Rapportage verbonden partijen september 2021.pdf

Rapportage Verbonden partijen September 2021

Inhoud 1.

Inleiding ..........................................................................................................................................................3

2.

Luchthaven Den Helder BV .............................................................................................................................4

3.

NV Port of Den Helder ....................................................................................................................................9

4.

Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord BV .......................................................................16

5.

Zeestad CV/BV ..............................................................................................................................................20

Vastgesteld in de vergadering van College van B&W 28 september 2021 Zaaknummer 2021-038926

2

1. Inleiding Aanleiding Het college biedt de raad twee keer per jaar een rapportage aan over de privaatrechtelijke verbonden partijen NV Port of Den Helder, Luchthaven Den Helder BV, Willemsoord BV, Zeestad CV/BV en Baggerbeheer BV. Dit is een werkafspraak met de raad bij het Beleidskader Verbonden partijen (2018). Relatie met de programmabegroting 2021 In de Programmabegroting 2021 staat in het Programma Bestuurlijke Vernieuwing het doel ‘Den Helder voert beleid doeltreffender uit door beter en transparanter te werken met de verbonden partijen.’ Deze rapportage geeft uitvoering aan een van de acties die bij dit doel zijn genoemd. Een andere actie is de wens van de raad informele bijeenkomsten te hebben met de directeuren van de verbonden partijen. Om daar invulling aan te geven, worden geven de directeuren een presentatie bij de extra commissie Bestuur en Middelen waarin deze rapportage wordt besproken. Aandeelhoudersrol In deze rapportage staat informatie vanuit het oogpunt van de aandeelhouder, dus de rol van het college als eigenaar van de vennootschap. De werkafspraak geeft dat ook aan. In de Gemeentewet (artikel 160) staat dat het college deze rol mag uitvoeren. De aandeelhoudersrol richt zich op toekomstbestendigheid en de belangen van de vennootschap. Daarom houdt de aandeelhouder zich bezig met onder meer: - Kapitaalverstrekking (en –ontvangsten).

- Voorbereiding van en deelname aan de aandeelhoudersvergadering. - Besluitvorming zoals vaststellen van de jaarrekening. - Bewaking van de (financiële) continuïteit. - Bij oprichting: afspraken vastleggen in oprichtingsakte en statuten. Geheel in lijn met het dualisme zijn de privaatrechtelijke verbonden partijen het terrein van het college. Ze zijn namelijk een uitvoeringsmiddel om door de raad gestelde doelen te realiseren. De raad controleert daarom het college en niet direct de verbonden partijen. Deze rapportage is daar een hulpmiddel bij. Het college hecht eraan dat de rapportage niet op zich staat, maar dat deze vooral een startpunt is om met de raad tot een gesprek te komen. Dat gesprek vindt plaats in een extra commissie Bestuur en Middelen. Leeswijzer De vier verbonden partijen staan in afzonderlijke hoofdstukken. Elk hoofdstuk bevat het doel van de verbonden partij, de structuur, de bijdrage aan de gemeentelijke doelstellingen, een inhoudelijk en financieel deel en risico’s.

3

2. Luchthaven Den Helder BV

Bron: DHA 2.1. Doel van de vennootschap In de statuten van de Luchthaven Den Helder BV (hierna: LDH) staan de volgende doelstellingen: - Het exploiteren van de luchthaven Den Helder door diensten te verlenen aan de offshore helikopter vervoersmarkt en de algemene luchtvervoersmarkt. - Het oprichten en verwerven van, het deelnemen in, het samenwerken met en het voeren van de directie over andere ondernemingen met een soortgelijk of aanverwant doel alsmede het (doen) financieren – ook door middel van het stellen van zekerheden - van andere ondernemingen, met name die waarmee de vennootschap in een groep is verbonden. DHA hanteert sinds 2020 bij haar naam de toevoeging ’Netherlands Offshore Aviation Mainport’. Zo benadrukt DHA zich als dé offshore luchthaven van Nederland voor alle energiemarkten. 2.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen In de Begroting 2021 staan in het programma Vitale gemeente twee doelstellingen waar de luchthaven een bijdrage aan levert: Meer mensen werken in Den Helder en Meer bedrijven vestigen zich in Den Helder. 2.3. Structuur van de vennootschap De gemeente is 100% eigenaar van LDH. Op haar beurt is LDH voor 50% eigenaar van Den Helder Airport CV (hierna: DHA). De andere 50% van DHA is in handen van CHC Helicopter (zie figuur 4). In DHA vinden de feitelijke werkzaamheden en de exploitatie plaats. DHA bepaalt ook de resultaten van de luchthaven.

De gemeente heeft geen directe zeggenschap over DHA, omdat de gemeente 100% aandeelhouder is van LDH en niet van DHA.

