Samengestelde rapportage Verbonden partijen 2024 tbv Commissie BM 14 oktober 2024.pdf
Tekst van het document
Rapportage Verbonden partijen Oktober 2024 Rapportage van het college van B&W aan de gemeenteraad over Luchthaven Den Helder BV, NV Port of Den Helder, Willemsoord BV, en Zeestad CV/BV
Inhoud 1.
Inleiding ........................................................................................................................................... 4
2.
Luchthaven Den Helder BV ............................................................................................................. 5
2.1.
Doel van de vennootschap .......................................................................................................... 5
2.2.
Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen .................................................................................. 5
2.3.
Structuur van de vennootschap ................................................................................................... 5
2.4.
Kerncijfers .................................................................................................................................... 6
2.5.
Inhoudelijke ontwikkelingen ......................................................................................................... 7
a.
Vliegbewegingen 2023 .................................................................................................................... 7
b.
Activiteiten afgelopen periode ......................................................................................................... 7
c.
Aanpassing juridische structuur Den Helder Airport CV.................................................................. 8
2.6.
Financiële ontwikkelingen ............................................................................................................ 8
a.
Jaarrekening 2023 ........................................................................................................................... 8
b.
Financiële ontwikkelingen ................................................................................................................ 9
c.
Financiële kengetallen ..................................................................................................................... 9
2.7.
Risico’s ...................................................................................................................................... 10
3.
NV Port of Den Helder ................................................................................................................... 12
3.1.
Doel van de vennootschap ........................................................................................................ 12
3.2.
Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen ................................................................................ 13
3.3.
Structuur van de vennootschap ................................................................................................. 13
3.4.
Koers voor de toekomst ............................................................................................................. 14
3.5.
Havenautoriteit........................................................................................................................... 14
a.
Scheepsbewegingen ..................................................................................................................... 14
b.
Havenverordening ......................................................................................................................... 15
3.6.
Commerciële ontwikkelingen ..................................................................................................... 15
a.
Gronduitgifte .................................................................................................................................. 15
b.
Wind op Zee .................................................................................................................................. 15
c.
AYOP ............................................................................................................................................. 16
3.7.
Onderhoud op orde ................................................................................................................... 16
3.8.
Ruimte en infrastructuur beschikbaar ........................................................................................ 17
3.9.
Duurzaamheid ........................................................................................................................... 18
3.10.
Samenwerking ....................................................................................................................... 18
3.11.
Professionele organisatie ...................................................................................................... 18
3.12.
Financieel gezonde positie .................................................................................................... 19
a.
Jaarrekening 2023 ......................................................................................................................... 19
b.
Financiële ontwikkelingen .............................................................................................................. 19
c.
Financiële kengetallen ................................................................................................................... 19
3.13.
Externe dynamiek .................................................................................................................. 19
3.14.
Risico’s .................................................................................................................................. 20
4.
Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord BV ........................................................ 21 2
4.1.
Doel van de vennootschap ........................................................................................................ 21
4.2.
Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen ................................................................................ 21
4.3.
Structuur van de vennootschap ................................................................................................. 21
4.4.
Inhoudelijke ontwikkelingen ....................................................................................................... 22
a.
Samenwerking met de Stichting Erfgoed Den Helder ................................................................... 22
b.
Onderhoud ..................................................................................................................................... 22
4.5.
Financiële ontwikkelingen .......................................................................................................... 23
a.
Jaarrekening 2023 ......................................................................................................................... 23
b.
Financiële kengetallen ................................................................................................................... 23
4.6.
Risico’s ...................................................................................................................................... 23
5.
Zeestad CV/BV .............................................................................................................................. 25
5.1.
Doel van de vennootschap ........................................................................................................ 25
5.2.
Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen ................................................................................ 25
5.3.
Structuur van de vennootschap ................................................................................................. 25
5.4.
Inhoudelijke ontwikkelingen ....................................................................................................... 26
5.5.
Financiële ontwikkelingen .......................................................................................................... 28
a.
Financiële ontwikkeling eerste semester 2024.............................................................................. 28
b.
Financiële kengetallen ................................................................................................................... 29
5.6.
Risico’s ...................................................................................................................................... 30
Vastgesteld in de vergadering van College van B&W 24 september 2024 Zaaknummer 132895 3
1. Inleiding Aanleiding Het college biedt de raad twee keer per jaar een rapportage aan over de privaatrechtelijke verbonden partijen NV Port of Den Helder, Luchthaven Den Helder BV, Willemsoord BV en Zeestad CV/BV. Dit is een werkafspraak met de raad die hoort bij het Beleidskader Verbonden partijen (2018). Wat zijn verbonden partijen De gemeente Den Helder kan een samenwerking aangaan als dat bijdraagt aan de realisatie van gemeentelijke doelstellingen, de dienstverlening beter of goedkoper wordt of als de samenwerking leidt tot beter beleid. Een manier van samenwerking is deelname in zogenaamde verbonden partijen. Dit zijn zelfstandige organisaties, die op afstand staan van de gemeente, waar de gemeente een bestuurlijk belang (zoals zeggenschap met stemrecht) en financieel belang (zoals aandelen) in heeft. Verbonden partijen kunnen worden aangegaan in het privaatrecht. In die gevallen is het burgerlijk wetboek de basis. Veelal gaat het dan om besloten of naamloze vennootschappen. Dat is het geval voor de vier verbonden partijen in deze rapportage. De gemeente kan verbonden partijen ook publiekrechtelijk aan gaan met andere overheden. Dat gebeurt dan op basis van de Wet gemeenschappelijke regelingen. Daar gaat deze rapportage niet over.
Aandeelhoudersrol In deze rapportage staat informatie vanuit vooral het oogpunt van de aandeelhouder, dus de rol van het college als eigenaar van de vennootschap. De werkafspraak met de raad geeft dat ook aan. In de Gemeentewet (artikel 160) staat dat het college deze rol mag uitvoeren. De aandeelhoudersrol richt zich op toekomstbestendigheid en de belangen van de vennootschap. Daarom houdt de aandeelhouder zich bezig met onder meer: Kapitaalverstrekking (en –ontvangsten). Voorbereiding van en deelname aan de aandeelhoudersvergadering. Besluitvorming zoals vaststellen van de jaarrekening. Bewaking van de (financiële) continuïteit. Bij oprichting: afspraken vastleggen in oprichtingsakte en statuten. Geheel in lijn met het dualisme zijn de privaatrechtelijke verbonden partijen het terrein van het college. Ze zijn namelijk een uitvoeringsmiddel om door de raad gestelde doelen te realiseren. De raad controleert daarom het college en niet direct de verbonden partijen. Deze rapportage is daar een hulpmiddel bij. Het college hecht eraan dat de rapportage niet op zich staat, maar dat deze vooral een startpunt is om met de raad tot een gesprek te komen. Dat gesprek vindt plaats in de vergadering van de commissie Bestuur en Middelen op 14 oktober 2024.
Inhoudelijke informatie De verbonden partijen kunnen natuurlijk niet los worden gezien van de werkzaamheden die ze uitvoeren om bij te dragen aan de doelstellingen die de gemeente Den Helder wil realiseren. Daarom staan in deze rapportage, naast de financiële ontwikkelingen, ook de belangrijkste inhoudelijke ontwikkelingen en activiteiten van de afgelopen periode. Leeswijzer De vier verbonden partijen staan in afzonderlijke hoofdstukken. Elk hoofdstuk bevat het doel van de verbonden partij, de structuur, de bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen, een inhoudelijk en financieel deel en risico’s.
