Startdocument Den Helder Blue Port (juni 2025).pdf

Maintenance Valley koppelt opleidingen aan innovatieve technologieën binnen haven en maritieme sector. 29 6

Cultuur en Gemeenschapszin: Kunst en cultuur worden ingezet voor burgerschapsontwikkeling en sociale cohesie. Projecten zoals Kooihoekschor (duurzaam natuurbeheer met een culturele component) tonen aan hoe ecologie, erfgoed en samenleving samenkomen. Vrede, Veiligheid en Innovatie: Met METIP liggen er verbindingen tussen Defensie, havenontwikkeling, offshore en innovatieve technologieën zoals waterstof en drone-technologie. De samenwerking tussen Defensie en onderwijsinstellingen biedt kansen voor een meer intelligente krijgsmacht en talentontwikkeling binnen innovatieve maritieme sectoren.

Door een integrale aanpak kan de gemeente fungeren als regisseur in de versterking van onderlinge sectorale samenwerking. Conclusie De kracht van Blue Port Den Helder ligt in de verwevenheid tussen verschillende domeinen. De kruisverbanden tussen zorg, sport, economie, cultuur, onderwijs en veiligheid laten zien dat samenwerking leidt tot innovatieve en duurzame oplossingen. Door deze verbanden verder te versterken en strategisch te benutten, kan Den Helder haar positie als innovatieve maritieme stad verder uitbouwen en haar Blue Port-identiteit verankeren in beleid en praktijk.

Havengerichte Ontwikkeling en Duurzaamheid: De energietransitie en daventransitie verbinden economie, maritieme sector en overheidsbeleid in de ontwikkeling van een circulaire en duurzame haveninfrastructuur. De Havenvisie Den Helder speelt hierin een centrale rol door economie, defensie en offshore samen te brengen binnen een duurzaam kader. Met de uitbreiding van AYOP (voorheen Amsterdam IJmuiden Offshore Ports, voorlopig AYOP: Offshore Energy Association) naar Den Helder groeit de samenwerking tussen NoordHollandse havens in de offshore-energiesector. Dit versterkt Den Helder als strategische offshore-hub binnen de Blue Portstrategie en biedt het kansen voor netwerkgroei, kennisdeling en een sterkere marktpositie. Met steun van de provincie draagt dit bij aan de economie en energietransitie. Overheid als regisseur: De Regio Deal Noord-Holland Noord en het Bestuursakkoord Maritiem Cluster tonen aan dat de overheid een coördinerende rol kan spelen bij de ontwikkeling en implementatie van kruisverbanden binnen Blue Port.

30 6

5. Gefaseerde aanpak 2025-2026: Van strategie en draagvlak naar thema’s en bestendiging

1) Draagvlak (Q1-Q2 2025): Vaststelling van de positionering en verankering binnen beleidsdocumenten en achterbannen. 2) Concurrentieanalyse & verdieping van Blue Port thema’s (Q2-Q3 2025): Vormgeven van het concurrerende speelveld en inhoudelijke uitwerking naar Blue Port thema’s. Daar waar mogelijk voorzien van een financieringsaanvraag en samenwerkingsafspraken. 3) Bestendiging in organisatie, beleid en stedelijke transformatie (Q3 2025 - Q1 2026):

De vertaalslag van Blue Port naar uitvoerbare thema’s verloopt via een gefaseerde en meetbare aanpak.

Ontwikkeling van KPI’s, dashboards en bestuursstructuren (entiteit) die de uitvoering monitoren en bijsturen. Integratie van Blue Port in lange termijn stadsontwikkelingsplannen, economische strategieën en duurzaamheidsbeleid.

31

vervolgstappen: van positionering naar stedelijke transformatie

32 6

6. Benchmark Eindhoven als potentieel toekomstmodel Brainport Eindhoven heeft zich de afgelopen decennia ontwikkeld tot een van de meest succesvolle economische en innovatiehubs van Nederland en Europa. De regio wordt internationaal erkend als toonaangevend hightech cluster, gedreven door samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden. De pijlers van Brainport, zoals innovatie, place branding en strategische governance, bieden waardevolle lessen voor Blue Port Den Helder. Dit hoofdstuk analyseert de Brainport-strategie met inzichten in organisatie, financiering, governance en stedelijke ontwikkeling.

6.1 Organisatie en governance Brainport Eindhoven functioneert onder een complexe governancestructuur waarin publiek-private samenwerking centraal staat. Dit model wordt gekenmerkt door een netwerkbenadering met verschillende organisaties en overlegstructuren. Belangrijke spelers zijn: Brainport Development N.V. – een onafhankelijke ontwikkelingsmaatschappij die strategieën en innovatieprogramma’s uitvoert. Stichting Brainport – een strategische denktank die de langetermijnvisie bepaalt en belangrijke stakeholders bijeenbrengt. Overheidsinstanties, zoals de gemeente Eindhoven, de provincie Noord-Brabant en het Rijk, die financiële en beleidsmatige ondersteuning bieden. Het bedrijfsleven, bestaande uit multinationals als ASML, Philips en VDL, alsmede innovatieve MKB-bedrijven en startups. Onderwijs- en kennisinstellingen, waaronder de Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) en Fontys Hogescholen, die onderzoek en talentontwikkeling faciliteren.

