Strategie Klimaatadaptatie Noordkop Versie 23 maart 2021.pdf
Tekst van het document
20212026
Opgaven (zie nrs. in H3) D4, Z4
Maatregel
Trekker
Partners
IJsselmeerkust: multifunctioneel gebruik dijken: waterveiligheid, recreatie, natuur, landbouw, wonen
“De Kop Werkt”
gemeenten
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Verbinding huidig beleid en instrum. IJsselmeerkust
Middelen
Planni ng
5.2
Niveau 2: regionale opgaven
Opgav en (zie nrs. in H3) D1, D4, D5
Maatregel
Trekker
Partners
8. (Financiële) impuls van lopende projecten voor adaptieve landbouw bij verzilting
PNH
N3, N4, N5, N6
9. Verkenning hoe de risico’s voor wateroverlast in de stedelijke kernen beperkt kunnen worden door optimalisatie in wateropvang tussen stad en land. 10. Onderzoek naar vasthouden/infiltratie van regenwater tbv natuurdoeltypen
HHNK
HHNK, Greenport NoordHolland, LTO- Noord, Kop Werkt, Rabobank, Match2000, KAVB, Datascience Alkmaar, Greenport Duin- en Bollenstreek Noordkop gemeenten
PNH
HHNK, Staatsbosbeheer, Natuurmonumenten en Landschap Noord-Holland
11. Stimuleren
PNH
HHNK, agrarische sector
D3
N9 en
Verbinding huidig beleid/instr umenten Project “Landbouwpo rtaal NoordHolland” De Kop WerktPoldertrots Resultaten Watersystee mana-lyse HHNK
Middelen
Plannin g
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021 2026
Onderzoek: budget n.t.b. (HHNK plus gemeenten)
2021 2026
Provinciale Stresstest Natuur en Landbouw Project Stikstofgevoel ige natuurdoeltyp en Project Vitale
Onderzoek: budget n.t.b. (PNH)
2021 2026
Samenwerking:
2021 -
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Opgav en (zie nrs. in H3) D4
D2, D5, Z1, Z2, Z5, Z6
H2
D3, H2, H4, H5
N1
Maatregel
Trekker
agrarische sector in leveren blauw/groene diensten (extra wateropvang, natuurlijke akkerranden voor tegengaan plagen) 12. Onderzoeksimpuls project Koegraspolder als proeftuin klimaatadaptatie voor de regio. 13. Regionale afspraken over te beschermen zwemwaterlocaties (waarborgen waterkwaliteit) 14. Opstellen van een regionale Groen/Blauwe strategie, waarin opgaven biodiversiteit en hittestress een plaats krijgen 15. Onderzoek naar kwetsbaarheid
Partners
Verbinding huidig beleid/instr umenten Teelt Project Landbouwpor taal
Gemeent e Den Helder
HHNK, LTO/KAVB (complex gebied met partners met grote belangen)
Panorama lokaal Julianadorp (2020)
Gemeent e Den Helder
PNH, Noordkopgemeenten, HHNK, recreatieschap
Provinciaal beleid
Gemeent e Schagen
PNH, Noordkopgemeenten, natuurorganisaties, GGD
Bomenplan Schagen Deltaplan biodiversiteit Hollands Kroon
Gemeent e Den
HHNK, Veiligheidsregio
Wegenbeleid Den Helder
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Middelen
Plannin g
2026
Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021
2022/20 23
2022/202 3
Onderzoek: gemeente Den Helder
2021/202 2
Opgav en (zie nrs. in H3)
Maatregel
Trekker
Partners
Verbinding huidig beleid/instr umenten
Middelen
Plannin g
wateroverlast toegangsweg ziekenhuis Den Helder 16. Onderzoek naar kwetsbaarheid wateroverlast hoofdrioolgemaal Schoorldam
Helder
HHNK
Gemeente Schagen
Gemalenbeh eer programma HHNK
Onderzoek: HHNK
2021/202 2
Z3, Z4
17. Adresseren kwetsbare vitale objecten Noordkop bij het Rijk
PNH
HHNK, gemeenten, Rijk, nutsbedrijven, veiligheidsregio
Stresstest Vitale Objecten van het Rijk
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021
Z3 ENO
18. Uitvoeringsimpuls aan Dijkenbuurt Den Helder
Gemeent e Den Helder
Gemeente Den Helder, Woningstichting Den Helder, HHNK
Project Dijkenbuurt
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
2021
N8
19. Onderzoek naar benodigde (her)inrichting N248 Schagen (tunnel)