4
2. Luchthaven Den Helder BV
Bron: Den Helder Airport
2.1. Doel van de vennootschap In de statuten van de Luchthaven Den Helder BV (hierna: LDH BV) staan de volgende doelstellingen: Het exploiteren van de luchthaven van Den Helder door diensten te verlenen aan de offshore helikopter vervoersmarkt en de algemene luchtvervoersmarkt. Het oprichten en verwerven van, het deelnemen in, het samenwerken met en het voeren van de directie over andere ondernemingen met een soortgelijk of aanverwant doel alsmede het (doen) financieren – ook door middel van het stellen van zekerheden - van andere ondernemingen, met name die waarmee de vennootschap in een groep is verbonden.
2.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen De luchthaven levert een bijdrage aan het vergroten van het werkgelegenheid in Den Helder, onder andere door het faciliteren van meer bedrijvigheid in en rond de luchtvaartsector.
2.3. Structuur van de vennootschap De gemeente is 100% aandeelhouder van LDH BV. Op haar beurt is LDH BV voor 50% eigenaar van Den Helder Airport CV (hierna: DHA CV). De andere 50% van DHA CV is in handen van CHC Helicopter (zie figuur 1). Den Helder Airport hanteert sinds 2020 bij haar naam de toevoeging ’Netherlands Offshore Aviation Mainport’. Zo benadrukt Den Helder Airport zich als dé offshore luchthaven van Nederland voor alle energiemarkten. In DHA CV vinden de feitelijke werkzaamheden en de exploitatie plaats. DHA CV bepaalt ook de resultaten van de luchthaven.
5
LDH BV heeft twee commissarissen. Zij houden enerzijds toezicht op LDH BV. Anderzijds houden ze samen met de twee commissarissen van CHC toezicht op de exploitatie die in DHA CV plaatsvindt. De leden van de RvC zijn de heren J. van der Zouw en H. Faber. De directeur van LDH BV is mw. H.J. van den Hoff.
gemeente
100% aandeelhouder
Luchthaven Den Helder BV
CHC Helicopter
50% beherend vennoot
RVC 2 leden
50% commanditaire (stille) vennoot
Den Helder Airport CV
2 commissarissen
2 commissarissen
RVC 4 leden
Figuur 1 Structuur
2.4. Kerncijfers
Den Helder Airport 90000
83766 75042
80000
76046
73500
70000 59966 60000
57994
50000 40000 30000
20000
15232
12600
14822
12900
13847
12500
10000 0 2019
2020
2021
2022
Vliegbewegingen
Passagiers
Figuur 2 Ontwikkeling aantallen vliegbewegingen en passagiers 2018-2024 6
2023
2024 (verwacht)
2.5. Inhoudelijke ontwikkelingen a. Vliegbewegingen 2023 Het aantal commerciële vliegbewegingen in 2023 is 7.4% lager dan de begroting 2023 en 4,9% lager t.o.v. 2022. Het aantal passagiers was in 2023 2,4% hoger t.o.v. begroting 2023 en 1,3% hoger t.o.v. 2022. In het eerste semester van 2024 zijn er 5.674 vliegbewegingen geweest en 34.522 passagiers.
b. Activiteiten afgelopen periode De belangrijkste onderwerpen die de afgelopen periode speelden waren: Offshore energy luchtbrug (air charter) Vanaf 2016 wordt door DHA gewerkt aan meer variatie van het aanbod, door naast helikopters ook de vestiging en routeontwikkeling van vliegtuigen na te streven. DHA CV is daarin benaderd door Esbjerg Airport. Zij zien, evenals DHA CV, grote potentie in een charterverbinding tussen beide luchthavens voor het vervoer van offshore personeel met vliegtuigen. Vooralsnog wordt uitgegaan van de inzet van een 9 persoons vliegtuig (PC12). Zodra het mogelijk is, zal dat toestel worden vervangen door een elektrisch vliegtuig. Lobby Den Helder Airport heeft in het najaar van 2023 het position paper geactualiseerd. Kern van dit levende document is de sterke veiligheidsinrichting van Den Helder Airport. De extra veiligheidssystemen zijn van groot belang omdat op de Noordzee steeds meer energie-infrastructuur (met name windparken) wordt gebouwd. Er is een nieuwe EU-richtlijn die landen aanzet om eigen wetgeving te maken die er in voorziet dat dergelijke kritische (energie-)infrastructuur goed wordt beveiligd. Deze richtlijn kan er aan bijdragen dat er een meer gelijk speelveld komt tussen DHA en andere helikoperluchthavens, maar op dit moment voorziet de Nederlandse wet daar nog niet in en dat zorgt voor een ongelijk speelveld.
Bovendien lijkt de offshore helikopter nog onderbelicht en komt deze niet voor in de Luchtvaartnota. Een lobbytraject waarmee DHA al enkele jaren druk is. Ook wordt gelobbyd bij het ministerie van EZK om bij de inpassing offshore wind- en mijnbouw meer rekening te houden met helikopterbewegingen. Het risico bestaat dat er een extra vliegverbod komt voor deze gebieden. Uitbreiding met een hangaar en shortstay Op termijn blijven er rond de Noordzee naar verwachting 5 á 6 offshore helikopterluchthavens over. De markt zal zich op de belangrijkste luchthavens vestigen om opdrachten in met name de offshore wind te kunnen verzilveren. Momenteel zijn alle vijf hangaars op Den Helder Airport vol. Van de 4 hangaars, die in eigendom zijn van DHA CV, zijn 3 hangaars voor 10 jaar verhuurd. Uitbreiding van hangaar ruimte is noodzakelijk door de verwachte groei als gevolg van de bouw van windparken op de Noordzee en de verwachte toename van vliegtuigen. Er lag een uitgewerkt plan om op eigen terrein een nieuwe hangaar te bouwen. De vergunningaanvraag hiervoor was ook al ingediend, echter doordat de verbouwing van het kantoorpand op de hoek van de luchthaven tot shortstay onverwacht op de lange baan is geschoven kon het deel van het parkeerterrein achter het kantoorpand (dat nodig is om de nieuw te bouwen hangaar te kunnen bereiken) niet worden geruild met DHA.
Europese samenwerking Op 14 april 2023 heeft de Interreg North Sea ‘monitoring committee’ het DIOL project (Design Innovative Offshore Logistics) van 13 partners uit 4 landen geselecteerd goedgekeurd. Dit project betrof het verzoek van de Europese Commissie aan Denemarken, Duitsland, Nederland en België (de ondertekenaars van de Esbjerg Declaration) om innovatieve logistiek met behulp van de Interreg regeling te gaan ontwikkelen. De commitment van DHA CV aan het DIOL project is de realisatie van infrastructuur voor advanced offshore aerial mobility, met een waarde van € 800.000,- en de mogelijkheid voor een EU subsidie van € 480.000,-. Er is redelijke vrijheid om dit naar eigen inzichten te integreren. Helaas kan deze subsidie vooralsnog niet worden aangewend voor uitbreiding met een hangaar, maar zal worden ingezet voor verduurzaming van DHA en de ontwikkeling van Airmobility . De looptijd van het project is 4 jaar en het is de verwachting dat er een verlenging komt en dat er mogelijkheden zijn om het budget binnen de looptijd nog te vergroten.
7
Netwerk Power-UP De luchthavens van nationaal belang (Eindhoven, Maastricht, Groningen en Rotterdam) hebben zich verenigd in het Power-UP netwerk voor het realiseren van elektrisch vliegen en het ontwikkelen van een regionaal netwerk. Dit netwerk wordt ook ondersteund door Schiphol Group en NLR. Den Helder is ook aangesloten bij dit netwerk en daarmee de vijfde luchthaven van nationaal belang. Een belangrijke samenwerking voor het experimenteren, testen en realiseren van elektrisch vliegen in Nederland. Verduurzaming De vergroening van de luchthaven gaat verder met het doel de CO2-uitstoot te verminderen en meer te elektrificeren. Er komen mogelijk laadpalen voor elektrische voertuigen. Bovendien bekijkt DHA CV de mogelijkheden voor het professioneel opladen van elektrische vliegtuigen, mede in het kader van haar positie binnen Power-up. Om dit in groter verband te kunnen ontwikkelen en samen te werken is DHA ook toegetreden tot de Brusselse alliantie van zero emissie luchtvaart (AZEA) om mee te praten en te schrijven aan een plan voor de ontwikkeling van duurzame Europese luchtvaart. Ook is DHA CV lid van de Nederlandse Vereniging van Luchthavens waar de verduurzamingsopgave voor de gezamenlijke luchthavens hoog op de agenda staat.
