Regionaal risicoprofiel 2022-2023 concept.pdf

VEILIGHEIDSREGIO NOORD HOLLAND NOORD

Regionaal risicopro el 2022 - 2023 ConceptVastgesteld door het AB op

1 / 35

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Inleiding

Aanleiding

Natuurbranden, overstromingen, maar bijvoorbeeld ook infectieziekten en uitval van nutsvoorzieningen vormen doorlopend een bedreiging van de samenleving. Het regionaal risicopro el is een inventarisatie en analyse van de in een veiligheidsregio aanwezige risico’s. Op basis van deze risico's prepareert de veiligheidsregio zich en kan het bestuur strategische keuzes maken voor de risico- en crisisbeheersing. Deze ambities worden vastgelegd in het beleidsplan van de veiligheidsregio. Om met risico’s om te kunnen gaan moeten overheid, bedrijven en burgers nauw samenwerken. Het risicopro el is hiermee tevens een basis voor risicocommunicatie.

Vaststelling

Het Regionaal risicopro el is op xxx vastgesteld door het Algemeen Bestuur van Veiligheidsregio Noord-Holland Noord. De maatschappij wordt steeds sneller en vaker geconfronteerd met nieuwe en onbekende risico's. Zowel op technisch gebied, als op het sociale terrein. Om hier beter op in te kunnen spelen wordt het risicopro el vastgesteld voor een periode van twee jaar. Sommige toekomstige risico's, zoals bijvoorbeeld windmolenparken op zee en de energietransitie, zijn al in beeld. In de toekomst geven deze een ander risicopro el, maar ze leiden nu nog niet tot preparatieve keuzes voor de crisisorganisatie.

Totstandkoming regionaal risicopro el

2 / 35

Samenwerking Bij het opstellen van het risicopro el werkt de veiligheidsregio samen met relevante partners, zoals gemeenten, provincie, politie en waterschap. De basis voor het opstellen van het risicopro el is de ‘Handleiding Regionaal Risicopro el’. Daarnaast is gebruik gemaakt van expert judgement; het bevragen van een grote groep experts om zo tot een betrouwbaar totaalbeeld te komen. Door de Corona maatregelen waren dit jaar geen fysieke bijeenkomsten mogelijk. Het uitvragen van de experts heeft plaatsgevonden door middel van twee digitale enquête's. De voorbereiding en verwerking van de resultaten werden gedaan door een projectgroep met vertegenwoordigers vanuit de Politie, GHOR, Brandweer en Risico- & Crisisbeheersing.

Risico inventarisatie In de eerste enquête is gekeken naar de ontwikkelingen in de regio, binnen Nederland en zelfs wereldwijd. Hierbij is ook de informatie uit het Nationaal Veiligheidspro el meegenomen. Partners hebben vanuit hun eigen risicopro el inbreng gegeven. Vervolgens zijn per thema de relevante crisistypes bepaald, hierbij is tevens rekening gehouden met de inspanningen van afgelopen jaren.

Risicoanalyse Door middel van de tweede enquête zijn de geselecteerde crisistypes geanalyseerd en ‘gescoord’. Bij de beoordeling van de risico’s zijn de vitale belangen (territoriale, fysieke, economische en ecologische veiligheid, sociale en politieke stabiliteit en de veiligheid van cultureel erfgoed) meegewogen en is een inschatting gemaakt van de waarschijnlijkheid. Voor de beoordeling is gebruik gemaakt van expert judgement. Veranderingen t.o.v. 2019 zijn ondere andere een lagere inschatting van de waarschijnlijkheid op het optreden van extreem geweld en branden met e ecten en een hogere kans op incidenten met personen met verward gedrag. De impact van luchtvaartincidenten wordt hoger ingeschat en de impact van uitval elektriciteit en extreem weer lager.

Deelnemers enquête en betrokken gemeenten

3 / 35

4 / 35

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Regiobeeld

Geogra sche kenmerken

Veiligheidsregio Noord-Holland Noord bestrijkt het gebied vanaf Castricum, via de zuidgrens van Graft-De Rijp en de noordgrenzen van Beemster en Zeevang tot het Markermeer en alles ten noorden daar van, inclusief Texel. De regio is aan drie kanten omringd door water: de Noordzee, Waddenzee, IJsselmeer en Markermeer. De regio omvat 17 gemeenten met in totaal circa 650.00 inwoners (vanaf 1 januari 2022 16 gemeenten). In de regio zijn vier gemeenten met meer dan 50.000 inwoners: Alkmaar, Den Helder, Heerhugowaard (vanaf 1 januari 2022 Dijk en Waard) en Hoorn. Mijngemeente.vrnhn.nl geeft inzicht in de incidenten, die plaatsgevonden hebben in de gemeenten binnen de regio.

Mijngemeente

5 / 35

Bijzondere kenmerken Veerbootverbinding naar Texel. De afsluitdijk en dijk Enkhuizen-Lelystad/ Houtribdijk. Een relatief intensief wegennetwerk waaronder de A7 Amsterdam/ Groningen en de A9/N9 Amsterdam/ Alkmaar/ Den Helder. Twee luchthavens: Maritiem Vliegkamp De Kooij/ Den Helder Airport in Den Helder en Texel International Airport en drie kleinschalige (zweef-) vliegvelden. Een drietal sluizen voor scheepsvaart: de Stevinsluizen in Den Oever, Krabbersgatsluis in Enkhuizen en de Koopvaarderschutsluis in Den Helder. Langs de Noordzee liggen omvangrijke en brede duingebieden. Twee zeedijken als primaire kering.

