ) − Rendement is 65% (75% elektrolyse en 10% liquefactie, etc.) − Elektriciteitsbehoefte is 0,28 TWh (40 megawatt bij 7000 uur productie) Groene waterstof (H2G) − Geschatte productie is 15-20 kton per jaar (2,5 PJ) − Rendement is 70% (75% elektrolyse en 5% compressie, etc.) − Elektriciteitsbehoefte is 1,0 TWh (140 megawatt bij 7000 uur productie of 200 megawatt bij 5000 uur) − Niet voor 2033/2034 Blauwe waterstof (H2B) − Geschatte productie is 200 kton per jaar (25 PJ) − Elektriciteitsbehoefte is ruim 0,8 TWh (120 megawatt bij 7000 uur productie of 170 megawatt bij 5000 uur) − Niet voor 2033/2034

Afwegingskader voor transitiescenario’s Bouwstenen Batterijopslag

Warmtenet

Zonnevelden

Grootschalige vergisting

Golfenergie

H2-productie via E

SMR

Aanlanding E

Aanlanding H2

H2-productie via G

Energievoorziening

-/+

-/+

+

+

+

++

++

+++

+++

+++

Duurzame lokale energieproductie

-

- /+

+

+

++

- /+

- /+

--

--

- /+

Netbelasting

+++

++

---

-/+

-/+

---

++

+++

+

---

Directe werkgelegenheid

--

--

-

- /+

-

-/+

+

+

+

++

Indirecte werkgelegenheid

- /+

-

-

-/+

-

+

+

+

+

+

Investeringen

-/+

+

- /+

+

++

+

+++

+

- /+

+++

Kennisontwikkeling

-

-

-

+

+

++

+++

-

- /+

++

Ruimtebeslag

+

+

-- -

--

+++

- /+

--

---

-

--

Veiligheid

-

++

-/+

-/+

-/+

-/+

-

- /+

-/+

-/+

Ruimtelijke kwaliteit

-

+

-/+

--

-/+

--

-

---

-/+

-

Draagvlak

-/+

-

---

-

-/+

- /+

- /+

-

+

+

Realisatietermijn

+++

++

++

+++

---

-

---

-

---

-

Lokale besluitvorming

+

++

+

- /+

- /+

- /+

-/+

--

--

-

Indicatoren

CO2 emissies Den Helder

450 400 350 300 250 200 150 100 50 0 1990

1995

2000

2005

2010

2015

2020

2025

Figuur 13: Indicatieve jaarlijkse CO2 emissies Den Helder in kton volgens de verbruiksbenadering exclusief de (zee)scheepvaart en luchtvaart voor de gebouwde omgeving, verkeer & vervoer, industrie en landbouw. Bron: Klimaatmonitor, emissieregistratie, CBS en eigen analyse.

Bronnen (1/4) Data / GIS -

Klimaatmonitor: Klimaatmonitor - CO₂-uitstoot - Den Helder (databank.nl) Emissieregistratie: Emissieregistratie CBS StatLine: https://opendata.cbs.nl/statline/#/CBS/nl/ https://allecijfers.nl/gemeente/den-helder/ Gedankenexperiment SMR (Defensie, 2023) Herijking RES 2.0 (PNH, 2024) RES Viewer NHN: https://geoapps.noord-holland.nl/GeoWeb/Viewer/?app=f072208d418f416f94383ada8174d01d SDE++: https://www.pbl.nl/sde/publicaties-sde RVO: https://www.rvo.nl/onderwerpen/overheden/dataportaal Den Helder: https://gemeenteraad.denhelder.nl/Over-deze-site/Open-Data Elke Regio Telt (Rli, 2023) Aanlanding energieinfrastructuur (Rebel, 2023) https://www.wieringermeer.net/uploads/1/4/7/2/14728266/datacenters_en_de_ressen_17juni___bijlagen.pdf

Bronnen (2/4) Technieken / bronnen -

-

H2Gateway: Waterstof Noord-Holland Noord: waterstofnhn.nl Statkraft: Statkraft verkent productie van 15.000 ton groene waterstof in Port of Den Helder: https://www.statkraft.nl/ BWRX-300 General Description 005N9751 (GE/Hitachi, december 2023) Markconsultatie Kernenergie (KPMG, 2021) Techno-economic assessment of global and regional wave energy resource potentials and profiles in hourly resolution (EU-SCORES, 2024) Marktanalyse Small Modular Reactors (NRG, 2023) The NEA Small Modular Reactor Dashboard (NEA, 2024) Gedankenexperiment SMR (Defensie, 2023) Het potentieel van energie uit water in en rondom het Waddengebied (TNO, 2024) Symphony Wave Power – The new wave of invisible energy: https://symphonywavepower.nl Slow Mill golfenergie: https://www.slowmill.nl/ Equinox getijdenenergie: https://equinoxoceanturbines.com/ RENURE kunstmest: https://www.mestverwaarding.nl/kenniscentrum/1421/renure-kunstmestvervangers-resultaten-europees-safemanureonderzoek Nota Zonneparken Den Helder: https://gemeenteraad.denhelder.nl/Documenten/onbekend/Nota-Zonneparken.pdf Kamerbrief over een zonneladder als nationaal afwegingskader bij inpassing van zonne-energie (EZK, 2023) TNO ThermoGIS: https://www.thermogis.nl/ Aardwarmtebron: https://www.noordhollandsdagblad.nl/regio/noordkop/aardwarmtebron-aan-de-nijverheidsweg-in-den-helder-mits-ergenoeg-belangstelling-is/11429273.html Warmtenet Den