De bedoeling is dat het delen van kennis en ervaring, het beschikbaar stellen van financiële regelingen voor verduurzaming en centrale inkoop, tot een financieel voordeel leiden. De verduurzamingsinspanningen zijn cruciaal om als luchthaven ook in de toekomst relevant te blijven. Maritieme luchtvaart innovaties (UAV, UAM)1 Maritieme drones worden erg belangrijk voor de toekomst en DHA CV kan daarin niet achterblijven. In Nederland wordt vooral op voormalig Maritiem Vliegveld Valkenburg met drones geëxperimenteerd. Vanaf Maritiem Vliegkamp De Kooy/DHA kan operationeel worden gevlogen. Een corridor, om beide vliegvelden met elkaar te verbinden en om vanaf Maritiem Vliegkamp De Kooy/DHA offshore te kunnen vliegen, wordt gerealiseerd door I&W. Ook moet de luchtvaartwetgeving zich nog verder ontwikkelen om het gelijktijdig gebruik van het luchtruim door bemande en onbemande luchtvaart mogelijk te maken. DHA CV is aangesloten bij diverse platformen, inclusief een Amerikaans platform, waarin deze ontwikkelingen vorm wordt gegeven. Verkend wordt op welke wijze de activiteiten van METIP op het gebied van de maritieme drones beter verbonden kunnen worden aan DHA CV met het oog op de (fysieke) DronePort op DHA die in de Regio Deal maritiem cluster Kop van Noord-Holland wordt beoogd. c.
Aanpassing juridische structuur Den Helder Airport CV LDH BV (met de gemeente als aandeelhouder) en CHC Helicopters hebben beiden een belang van 50% in Den Helder Airport CV. Doordat LDH BV beherend vennoot is en CHC Helicopters commanditair vennoot, ligt er bij eerstgenoemde een groter financieel risico bij verliezen. Tussen LDH BV en CHC Helicopters zijn in maart 2022 afspraken gemaakt om te komen tot een structuurwijziging, zodat niet alleen winsten maar ook eventuele verliezen op een gelijke manier worden verdeeld. Nadien zijn verschillende scenario’s uitgewerkt waarbij niet alleen is gekeken naar gelijke verdeling van resultaat en risico’s, maar ook naar fiscale gevolgen en gevolgen voor het juridisch en economisch eigendom van het vastgoed. Momenteel zijn, LDH BV en CHC Helicopters nog met elkaar in overleg om te komen tot overeenstemming rondom de keuze van een scenario.
2.6. Financiële ontwikkelingen a.
Jaarrekening 2023
De definitieve jaarcijfers van Luchthaven Den Helder BV zijn vastgesteld op 19 april 2024 met een positief resultaat van €101.507 voor Luchthaven Den Helder BV.
1 UAV, Unmanned Aerial Vehicle = drones, UAM, Urban Air Mobility = lucht taxi’s
8
Luchthaven Den Helder BV
2019
2020
2021
2022
2023
€ 5.585 € 550 € 6.135
€ 4.560
€ 5.535 € 2.442 € 7.977
€ 9.853
€ 4.560
€ 30.163 € 625 € 30.788
Resultaat Deelnemingen
€ 297.146
€ -66.176
€ -9.913
€ 114.209
€ 90.590
Rentebaten en soortgelijke opbrengsten
€
€
€
0
€0
€ 20.770
Uitgaven Bedrijfsvoering kosten Overige Totaal uitgaven
€ 9.853
Opbrengsten
Totaal inkomsten Resultaat
b.
0
10
€ 297.146
€ -66.166
€ -9.913
€ 114.209
€ 111.360
€ 291.011
€ -70.726
€ -40.701
€ 106.232
€ 101.507
Financiële ontwikkelingen
Nieuwe overeenkomst medegebruik De overeenkomst voor het medegebruik van Maritiem Vliegkamp De Kooy (MVKK) liep af per 1 juli 2022. Sinds 2021 heeft DHA CV, gesprekken gevoerd met het Rijsvastgoedbedrijf (RVB) en Defensie en diverse brieven gestuurd. Er is een overleg tussen de gemeente Den Helder, provincie Noord Holland, Defensie, en diverse ministeries. Op 10 september 2024 heeft het college de gemeenteraad geïnformeerd (zaak 131611) dat de vergoeding voor het medegebruik van Maritiem Vliegkamp De Kooy is verhoogd, weliswaar met een uitstel van betaling tot 1 januari 2026. De Luchthaven Den Helder BV heeft aangegeven zonder concreet toekomstperspectief deze verplichting niet te kunnen dekken vanuit de exploitatie. De cijfers vanaf 2022 geven dus een vertekend beeld gelet op de hogere kosten. De financiële ruimte voor dekking van de geplande investeringen is veel kleiner geworden en de verwachting voor het jaar 2024 moet worden aangepast. In samenwerking met de provincie Noord-Holland, het ministerie van Defensie en andere relevante ministeries worden oplossingen in beeld gebracht die in de tweede helft van 2024 met de gemeenteraad worden besproken. Overgang militaire luchtverkeersleiding naar Luchtverkeersleiding Nederland (LVNL) Per 1 juli 2024 zou de militaire verkeersleiding worden overgedragen naar LVNL in het kader van ‘1 Air Traffic Management’ (1ATM).
Dan zou het hele Nederlandse luchtruim worden beheerd door LVNL en de luchtverkeersleiding losgekoppeld van de medegebruiksovereenkomst. Gelet op de huidige geopolitieke situatie is deze overdracht tot nader order uitgesteld. Hiermee is een eventuele kostenstijging voor de operators ook nog niet aan de orde. Kosten aanpassing juridische structuur Den Helder Airport CV In paragraaf 2.5c is de stand van zaken geschetst van de aanpassing van de juridische structuur. De kosten die daarmee gepaard gaan zijn nog niet bekend.
c.
Financiële kengetallen
9
Norm Netto omzet
Nvt
Winst/resultaat
Nvt
Solvabiliteit 2
Tussen 30% en 40%
Liquiditeit3
>=1,0
31-12-2019
31-12-2020
-
-
31-12-2021
31-12-2022
31-12-2023
-
€ 291.000
€ -70.726
€ -40.701
€ 106.232
€ 101.507
98%
99,60%
99,60%
99,50%
99,41%
60
59
50
302
478
Noot: LDH BV treedt op als beherend vennoot in de commanditaire vennootschap Den Helder Airport CV. Hierdoor wordt in LDH BV uitsluitend het resultaat (winst/verlies) verwerkt vanuit DHA CV. De feitelijke werkzaamheden en de verwerking van de kosten/opbrengsten vindt plaats in de DHA CV.