Opvallende (risicovolle) inrichtingen De Onderzoeklocatie Petten (OLP), met twee nucleaire onderzoeksbedrijven NRG (hoge flux reactor) en Curium en twee energie-duurzaamheidsbedrijven JRC (Europese Commissie) en TNO/ECN. De Marinehaven Nieuwe Haven en het Militair Vliegkamp/Den Helder Airport (offshore - civiel) in Den Helder. Het gasbehandel- en ontvangstcomplex NAM in Den Helder, gasbehandeling- en compressie-stations Gasunie in Anna Paulowna en Wieringermeer en de gasbehandel- en compressie-installaties TAQA in Alkmaar en Bergen. Overige bedrijven die onder de werkingssfeer vallen van het BRZO: Action, FinCo (Gulf Oil) en gashandel Zoon. Meerdere datacentra. AFAS voetbalstadion. Overige risicovolle inrichtingen staan vermeld op www.risicokaart.nl.

6 / 35

Risicokaart

Regio-overstijgende risico's

Evenementen

De mogelijke regio-overstijgende risico’s vanuit andere regio's

Binnen de regio worden veel evenementen georganiseerd,

komen overeen met de risico’s die we ook in de eigen regio

zoals de Marinedagen in Den Helder, de Texel Airshow,

zien. Bijvoorbeeld luchtvaartongevallen, een grote brand met

Koningsdag, en diverse grootschalige muziekfestivals.

emissie van gevaarlijke sto en en natuurbranden.

7 / 35

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Risicopro el

De risico-inventarisatie en risicoanalyse geven samen het onderstaande risicopro el.

Op de volgende pagina's worden de risico's per categorie toegelicht. De impact, voorbeelden en voltooide maatregelen van de incidenttypen worden hier beschreven.

8 / 35

9 / 35

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Categorie A

Binnen Categorie A van het risicopro el vallen de volgende incidenttypen: Uitval elektriciteit Ziektegolf besmettelijke ziekte

Uitval elektriciteit

Binnen het thema Vitale infrastructuur langdurige, grootschalige uitval van elektriciteit als scenario gebruikt. De ketene ecten zijn verstrekkend. De afhankelijkheid van de elektriciteit wordt steeds groter. Door de energietransitie, lokale energieopwekking en de bouw van bijvoorbeeld grote datacenters in Noord Holland wordt de energievoorziening steeds complexer.

Impact Territoriale veiligheid: Bij grensoverschrijdende uitval en/ of cyberaanval als oorzaak. Fysieke veiligheid: Mogelijk slachto ers door ketene ecten, telecommunicatie en ICT vallen uit, er ontstaan problemen in het verkeer en op het spoor, stilvallen bedrijfsprocessen en betalingssystemen. Alarmering en communicatie van hulpdiensten komt in gevaar, zorginstellingen komen in de problemen. Economische veiligheid: Stagneren bedrijfsprocessen en bedrijfs – en betalingssystemen, impact op de toeristische sector. Ecologische veiligheid: Lozing van sto en bij stagneren bedrijfsprocessen, a akkelen, overstort rioolwater. Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust afhankelijk van de omvang en tijdsduur van de uitval en weersomstandigheden, crisiscommunicatie is moeizaam. Veiligheid van cultureel erfgoed: Uitval bewaking en klimaatsystemen bij musea.

10 / 35

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Operationeel plan Vitaal

Stroomstoringen Noord-Holland 2017 en 2015

Noodcommunicatienet Op rijksniveau aandacht voor de bescherming van vitale infrastructuur.

Ziektegolf besmettelijke ziekte

Met de huidige Covid-19 pandemie is een van de ernstigste scenario's uit het risicopro el werkelijkheid geworden. De zorgcontinuïteit werd ernstig bedreigd, door overbelasting en tekorten kon niet worden voorzien in verantwoorde zorg. Maatregelen om de verspreiding van het virus te beperken hadden grote maatschappelijke impact. Het scenario behoeft geen nadere toelichting.

Impact Territoriale veiligheid: Wederzijds sluiten van grenzen. Fysieke veiligheid: Verstoring zorgcontinuïteit. Niet alle patiënten worden opgenomen, uitstellen van operaties, overbelaste spoedeisende hulp en/of overplaatsingen, overbelasting van de mantelzorg, de huisartsen, thuiszorg en het ambulancevervoer. Economische veiligheid: Uitval van werknemers, sluiting van bedrijven. Ecologische veiligheid: Maatregelen, zoals de lockdown, hebben leiden tot intensiever gebruik van natuurgebieden, met schade tot gevolg. Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust, verstoring van de openbare orde en veiligheid, politieke vragen. Veiligheid van cultureel erfgoed: Mislopen van inkomsten kan onderhoud of beheer in gevaar brengen.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Praktijkervaring en evaluaties (en vele zullen nog volgen) Ketenregie en samenwerkingsafspraken met de (acute)

Covid-19 pandemie Faillissement ziekenhuizen 2018 (verstoring zorgcontinuïteit)

ketenpartners.

Griepgolf 2018

Gezamenlijke voorbereiding op verstoring zorgcontinuïteit,

Gesprongen waterleiding VUmc 2015 (keteneffect: verstoring

zowel regionaal als op NW 6 niveau.

zorgcontinuïteit)

Project 'Grip op griep' Situatiebeeld LCMS (GHOR)

11 / 35

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Categorie B

Binnen Categorie B van het risicopro el vallen de volgende incidenttypen: Overstroming Incident aardgastransportleiding Stralingsincident Luchtvaart Extreem geweld

Overstroming

Aan drie zijden omringd door water is Veiligheidsregio Noord-Holland Noord een bijzondere regio. Een overstroming kan plaatsvinden vanuit de Noordzee, Waddenzee, IJsselmeer/Markermeer of een dijkdoorbraak van een polder. De kans op een overstroming wordt mede beïnvloed door klimaatverandering, stijging van de zeespiegel en extreem weer (nat en droog). Welliswaar lokaler, maar ook meer voorkomend, kennen clusterbuien vergelijkbare kortdurende gevolgen.

Impact Territoriale veiligheid: Voor lange tijd onbewoonbaar raken van een gebied, gevolgen ook ver buiten direct getro en gebied merkbaar. Fysieke veiligheid: Doden en gewonden, evacuaties, gebrek aan primaire levensbehoeftes. Economische veiligheid: Economische schade, faillissementen. Ecologische veiligheid: Ecologische schade, afhankelijk van de locatie. Sociale en politieke stabiliteit: Ketene ecten uitval vitale infrastructuur, wegen onbegaanbaar. Maatschappelijke onrust. Veiligheid van cultureel erfgoed: Culturele schade, afhankelijk van de locatie.