33 6

6.2 Financiering en jaarlijkse financieringsbehoefte Een van de cruciale succesfactoren van Brainport is de diverse financieringsmix. De jaarlijkse financieringsbehoefte wordt geschat op €500 miljoen, waarvan een groot deel afkomstig is uit de volgende bronnen: Hieronder een schematisch overzicht van de governance-structuur:

Regiodeal Brainport Eindhoven (€370 miljoen) – een grote investering van de Nederlandse overheid en regionale partijen. Europese subsidies – waaronder Horizon Europe en EFRO, gericht op innovatie en technologische ontwikkeling. Private bijdragen – bedrijven investeren in innovatieprogramma’s en maatschappelijke fondsen. Onderwijs- en onderzoeksbudgetten – door samenwerkingen tussen universiteiten, hogescholen en bedrijven. Regionale co-financiering – gemeenten en de provincie NoordBrabant dragen financieel bij aan infrastructuur en innovatieprojecten. Een flow chart van overheidsfunding (130 mln in 2024) en betrokken instanties is te zien op de volgende pagina.

34

Triple helix samenwerking

6

Deze clusters worden gefaciliteerd door innovatiecampussen zoals High Tech Campus Eindhoven en Automotive Campus Helmond. Les voor Den Helder: Blue Port kan zich richten op clusters zoals maritieme technologie, offshore wind en waterstofinnovaties, mogelijk verder ondersteund door de offshore logistieke basis Blue Port Centre. 6.4 Impact op de regio Brainport Eindhoven heeft significante economische en stedelijke effecten: Les voor Den Helder: Den Helder moet een mix van publieke en private financiering ontwikkelen, waarin bedrijven financieel bijdragen aan innovatie en stedelijke ontwikkeling. 6.3 Programma-aanpak en innovatieclusters Brainport Eindhoven is gestructureerd rond verschillende innovatieclusters, elk met eigen focusgebieden:

Economische groei – de regio genereert 20% van de Nederlandse export. Werkgelegenheid – 100.000+ banen in high-tech en maakindustrie. Stedelijke transformatie – investeringen in infrastructuur en woonkwaliteit. Internationale aantrekkingskracht – aantrekken van kenniswerkers en investeerders.

High-Tech Systems & Materials (HTSM) – geavanceerde maakindustrie, waaronder halfgeleiders en nanotechnologie. Automotive & Smart Mobility – autonoom rijden, elektrische voertuigen en slimme mobiliteitssystemen. MedTech & Health Innovation – innovatieve zorgtechnologie en medische apparaten. Energie & Duurzaamheid – waterstof, circulaire economie en energietransitie.

35

36 6

6.5 Place branding en stadsontwikkeling Het document 'Het vitaliseren van een stad of regio' het strategisch positioneren en vermarkten van een stad of regio om economische en maatschappelijke aantrekkingskracht te vergroten. Brainport Eindhoven heeft dit succesvol toegepast door: Innovatiecampussen als merk te versterken – High Tech Campus wordt internationaal herkend als 'de slimste vierkante kilometer van Nederland'. Samenwerking met cultuur en creatieve sector te stimuleren, wat bijdraagt aan een dynamisch imago. Gebruik te maken van strategische marketingcampagnes om internationale talenten en bedrijven aan te trekken. Les voor Den Helder: Blue Port moet naast economische innovatie ook een sterk merk opbouwen door Den Helder te positioneren als een toonaangevend maritiem innovatiecentrum. 6.6 Conclusies en aanbevelingen voor Den Helder Blue Port Den Helder en de Marine hebben historisch een vergelijkbare symbiotische relatie als Eindhoven en Philips en later ASML: een stad gebouwd rondom een dominante sector. Eindhoven transformeerde van een industriestad naar een hightech innovatiehub dankzij de technologische spin-offs en het ecosysteem dat Philips en later ASML creëerden. De sleutel was niet alleen de aanwezigheid van een groot bedrijf, maar het vermogen om kennis, talent en infrastructuur te benutten voor bredere economische groei.