2.7. Risico’s De risico’s hieronder zijn voornamelijk risico’s vanuit het perspectief van de aandeelhouder en minder vanuit de bedrijfsvoering van de onderneming zelf. Risico’s Exploitatie De exploitatie van DHA CV is afhankelijk van de ontwikkelingen van de energiemarkt die van invloed zijn op het aantal vliegbewegingen en passagiers. Doordat de ontwikkeling van offshore wind achterloopt op de uitfasering van olie en gas zal stijging van het aantal vliegbewegingen (na de trendbreuk met een daling tot 2022) beperkt zijn. Daarnaast moet de luchthaven investeren in verduurzaming om tegemoet te kunnen komen aan de toenemende eisen in de offshore wind tenders. Overeenkomst medegebruik DHA CV moet een hogere vergoeding betalen voor het medegebruik. Zonder een realistisch toekomstperspectief en aanvullende maatregelen voor de korte- en lange termijn is het voortbestaan in het geding. Energietransitie Door de consolidatie in de offshore luchtvaartsector, worden zowel operators als luchthavens getroffen. Er zullen in het eindscenario (2030-2050) nog slechts 5 à 6 Noordzee luchthavens actief zijn. Beleidsmatig (Noordzeeakkoord, Luchtvaartnota 2050, Staat van de sector offshore wind, etc.) wordt de offshore helikopter in Nederland echter onderschat, waardoor de Nederlandse positie gemakkelijk verloren kan gaan.
Beheersmaatregelen Verkenning van andere markten waarbij meer vluchten voor de offshore wind, met zowel helikopters als vliegtuigen en drones belangrijke kansen zijn. Den Helder Airport positioneren als dé nationale offshore helikopter luchthaven.
Aansluiting bij landelijke en Europese netwerken voor de ontwikkeling van infrastructuur en aantrekken van subsidies. Dit risico is inmiddels werkelijkheid geworden. Er wordt samengewerkt door de gemeente, provincie, defensie en andere betrokken ministeries om een toekomstperspectief te ontwikkelen voor de dekking van de vergoeding voor het medegebruik. De position paper op de juiste tafels inbrengen en marktpartijen stimuleren er vervolg aan te geven. Goede aandacht voor en planning van lobbyactiviteiten. DHA CV is lid van AYOP omdat de grootste groep van de (potentiële) stakeholders bij AYOP is aangesloten.
2 De solvabiliteitsratio (eigen vermogen/balanstotaal) geeft een indicatie welk gedeelte van de bezittingen is gefinancierd met eigen
vermogen. Er is minder risico naarmate het aandeel eigen vermogen groter wordt. 3 Liquiditeit geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is aan haar verplichtingen op korte termijn te voldoen.
10
11
3. NV Port of Den Helder
Foto: Bezoek leden gemeenteraad aan project Kade Het Nieuwe Werk dd 29 mei 2024 3.1. Doel van de vennootschap NV Port of Den Helder (hierna: PoDH) heeft volgens de statuten tot doel het (doen) uitoefenen van het havenbedrijf en exploiteren van haven- en industrieterreinen. Onderdeel van het doel van de vennootschap is: de ontwikkeling, de aanleg, het beheer, het onderhouden en de exploitatie van havenfaciliteiten en industriegebieden, in de ruimste zin van het woord; de bevordering van een effectieve, veilige en efficiënte afhandeling van het scheepvaartverkeer en het zorg dragen voor nautische en maritieme orde en veiligheid in de door de vennootschap beheerde havens, alsmede het optreden als bevoegde havenautoriteit in het havengebied van Den Helder; het bevorderen van de economische ontwikkeling, het imago daaronder begrepen, binnen de door de vennootschap beheerde havens en industrieterreinen; het bevorderen van een veilige bedrijfsvoering, het stimuleren van een zo laag mogelijke milieubelasting en het betrachten van zorg voor een veilige woonomgeving; 12
-
het opzetten, coördineren en uitvoeren van parkmanagement en het stimuleren en initiëren van samenwerking tussen bedrijven binnen de haven en industrieterreinen; het bevorderen en tot stand brengen van civiel medegebruik van de onder het beheer van het ministerie van Defensie staande havens en terreinen in Den Helder; het bevorderen van haven gebonden werkgelegenheid in de gemeente Den Helder en omliggende regio.
3.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen Het nautisch beheer in de haven van Den Helder, de publieke taak, is via mandaat neergelegd bij de PoDH. Het gaat hier om veiligheid van het scheepvaartverkeer en het toezicht op het naleven van (milieu) wet- en regelgeving die gehanteerd wordt in de haven. Ook het onderhoud van kades en terreinen staat in het licht van veiligheid. Daarnaast levert PoDH een bijdrage aan het vergroten van de werkgelegenheid en het verbeteren van het ondernemersklimaat. PoDH doet dit door het aantrekken van scheepvaart en bedrijvigheid naar de bedrijventerreinen. PoDH werkt in dat kader aan een gezonde leefomgeving van de stad aan verduurzaming van de haven en de gebruikers.
3.3. Structuur van de vennootschap De gemeente Den Helder is als enige aandeelhouder 100% eigenaar van PoDH. De NV heeft een Raad van Commissarissen (RvC) (zie figuur 3). Mw. J. Bolderheij was tot 1 april 2024 de algemeen directeur en bestuurder van PoDH. Vanaf 1 april dhr. K. Turnhout benoemd tot (waarnemend) algemeen directeur en bestuurder van PoDH, voor de duur van een jaar, waarmee de continuïteit van bestuur is gewaarborgd. Gedurende dit jaar gaat de RvC op zoek naar een nieuwe directeur-bestuurder. PoDH heeft een Raad van Commissarissen. De commissarissen worden benoemd door de aandeelhouder. De leden van de Raad van Commissarissen zijn: De heer H. Bolscher, voorzitter van de RvC van PoDH. De heer F. Tazelaar, lid van de RvC van PoDH Mevrouw M. van de Kerkhof was tot 15 mei 2024 lid van de RvC van PoDH. Vanaf 15 mei 2024 is haar opvolger mevrouw B. Webster.
gemeente
100% aandeelhouder
Aandeelhouder benoemt
RVC 3 leden toezicht
NV Port of Den Helder
Figuur 3 Structuur
13
3.4. Koers voor de toekomst In 2023 heeft PoDH haar bedrijfsplan 2023-2026, met een doorkijk naar 2030, opgesteld. Dit bedrijfsplan sluit aan bij de Havenvisie 2040 van de gemeente Den Helder en op de voorgenomen (haven)ontwikkelingen zoals vastgesteld in het Bestuursakkoord Maritiem Cluster. De koers is gericht op een civiel-militaire ontwikkeling van de haven, met het oogmerk om de regionale economie en het vestigingsklimaat te versterken, de verbinding met de stad te bevorderen en de bereikbaarheid te verbeteren. Vanuit het civiele perspectief is deze ontwikkeling gericht op de energietransitie. Energietransitie vereist haventransitie langs drie lijnen: (1) meer ruimte in de zeehaven voor de offshore sector, ten behoeve van het onderhoud van windparken, (2) ontwikkeling van een duurzaam energiecluster en (3) de verduurzaming van mobiliteit en elektrificatie van de haven. In het bedrijfsplan van PoDH worden de volgende prestatiegebieden benoemd. Per prestatiegebied zijn voor de komende jaren de plandoelen van de organisatie beschreven. De voorliggende tussenrapportage volgt deze structuur en doet per prestatiegebied verslag van de voortgang.
Figuur 4 prestatiegebieden PoDH
3.5. Havenautoriteit a.
Scheepsbewegingen
Het aantal scheepsbezoeken in het eerste halfjaar 2024 blijft enigszins achter bij de verwachting en de aantallen uit voorgaande jaren. Dit effect heeft mede verband met de tijdelijke niet beschikbaarheid van de ligplaatsen op Kade Het Nieuwe Werk, in verband met de vervanging van de kadewand. Het aantal scheepsbezoeken hangt voorts samen met de activiteiten op de Noordzee en zijn deels afhankelijk van geopolitieke ontwikkelingen, die invloed hebben op gasprijzen. De verwachtingen in de markt zijn dat het aantal scheepsbewegingen ten behoeve van de olie&gas markt zich in het komend jaar op het huidige niveau zal stabiliseren en op termijn zal afnemen. Daarnaast verwachten we een verdere toename van activiteiten die verband houden met Wind op Zee. De betekenis van deze ontwikkelingen voor het aantal scheepsbezoeken aan onze haven zal de komende jaren duidelijker worden. De bezoeken vanuit de visserij nemen verder af.