PNH
Gemeente Schagen, Veiligheidsregio
Onderzoek: PNH
21. Prioriteit in B&O en koelen beweegbare bruggen oost-west verbindingen Noordkop
PNH
2021/202 2
N7
H3
Gemeente Hollands Kroon, Veiligheidsregio
Provinciaal beheerprogra mma infrastructuur
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Opgav en (zie nrs. in H3) H1
Maatregel
Trekker
Partners
20. Pilot inspraak PWN bij herinrichtingsproject naar keuze Den Helder, voor benutten kansen meer schaduw bij drinkwaterleidingen
Gemeent e Den Helder
PWN
D2, D3, D4
21. Wateraanvoer Wieringermeer-Noord 2e fase 22. Verplaatsing van het gemaal Hoekvaart om binnen de Wieringermeer een betere scheiding tussen het brakke en het zoetere deel te realiseren 23. Terugwinnen warmte-energie uit oppervlaktewater op kansrijke locaties
HHNK
LTO
Bestaand project
HHNK
LTO
Bestaand project
HHNK
Noordkop-gemeenten, Nutsbedrijven, netwerkbeheerder
Waterbeheerp lan, Warmtevisies
D2, D3, D4
H2
Verbinding huidig beleid/instr umenten Bestaande samenwerkin gs-structuur gemeenten PWN
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Middelen
Plannin g
2022/202 3
Samenwerking: Coördinator/ aanjager klimaatadaptatie vanuit de regio
Onderzoek: HHNK
2021/202 2 2021/202 2
2022/202 3
5.3
Niveau 3: Lokale opgaven, regionaal aanpakken
Opgaven (zie nrs. In H3) ENO
Maatregel
Trekker
Partners
Verbinding huidig beleid/instrumenten
Middelen
Planning
24. Gezamenlijk opstellen lokale omgevingsvisie met kaders water en klimaatadaptatie (regionale ambities als startpunt)
Gemeente Den Helder
Noordkopgemeenten, PNH
Omgevingswet, Omgevingsplannen, GRP (regionaal en lokaal) als basis
Samenwerking en onderzoek: Regionaal budget à €30.000,-
2021/2022
N2, N3, N4, N6, H4, H5
25. Gezamenlijke communicatiestrategie richting inwoners,
Noordkopgemeenten
HHNK
GRP, Omgevingsplannen communicatiestrategie HHNK
2021/2022
N2, N3, N4, N6, H4, H5 (voor heel Noorderkwar tier)
26. Opzetten gezamenlijk communicatieportaal richting inwoners/bedrijven/instelling en
HHNK
PNH, Noordkopgemeenten
Afstemmen met gemeenten Benutten website samengroenblauw.nl
Samenwerking : Coördinator/ aanjager klimaatadapta tie vanuit de regio
N2, N3, N4, N6, H4, H5
27. Ontwikkelen gezamenlijke aanpak voor wijkgericht meenemen van klimaatadaptatie (gidsprincipes op wijk/straatniveau)
Gemeente Den Helder (als verbinder)
Gemeenten Hollands Kroon, Schagen, Texel & gemeenten Noorderkwartie r
Beheerplannen gemeenten
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Samenwerking en onderzoek: Regionaal budget à €30.000,-
2021/2022
2021/2022
N2, N3, N4, N6, H4, H5
28. Vier schoolpleinen vergroenen met extra wateropvang
Noordkopgemeenten
HHNK, Schoolbesturen
GRP, Plannen Zorg & Welzijn, Duurzaamheidsplannen, Waterbeheerplan, Communicatiestrategie
GRP-budgetten plus impulsgelden Rijk
2021/2022
N2, N3, N4, N6, H4, H5
29. Buurten vergroenen met extra wateropvang: in elke gemeente een buurt
Noordkopgemeenten
HHNK
Integrale Uitvoeringsprogramma’s Openbare Ruimte van gemeenten
GRP-budgetten en overige beheerbudgetten plus impulsgelden Rijk
2021/2022
ENO
30. Gezamenlijk opstellen klimaatparagraaf t.b.v. prestatie-afspraken met woningbouwcorporaties 31. Vaststellen basisvoorschriften maatregelen klimaatadaptatie bij nieuwbouwontwikkelingen
Gemeente Den Helder
Noordkopgemeenten
Lopende afspraken met woningbouwcorporaties
PNH
Gemeenten, ontwikkelaar s, woningcorpo raties
Beleid PNH
ENO
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Samenwerkin g: Coördinator/ aanjager klimaatadapta tie vanuit de regio
2022/2023
2022/2023
06 | IMPLEMENTATIE 6.1