4

LDH heeft twee commissarissen. Zij houden enerzijds toezicht op LDH. Anderzijds houden ze samen met de twee commissarissen van CHC toezicht op de exploitatie die in DHA plaatsvindt. De directeur van Luchthaven Den Helder BV is mw. H.J. van den Hoff. De leden van de RvC zijn de heren J. van der Zouw en H. Faber.

gemeente 100% aandeelhouder

Luchthaven Den Helder BV

RVC 2 leden

CHC Helicopter

50% beherend vennoot

50% commanditaire (stille) vennoot

Den Helder Airport CV

2 commissarissen

RVC 4 leden

2 commissarissen

Figuur 4 Structuur 2.4. Inhoudelijke ontwikkelingen a. Helikopterbewegingen De cijfers over het eerste halfjaar laten een afname zien van ruim 100 vliegbewegingen ten opzichte van dezelfde periode 2020. Medio 2021 (eerste half jaar) ligt de prognose van het aantal vliegbewegingen t/m het eind van het jaar iets meer dan 2 % boven de begroting. De begroting is gebaseerd op de vliegbewegingen gerelateerd aan olie- en gaswinning. De vluchten voor windenergie zijn extra. Het aantal passagiers laat over het eerste halfjaar van 2021 aan afname zien van bijna 1.500 passagiers ten opzichte van dezelfde periode in 2020. Medio 2021 ligt de prognose van het aantal passagiers t/m het eind van het jaar ongeveer 14 % onder de begroting. Voor de offshore wind worden nu ook vluchten uitgevoerd. Eén van de gebruikers van DHA heeft twee contracten gesloten voor een periode van 15 jaar voor onderhoud aan windparken in de Duitse Bocht. Met de activiteiten van de routekaart 2030 om offshore windparken te bouwen voor de Noord-Hollandse kust, is de verwachting dat dit aandeel de komende 9 jaar zal gaan toenemen. Uiteindelijk verwacht de luchthaven dat het eindvolume van de vliegbewegingen t.o.v. het piekjaar 2014 ca. 60- tot 70 % zal bedragen.

Door de activiteiten rondom de herpositionering van de luchthaven (zie Lobby) en de verwachte toename van fixed-wing en drones, zijn de vooruitzichten voor de luchthaven voor de lange termijn gunstig. b. Lobby De lobby voor de civiele luchthaven is sinds het voorjaar een vast agendapunt op het Bestuurlijk lobby-overleg Noord-Holland Noord. DHA, de gemeente en het Ontwikkelingsbedrijf Noord-Holland Noord hebben samen met het lobbybureau Dröge en van Drimmelen een position paper opgesteld. DHA is daarna begonnen met het benaderen van stakeholders met het verzoek zich hierachter te scharen.

5

Het position paper wordt gebruikt bij de lobby voor de herpositionering van Den Helder Airport als dé nationale offshore helikopter luchthaven en het centraliseren van alle offshore helikoptervluchten in Den Helder. In dit kader vinden onder meer gesprekken plaats met de ministeries van EZK en I&W. De provincie Noord-Holland is hier ook bij betrokken. Concrete resultaten zijn onder meer: - er is nu een vast contactpersoon van I&W voor DHA; - I&W ziet mogelijkheden vanuit de uitvoeringsagenda van de Luchtvaartnota maar heeft EZK daar wel bij nodig; - I&W heeft groot belang bij ontwikkeling van duurzame luchtvaart en doet mee met de pilot Hybride / Elektrisch vliegen, o.a. vanaf DHA (zie verderop). Eind dit jaar vindt in de Tweede kamer een luchtvaartdebat plaats. In aanloop daarnaartoe vinden lobbyactiviteiten plaats zoals het uitnodigen van een luchtvaartwoordvoerder van de Tweede kamer. c.

Ontwikkelingen richting 2022

Rapport Impactstudy on helicopter and vessel operations servicing offshore wind farms. DHA heeft tijdens de European Maritime Day 2021 in Den Helder de rapportage over de impact van helikopters en schepen bij het in standhouden van de Nederlandse offshore windparken mogen aanbieden. De aanleiding voor de rapportage is de herpositionering van Den Helder Airport binnen de context van de energietransitie, verduurzaming van de luchtvaartsector en de ontwikkeling van het Maritieme cluster in Noord-Holland Noord. Het internationale onderzoeksbureau To70 heeft in opdracht van DHA deze impactstudie uitgevoerd. Doel was om meer kennis te vergaren over de te verwachten luchtvaart ten opzichte van de inzet voor alle offshore modaliteiten tussen 2030 en 2050. Zo’n onderzoek was nog niet eerder gedaan. De conclusies laten onder meer zien dat de ontwikkeling van een efficiënte logistieke keten nog geen vanzelfsprekendheid is. Veel kennis, maatwerk maar vooral samenwerking is nodig voor de economische instandhouding van de Nederlandse vitale energiesector op de Noordzee. De belangrijkste conclusie was echter dat de offshore helikopter ook in de toekomst een rol van betekenis blijft spelen. Door het onderzoek is ook het professionele netwerk van DHA substantieel vergroot en wordt samen met marktpartijen een vervolgonderzoek onderzocht.

Onder de vlag van North Sea Energy Gateway wordt in het najaar samen met AYOP een evenement georganiseerd op DHA over de impactstudie. Uitbreiding met een hangaar Op termijn blijven er rond de Noordzee naar verwachting 5 a 6 offshore helikopter luchthavens over. De markt zal zich op de belangrijkste luchthavens vestigen om opdrachten in met name de offshore wind te kunnen verzilveren. Op de civiele luchthaven is het aantal operators gegroeid van vier naar zes. Momenteel zijn alle vijf hangaars op Den Helder Airport vrijwel vol. Door de groei, waaronder ook fixed wing, is uitbreiding noodzakelijk. DHA verkent met de gemeente de uitbreiding met 1 hangaar op bestaand bouwvlak. Een aantal varianten wordt nu uitgewerkt na positief advies van de Raad van Commissarissen. Deze uitbreiding komt in de plaats van de grootschaliger plannen van een aantal jaar geleden voor een zuidelijke uitbreiding. Inmiddels is duidelijk dat door de consolidatie naar een kleiner aantal goed geoutilleerde offshore (helikopter)luchthavens zo’n grote uitbreiding niet meer realistisch is. Voordeel van het huidige plan is dat de uitbreiding op eigen terrein kan plaatsvinden en dat aansluiting mogelijk is bij bestaande infrastructuur van de luchthaven. Het gebouw Total heeft naar verwachting eind 2021/begin 2022 geen huurder meer. In overleg wordt gekeken naar alternatieve invulling.