14
Ook dit jaar faciliteert de haven van Den Helder de firma AF DECOM bij de ontmanteling van het L7 offshore platform van Total. Delen van het platform worden naar Den Helder getransporteerd en daar overgeslagen op een ponton voor verder transport naar een Noorse sloopwerf.
SCHEEPSBEZOEKEN Zeeschepen
1.283
Zeevissersschepen
1.632 1.224 936
1.212
1.152 912
2.760
2.496
2.064
1.836
1.752
1.752
1.368
1.134
1.051
1.842
1.772
1.053
1.517
409
793
2014 2015 2016 2017 2018 2019 2020 2021 2022 2023 2024 (HY)
Figuur 5 Ontwikkeling aantallen bezoeken van zeeschepen en zeevissersschepen b. Havenverordening De huidige Havenverordening is gedateerd. PoDH heeft een geactualiseerde concept verordening aan de gemeente aangeboden. Het is de intentie om deze nieuwe verordening nog dit jaar door de gemeenteraad te laten vaststellen.
3.6. Commerciële ontwikkelingen a. Gronduitgifte In het afgelopen jaar zien we dat de markt de gunstige positie van Den Helder voor een duurzame energiehub herkent. Hieraan gerelateerd zien we een groeiende marktvraag voor nieuwe vestigingen op de bedrijfsterreinen Kooypunt, Oostoever en Kooyhaven. Het gaat daarbij om initiatieven voor de productie en opslag van duurzame energie, zoals een electrolyser, een biogascentrale en grootschalige batterijsystemen. PoDH heeft een aantal overeenkomsten afgesloten ten behoeve van grondreserveringen en opties tot uitgifte voor: • De ontwikkeling van een biogas installatie op Kooypunt (6,8Ha). De plannen van Nature Energy Netherlands B.V. zijn veelbelovend en bieden een mooie ontwikkeling rondom de energietransitie in Den Helder. Niet alleen financieel is deze overeenkomst zeer belangrijk voor PoDH, de realisatie van deze installatie is ook een betekenisvolle bouwsteen voor de energiehub van de toekomst. • De realisatie van batterijopslag door Anesco B.V. op Kooypunt (1,1Ha). Ook dit is een bouwsteen voor de energiehub en is bedoeld om de congestieproblemen op het elektriciteitsnet te verminderen. − Ontwikkeling van elektrolyse voor de productie van groene waterstof op Oostoever (2,4Ha) door Statkraft B.V.
Deze vestiging start met een kleinschalige electroliser van ca 1,5 MW ten behoeve van de waterstofketen van project Zephyros, met de intentie om op termijn op te schalen naar grootschalige waterstofproductie met levering aan de backbone. − De ontwikkeling van een brandstofdepot door Marees & Kistemaker ten behoeve van het blenden van duurzame (bio)brandstoffen op Kooyhaven (0,4Ha) − Bedrijfsuitbreiding op Kooypunt (0,2Ha) door Vos Metaal B.V . Met diverse andere partijen worden gesprekken gevoerd over het realiseren van bedrijfsvestigingen op onze bedrijventerreinen. Met de toenemende vraag vanuit de markt zien we dat de voorraad van uit te geven gronden op Kooypunt uitgeput raakt, waardoor we op afzienbare termijn een tekort verwachten voor nieuwe bedrijfsvestigingen. Bij de verzelfstandiging was voor die situatie voorzien om Kooypunt uit te breiden met fase IV. PoDH heeft de gemeente verzocht de hiervoor benodigde trajecten in gang te zetten. b. Wind op Zee De komende jaren worden nieuwe windparken op de Noordzee gerealiseerd, die binnen het servicegebied van de haven en luchthaven van Den Helder liggen. PoDH positioneert zich als haven waarvandaan de operatie en onderhoud van windparken op zee kan worden gefaciliteerd.
15
PoDH heeft de afgelopen jaren samen met de luchthaven en de in Den Helder gevestigde offshore dienstverleners een toegespitste acquisitie- en marketingcampagne gevoerd. De vergunning voor kavel VI van Hollandse Kust (west) is toegekend aan Ecowende, een samenwerkingsverband van Shell en Eneco, met IJmuiden als uitvalsbasis. De vergunning voor kavel VII van Hollandse Kust (west) is toegekend aan Oranje Wind Power II. Dit park zal worden ontwikkeld door een consortium van RWE en Total Energies. De vergunning voor de kavels IJmuiden Ver zijn deze zomer toegekend. Kavel Alpha is toegekend aan Noordzeker, waarin SSE Renewables een belang heeft. Kavel Beta is toegekend aan Zeevonk II, waarin Vattenfall een belang heeft. We verwachten binnenkort te kunnen bevestigen dat de eerste windpartijen er definitief voor hebben gekozen om hun onderhoudsbasis in de zeehaven van Den Helder in te richten. Ingenieursbureau RoyalHasKoning heeft in opdracht van het Rijk een studie verricht naar de ruimtevraag bij de Europese havens rond de Noordzee in relatie tot Wind-op-Zee. De rapportage laat zien dat er een gebrek is aan ruimte in havens om de ambities op de Noordzee waar te maken. De urgentie van de ruimteontwikkeling binnen het Maritiem Cluster wordt hiermee nogmaals bevestigd.
Programma Verkenning Aanlanding Windenergie op Zee 2031-2040: Het Programma VAWOZ 2031-2040 onderzoekt - in nauwe samenspraak met de omgeving - hoe de energie van, nog te bouwen, windparken op zee het beste aan land kan worden gebracht voor de periode 2031-2040. Daartoe worden meerdere locaties onderzocht, voor zowel de aanlanding van waterstof als van elektriciteit. PoDH is actief betrokken via deelname in het regionale Ambtelijk Overleg NHN 4. Locaties in de Kop van NoordHolland en de regio Den Helder zijn expliciet in beeld voor aanlanding van wind op zee. Aanlanding biedt kansen voor de economische ontwikkeling van de regio. Er is nu te weinig capaciteit én congestie in het energienetwerk. De aansluiting op de energieproductie vanaf de Noordzee is een gunstige vestigingsfactor voor nieuwe en duurzame bedrijvigheid in de regio. De energietransitie opent nieuwe perspectieven voor economische versterking met bedrijvigheid die zal bijdragen aan meer werkgelegenheid en brede welvaart van de regio. Uiteindelijk is de economische perspectief dat de regio nastreeft bepalend voor de toekomstige energievraag en daarmee het benodigde elektriciteitsnet.
Dat betekent dat in deze fase van VAWOZ een gedragen regionaal beeld moet worden gevormd van de toekomstige vermogensvraag, om te bepalen of in het licht van dat perspectief het doortrekken van een 380KV hoogspanningsverbinding noodzakelijk is. Deze vraag is onderwerp van een onderzoek van de regiogemeenten samen met de Provincie. Port of Den Helder is hier ook bij betrokken om het havenperspectief in de afwegingen een plaats te geven. c. AYOP De gemeente en PoDH hebben voor de positionering en marketing aansluiting gezocht met AYOP (platform voor en van de havens in Amsterdam en IJmuiden). De inzet is een sterkere gezamenlijke propositie van de Noord-Hollandse havens. De gemeenteraad van Den Helder heeft daar zijn steun voor uitgesproken. De invulling hiervan zal binnenkort geformaliseerd en geregeld worden, inclusief de financiële bijdragen. PoDH zal zorgdragen voor positionering van Den Helder binnen dit bedrijvennetwerk.