12 / 35

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Interregionaal project ‘Wateroverlast en overstroming’

Overstromingen Limburg 1993, 1995, 2021

Interregionale en internationale oefeningen

Dijkdoorbraak Wilnis 2003

Samenwerking in ‘Meerlaagsveiligheid’ (Dijk op orde,

Watersnoodramp 1953

ruimtelijke inrichting, crisisbeheersing)

Incident aardgastransportleiding

Speci ek voor de regio zijn de vele kilometers hogedruk aardgastransportleidingen, ook van en naar het buitenland, en de inrichtingen die hiermee samen hangen. De NAM in Den Helder, de gasbehandel- en compressie-installaties van de Gasunie in Anna Paulowna en Wieringermeer en TAQA in Alkmaar en Bergen. Beschadiging van leidingen kan optreden tijdens werkzaamheden of door technisch falen. Afhankelijk van de situatie kan vrijkomend gas exploderen of ontstaat een fakkelbrand.

Impact Territoriale veiligheid: Als schakel in de gasrotonde van Europa zijn internationale gevolgen mogelijk. Fysieke veiligheid: Doden en gewonden, instortingen en secundaire branden in een gebied tot honderden meters. Oorverdovend lawaai. Economische veiligheid: Economische schade, leveringsproblemen afhankelijk van de locatie Ecologische veiligheid: Ecologische schade, afhankelijk van de locatie. Sociale en politieke stabiliteit: Afhankelijk van de locatie ketene ecten. Maatschappelijke onrust. Veiligheid van cultureel erfgoed: Culturele schade, afhankelijk van de locatie.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Rampbestrijdingsplannen Gasunie/ NAM/ TAQA

Dreigende gaslekkage Oosterblokker 2021

Grootschalige oefeningen

Gaslekkage Callantsoog 2018 Gaslekkage Alkmaar 2017 Gasexplosie Gellingen (B) 2006

Stralingsincident

Op het terrein van het Onderzoekslocatie Petten (OLP) staat één reactor, de ‘Hoge Flux Reactor’ (HFR). De nieuw te bouwen reactor ‘Pallas’ vervangt in de toekomst de HFR. Op het Marineterrein in Den Helder kunnen onderzeeboten aanwezig zijn met een kernaandrijving. In geval van een ongeval in de kernreactor of tijdens het transport kunnen radioactieve sto en vrijkomen.

13 / 35

Impact Territoriale veiligheid: Door besmetting kan een gebied beperkt worden gebruikt. Fysieke veiligheid: De kans op acute dodelijke slachto ers is marginaal, wel kans op stralingsziekte en ontwikkeling kanker. Mogelijk krijgen mensen last van psychische klachten. Bij spontane evacuatie is er kans op ongevallen met slachto ers. Economische veiligheid: Leveringsproblemen isotopen, besmetting van landbouwgronden, impact op de toeristische sector. Ecologische veiligheid: Besmetting van omliggende natuurgebieden. Sociale en politieke stabiliteit: Afhankelijk van de locatie ketene ecten. Maatschappelijke onrust. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Rampbestrijdingsplan OLP

Kleine incidenten in het verleden: lekkage koelwater 2018,

Predistributie Jodiumprofylaxe

lekkage en verontreiniging 2012. Incidenten zoals in Fukushima en Tsjernobyl zijn van een totaal andere grootte.

Luchtvaartincident

In Noord-Holland Noord liggen twee luchthavens. Maritiem Vliegkamp De Kooy (MVKK, Den Helder Airport) en Texel International Airport. Daarnaast zijn er drie kleinschalige (zweef)vliegvelden (Wieringermeer, Slootdorp en Castricum). Tevens vinden veel vliegbewegingen plaats boven de regio.

14 / 35

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Doden en gewonden. Economische veiligheid: Stremming van de luchthaven. Ecologische veiligheid: Milieuvervuiling door brandstof en/of lading. Sociale en politieke stabiliteit: Politieke discussie over oorzaak, mogelijk vragen over incidentbestrijding. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Operationeel plan Luchtvaartincidenten 2021

Turkish Airlines 2009

Tabletop oefening Texel Air Show 2018.

Dakota Waddenzee 1996

Luchthavens De Kooy en Texel beschikken over een

Eindhoven 1996

luchthavenbrandweer.

Extreem geweld

Terrorisme, extremisme en radicalisering zijn thema’s die onder grote belangstelling staan, landelijk, maar ook regionaal. Bij het bestrijden van een aanslag maakt het niet uit of die aanslag vanuit een bepaalde ideologie is gepleegd of dat het geweld plaatsvindt vanuit een andere grondslag. Daarom wordt de term extreem geweld aangehouden. Het grote verschil met een ‘klassiek incident’ is het risico op een vervolgaanslag, de gevaarsetting en maatschappelijke impact. Mogelijke oorzaken of triggers zijn idealisme, economische situatie, inmenging van de Nederlandse overheid in buitenlandse ideologische brandhaarden, Lone wolf acties of aanslagen in andere landen.