Pilot Duurzame luchtvaart DHA bereidt samen met de Provincie Noord-Holland, het ministerie van I&W en Platform duurzaam vliegen de pilot Hybride / Elektrisch vliegen, o.a. vanaf DHA voor. Deze pilot maakt onderdeel uit van het actieplan hybride elektrisch vliegen (AHEV) afkomstig van de Luchtvaarttafel van het MIN. I&W. Over een aantal jaar zullen vliegtuigen met elektrische motoren commercieel op de markt beschikbaar zijn. Het gaat om vliegtuigen voor afstanden tot 400 kilometer met 19 zitplaatsen die heel goed in te zetten zijn voor een groot deel van de offshore energy luchtbrug. Luchtvaartspecialisten denken dat hierdoor een deel van de luchtvaart zal decentraliseren en kleinere (goedkopere) vliegvelden belangrijker worden. 6

Om hybride elektrische vliegtuigen op Den Helder Airport te kunnen ontvangen, zijn aanpassingen op de luchthaven nodig. Voor dit soort projecten, die investeren in duurzame luchtvaart, zijn subsidiemogelijkheden die nu ook door de luchthaven worden onderzocht. Regio Deal programmalijn maritieme innovaties: DronePort Het project Maritime Drones Initiative is onderdeel van de programmalijn maritieme innovaties van de Regio Deal. Een belangrijk onderdeel is ruimte voor een dronevliegveld, waar ook derden gebruik van kunnen maken: de DronePort. Deze nieuwe vorm van luchtvaart met drones is een mooie uitbreiding van de activiteiten en faciliteiten van DHA. Om de DronePort daadwerkelijk te kunnen realiseren is naast een fysieke plek, een vliegvergunning nodig. Ook ontbreekt nu nog het regelgevend kader om duaal gebruik van de luchthaven mogelijk te maken. Dit zijn onderwerpen waaraan gewerkt wordt vanuit de Regio Deal. 2.5. Financiële ontwikkelingen a. Financiële ontwikkelingen 2021 e.v. Het resultaat over het eerste half jaar van 2021 is € -39.708. Voor het gehele jaar 2021 wordt ca. € -90.000 voorzien. De overeenkomst met Defensie voor het medegebruik dient medio 2022 te worden geactualiseerd. Bekend is geworden dat de verkeersleiding door defensie per 1 januari 2023 wordt overgenomen door de “Luchtverkeersleiding Nederland” (LVNL).

Met Defensie moeten tijdelijk afspraken worden gemaakt om de periode vanaf medio 2022 tot 1 januari 2023 te overbruggen. Omdat de onderhandelingen met LVNL over een nieuwe gebruiksovereenkomst nog moeten worden gestart is het vooralsnog onzeker wat de uitkomst hiervan zal zijn en welk effect dit heeft op de exploitatie van DHA CV vanaf 2023. b. Jaarrekening 2020 vastgesteld Op 14 juli 2021 vond de algemene vergadering van aandeelhouders plaats waarin de jaarrekening 2020 is vastgesteld. De jaarrekening en het directieverslag zijn op 24 augustus 2021 met een raadsinformatiebrief naar de raad verzonden (zaaknummer 2021-032955). De definitieve cijfers wijken niet af van de voorlopige cijfers die in de 1e rapportage Verbonden partijen van maart 2021 stonden. c.

Financiële kengetallen

Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit1 Liquiditeit2

Norm

31-12-2017

31-12-2018

31-12-2019

31-12-2020

Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0

€ 239.000 100%

€ 211.000 93%

€ 291.000 98%

€ -70.726 99,6%

13

70

60

59

Noot: LDH BV treedt op als beherend vennoot in de commanditaire vennootschap Den Helder Airport CV. Hierdoor wordt in LDH BV uitsluitend het resultaat (winst/verlies) verwerkt vanuit DHA CV. De feitelijke werkzaamheden en de verwerking van de kosten/opbrengsten vindt plaats in de DHA CV.

1 De solvabiliteitsratio (eigen vermogen/balanstotaal) geeft een indicatie welk gedeelte van de bezittingen is gefinancierd met eigen

vermogen. Er is minder risico naarmate het aandeel eigen vermogen groter wordt. 2 Liquiditeit geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is aan haar verplichtingen op korte termijn te voldoen.