3.7. Onderhoud op orde Het reguliere onderhoud vindt plaats in lijn met het vastgestelde havenonderhoudsplan. Belangrijk voor toekomstig onderhoud is de havenovereenkomst (SLA) die eind 2022 met de gemeente is afgesloten. Op basis van deze overeenkomst verricht PoDH het onderhoud aan publieke kunstwerken en infrastructuur, waar (nagenoeg) geen verdiensten tegenover staan, in opdracht van de gemeente. Voor deze dienst ontvangt PoDH 4 Deelnemers in het regionale ambtelijk overleg zijn: EZK, Tennet, Gasunie, Rijkswaterstaat, provincie NH,
gemeenten Den Helder, Hollands Kroon en Schagen , Hoogheemraadschap en Port of Den Helder 16
een vergoeding. Het afsluiten van deze SLA heeft de financiële huishouding en bedrijfsvoering van PoDH beter in balans gebracht. Ook in de eerste helft van dit jaar heeft PoDH grootschalige onderhoudswerkzaamheden verricht op diverse kades. Daarnaast is regulier en meerjarig onderhoud verricht aan de kunstwerken, zoals bruggen en sluizen. Naast het regulier jaarlijks onderhoud heeft PoDH eind 2023 en begin 2024 de volgende onderhoudsprojecten uitgevoerd: • Oostoeverbrug: betonreparaties • Oostoeverbrug: vervangen van de asfaltlaag. Hierbij is samengewerkt met de gemeente die de asfaltlagen voor en achter de brug heeft laten vervangen. • Houten damwanden: herstellen van damwanden bij Onrust. • Houten damwanden: de damwanden Pluto/Orion zijn vervangen. • Voedingskasten Flaneerkade: vervanging van de voedingskasten (elektra en water) op de Francien de Zeeuwpromenade, voor zowel het deel van de Museumhaven als van PoDH. • Paleiskadeterrein: vervangen van de asfaltlaag. Voor de resterende duur van 2024 staan onder andere de volgende renovatieprojecten gepland of zijn reeds onderhanden: • Kade Het Nieuwe Werk: over het project rondom de renovatie van de kadeconstructie aan Het Nieuwe Werk heeft PoDH u eerder geïnformeerd. Op 11 oktober 2023 heeft de officiële start plaatsgevonden, waarbij de eerste paal is geslagen door de havenwethouder.
Het project verloopt inmiddels voortvarend, zonder grote obstakels. In mei dit jaar heeft een delegatie van de gemeenteraad gebruik gemaakt van de mogelijkheid om het werk te bezoeken. De kadewand is inmiddels gereed en de laatste werkzaamheden spitsen zich toe op de inrichting van het terrein. De oplevering van het werk is voorzien in oktober. De officiële opening staat gepland op 23 oktober. Met de realisatie van deze kade wordt de eerste bouwsteen gerealiseerd in het Maritiem Cluster. Het oogmerk is om deze kade na het verplaatsen van de Moormanbrug in te zetten voor logistieke offshore activiteiten met grotere zeeschepen. • Oeverconstructie Koopvaardersbinnenhaven (deels): Diverse delen van de overbescherming, ten zuiden van de Van Kinsbergenbrug, moeten vervangen worden. Bij de vervanging zullen we tegemoet komen aan de behoefte van de recreatievaart voor een opstapplaats voor minder validen. Deze vervanging staat gepland voor na het vaarseizoen 2024.
3.8. Ruimte en infrastructuur beschikbaar Het Maritiem Cluster is het programma waarin het ministerie van Defensie, de Provincie en de Gemeente Den Helder samenwerken aan de ontwikkeling van de haven. Voor PoDH is deze ontwikkeling essentieel om het onderhoud van windparken vanuit de haven te kunnen faciliteren. Hiervoor moet 4-6 ha extra kaderuimte in de zeehaven worden gerealiseerd. Nieuwe werkterreinen versterken ook het verdienmodel van PoDH. Daarnaast heeft de Koninklijke Marine ook een ruimtevraag voor meer strekkende meters kade ten behoeve van toekomstige vlootuitbreidingen. Het oogmerk van het Maritiem Cluster is om beide ruimtevragen als een win/win oplossing te ontwikkelen. De Gemeente waarborgt in de projecten dat ook de (civiele) belangen van PoDH behartigd worden en een positie houden in de ontwikkelingen. Met ingang van 2024 is het uitvoeringsprogramma voor de projecten die vallen onder Cluster 1 van het Maritiem Cluster van start gegaan. Onder dit eerste cluster vallen: 1. 2. 3. 4. 5.
De versterking van de havendijk en de verbreding van de daarmee verbonden kade (NDZ); De verplaatsing van de Moormanbrug (incl. verdieping van het vaarwater); De realisatie van de Ravelijnbrug; De ontwikkeling van Buitenveld; Doorvaarbare route Willemsoord.
PoDH werkt intensief samen met HHNK bij het project Havendijk, waarbij het dijklichaam bij Het Nieuwe Diep Zuid en de kadeconstructie zorgdragen voor een gezamenlijke waterbescherming. Het vervangen van deze kadeconstructie (circa 600 meter kade) maakt dan ook onderdeel uit van dit project. De realisatie van deze kaderuimte in het zuidelijk deel van de zeehaven is essentieel om te kunnen voldoen aan de ruimtevraag voor toekomstige offshore activiteiten voor het onderhoud aan de windparken op de Noordzee. 17
3.9. Duurzaamheid Duurzaamheid maakt integraal onderdeel uit van de bedrijfsvoering van PoDH en is onderdeel van het inkoopbeleid. Daarnaast is PoDH betrokken bij: Waterstofproeftuin Zephyros: Dit project richt zich op de realisatie van een volledig groene waterstofketen waarmee emissievrije mobiliteit in het havengebied kan worden gefaciliteerd. De keten omvat de productie van groene waterstof, distributie, tanken en gebruik voor zowel scheepvaart als wegvervoer. Deze keten is onderdeel van het Programma Green Shipping Waddenzee van het Waddenfonds. Daarnaast wordt dit project gesteund vanuit de Regiodeal en is een DKTI-subsidie toegekend door de Rijksdienst voor Ondernemerschap. Voor de productie van groene waterstof is een overeenkomst met Statkraft afgesloten die zich wil vestigen op Oostoever. Voor het tankstation heeft Total een vergunningsaanvraag ingediend bij de gemeente Hollands Kroon, om vestiging op Kooyhaven te kunnen realiseren. Walstroom Walstroom is in toenemende mate een essentiële duurzame faciliteit in de operatie van havens. Het niet aanbieden hiervan kan ten koste gaan van het havengebruik door de markt. Voor sommige categorieën van scheepvaart is het gebruik van walstroom al verplicht gesteld door de overheid, als bijdrage aan de klimaatdoelstellingen. De verwachting is dat dit op afzienbare termijn ook zal gaan gelden voor de offshore sector.
Tegelijk zijn forse investeringen benodigd, waarvoor de overheid subsidies beschikbaar stelt. PoDH is een walstroomproject gestart voor offshore-schepen op basis van beschikbare (elektra) netcapaciteit. Daarvoor heeft het Rijk een subsidie toegewezen. Komend jaar wordt de aanbesteding voor de realisatie van een eerste walstroomkast voorzien. Voor de financiering hiervan is beroep gedaan op cofinanciering door de Provincie en de Gemeente. In de hierop volgende jaren wordt een uitbreiding van het aantal walstroomkasten voorzien, in samenhang met de groei van de vraag en de realisatie van de hiervoor benodigde verzwaring van het netwerk in de haven. H2Gateway Dit project beoogt een blauwe waterstofproductiefaciliteit te realiseren op NAM-terrein. PoDH heeft het project destijds verkend op initiatieniveau en is nu als stakeholder betrokken bij dit project. Door de verkoop van de NAM-gasbehandelingsinstallatie aan het Canadese bedrijf Tenaz Energy is de voortgang van dit project in een ander licht komen te staan. Tegelijk zien we een toenemende belangstelling voor de productie van blauwe waterstof, doordat de opschaling van groene waterstof achter blijft bij de ambities van de overheid. Duurzame brandstoffen Ook zullen er meer duurzame(re) brandstoffen in de haven beschikbaar moeten komen, zoals bijvoorbeeld LNG, methanol en waterstof.