Inleiding De maatregelen in het uitvoeringsprogramma zijn gezamenlijk gekozen door gemeenten, hoogheemraadschap en provincie, waarbij ook de inbreng van regionale partners (o.a. LTO, natuurorganisaties, GGD, Veiligheidsregio, Woningcorporaties) is meegenomen. In het programma hebben we een stap verder gezet richting uitvoering, ofwel implementatie. We benoemen de trekkende partij, partners, verbinding met beleid en instrumenten, benodigde middelen en planning. In deze paragraaf lichten we de keuzes voor implementatie nader toe. We belichten achtereenvolgens de rollen en verantwoordelijkheden, de verbindingen met huidig beleid en instrumenten, de benodigde middelen en de planning.
6.2
Rollen en verantwoordelijkheden In dit regionale uitvoeringsprogramma leggen we de verantwoordelijkheid voor uitvoering primair bij de samenwerkende overheden (provincie, hoogheemraadschap en gemeenten). Dit betekent dat zij zorgdragen voor borging in hun beleid en werkprocessen, borging in de vorm van financiën en capaciteit en in de bestaande samenwerkingsverbanden met externe partners. Hiermee beogen we het proces van klimaatadaptatie op regionaal niveau goed “aan te zwengelen”. We beogen om van daaruit ook semi-overheden, instellingen, bedrijfsleven en inwoners een duidelijke rol te geven in klimaatadaptatie. Dit vormt onderdeel van het vervolgtraject: de verdere invulling per maatregel. Denk aan (bestuurlijke) afspraken met woningbouwcorporaties, vertegenwoordigers van het bedrijfsleven of belangpartijen waarbij taken en verantwoordelijkheden voor klimaatadaptatie worden gedeeld. Bij elke opgave en maatregel is een trekkende partij benoemd, en samenwerkingspartners. De trekkende partij is verantwoordelijk voor de uitvoering van de maatregel, met inzet van de samenwerkingspartners. De trekkende partij neemt het initiatief,
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
verbindt partijen aan elkaar, en draagt zorg voor het vinden van benodigde middelen.
6.3
Verbindingen met huidig beleid en instrumenten In dit uitvoeringsprogramma beogen we de maatregelen te verbinden aan huidig beleid en instrumenten van de samenwerkende overheden. We beogen hiermee de al beschikbare instrumenten, kennis, capaciteit en financiële middelen te benutten, binnen bestaande plannen en programma’s.
6.4
Benodigde middelen In dit uitvoeringsprogramma is een inschatting gemaakt van de benodigde middelen, zodat ruimte kan worden gezocht in bestaande begrotingen van de samenwerkende overheden. Het gaat dan om de benodigde middelen voor: -
Een coördinator/aanjager voor de regio met een gemiddelde inzet van 1 dag in de week: €40.000,- (uitgaande van €800,- per dag en inzet 50 weken)
-
Regionaal budget voor onderzoek: €60.000,- (maatregel 24 en 27)
-
Uitvoeringsprojecten openbare ruimte per gemeente (nader te bepalen) voor indienen Impulsregeling klimaatadaptatie van het Rijk (maatregel 28 en 29)
In totaal is dit in 2021/2022 een bedrag van €100.000,-, te delen door 4 gemeenten plus HHNK volgens gelijke verdeling (€20.000,- per partner). De overige punten van de uitvoeringsagenda worden vanuit lokale middelen en/of subsidie bekostigd, of het bedrag is nog onbekend. Daarnaast worden de kanttekeningen geplaatst: -
Het gezamenlijk financieren van maatregelen zal per saldo kostenbesparend zijn
-
Ten tijde van het opstellen van dit plan zijn gezamenlijke kosten voor fysieke maatregelen nog beperkt in beeld. Deze worden wel verwacht in de nabije toekomst. De voorgestelde
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
onderzoeken moeten onder andere deze kosten in beeld gaan brengen.