7

2.6. Risico’s De risico’s hieronder zijn voornamelijk risico’s vanuit het perspectief van de aandeelhouder en minder vanuit de bedrijfsvoering van de onderneming zelf. Beheersmaatregelen

Risico’s Exploitatie De exploitatie van Den Helder Airport is afhankelijk van de ontwikkelingen van de energiemarkt die van invloed zijn op het aantal vliegbewegingen en passagiers. Doordat de ontwikkeling van offshore wind achterloopt op de uitfasering van olie en gas zullen de vliegbewegingen tot ca. 2030 blijven afnemen voordat ze weer gaan toenemen en rond 2040 zullen stabiliseren. Juridische structuur Als in de komende jaren verliezen ontstaan, komen deze verliezen op grond van de huidige overeenkomst voor rekening van LDH BV. Beperkte ruimte voor nieuwe bedrijven Een plan is in ontwikkeling voor de bouw van 1 nieuwe hangaar op eigen terrein met een vergunningsprocedure van 8 weken. Energietransitie Door de consolidatie in de offshore luchtvaartsector, worden zowel operators als luchthavens getroffen. Er zullen in het eindscenario (2030-2050) nog slechts 5 à 6 Noordzee luchthavens actief zijn. Beleidsmatig (Noordzeeakkoord, Luchtvaartnota 2050, Staat van de sector offshore wind, etc.) wordt de offshore helikopter in Nederland echter onderschat, waardoor de Nederlandse positie gemakkelijk verloren kan gaan.

Verkenning van andere markten waarbij meer vluchten voor de offshore wind, met zowel helikopters als vleugelvliegtuigen en drones belangrijke kansen zijn.

DHA heeft voorgesteld aan CHC om het gesprek te openen om de juridische structuur aan te passen. Beoogd is een vorm waarin beide aandeelhouders in gelijke mate bijdragen in verliezen. Nauwe en tijdige samenwerking tussen DHA en de gemeente De opgeleverde impactstudie op de juiste tafels inbrengen en marktpartijen stimuleren er vervolg aan te geven. Goede aandacht voor en planning van lobbyactiviteiten. DHA wordt lid van AYOP omdat de grootste groep van de (potentiële) stakeholders bij AYOP is aangesloten.

8

3. NV Port of Den Helder

Foto: Port of Den Helder 3.1. Doel van de vennootschap NV Port of Den Helder (hierna: PoDH) heeft volgens de statuten tot doel het (doen) uitoefenen van het havenbedrijf en exploiteren van haven- en industrieterreinen. Onderdeel van het doel van de vennootschap is: - de ontwikkeling, de aanleg, het beheer, het onderhouden en de exploitatie van havenfaciliteiten en industriegebieden, in de ruimste zin van het woord; - de bevordering van een effectieve, veilige en efficiënte afhandeling van het scheepvaartverkeer en het zorg dragen voor nautische en maritieme orde en veiligheid in de door de vennootschap beheerde havens, alsmede het optreden als bevoegde havenautoriteit in het havengebied van Den Helder; - het bevorderen van de economische ontwikkeling, het imago daaronder begrepen, binnen de door de vennootschap beheerde havens en industrieterreinen; - het bevorderen van een veilige bedrijfsvoering, het stimuleren van een zo laag mogelijke milieubelasting en het betrachten van zorg voor een veilige woonomgeving; - het opzetten, coördineren en uitvoeren van parkmanagement en het stimuleren en initiëren van samenwerking tussen bedrijven binnen de haven en industrieterreinen; - het bevorderen en tot stand brengen van civiel medegebruik van de onder het beheer van het ministerie van Defensie staande havens en terreinen in Den Helder; - het bevorderen van haven gebonden

werkgelegenheid in de gemeente Den Helder en omliggende regio. 3.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen Het nautisch beheer in de haven van Den Helder, de publieke taak, is via mandaat neergelegd bij de NV Port of Den Helder. In de Begroting 2021 staan in het programma Vitale gemeente de volgende doelstellingen waar PoDH een bijdrage aan levert: Meer mensen werken in Den Helder en Meer bedrijven vestigen zich in Den Helder. Voor deze doelstellingen is de opgave Maritiem Cluster waarin gemeente Den Helder, provincie Noord-Holland en Koninklijke Marine samenwerken van groot belang. Het doel van deze verkenning is te komen tot de ontwikkeling van het nieuw perspectief voor de haven waarbij zowel de gewenste groei van het civiele bedrijfsleven als dat van de Koninklijke Marine wordt gefaciliteerd, de bereikbaarheid van stad en regio wordt verbeterd en de kansen van de energietransitie worden gepakt. PoDH draagt actief bij aan dit proces. De opgave Maritiem Cluster is opgedeeld in 2 werkgroepen, enerzijds gericht op de korte termijn ontwikkeling van 9

de kernzone, anderzijds op de lange termijn. PoDH brengt haar expertise in beide werkgroepen in, mede gebaseerd op vraag uit de markt. 3.3. Structuur De gemeente Den Helder is als enige aandeelhouder 100% eigenaar van PoDH. De NV heeft een Raad van Commissarissen (RvC) (zie figuur 1). De algemeen directeur/CEO van PoDH is mw. drs. J.F. Bolderheij. De leden van de Raad van Commissarissen zijn: - De heer H. Bolscher, voorzitter van de RvC van PoDH. - De heer F. Tazelaar, lid van de RvC van PoDH - Mevrouw M. van de Kerkhof, lid van de RvC van PoDH.

gemeente

100% aandeelhouder

NV Port of Den Helder

toezicht RVC 3 leden

Figuur 1 Structuur 3.4. Inhoudelijke ontwikkelingen a.