Kades moeten daarvoor gecertificeerd worden opdat aanbieders deze brandstoffen kunnen gaan leveren. Hiertoe is een vergunningstraject in voorbereiding.
3.10.
Samenwerking
In het kader van strategische samenwerking speelt naast de toetreding tot de AYOP de samenwerking met Port of Amsterdam een belangrijke rol. Voorts spreken PoDH en Port of Amsterdam de intentie uit om de samenwerking verder te verdiepen en een project te starten om te bezien op welke gebieden verdere stappen kunnen worden gezet. In oktober zal hieromtrent een MoU ondertekend worden. 3.11.
Professionele organisatie
Na het vertrek van mw J. Bolderheij op 1 april 2024 heeft de organisatie wijzigingen aangebracht in de rolverdeling binnen het managementteam en versterking aangebracht bninnen de uitvoering op basis van het huidige en verwachte takenpakket. Aandachtspunt op dit prestatiegebied is verder voor het lopende jaar een intern project rondom cybersecurity, mede in relatie tot NIS2-wetgeving. Daarnaast is de invoering van de Omgevingswet voor PoDH aanleiding geweest zich verder te verdiepen en kennis te verkrijgen over de werking hiervan.
18
3.12.
Financieel gezonde positie
a. Jaarrekening 2023 De jaarrekening 2023, voorzien van een goedkeurende controleverklaring van de accountant, is vastgesteld door de Algemene Vergadering van Aandeelhouders op 15 mei 2024. b. Financiële ontwikkelingen Hiernaast staat een weergave van het resultaat over het eerste halfjaar 2024 in vergelijking met de begroting 2024 en het resultaat 2023. De opbrengsten uit scheepsbezoeken bleven het eerste halfjaar enigszins achter bij de begroting. De huuropbrengsten vertonen een stabiel beeld. Vooralsnog zijn geen grondverkopen gerealiseerd in 2024, maar hier lopen wel optieovereenkomsten voor. De bedrijfskosten, zowel de directe kosten als de overhead, worden adequaat beheerst en hebben niet tot onvoorziene ontwikkelingen geleid.
(bedragen x € 1.000) Opbrengsten Havengelden en services Huur en erfpacht Verkoop grond Havenovereenkomst
Directe kosten Havenbeheer/onderhoud Inkoop services Kostprijs grond
Overhead Personeel, inclusief inhuur Kantoor, marketing, plankosten, overig Afschrijvingen Rente VPB
werkelijk HY24
begroting 2024
werkelijk 2023
1.881 1.232 457 3.570
4.000 2.300 500 880 7.680
4.120 2.231 877 871 8.098
349 471 820
685 1.035 125 1.845
527 965 322 1.814
1.233 271 401 130 5 2.040
2.550 680 800 500 25 4.555
2.447 717 822 361 21 4.369
710
1.280
1.916
Resultaat
c.
Financiële kengetallen
Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit5
Liquiditeit6 3.13.
Norm
31-12-2019
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2022
31-12-2023
Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0
€ 5.499.288 € - 324.673 40,5%
€ 4.613.576 € - 438.747 44,9%
€ 5.672.843 € 331.209 44,6%
€ 7.314.587 € 1.387.901 46,2%
€ 8.098.426 € 1.915.758 43,2%
2,41
2,52
1,7
1,4
3,4
Externe dynamiek
De wijzigingen binnen het college en de gemeenteraad hebben geleid tot een verandering van havenwethouder. De overdacht tussen de voormalig wethouder en de nieuwe wethouder vindt zorgvuldig plaats. De ontwikkelingen binnen de haven blijven de juiste aandacht krijgen, waarbij voortgang en belangenafweging binnen het Maritiem Cluster essentieel zijn.
5 De solvabiliteitsratio (eigen vermogen/balanstotaal) geeft een indicatie welk gedeelte van de bezittingen is gefinancierd met eigen
vermogen. Er is minder risico naarmate het aandeel eigen vermogen groter wordt. 6 Liquiditeit geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is aan haar verplichtingen op korte termijn te voldoen.
19
3.14.
Risico’s
Risico’s Uitgangspunten van de MJB /Bedrijfsplan Bij de risico’s behoren dan tegenvallende verkoopprognoses van gronden en prognoses van de scheepsbewegingen en tegenvallers in de onderhoudsopgave (zowel in werkelijke staat van het actief als in prijsontwikkelingen). Dergelijke tegenvallers hebben vrijwel direct tot gevolg dat een kwetsbare situatie ontstaat en een gezonde exploitatie in het geding komt
Beheersmaatregelen PoDH is actief in de markt van aan de haven gerelateerde bedrijvigheid. Vooral de aansluiting op de bouw van de windparken langs de Hollandse kust heeft prioriteit in de acquisitie. Daarnaast wordt ook breder op energietransitie en haven gerelateerde marktsegmenten ingezet. Tevens worden kansen verkend hoe door samenwerking met andere havens de exploitatie kan worden geoptimaliseerd.
Uitgangspunten van de SLA en HOP
PoDH houdt de onderhoudsopgave door regelmatige inspecties actueel. In 2022 heeft een herijking van het havenonderhoudsplan plaatsgevonden, waarbij een onafhankelijke externe partij een analyse op de uitgangspunten heeft uitgevoerd.
Ruimte in de haven Als projecten gericht op ontwikkeling van meer ruimte in de zeehaven stagneren of niet doorgaan en/of het Maritiem Cluster te weinig voortgang kent, wordt de aansluiting op de offshore windmarkt bemoeilijkt en zal nieuwe bedrijvigheid nauwelijks tot stand komen. Daarmee verdwijnt het zicht op een gezond verdienmodel en neemt de betekenis van de haven voor Den Helder en de regio af. Onvoldoende middelen voor ontwikkeling in de haven Externe ontwikkelingen, o.a. in relatie tot verduurzaming, vragen om ontwikkelingen in de haven ten aanzien van walstroomvoorzieningen en schonere brandstoffen. Deze faciliteiten zijn kapitaalintensief.
Jaarlijks verantwoordt PoDH aan de gemeente (op ambtelijk niveau) inzake uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden, inclusief gerelateerde kosten. Tevens worden de plannen voor de komende periode besproken en afgestemd. PoDH richt zich op de investeringen die zij met eigen middelen kan realiseren en het aantrekken van bedrijvigheid op Kooyhaven en Kooypunt. Met de provincie Noord-Holland en de Koninklijke Marine zet de gemeente in op de civiel-militaire samenwerking en de ontwikkeling van het Maritiem Cluster vanuit de doelstelling de sociaal-economische positie van de stad te versterken. PoDH is inhoudelijk stevig aangehaakt aan en speelt een belangrijke rol als linking pin met de markt. PoDH werkt samen met externe partijen om tot een passende oplossing te komen voor deze vraagstukken. Ook vinden gesprekken plaats met de gemeente over deze onderwerpen.