15 / 35

Impact Territoriale veiligheid: Bij oorzaken vanuit het buitenland. Fysieke veiligheid: Mogelijk meerdere tot velen doden en gewonden. Niet gewonden kunnen getraumatiseerd zijn. Economische veiligheid: Afhankelijke van de locatie, sluiting van openbare ruimte. Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke ontreddering en angst, veel media aandacht, zowel nationaal als internationaal. Afhankelijk van de achtergrond invloed op de politieke stabiliteit. Veiligheid van cultureel erfgoed: Cultureel erfgoed kan doelwit zijn van extreem geweld en/ of beschadigd raken.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Multiscenariokaart extreem geweld

Steekpartij en aanval kruisboog Almelo

Terrorisme gevolgbestrijdingsoefeningen 2018

Schietpartij tram Utrecht 2019 Steekpartij Amsterdam CS 2018 Aanslag luchthaven van Zaventem (B) 2016 Schietpartij Alphen aan den Rijn 2011

16 / 35

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Categorie C

Binnen Categorie C van het risicopro el vallen de volgende incidenttypen: Brand gebouw verminderd zelfredzamen Natuurbrand Brand in dichte binnenstad Verkeersongeval met effecten Uitval digitale voorziening Dumping drugsafval Extreem weer Incident persoon met onbegrepen gedrag Cybercriminaliteit Verstoring openbare orde bij demonstraties

Brand gebouw verminderd zelfredzamen

Binnen de regio bevinden zich een groot aantal gebouwen waar niet of verminderd zelfredzame personen wonen. Dit kunnen gewone woongebouwen zijn of gebouwen bedoeld voor zorg. Gebouwen waar zorg verleend wordt moeten voldoen aan extra voorwaarden op het gebied van brandveiligheid, gewone woongebouwen niet. Adequate hulp staat onder druk doordat personeel vaak beperkt aanwezig is en rookverspreiding te verwachten is door het falen van voorzieningen.

17 / 35

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Doden en gewonden Economische veiligheid: Rook- en waterschade in het gebouw. Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Opvang bewoners, maatschappelijke en bestuurlijke onrust. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Controle en handhaving

Brand wooncomplex Den Helder 2021

Brandveilig leven activiteiten

Brand Betsy Perk Hoorn 2020 Brand ziekenhuis Den Helder 2017 Brand zorgcentrum Hoorn 2017

Natuurbrand

De natuurgebieden langs de Noordzee zijn gevoelig voor grote bos- en duinbranden. Door droogte (klimaatverandering) neemt het risico toe. Langs de gehele kust zijn dorpen en recreatiegelegenheden gevestigd met kwetsbare objecten. De ervaring heeft geleerd dat de brandbestrijding en evacuatie moeizame en tijdrovende bezigheden zijn.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Ontruiming, gewonden Economische veiligheid: Inkomstenderving recreatiebedrijven. Ecologische veiligheid: Verlies bos- en heidegebied. Sociale en politieke stabiliteit: maatschappelijke onrust bij brandstichting Veiligheid van cultureel erfgoed: -

18 / 35

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Herzien Operationeel plan Natuurbranden 2021

Veenbrand Drunense Peel 2020

Pilots met Drones

Brand Veluwe 2014

Aanschaf natuurbrandbestrijdingsvoertuigen

Duinbranden rondom Bergen en Schoorl 2009, 2010 en

Waterputten geslagen

2011

Samenwerking met gebiedsbeheerders geïntensiveerd, gezamelijke thema oefening

Brand in dichte binnenstad

In oude binnensteden staan gebouwblokken dicht op elkaar en bevinden zich meerdere functies in een gebouw. Door leegstand veranderen de functies van de gebouwen. Bij aanpassingen worden panden echter zelden op hetzelfde veiligheidsniveau gebracht als nieuwbouw. Mogelijke oorzaken zijn menselijk handelen, technisch falen of weersomstandigheden. De omvang van een brand is afhankelijk van aanwezige brandbare materalen en het al dan niet werken van preventieve maatregelen.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Doden en gewonden. Economische veiligheid: Sluiting van bedrijven. Ecologische veiligheid: Vervuiling in de omgeving Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust en angst, verstoring van de openbare orde en veiligheid. Vragen over de vergunningverlening en handhaving bij het getro en pand. Veiligheid van cultureel erfgoed: Schade of vernietiging indien aanwezig binnen het e ectgebied.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Aandachtspunt bij ruimtelijke ontwikkelingen

Brand historische binnenstad Enkhuizen 2020

vergunningverlening

Stadsbrand Alkmaar 2015

Basis brandweerzorg

Verkeersongeval met e ecten 19 / 35

Binnen de regio liggen meerdere provinciale wegen en wegen langs water. Alcoholgebruik en te snel rijden zijn een landelijk gegeven. Ongevallen hebben hierdoor al snel ernstige gevolgen. Met name bij betrokkenheid van jongeren of buitenlandse werknemers ontstaat de behoefte aan coördinatie en communicatie. De impact op locale gemeenschappen kan eveneens groot zijn. Grote ongevallen buiten de regio, waarbij meerdere inwoners van de regio betrokken zijn (ramp op afstand) vraagt bijzondere inzet. Hulpdiensten zijn goed voorbereid op incidenten, deels is het incidenttype business as usual, echter de hoge frequentie van ongevallen rechtvaardigt opname in het risicopro el.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: doden en gewonden Economische veiligheid: Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Impact op een gemeenschap Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Opleiden en oefenen (mono-) disciplines

Vier personen overleden bij auto te water Obdam 2019

Procedures (mono-) disciplines

Drie jongeren overleden ongeval Anna Paulowna 2018 Hoogwerker van vrachtauto gevallen N9 2018

Uitval digitale voorziening

Nederland kent vele vitale voorzieningen, ICT is er daar één van. De afhankelijkheid van informatie via de ICT-voorzieningen biedt kansen, maar maakt onze samenleving tegelijkertijd ook kwetsbaar. Afhankelijk van de locatie kan uitval een verstorende of zelfs een ontwrichtende uitwerking hebben in de maatschappij, als ook in de fysieke omgeving. De continuïteit van de vitale voorzieningen heeft in Nederland hoge prioriteit. Op Rijksniveau wordt er alles aan gedaan om de vitale infrastructuur te beschermen tegen uitval. Toch kunnen allerlei oorzaken ervoor zorgen dat een vitale voorziening (lokaal) uitvalt. Dit incidenttype is tevens vaak een ketene ect van uitval elektriciteit, indien bedrijven geen noodvoorziening hebben. Daarnaast is er een overlap met het incidenttype Cybercriminaliteit, de opzet en hiermee ongrijpbaarheid van de laatste maakt deze echter wezelijk anders.