Ontwikkelingen en vooruitblik naar 2022

Energietransitie Toekomstige ontwikkelingen en kansen voor de haven komen voor een belangrijk deel voort uit de energietransitie. In de komende periode worden nieuwe windparken op de Noordzee gerealiseerd. Deze liggen binnen het servicegebied van de haven en luchthaven van Den Helder. Nieuwe tenders voor windparken op zee brengen met zich mee dat operators zich nu oriënteren op een totaalconcept als uitvalsbasis voor de ontwikkeling en onderhoud van windparken. Door de centrale ligging, kan de (lucht)haven van Den Helder een bijdrage leveren aan het realiseren van Rijksdoelstellingen en de behoeften van de markt. Tender windpark Hollandse Kust West Port of Den Helder positioneert zich als haven waarvandaan de operatie en onderhoud van windparken op zee gefaciliteerd kan worden. Naar verwachting stelt de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland eind 2021 de tender open voor het windpark Hollandse Kust West. PoDH zet een hierop toegespitste promotie- en marketingcampagne op met het doel (inter)nationale offshore windoperators te laten kiezen voor de haven van Den Helder als uitvalsbasis voor de werkzaamheden aan de nieuwe windparken op de Noordzee.

Verkenning Aanlanding Windenergie op Zee 2031-2040 Het ministerie van Economische Zaken en Klimaat is in de zomer samen met de provincie Noord-Holland gestart met de pilot Noord-Holland voor het traject Verkenning aanlanding windenergie (VAWOZ) 2031-2040. Doel van VAWOZ is te verkennen hoe de windenergie vanaf de Noordzee aan land gebracht kan worden. Ook worden nieuwe aanlandlocaties gezocht. Naast de aanlanding van elektronen via kabels kijkt het ministerie ook naar aanlanding met moleculen (waterstof) via pijpleidingen. Om in VAWOZ 2031-2040 de opvattingen van de 10

omgeving vanaf het begin goed mee te kunnen nemen, heeft EZK besloten met een voorverkenning te starten waarin input van belanghebbenden gevraagd wordt. In de pilot is een belangrijke rol voor Den Helder en omgeving weggelegd. PoDH neemt actief deel aan diverse werkgroepen om Den Helder te positioneren als aanlandingspunt omdat daarmee de economische ontwikkeling van de haven gestimuleerd kan worden. Waterstofeconomie De regio Noord-Holland Noord en de haven van Den Helder maken zich klaar om een stevige bijdrage te leveren aan de ontwikkeling van de waterstofeconomie. Diverse ketens van productie, transport, opslag en afname van waterstof worden verkend en uitgevoerd. De Regio Deal Maritiem cluster Kop van Noord-Holland geeft hier met de programmalijn waterstofeconomie een impuls aan. De door New Energy Coalition3 uitgebrachte Havenschets onderbouwt dat samenwerking van de havens van Amsterdam, Groningen en Den Helder de marktpositie versterkt. PoDH verkent hoe een vervolg kan worden gegeven aan deze samenwerking. waardoor een bijdrage geleverd kan worden aan de doelstelling vanuit de regiodeal om de haven van Den Helder aan te laten sluiten op landelijke ontwikkelingen op waterstof-gebied met name op de vraag/afname in de grote industriële clusters. PoDH is direct betrokken bij: - Zephyros NHN: Dit project richt zich op een waterstoftankstation in Kooyhaven.

Groene energie opgewekt op een zonnepark op Oostoever wordt gebruikt om met een elektrolyser op Kooyhaven waterstof te maken. Zowel scheepvaart als wegverkeer kan er groene waterstof tanken. Het project wordt gerealiseerd met subsidies van het Waddenfonds en RVO. Port of Den Helder exploiteert de gronden voor het zonnepark, de electrolyser en het tankstation zelf. Uiteindelijk draagt het project ook bij aan de beschikbaarheid van duurzame brandstoffen in de haven, waardoor emissies verminderen en de haven in de toekomst schepen kan blijven ontvangen die op waterstof gaan varen waardoor de concurrentiepositie wordt behouden en versterkt. - Walstroomvoorziening zeehaven: Samen met de havens van Groningen en Harlingen wordt gewerkt aan het realiseren van een mobiel brandstofcel-aggregaat dat zal draaien op waterstof. Zo kunnen aangemeerde schepen voorzien worden van schone en stille walstroom. PoDH voert gesprekken met scheepseigenaren en operators om zorg te dragen voor afname van deze walstroom, waar nu nog gebruik wordt gemaakt van de diesel gestookte aggregaten aan boord van de schepen. Het project maakt gebruik van een Waddenfondssubsidie. Het project draagt bij aan verdere verduurzaming van de omgeving omdat het uitstoot en geluid vermindert.

Ook kan het project een oplossing bieden voor de behoefte van de scheepvaart aan walstroom waardoor de concurrentiepositie wordt behouden/versterkt - H2Gateway: Dit project beoogt een blauwe waterstofproductiefaciliteit te realiseren op NAM-terrein. PoDH heeft het project geïnitieerd en is nu als stakeholder betrokken bij dit project. Na de succesvol afgeronde initiërende fase4 wordt nu gewerkt aan de businessanalyse. Vanuit de Regio Deal wordt dit project getrokken. Port of Den Helder maakt waar nodig en gevraagd verbindingen met de markt. De businessanalyse moet leiden tot indicatieve en richtinggevende conclusies aangaande de kansen, mogelijkheden en potentiële belemmeringen van een blauwe waterstofproductiefaciliteit in Den Helder. Gasunie neemt de propositie van Den Helder mee in de ambities om de landelijke waterstofbackbone te realiseren. Overige projecten - Kooyhaven: Het is voor PoDH niet eenvoudig om nieuwe partijen op Kooyhaven te vestigen i.v.m. het bestemmingsplan Kooyhaven en het daarbij behorende bewonersconvenant. PoDH is in gesprek met de bewoners en de gemeente Hollands Kroon. Eind juni vond bestuurlijk overleg plaats tussen de verantwoordelijke wethouders van Hollands Kroon en het bewonerscomité. Doel is de mogelijkheden voor vestiging te vergroten.