Helder: https://www.warmtenetdenhelder.nl/ Onzekere toekomst wkk op waterstof, www.gfactueel.nl https://atb.nrel.gov/electricity/2024/utility-scale_battery_storage

Bronnen (3/4) Programma’s / bestuurlijke stukken -

-

Kamerbrief over Programma-aanpak Small Modular Reactors (EZK, 2024) Kamerbrief aanpassingen bijmengverplichting groen gas (EZK, 2024) Nota Zonneparken Den Helder: https://gemeenteraad.denhelder.nl/Documenten/onbekend/Nota-Zonneparken.pdf Kamerbrief over een zonneladder als nationaal afwegingskader bij inpassing van zonne-energie (EZK, 2023) Raadsinformatiebrief Den Helder Energieneutraal (2018): https://gemeenteraad.denhelder.nl/agenda/bijlage/1002 Integrale verkenning Wieringerhoek (Arcadis, 2024) Oproep tot stopzetting zonne-atollen verkenning Wieringerhoek (Vogelbescherming Nederland en anderen, 2023) RES Noord-Holland Noord: https://energieregionh.nl/ (PNH, 2023/2024) Herijking RES 2.0 (PNH, 2024) Coalitieakkoord Den Helder 2022-2026: https://www.denhelder.nl/Onderwerpen/Bestuur_en_organisatie/College_van_burgemeester_en_wethouders/Coalitieakkoord _en_Tussenbalans/Coalitieakkoord_pagina Programma Duurzaamheid Den Helder 2024-2027: https://www.denhelder.nl/Onderwerpen/Wonen_en_omgeving/Duurzaamheid/Programma_Duurzaamheid Uitvoeringsprogramma Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat 1.0 / 2.0 (PNH 2023/2024) Handreiking vergunningverlening elektriciteitsopslagsystemen (RVO, 2024).

Bronnen (4/4) Scheepvaart -

Havenschets Noordelijke Nederlandse havens (NEC, 2021) Nota Zeehavens Noord-Holland (PNH, 2022) Haalbaarheidsverkenning LH2 bunkerfaciliteit Den Helder (NEC, 2023) Quickscan Walstroom Den Helder (Qirion, 2023) Impact study on helicopter and vessel operations servicing offshore wind farms (To70, 2021) Gedankenexperiment SMR (Defensie, 2023) TESO: https://www.teso.nl/documents/34/TESO_jaarverslag_2018-2019_web-spread.pdf https://energy.ec.europa.eu/topics/infrastructure/high-level-groups/north-seas-energy-cooperation_en https://magazines.defensie.nl/allehens/2018/01/03_klimaatneutraliteit Brandstofverbruik havengebied Den Helder (Gemeente Den Helder, 2023) https://greenmaritimemethanol.nl/green-maritime-methanol-consortium-starts-engine-test-programme/ Defensie Kennisnetwerk Energie op LinkedIn: #inzetgereed #brandstof #motorconvertie #biobrandstof #uitvoeringsagenda…

Definitielijst − − − − − − − − − − − − − − − − − − −

Energieneutraal = alle energie binnen de gemeentegrenzen opgewekt, wordt ook binnen de gemeente gebruikt SMR = Small Modular Reactor (kernreactor < 500 megawatt elektrisch) H2B = blauwe waterstof (via ‘reforming’ met aardgas vanuit de Noordzee als bron in combinatie met CO2-opslag) H2G = groene waterstof (via elektrolyse met voornamelijk wind-op-zee als bron) Bunkerbrandstoffen = (vloeibare) brandstoffen (zee)scheepvaart en luchtvaart Groen gas = biogas opgewerkt tot aardgaskwaliteit dat wordt geïnjecteerd in het aardgasnet HVO diesel = ‘Hydrotreated Vegetable Oil’ en is een hernieuwbare dieselbrandstof Stad Den Helder = stad Den Helder inclusief Julianadorp en Huisduinen en inclusief de bedrijventerreinen en exclusief het bunkeren Gemeente Den Helder = stad Den Helder inclusief de bedrijventerreinen en inclusief het bunkeren in de haven(s) en luchthaven(s) Regio Den Helder = de Kop van Noord-Holland (Texel, Schagen, Den Helder en Hollands Kroon) inclusief de (lucht)haven(s) Congestiemanagement = de beperkte ruimte op het elektriciteitsnet verdelen op momenten dat de vraag naar transport van elektriciteit hoger is dan wat het elektriciteitsnet aankan KPI = Key Performance Indicator - is een prestatie-indicator die de voortgang van de energietransitie weergeeft pMIEK = provinciaal Meerjarenprogramma Infrastructuur Energie en Klimaat PODH = NV Port of Den Helder TESO =

Koninklijke NV Texels Eigen Stoomboot Onderneming RES = Regionale Energie Strategie (zon & wind > 15 kilowatt) VAWOZ = Programma Verbindingen Aanlanding Wind Op Zee WKK = warmtekrachtkoppeling – combinatie van het opwekken van zowel elektriciteit als warmte Zonnevelden zijn zonneparken > 2 ha (zonneparken kunnen ook kleiner zijn).