20 / 35

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: mogelijk gevolg van ketene ecten Economische veiligheid: indien bedrijven getro en worden Ecologische veiligheid: Indien door storingen gevaarlijke sto en vrij komen in de omgeving. Sociale en politieke stabiliteit: mogelijk maatschappelijke onrust indien overheidssystemen uitvallen. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Operationeel plan vitaal

Storing KPN en uitval 112 2019 Storing luchtverkeersleiding Schiphol 2018 Veel voorbeelden als effect ransomware aanval.

Dumping drugsafval

Uit een rapport van de politie blijkt een toename in drugsafvaldumpingen en ontmanteling van illegale drugslaboratoria. Bij de vonst van drugsafval bestaat gevaar voor de omgeving en voor hulpverleners, daarnaast is er kans op maatschappelijke onrust. De samenstelling van gevonden sto en is meestal onbekend en verpakkingen kunnen lek zijn. Bij de afhandeling van deze incidenten ligt een grote taak bij de politie.

21 / 35

Impact Territoriale veiligheid: -Fysieke veiligheid: gewonden Economische veiligheid: Ecologische veiligheid: afhankelijk van de locatie en betrokken stof Sociale en politieke stabiliteit: mogelijk maatschappelijke onrust Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Opleiden en oefenen (mono-) disciplines

Vaten chemisch afval in o.a. Alkmaar, Heerhugowaard en

Procedures (mono-) disciplines

Heiloo 2021 Drugslab Anna Paulowna 2020

Extreem weer

Extreme weeromstandigheden zijn beperkt te voorspellen en kunnen het maatschappelijk leven erg verstoren. De regio wordt grotendeels omringd door water, waardoor uitschieters in temperatuur worden gedempt. De kans op windhozen en ijzel is echter groter. Als gevolg van klimaatverandering neemt frequentie en vorm van extreem weer toe. De hitte en droogte periode in 2020 hebben ertoe geleid het scenario voor de beoordeling te wijzigen van 'Extreem winterweer' naar 'Hitte golf'.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Tijdens extreme hitte of koude overlijden meer mensen, vooral onder de kwetsbare groepen van de bevolking. Economische veiligheid: Verloren gaan van oogst, problemen met bevoorrading en hierdoor tekorten. Ecologische veiligheid: Schade aan de natuur, verzilting. Sociale en politieke stabiliteit: Verstoring van het (openbaar) vervoer en problemen met de vitale infrastructuur, risico op verstoring zoetwatervoorziening. Veiligheid van cultureel erfgoed: Afhankelijk van het weertype en locatie, schade aan gebouwen en collecties.

22 / 35

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Verschillende organisaties geven handelingsperspectief bij

Hitte 2019, 2020

extreme weer.

Droogte 2018

Stedenbouwkundig is meer aandacht voor

Sneeuwstorm 2015

klimaatomstandigheden. Operationeel plan 'Extreem weer' opgesteld.

Incident persoon met onbegrepen gedrag

Incidenten met personen met onbegrepen gedrag komen steeds meer voor in de regio. Als oorzaak wordt de veranderende maatschappij en tekort aan (geestelijke) gezondheidszorg genoemd. Hulpdiensten worden zich daarnaast steeds bewuster van mogelijke gevaarsetting, waardoor incidenten eerder multidisciplinair worden bestreden. Landelijk wordt de term 'persoon met verward gedrag' nog meestal gebruikt.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: gevaar voor de betrokken persoon en de omgeving indien gedreigd wordt met gasontplo ng, brandstiching en/ of geweld. Economische veiligheid: Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: mogelijk onrust in de omgeving Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Planvorming en nieuwsbrief 'Personen met verward gedrag'

Diverse incidenten met personen met onbegrepen gedrag in

GGZ Crisisdienst auto, Diligence

de regio

Cybercriminaliteit

23 / 35

Onder cybercriminaliteit wordt een opzettelijke verstoring of misbruik van een gedigitaliseerd proces verstaan. Onze afhankelijkheid van gedigitaliseerde processen en systemen is zo groot geworden dat verstoring, uitval of misbruik kan leiden tot maatschappijontwrichtende e ecten.

Impact Territoriale veiligheid: Cyber aanvallen zijn vaak te hereiden naar het buitenland. Aanvallen met grote impact kunnen gevolgen hebben voor internationale relaties. Fysieke veiligheid: Afhankelijk van de getro en systemen, kan de gezondheid vanmensen in gevaar komen. Economische veiligheid: Zeer grote schade indien bedrijfactiveiteiten stil komen te liggen. Ecologische veiligheid: Schade indien door een aanval gevaarlijke sto en in de omgeving vrij komen. Sociale en politieke stabiliteit: Onrust in de omgeving. Gevoel van kwetsbaarheid, ongrijpbaarheid en onzekerheid over gevolgen. Veiligheid van cultureel erfgoed: Indien de aanval deze instellingen treft.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Operationeel plan Vitaal

Lege schappen bij AH na hackaanval bij toeleverancier 2021

Samenwerking NW4

Cyberaanval gemeente Hof van Twente 2021

Thema binnen nieuw crisistypen

Cyberaanval VNOG 2020 Cyberaanval universiteit Maastricht 2019

Verstoring openbare orde bij demonstraties

Steeds meer demonstraties worden georganiseerd, men grijpt alles aan om tegen te demonstreren of om verandering af te dwingen. Demonstraties komen voor in allerlei vormen, van vreedzaam tot gewelddadig. Bij onaangekondigde demonstraties, tegendemonstraties of demonstraties met een agressieve sfeer kan dit leiden tot een verstoring van de openbare orde en maatschappelijke onrust.