- Omvaarroute tijdens renovatie Koopvaardersschutsluis: De gemeente heeft aan PoDH gevraagd het vaarwegbeheer van de omvaarroute tijdens de renovatie te organiseren. Ter voorbereiding heeft PoDH het projectplan (fase 1) en het implementatieplan (fase 2) opgeleverd en is in afwachting op continuering van de vervolgstappen van dit omvangrijke project. De start van de uitvoering van de renovatie Koopvaardersschutsluis is mei 2023, met oplevering juli 2024. 3 https://www.newenergycoalition.org/havenschets-noordelijke-nederlandse-havens-toekomstige-energie-hub-noordwest-europa/ 4 https://portofdenhelder.nl/files/documents/Poort%20naar%20een%20CO2-vrije%20waterstofeconomie%20-%20H2%20Gateway.pdf

11

Voor de stand van zaken van de renovatie- en onderhoudsprojecten waar door de gemeente een bijdrage aan is gegeven, wordt verwezen naar paragraaf 3.5, onderdeel b. b. Marketing en acquisitie Acquisitie in fysieke zin was de afgelopen periode door de coronamaatregelen nagenoeg onmogelijk. Ook marketingactiviteiten zoals het bezoeken of deelnemen aan beurzen was niet mogelijk. De gebruikelijke jaarlijkse events zoals de vele wind- en offshore netwerkevents, beurzen en congressen vonden allemaal niet plaats. PoDH heeft daarom met name gewerkt aan publiciteit in de schrijvende media. Zo is een aantal interviews verschenen met de directie van PoDH. Via de nieuwe communicatiemethoden is contact gestart en behouden met veel partijen. PoDH verkent samen met de desbetreffende marktpartijen eventuele vestiging in Den Helder. Een aantal daarvan heeft betrekking op vestiging van windoperators in het kader van de te ontwikkelen windparken op de Noordzee. Daarnaast onderhoudt PoDH op dit moment met tientallen ondernemingen contact over vestiging op de door PoDH beheerde bedrijventerreinen of activiteiten in de zeehaven. Dit komt ook voort uit de vele contacten die PoDH onderhoudt in verband met de aan de energietransitie gerelateerde ambities. Het aantal leads dat betrekking heeft op vestiging op de bedrijventerreinen varieert; er vallen leads af en er komen erbij.

Er is één verkoop gerealiseerd van 70.000 euro in het eerste halfjaar van 2021. Door veel nieuws te melden over PoDH op het zakelijke platform LinkedIn is het aantal volgers het afgelopen jaar gestegen en de zichtbaarheid van PoDH toegenomen. Tenslotte is de vacature die dit voorjaar was ontstaan op de commerciële afdeling ondertussen vervuld. c. Duurzaamheid Als onderdeel van de duurzaamheidsambitie heeft PoDH haar voetprint aan de hand van de CO2 prestatieladder in kaart gebracht en eerste stappen ondernomen om uitstoot terug te dringen. In afgelopen jaren zijn maatregelen binnen de eigen organisatie genomen en worden verdere acties voorbereid. Vervolgens gaat PoDH na welke maatregelen bij stakeholders en havengebruikers gerealiseerd kunnen worden, bijvoorbeeld rondom het gebruik van walstroom. Op de kades van Het Nieuwe Diep Zuid en de Nijverheidskades zijn walstroomkasten gerealiseerd en in gebruik. De organisatie inventariseert de behoeften en de mogelijkheden voor walstroom in de diepzeehaven (Het Nieuwe Diep Zuid, inclusief Paleiskade). Dit is noodzakelijk om aan de toekomstige behoefte van de scheepvaart te kunnen voldoen. 3.5. Financiële ontwikkelingen a.

Financiële ontwikkelingen 2021 e.v.

Prognose 2021 e.v. In 2020 heeft PoDH te maken gehad met een flinke daling in het aantal scheepsbezoeken en daaraan gerelateerde opbrengsten, als gevolg van de coronacrisis en de daling van de gasprijs. Daardoor werden minder booractiviteiten uitgevoerd op de Noordzee. In het 2e kwartaal 2021 is het aantal scheepsbezoeken toegenomen t.o.v. voorgaand jaar, maar nog niet op het niveau van eerdere jaren. De opbrengsten uit havenactiviteiten nemen daardoor toe. De kosten worden strak gemonitord en beheerst, maar zullen hoger zijn dan de opbrengsten in 2021. Hierdoor wordt rekening gehouden met een verlies in lijn met afgelopen jaren, mede door een aantal onzekerheden die in de hieronder beschreven projecten spelen. Bedrijfsvoering In de 1e rapportage verbonden partijen van maart 2021 is het signaal van de RvC gemeld dat de kans reëel is dat eind 2021 een liquiditeitsprobleem ontstaat en dat er geen ruimte is om tegenvallers op te vangen (in de omvangrijke onderhoudsprojecten). Overleg tussen het bestuur van PoDH en wethouder Kees Visser heeft geleid tot een AvA-besluit op 6 juli 2021 om de gemeente Den Helder het verzoek te doen tot een bijdrage van € 5.657.000 voor de jaren 2021 en 2022.