20
4. Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord BV
Foto: F.C. Breukink 4.1. Doel van de vennootschap De huidige doelstelling van Willemsoord BV is “het (her)ontwikkelen van gronden, gebouwen en/of andere registergoederen te Den Helder, waaronder de Oude Rijkswerf Willemsoord”. De huidige kernactiviteiten van Willemsoord BV bestaan uit: - het in stand houden, beheren en exploiteren van cultuur historisch erfgoed; - het ondersteunen van huurders op Willemsoord in het aantrekken van bezoekers door middel van marketingactiviteiten en evenementen. 4.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen Willemsoord BV levert een bijdrage aan de ontwikkeling van het stadshart (inclusief Willemsoord) op basis van het Uitwerkingsplan Stadshart 2008. 4.3. Structuur van de vennootschap Willemsoord BV is een vennootschap en de gemeente is de enige aandeelhouder. Willemsoord BV heeft een Raad van Commissarissen (zie figuur 8). Mw. P.A.M. Hoog was tot 1 december directeur-bestuurder. Daarna is haar functie tijdelijk waargenomen door mevrouw A. Satoer. Op 1 februari 2024 heeft de RvC de heer W. Hakhoff als interim-directeur aangesteld, en als interim-bestuurder de heer H. Leurink. Sinds 1 juli 2024 bekleedt de heer W. Hakhoff de functie van interim directeur-bestuurder. Per 1 januari 2021 is dhr. C. Schaapman de voorzitter van de RvC. Per 1 april 2021 is de heer R.A. Breed toegetreden als lid van de RvC. Op 1 januari 2022 is mevrouw E.
Groentjes toegetreden ter vervanging van de heer F.T.S. van der Laan. Per 1 januari 2023 is de RvC uitgebreid met 2 nieuwe leden, mevrouw W. van der
21
Meij de heer S. Bashara. Per 1 juli 2024 is mevrouw E. Groentjes teruggetreden als lid van de RvC vanwege het aangaan van een andere betrekking.
gemeente
100% aandeelhouder
Aandeelhouder benoemt
RVC 4 leden toezicht
Willemsoord BV
Figuur 6 Structuur
4.4. Inhoudelijke ontwikkelingen
a. Samenwerking met de Stichting Erfgoed Den Helder In het afgelopen halfjaar zijn samen met de erfgoedorganisatie de volgende stappen gemaakt: - Intensiveren samenwerking tussen de Stichting Erfgoed en Willemsoord BV inzake de aanvraag van de SIM subsidies, planmatig onderhoud, financiële administratie en professionalisering van de organisatie; - In de eerste helft van 2024 is forse inzet gepleegd op de professionalisering van de financiële administratie van Willemsoord BV en de Stichting Erfgoed. Naar aanleiding van de resultaten van het bedrijfsonderzoek dat Panteia heeft uitgevoerd en dat in februari 2024 is afgerond zijn de begrotingen voor het lopende jaar en de komende jaren geactualiseerd. - De betrokkenheid van de heer W. Hakhoff als waarnemend/interim directeur-bestuurder is verlengd tot eind 2024. In het vierde kwartaal neemt de RvC een besluit over de vaste invulling van deze positie. b. Onderhoud In overeenstemming met het Meerjarenonderhoudsplan (MJOP) zijn de werkzaamheden m.b.t. planmatig onderhoud uitgevoerd. Het MJOP heeft betrekking op de gebouwen, dokken en infrastructuur op Willemsoord. Het MJOP is begin 2024 geactualiseerd ten behoeve van de aanvraag voor structurele gemeentelijke subsidie voor 2025. Er is rekening gehouden met het onderhoud dat in afgelopen jaren is uitgesteld.
Eind 2023 is de organisatie versterkt met een vastgoedmanager met expertise in het onderhoud van erfgoed. De aanvraag van SIM subsidies voor de instandhouding van erfgoed op Willemsoord is succesvol afgewikkeld. Ook voor gebouw 66 is de aanvraag gehonoreerd. De rapportage van Panteia gaf een inschatting van de benodigde investering in verduurzaming van het vastgoed. Er is onderzoek gedaan naar de benodigde investering voor het aanpassen van de klimaatsystemen in verschillende gebouwen die Willemsoord BV verhuurt. Na een analyse van de mogelijkheden en beperkingen die de huidige exploitatie van de gebouwen én het behoud van de rijksmonumentele waarden geven is geconstateerd dat de opgave voor het verduurzamen van het vastgoed € 3,2 miljoen groot is. 22
4.5. Financiële ontwikkelingen a.
Jaarrekening 2023
Eind 2023 informeerde het college de gemeenteraad over de prognose van het bedrijfsresultaat van het jaar 2023. Op 28 september stelde de Raad van Commissarissen namelijk vast dat er rekening te houden was met een verlies van ca. € 193.000,- over het jaar 2023. In de halfjaarrapportage die het college de gemeenteraad in april 2024 stuurde is aangegeven dat de verwachte uitkomst van het verlies voor 2023 € 312.500 groot zou zijn. Dit verlies kan worden opgevangen met het eigen vermogen van de vennootschap en er zijn geen directe financiële gevolgen voor de gemeente als aandeelhouder. Zodra de jaarrekening over 2023 is vastgesteld in de algemene vergadering van aandeelhouders zal deze aan de gemeenteraad ter informatie worden gestuurd. b.
Financiële kengetallen
Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit7 Liquiditeit8
Norm
31-12-2020
31-12-2021
31-12-2022
Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0
€ 1.743.759 € 225.614 23%
€ 1.610.933 - € 264.299 22%
€ 1.719.306 € 142.816 23%
31-12-2023 (voorlopig) € 1.778.396 € -/- 312.435 21 %
0,04
0,1
0,1
1,51
N.B. De liquiditeitspositie is in 2023 aanmerkelijk verbeterd (>=1,0) door de omzetting van de kortlopende schuld bij de BNG van ca. € 14 mln. naar een langlopende lening van de gemeente van € 18 mln, die pas aan het eind van de looptijd hoeft te worden afgelost.
4.6. Risico’s De risico’s hieronder zijn voornamelijk risico’s vanuit het perspectief van de aandeelhouder en minder vanuit de bedrijfsvoering van de onderneming zelf. Risico’s Het onderhoud van bruggen, dokken, kades en kranen is gelet op de ouderdom en ondanks degelijk onderzoek niet geheel te voorspellen. Calamiteiten (zoals het inzakken van een kademuur) hebben majeure financiële consequenties. Er bestaat het risico voor de aandeelhouder dat er bij calamiteiten een beroep op financiële ondersteuning van de gemeente wordt gedaan. De effecten van de Covid-19 crisis en de stijging van energieprijzen hebben geleid tot betalingsachterstanden. Er bestaat een risico dat een deel van die achterstand niet wordt ingelopen. Het verdienmodel van diverse ondernemers staat (mede door inflatie) onder druk. Diverse huurders
Beheersmaatregelen De onderhoudsopgave is in beeld gebracht. Er wordt jaarlijks geld toegevoegd aan de onderhoudsreserve. De gemeente en Willemsoord BV brengen in beeld wat de technische staat is van de kunstwerken. Het beheer van de kades, watergangen en bruggen zal op termijn uit de taakstelling van Willemsoord bv verdwijnen. Dat geldt ook voor het beheer van de rest van de openbare ruimte. Het beheer van de dokken blijft in handen van Willemsoord BV. Alle betalingsachterstanden zijn in beeld gebracht. Met de betrokken huurders en/of afnemers van energie zijn betalingsregelingen getroffen. De monitoring hiervan is ingeregeld. Waar nodig zijn voorzieningen getroffen. Afgelopen periode is sterk ingezet op betere verbinding met de huidige huurders om tijdig op dergelijke signalen in te zetten. Dit zal nog verder
7 De solvabiliteitsratio (eigen vermogen/balanstotaal) geeft een indicatie welk gedeelte van de bezittingen is gefinancierd met eigen
vermogen. Er is minder risico naarmate het aandeel eigen vermogen groter wordt. 8 Liquiditeit geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is aan haar verplichtingen op korte termijn te voldoen.
23
Risico’s geven aan dat zij op termijn de exploitatie niet meer dekkend krijgen. Het risico dat op kan treden is vele wisselingen van huurders en mogelijke leegstand.