24 / 35

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Indien demonstraties uitmonden in geweld kan dit slachto ers tot gevolg hebben. Economische veiligheid: Indien schade veroorzaakt wordt aan bedrijven. Ecologische veiligheid: Sociale en politieke stabiliteit: Onrust in de omgeving en mogelijk stellingname vanuit de politiek. Veiligheid van cultureel erfgoed: -

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Informatiepositie politie

Demonstratie defend Den Helder

Preparatie politie en ME

Veldslag protesten Eindhoven 2021 Boerenprotest 2020

25 / 35

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Categorie D

Binnen Categorie D van het risicopro el vallen de volgende incidenttypen: Brand met effecten Incident op het water

Brand met e ecten

De meeste GRIP incidenten in onze regio hebben betrekking op branden met een e ectgebied. Dit zijn branden met een grote rookontwikkeling, gevaarlijke sto en en/ of asbestverspreiding. Mogelijke oorzaken zijn menselijk handelen, technisch falen of weersomstandigheden. De omvang van een brand is afhankelijk van aanwezige brandbare materalen en het al dan niet werken van preventieve maatregelen.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Mogelijk gewonden door rookinhalatie. Economische veiligheid: Sluiting van omliggende bedrijven, vernietiging van gewassen. Ecologische veiligheid: Vervuiling in de omgeving Sociale en politieke stabiliteit: Maatschappelijke onrust en angst, advies om ramen en deuren te sluiten en/of evacuatie, verstoring van de openbare orde en veiligheid. Vragen over de vergunningverlening en handhaving bij het getro en pand. Veiligheid van cultureel erfgoed: Mogelijke rookschade indien aanwezig binnen het e ectgebied.

26 / 35

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Onderzoek naar depositie bij branden met zonnepanelen

Brand met verspreiding glas zonnepanelen 2020

Instant magazine Asbest

Brand schuren Oudkarspel met asbest 2019

Toezicht door Omgevingsdienst

Brand loodsen Wijdenes met asbest 2018

Ketenoefening 2018

Brand industriegebouw Zwaag 2018

Crisiscommunicatie, sirenes en NL Alert

Incident op het water

De regio wordt omgeven door de Noordzee, Waddenzee, IJsselmeer en Markermeer. Daarnaast kennen we het nodige binnenwater. De afgelopen jaren wordt het drukker op het water door toename van de recreatievaart, beroepsvaart en ook de ‘Witte vloot’. Daarnaast is er de bootverbinding naar Texel. Bij een aanvaring tussen schepen zijn veel partijen betrokken bij de hulpverlening. Complicerende factor daarbij is de slechte bereikbaarheid van de locatie.

Impact Territoriale veiligheid: Fysieke veiligheid: Doden, gewonden en vermisten. Economische veiligheid: Stremming vaargeul. Ecologische veiligheid: Milieuvervuiling door het vrijkomen van gevaarlijke sto en. Sociale en politieke stabiliteit: Veiligheid van cultureel erfgoed: Schade aan historische vloot.

Voltooide maatregelen

Voorbeelden

Interregionale planvorming Noordzee, Waddenzee en

Verloren containers 2019

IJsselmeer

Incident partyboot Egmond 2017

Samij/ CRW oefening 2018

Gebroken mast (3 doden) 2016

Nautisch risicopro el IJselmeergebied

Gezonken zeilboot (32 kinderen geëvacueerd) 2007

Oefening Livex/ Marex (ontruiming passagiersschepen)

27 / 35

REGIONAAL RISICOPROFIEL

Onderbouwing

Natuurlijke omgeving

Het thema ‘Natuurlijke omgeving’ gaat over de fysieke natuurlijke omgeving, maar ook over de risico’s met een natuurlijke oorzaak, zoals overstromingen. Ten opzichte van 2019 is klimaatverandering nog steeds het leidende thema. Ketene ecten van de klimaatverandering, maar ook de nadelen van maatregelen komen in meerdere thema's terug.

Ontwikkelingen Klimaatverandering en de gevolgen hiervan: Stijgende zeewaterspiegel Extreme neerslag, koude en ijsvorming Extreme droogte en hitte, gevolgen van verzilting en risico's voor zoetwatervoorziening Opkomst van uitheemse planten, dieren en ziekten

28 / 35

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Overstroming

Aardbevingen Tussen Alkmaar en Bergen hebben zich in het verleden enkele

Scenario: Dijkdoorbraak primaire waterkering

kleine aardbevingen voorgedaan. De maximale beving was 3,2

Natuurbrand

op de schaal van Richter. De kans is aanwezig dat zich

Scenario: Grote brand in het duingebied

opnieuw aardbevingen voordoen. Enige maatschappelijke

Extreem weer

onrust is te verwachten, maar de waarschijnlijkheid en

Scenario: Hitte golf

fysieke gevolgen zijn heel klein. Samen met Veiligheidsregio Zaanstreek- Waterland is nadere invulling gegeven aan

Wijziging t.o.v. 2019

crisiscommunicatie. Plagen

In plaats van extreem winterweer is dit maal het scenario

De opkomst van exoten door klimaatverandering wordt als

'Hitte golf' uitgewerkt.

aandachtpunt benoemd. Op dit moment is blauwalg een

Het thema 'Besmettelijke dierziekte' is niet meer opgenomen

actueel onderwerp, hierop worden voldoende maatregelen

in het Regionaal risicoprofiel.

genomen door onder andere het Hoogheemraadschap en risicocommunicatie door onder andere de GGD en het Hoogheemraadschap. Besmettelijke dierziekte Besmettelijke dierziekten kunnen voorgekomen. De impact binnen VRNHN is echter beperkt doordat weinig intensieve veeteelt plaatsvindt. Ruimingen in het verleden hebben niet tot grote e ecten geleid. Het incidenttype 'Besmettelijke dierziekte' is daarom niet meer opgenomen in het Regionaal risicopro el.

Gebouwde omgeving

Het thema ‘Gebouwde omgeving’ heeft betrekking op het bouwen en gebruik van gebouwen en bruggen/ viaducten.

Ontwikkelingen Klimaatverandering en energietransitie, de impact van energiezuinig bouwenop de omgeving. De plaatsing van zonnepanelen (incidenten/ brand met verspreiding van vaste deeltjes), buurtbatterijen, aardwarmtepompen, enz. Transitie van gebouwen (kantoren) naar wonenfunctie (zorgen kwaliteit en complexere incidentbestrijding). Demografische veranderingen, mensen worden ouder en blijven langer thuis wonen. Constatering van meer bouwfouten en vraagtekens bij de (constructieve) veiligheid.