De motivatie is dat de investeringsopgave van PoDH in hoofdzakelijk publieke werken en openbare kades dermate omvangrijk is dat het niet redelijk is te veronderstellen dat deze, gelet op het hoofdzakelijk openbare (publieke) karakter van de investeringen, uitsluitend door PoDH worden gedragen. Voor het beheer van de haven in Den Helder en de toegankelijkheid en uitstraling van de stad is het essentieel deze onderhoudswerkzaamheden te continueren. Het college heeft deze aanvraag (deels) verwerkt in de begroting 2021 en (deels) in de begroting 2022-2025. Over dit laatste kan de raad nog besluiten.

12

Het college heeft met raadsinformatiebrief 2021-029485 een notitie van de RvC gedeeld met de raad. Daarin staan observaties over de taken van PoDH, het functioneren van de NV in relatie tot het verdienmodel van de NV. De raad heeft besloten ook een eigen onderzoek te laten doen naar PoDH door een extern bureau en op basis van de uitkomsten te besluiten over financiële bijdrage aan Port of Den Helder. Port of Den Helder stelt ondertussen waar mogelijke onderhoudsinvesteringen uit en/of onderzoekt of onderhoudsniveaus kunnen worden bijgesteld. b. Jaarrekening 2020 vastgesteld Op 21 april 2021 vond de algemene vergadering van aandeelhouders plaats waarin de jaarrekening 2020 is vastgesteld. De definitieve cijfers wijken niet af van de voorlopige cijfers die in de 1e rapportage Verbonden partijen van maart 2021 stonden. De jaarrekening en het bestuursverslag zijn op 25 mei 2021 met een raadsinformatiebrief naar de raad verzonden (zaaknummer 2021-020813). c.

Financiële kengetallen

Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit5 Liquiditeit6

Norm

31-12-2017

31-12-2018

31-12-2019

31-12-2020

Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0

€ 5.830.317 € -326.428 41,6%

€ 10.323.266 € 3.175.067 41,8%

€ 5.499.288 € - 324.673 40,5%

€ 4.613.576 € - 438.747 44,9%

2,70

2,42

2,41

2,52

Noot: de relatief hoge liquiditeit- en solvabiliteitspercentages t.o.v. de norm worden veroorzaakt door de kapitaalstorting van de aandeelhouder (2017), de incidentele verkoop van gronden (Westoever) en de (vooruit) ontvangen bijdragen voor afkoop van het onderhoud aan openbare kunstwerken (2018). Hierdoor nemen zowel liquide middelen als het eigen vermogen van de onderneming (tijdelijk) toe. De reden voor het hoge omzetcijfer in 2018 t.o.v. de andere jaren is gelegen in incidentele verkopen van gronden ad € 4,8 miljoen (w.o. Westoever).

d. Stand van zaken van de renovatie van kades en kunstwerken Met het raadsbesluit van 16 september 2019 stelde de gemeente, naast een eigen bijdrage van PoDH, middelen beschikbaar waaruit het onderhoud en beheer van bruggen, sluizen, vaarwegen en sommige kades (gedeeltelijk) kunnen worden gedekt. Het gaat om voorzieningen die van algemeen nut zijn, maar voor PoDH als bedrijf onrendabel zijn. Aan de raad is toegezegd dat in de halfjaarrapportages de stand van zaken van de renovatie van kades en kunstwerken wordt opgenomen.

Jaar

Doel

Bedrag

Status

Stand van zaken uitvoering projecten

2017

Renovatie Zeedoksluiscomplex

€ 4.000.000

Onderdeel van aandelenuitgifte 2018

-

2018

Van Kinsbergenbrug

€ 1.000.000, als onderdeel van totale bijdrage kunstwerken € 2.800.000

Gestort in de vorm van een bijdrage

-

-

Project is in uitvoering. Als gevolg van storingen in het besturingssysteem heeft oplevering nog niet plaatsgevonden. Dit wordt nog wel dit jaar verwacht. Verwacht wordt dat het project binnen budget afgerond zal worden. Scope van het benodigde onderhoud is in beeld gebracht. Hieruit is naar voren gekomen dat de staat van het brugdek minder is dan aanvankelijk kon worden verwacht. De benodigde investering (€ 1,9mio) is hoger dan aanvankelijk in de begroting (€ 1,0mio) was meegenomen. Project is aanbesteed en gegund aan Griekspoor. Tijdens de renovatie zal het brugdek een 6-tal weken verwijderd worden,

5 De solvabiliteitsratio (eigen vermogen/balanstotaal) geeft een indicatie welk gedeelte van de bezittingen is gefinancierd met eigen

vermogen. Er is minder risico naarmate het aandeel eigen vermogen groter wordt. 6 Liquiditeit geeft aan in hoeverre een organisatie in staat is aan haar verplichtingen op korte termijn te voldoen.