zijn voor innovatie en bedrijvigheid, bijvoorbeeld op het gebied van maritieme technologie, defensie-innovatie en duurzame energie op zee. Door de defensiesector slim te koppelen aan civiele toepassingen (zoals offshore engineering, cybersecurity en waterstoftechnologie), kan een innovatief ecosysteem ontstaan. Dit zou talent kunnen aantrekken, startups stimuleren en investeringen genereren, vergelijkbaar met hoe Eindhoven zich ontwikkelde tot een hightechregio. De impact? Meer werkgelegenheid, een sterkere kenniseconomie en een bredere economische en maatschappelijke basis die Den Helder veerkrachtiger maakt voor de toekomst. De lessen van Brainport Eindhoven bieden een sterke blauwdruk voor Den Helder Blue Port: Ontwikkel een triple helix-structuur voor samenwerking tussen overheid, onderwijs en bedrijfsleven. Zorg voor een hybride financieringsmodel, inclusief publieke en private middelen. Stimuleer innovatieclusters, gericht op maritieme technologie en offshore-energie. Koppel economische ontwikkeling aan stedelijke vitaliteit via place branding. Creëer een regieorganisatie die de Blue Port-strategie aanstuurt en stakeholders verbindt. Door deze aanpak kan Den Helder zich positioneren als een innovatieve en duurzame maritieme hub.

Voor Den Helder betekent dit dat de Marine niet alleen een werkgever en economische motor is, maar ook een katalysator kan

37 6

Domeinen en partners

Bekrachtiging Blue Port

Vrede & Veiligheid Naam: .............................................................................................................................. Handtekening: .............................................................................................................................. Wonen Naam: .............................................................................................................................. Handtekening: .............................................................................................................................. Openbaar bestuur Naam: .............................................................................................................................. Handtekening: .............................................................................................................................. Onderwijs Naam: .............................................................................................................................. Handtekening: ..............................................................................................................................

Ondertekenaars, als vertegenwoordigers van hun respectieve domeinen, verklaren zich akkoord met de inhoud van dit startdocument Den Helder Blue Port. Door deze ondertekening bevestigen wij ons gezamenlijke streven om Den Helder te ontwikkelen en positioneren als een ‘Blue Port’ vanuit de betrokken domeinen.

Zorg Naam: .............................................................................................................................. Handtekening: .............................................................................................................................. Economie Naam: .............................................................................................................................. Handtekening: .............................................................................................................................. Cultuur Naam: .............................................................................................................................. Handtekening: .............................................................................................................................. Sport Naam: .............................................................................................................................. Handtekening: .............................................................................................................................. 39

Bronnenlijst Voor de totstandkoming van dit startdocument Den Helder Blue Port zijn de volgende documenten, beleidsstukken en online bronnen geraadpleegd: Beleidsdocumenten en rapporten Uitvoeringsprogramma Helders Perspectief 2024-2027 Helders Perspectief – Het Manifest Partnerovereenkomst Helders Perspectief Havenvisie Den Helder 2040 Strategische Beleidsvisie Woningstichting Den Helder 2021-2025 Strategisch Koersplan Woningstichting Den Helder 2025+ Noordwest Ziekenhuisgroep Innovatieplan Meerjarenbeleidsplan Noordwest 2024-2027 Omgevingsvisie 2040 Beleidskader Toerisme & Recreatie, Ontdek Den Helder 2025 Bestuursakkoord Maritiem Cluster 2023 Regiovisie Sociaal Domein van de kop van Noord-Holland 2024-2029 Programma Duurzaamheid, Gemeente Den Helder 2024-2027 Board Programmering 2025 Presentatie Board HP Blue Port 18-12-2024 Presentatie Board HP Blue Port 22-1-2025 Gespreksverslagen en interne documenten Gespreksverslagen met strategische partners van Helders Perspectief Analyse van Partnerbijeenkomsten binnen Blue Port-context Notities publieke en private samenwerking in stedelijke positionering Samenvatting werksessies domein-overschrijdende samenwerking

Online geraadpleegde bronnen en vergelijkingen Brainport Eindhoven Benchmarkdocumentatie Maritieme Innovatie en Circulaire Economie – Publicaties METIP Rotterdam Sea Port en Amsterdam Main Port – Best Practices in Havenontwikkeling Internationale Blue Economy rapportages, inclusief initiatieven in Kopenhagen, Hamburg en Singapore Onderzoek naar Place Branding in maritieme steden (TU Delft & AIVP Port Center) Noord Hollands Dagblad 14/2/2025; “Kustwachtvliegtuigen naar Den Helder om Schiphol te ontlasten.” Deze bronnen vormen de basis voor de validatie en verdere onderbouwing van het Blue Port-concept en de stedelijke positionering van Den Helder. De informatie uit deze documenten is geanalyseerd en geïntegreerd in de verschillende hoofdstukken van dit startdocument.

40 6

Helders Perspectief Netwerkorganisatie ‘Helders Perspectief’ stelt zich tot doel om Den Helder economisch en maatschappelijk te ontwikkelen en te versterken met een toekomstbestendige positionering. Juni 2025