29 / 35

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Brand gebouw verminderd zelfredzamen

Brand in hoge gebouwen

Scenario: Brand in een gebouw met niet of verminderd

In de regio zijn nauwelijks gebouwen boven de 70 meter of

zelfredzame personen

lager dan niveau -3. Daarnaast wijkt de basis-inzet in dit soort gebouwen ook nauwelijks af van de dagelijkse

Brand met effecten

werkzaamheden.

Scenario: Brand in opslag gevaarlijke sto en <10 ton

Instortingen van grote gebouwen en bruggen/ viaducten Voor de bestrijding van incidenten zijn landelijk

Brand in dichte binnenstad

specialistische teams beschikbaar. In verband van het

Scenario: Brand in de binnenstad, woningen en winkels

eindigen van de levensduur worden komende jaren veel werkzaamheden verwacht aan bruggen en viaducten.

Wijziging t.o.v. 2019 Grotere nadruk op de gevolgen van de energietansitie op de gebouwde omgeving. Deregulering, privatisering en gebrekkige kennis worden minder als (negatieve) ontwikkeling herkend. Brand in dichte binnenstad toegevoegd als nieuw incidenttype.

Technologische omgeving

Het thema ‘Technologische omgeving’ heeft betrekking op incidenten met gevaarlijke sto en. Het gaat hierbij om brandbare, explosieve, giftige en radioactieve sto en.

Ontwikkelingen Ontwikkelingen in de technologische omgeving gaan steeds sneller. Grotere afhankelijkheid van technologische voorzieningen en hierdoor een kwetsbaardere samenleving. Besturings- en veiligheidssystemen zijn in grote mate afhankelijk van stroom- en ICT voorzieningen. Gevolgen van energietransitie binnen de technologische omgeving en de koppeling van energieketens. Illegale storting drugsafval (giftige stoffen).

30 / 35

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Stralingsincident

Alle landelijk gedefinieerde crisistypen binnen het thema 'Technologische omgeving' worden opgenomen in het

Scenario: Emissie radioactieve sto en

risicoprofiel.

Incident aardgastransportleiding Scenario: Breuk en fakkel aardgastransportleiding Ongeval met giftige stof Scenario: Dumping drugsafval nabij kinderdagverblijf

Wijziging t.o.v. 2019 Ruiming explosieve stof is niet meer als scenario opgenomen in het Risicoprofiel. Het scenario dumping drugsafval is toegevoegd.

Vitale infrastructuur

Het thema ‘Vitale infrastructuur’ heeft betrekking op de uitval van voorzieningen voor een ongestoord leven. Voorbeelden zijn de uitval van elektriciteit of drinkwatervoorziening.

Ontwikkelingen Groter wordende afhankelijkheid van technologische voorzieningen, de samenleving is kwetsbaarder. De snelheid van ontwikkelingen is hoog (bijvoorbeeld kunstmatige intelligentie). Cybercriminaliteit in combinatie met het ‘internet of things’ en de keteneffecten van cybercriminaliteit op vitale voorzieningen en voedselvoorziening. De kans op storingen in het (Europese) elektriciteitsnetwerk wordt groter. (Storingen, overbelasting, effecten van een zonnestorm, internationale politieke inmenging). Toename koppeling van en tussen systemen/ digitale infrastructuur. Aansturing van bedrijfsprocessen verloopt tevens vaak via datacommunicatie. Gevolgen hybride energieopwekking op het stoomnet.

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Uitval elektriciteit

Verstoring drinkwatervoorziening Crisiscommunicatie en het (beperkt) voorzien in

Scenario: Uitval elektriciteit tijdens winterdag

nooddrinkwater zijn geregeld. Alleen bij langdurige uitval of

Uitval digitale voorziening (ICT)

bij uitval in meerdere gemeentes tegelijkertijd ontstaan

Scenario: Uitval ICT-systemen publieksfunctie

grotere problemen.

Wijziging t.o.v. 2019

Verstoring gasvoorziening

Meer onderscheid tussen de thema's aanbrengen door

Verstoring rioolwaterafvoer en afvalwaterzuivering

specifiek scenario Uitval elektriciteit en Uitval digitale

Verstoring afvalverwerking Verstoring voedselvoorziening

voorziening (ICT, inclusief telefonie). Cybercriminalitiet in combinatie tot digitale ontwichting wordt

Deze scenario's worden door de experts minder relevant

als een apart thema en scenario opgenomen onder 'Maatschappelijke omgeving'.

geacht. De kans, e ecten en/ of beïnvloedingsmaatregelen zijn minimaal.

31 / 35

Verkeer en vervoer

Het thema ‘Verkeer en vervoer’ heeft betrekking op het vervoer door de lucht en over weg, spoor en water. Incidenten zijn de meest voorkomende oorzaak van verstoringen. Andere oorzaken zijn bijvoorbeeld extreme weersomstandigheden of stakingen. Opvallende ontwikkeling ten opzichte van 2019 is de toename in recreatie op het water, strand en duin. Hiermee samenhangend de toename in hulpvraag.

Ontwikkelingen Toenemende drukte op de weg, het water en het spoor. Nieuwe vervoersmiddelen, zoals elektrische auto’s, drones, ebikes en grotere vrachtwagens. Toename van vele hulpmiddelen in voertuigen leiden tot afhankelijkheid en een lagere zelfredzaamheid bij uitval. Gebruik van andere brandstoffen, zoals elektriciteit, LNG, CNG en waterstof. Drukker op de Noordzee, (gevolgen) incidenten komen naar land. Toenemende recreatie in strand en duin, meer hulpvraag. Toename van ongevallen met (elektrische) fietsen.