6.5
Planning In deze agenda gaan we uit van een scope van 5 jaar, waarna de strategie klimaatadaptatie geactualiseerd zal worden. Elk jaar (rond maart/april) zal het uitvoeringsprogramma ambtelijk en bestuurlijk geëvalueerd worden, en naar wens bijgesteld.
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
I.
NOTITIE KLIMAATADAPTATIE REGIO KOP VAN NOORDHOLLAND (JUNI 2019)
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
II.
SAMENVATTING KLIMAATSTRESSTEST
NATUUR EN LANDBOUW
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
III.
KANSEN OP DE KAART Integrale aanpak wateroverlast in stedelijke gebieden
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
In stedelijk gebied zijn de grootste risico’s op water in woningen bij hevige neerslag. Figuur III-1 laat zien dat in de particuliere ruimte kansen liggen om meer water vast te houden op daken of in tuinen (pijler 6 van onze
strategie). Figuur III-1 Kansen voor aanpak wateroverlast door in positie brengen van inwoners en bedrijven (voorbeeld Den Helder)
Gemeentelijke plannen voor herinrichting van de openbare ruimte (denk aan vervanging van riolering, groen of wegen) bieden daarnaast kansen om ‘werk met werk’ en meer water vast te houden in de openbare ruimte (pijlers 2 en 5 van onze strategie). Minder hitte en meer biodiversiteit in stedelijke gebieden De regio kan de krachten bundelen in het creëren van een beter leefklimaat in de stedelijke kernen. Bomen bieden, naast schaduw, ook een habitat voor andere flora en fauna, bomen bieden grote ecosysteemdiensten. Daarbij is het van belang een grotere diversiteit te kiezen aan bomen dan voorheen werd gedaan. Een gevarieerder bomenbestand is minder kwetsbaar bij klimaatverandering met toenemende risico’s op insectenplagen en bomenziektes. Het creëren van schaduwrijke netwerken biedt winst aan twee kanten: inwoners kunnen zich bij hitte prettig verplaatsen en flora en fauna kan zich makkelijker verspreiden en overleven. Natuur-inclusief bouwen Onze leefomgeving kunnen we ook verbeteren door onze woningen en andere bouwwerken op een andere manier in te zetten voor de leefbaarheid in de stad. Gebouwen en woningen kunnen met eenvoudige aanpassingen inzetten ten behoeve van biodiversiteit en daarmee leefbaarheid in het stedelijk en/of landelijk gebied. Er zijn veel voorzieningen in de vorm van inbouwkasten voor broedende vogels of voor vleermuizen.
Er zijn speciale dakpannen verkrijgbaar
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
voor gierzwaluwen. Bouwen met kalkhoudende mortel is goed voor muurplanten. Voorzetconstructies waar groen op kan groeien hebben naast een isolerende werking, ook een positieve bijdrage aan biodiversiteit. Slim omgaan met verlichting zou ook ten goede komen aan de leefgebieden van dieren. Met andere woorden: Deze manier van denken en doen is bekend onder de naam ‘natuur-inclusief bouwen’.
Figuur III-2 Kansen voor versterken van schaduwrijke groen netwerken, in combinatie met meer biodiversiteit
Versterken van groenblauwe netwerken Zodra stedelijk en landelijk gebied meer schoon regenwater vasthouden ‘daar waar het valt’ biedt dit ook kansen voor de biodiversiteit rondom waterlopen.
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
Figuur III-3 Kansen voor vasthouden van schoon zoet water, in combinatie met meer biodiversiteit
Regionale kansen voor meer zoetwatervoorraad bij droogte In sommige delen van de Noordkop is de drooglegging groter dan in andere. Met flexibele peilen kan in sommige gebieden meer zoetwatervoorraad gecreëerd worden voor tijden van droogte.
Regionale kansen voor meer regenwaterinfiltratie De gebieden met veel potentie voor bodemberging kunnen we extra benutten door regenwater naar deze gebieden toe te leiden en te laten infiltreren in de (diepere) bodem.
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020
STRATEGIE KLIMAATADAPTATIE NOORDKOP 2021-2026 | 23-12-2020