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Luchtvaartincident

Incidenten in tunnels In de regio Noord-Holland Noord liggen geen tunnels. Wel is

Scenario: Luchtvaartincident klein passagiersvliegtuig

er een grote onderdoorgang in de N307 bij Hoogkarspel. Bij de

Incident op het water

opening van de onderdoorgang in 2018 is geoefend door de

Scenario: Aanvaring cruise- en vrachtschip

hulpdiensten. Door de geringe kans en e ecten van een

Verkeersongeval

incident wordt deze niet opgenomen in het Risicopro el.

Scenario: ongeval personenbusje en vrachtwagen

Incidenten op het spoor Incidenten op het spoor kunnen voorkomen, echter voldoende

Wijziging t.o.v. 2019

aandacht voor het thema door (landelijke) planvorming en samenwerking.

De ontwikkelingen rond Zelfrijdende vervoersmiddelen zijn als minder relevant beoordeeld. Opgenomen incidenttypen zijn ongewijzigd.

Gezondheid

Het thema ‘Gezondheid’ heeft betrekking op de impact van virussen, infecties en bacteriën op de lichamelijke gezondheid van mensen. Het gaat niet om de gevolgen van incidenten. De Covid-19 crisis heeft dit thema en de ernstige impact hiervan afgelopen jaren duidelijk zichtbaar gemaakt.

32 / 35

Ontwikkelingen Antibioticaresistentie Tekort aan (geestelijke) gezondheidszorg, toename van incidenten met verwarde personen. Langdurige griepperioden. Demografische ontwikkelingen, mensen worden ouder. Personeelstekorten in de zorg. Besmettelijke ziekte heeft lange tijd impact op de hele samenleving. Afhankelijkheid van delen van het zorgsysteem van het buitenland, grote impact bij verstoring of ongekende crisis.

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Ziektegolf besmettelijke ziekte

Antibioticaresistentie De experts hebben dit onderwerp extra benoemd. Met

Scenario: Griepepidemie

betrekking tot antibioticaresistentie ligt hier een taak voor de

Incident persoon met onbegrepen gedrag

GGD en niet voor de veiligheidsregio. Het advies is dit punt te

Scenario: persoon met onbegrepen gedrag

blijven monitoren.

Wijziging t.o.v. 2019 Thema Ziektegolf besmettelijke ziekte, in plaats van verstoring zorgcontinuïteit. De laatste is nog steeds één van de keteneffecten. Dit om met name recht te doen aan de bredere maatschappelijke impact, zoals afgelopen jaren ervaren.

Sociaal-maatschappelijke omgeving

Het thema ‘Sociaal-maatschappelijke omgeving’ heeft betrekking op situaties die een grote maatschappelijke en sociale impact tot gevolg hebben. Het gaat hierbij zowel om de zichtbare (demonstraties/ vernielingen) als in eerste instantie onzichtbare crises (groeiende onrust in de buurt). De Covid-19 crisis heeft ook binnen de sociaal-maatschappelijke omgeving veel impact gehad. De invloed van sociale media is nog zichtbaarder geworden. Maatregelen met vrijheidbeperkingen en verandering van sociale omgangsvorming leiden tot onrust en demonstaties. Bedrijfsluitingen, isolatie en thuiswerken leiden tot vereenzaaming voor de één, maar ook voor rust en kansen voor de ander.

33 / 35

Ontwikkelingen Sociale netwerken zijn aan het veranderen, individualisering van de maatschappij, zorgen of ouderen/ verminderd zelfredzamen mee kunnen blijven doen in samenleving. Vereenzaming en afname van hulpbereidheid als gevolg. Op sociale media wordt informatie beïnvloed door gegevens over de gebruiker. Door deze 'filterbubbels' bestaat het risico dat mensen geïsoleerd raken van andere standpunten. Minder tolerantie, grotere polarisatie en meer extremisme. Toename complotdenkers en samenzweringstheorie aanhangers. Wantrouwen en zelfs geweld naar wetenschappers. De mogelijkheid om ‘fakenieuws’ realtime te maken kan een trigger zijn voor maatschappelijke onrust. (Net als overigens het gewone nieuws). Versnippering van belangen, populisme en ontbreken van kennis/ visie. Toename Cybercriminaliteit.

Veel demonstraties, men grijpt alles aan om tegen te demonstreren. Eerder ook al zichtbaar bij het afdwingen van (cultuur)veranderingen. Demonstraties in allerlei vormen, van vreedzaam tot gewelddadig. Maatschappelijke onrust als oorzaak en/ of tot gevolg. Toename in de verstoring van de rechtsorde op het water. Grotere hulpvraag/ hogere verwachting van de overheid.

34 / 35

In het risicopro el

Niet in het risicopro el

Extreem geweld

Paniek in menigten Risico is voldoende afgedekt door vergunningen en

Scenario: Schietpartij

opgebouwde kennis.

Verstoring openbare orde

Ondermijning

Scenario: demonstratie met geweld

Dit risico is benoemd in het Nationaal Veiligheidspro el.

Cybercriminaliteit

Experts zien dit niet als een risico dat in ons regionaal

Scenario: ransomware-aanval hogeschool

risicopro el thuishoort. Thema’s als buitenlandse beïnvloeding worden landelijk opgepakt. Lokaal kan wel

Wijziging t.o.v. 2019

sprake zijn van vermenging van de onderwereld met de bovenwereld. Op het gebied van criminele ondermijning loopt

Incident maatschappelijke impact/ grote zedenzaak niet meer

de aanpak via de politie, het OM en de gemeente.

opgenomen in het risicoprofiel. Maatschappelijke impact komt terug als keteneffect bij de drie opgenomen thema's Opvang grote groep mensen is niet meer opgenomen in het risicoprofiel. Dit behoort tot de reguliere taken van Bevolkingszorg en gemeente, en is voldoende geborgd. Verstoring evenement/ Paniek in menigten is niet meer opgenomen in het risicoprofiel. Risico is voldoende afgedekt door vergunningen en opgebouwde kennis. Verstoring openbare orde is opgenomen in het risicoprofiel. Oorzaken en effecten zijn nog steeds bijna eindeloos. Door de ontwikkelingen van de laatste jaren is een scenario rond (geweldadige) demonstraties echter passend.

35 / 35