13

Jaar

2019

Doel

Infrastructurele werken (diverse geoormerkte projecten)

Bedrag

€ 14.400.000

Status

Totale bedrag is beschikbaar; en komt vrij en wordt gestort bij de start van de realisatiefase van het project. Van het bedrag is inmiddels € 2.500.000 gestort voor baggerwerk Het Nieuwe Diep

Stand van zaken uitvoering projecten waardoor het wegverkeer hier geen gebruik van kan maken. Voor fietsers en voetgangers die naar de haven, inclusief het Marine terrein, reizen, wordt een tijdelijke brug aangelegd op aandringen van de vergunningverlener. De maatregelen, inclusief verkeersregelaars, gericht op de verkeersveiligheid drukken fors op het project. - Oplevering werkzaamheden is eind 2021 gepland, zodat de brug op tijd gereed is voor de realisatie van de omvaarroute gedurende de stremming van de Koopvaarderschutsluis. Baggerwerk Het Nieuwe Diep: is eind 2019 afgerond. Kadewand en -terrein Het Nieuwe Werk: - De aanbesteding van de vervanging en renovatie van de kade Het Nieuwe Werk i.v.m. bovenmatige corrosie op de wind/waterlijn stond gepland voor Q3 2021 en was volledig gereed. Ontwikkelingen rondom het Maritiem Cluster hebben genoodzaakt de aanbesteding on hold te zetten, om het risico op desinvestering te voorkomen. - PoDH heeft daarom besloten een nieuwe inspectie uit te voeren om na te gaan welke alternatieven (uitstellen van renovatie, uitvoeren tijdelijke herstelwerkzaamheden, kade afsluiten i.v.m. veiligheid) nog voorhanden zijn en aan de hand hiervan een keuze te maken. Kadeterrein Paleiskade: - Inspectie is uitgevoerd. - Gesprekken met de huidige huurder van het terrein over de noodzaak en wensen zijn gaande.

Financiële aandachtspunten De ambitie is projecten binnen planning en budget te realiseren. Bij de uiteindelijke aanbesteding spelen aspecten als marktsituatie en de daadwerkelijke staat van onderhoud van het kunstwerk/infrastructurele werk die tot een gunstige of ongunstige prijs kunnen leiden een rol, waardoor wordt afgeweken van de oorspronkelijke begroting. Uitgangspunt blijft dat meevallers en tegenvallers elkaar op totaalniveau compenseren, maar de timing van de projecten kan een risico opleveren voor de liquiditeiten op bepaalde momenten.

14

3.6. Risico’s De risico’s hieronder zijn voornamelijk risico’s vanuit het perspectief van de aandeelhouder en minder vanuit de bedrijfsvoering van de onderneming zelf. Risico’s Uitgangspunten van het Bedrijfsplan Bij het verstrekken van een structurele bijdrage (raadsbesluit van 16 september 2019) in de kosten van haveninfrastructuur en baggerwerkzaamheden e.d. is het bedrijfsplan van PoDH als uitgangspunt genomen. Te denken valt daarbij aan de verkoopprognoses van gronden en prognoses van de scheepsbewegingen. Tegenvallers in de verkopen of de onderhoudsopgave hebben vrijwel direct tot gevolg dat opnieuw een liquiditeitstekort ontstaat en aan de gemeente opnieuw een hulpvraag zal worden voorgelegd. Zoals eerder in deze rapportage uiteengezet is heeft de RvC het signaal afgegeven dat er eind 2021 een liquiditeitstekort ontstaat en de RVC heeft dit risico nogmaals onderstreept.

Ruimte in de haven Als projecten gericht op ontwikkeling van meer ruimte in de zeehaven stagneren of niet doorgaan, wordt de aansluiting op de offshore windmarkt bemoeilijkt en verdwijnt het zicht op een gezond verdienmodel.

Beheersmaatregelen PoDH houdt de onderhoudsopgave door regelmatige inspecties actueel. PoDH is actief in de markt van aan de haven gerelateerde bedrijvigheid. Vooral de aansluiting op de bouw van de windparken langs de Hollandse kust heeft prioriteit in de acquisitie. Daarnaast wordt ook breder op energietransitie en haven gerelateerde marktsegmenten ingezet. Tevens worden kansen verkend hoe door samenwerking met andere havens de exploitatie kan worden geoptimaliseerd. Ten behoeve van begrote grondtransacties op Kooyhaven is het traject gestart om te komen tot een bestemmingsplanwijziging om het investeringsklimaat te verbeteren. PoDH heeft met de gemeente oplossingsrichtingen onderzocht met ruimte voor tijdelijke maatregelen die hier op anticiperen, om te komen tot een structureel verbeterde financiële basis waardoor PoDH aan de genoemde doelstellingen kan voldoen. PoDH zal zich richten op de investeringen die zij met eigen middelen kan realiseren, zoals het onderhoud aan de kades 43-46 en het Nieuwe Werk, Kooyhaven en Kooypunt. Met de provincie Noord-Holland en de Koninklijke Marine zet de gemeente in op herijking van de civielmilitaire samenwerking en de ontwikkeling van het Maritiem Cluster vanuit de doelstelling de sociaaleconomische positie van de stad te versterken. PoDH speelt hier een belangrijke rol in als linking pin met de markt.

15

4. Ontwikkelings- en Exploitatiemaatschappij Willemsoord BV

Foto: F.C. Breukink 4.1. Doel van de vennootschap De doelstelling van Willemsoord BV is “het (her)ontwikkelen van gronden, gebouwen en/of andere registergoederen te Den Helder, waaronder de Oude Rijkswerf Willemsoord”. De kernactiviteiten van Willemsoord BV bestaan uit: - het in stand houden, beheren en exploiteren van cultuur historisch erfgoed met als doel zelfstandig via bijdragen, verhuur en evenementen in de exploitatie te kunnen voorzien; - het verhuren van gebouwen en terreinen met als resultaat een positief saldo ten gunste van de BV; - het ondersteunen van huurders op Willemsoord in het aantrekken van bezoekers door middel van marketingactiviteiten en evenementen. 4.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen In de Begroting 2021 staat in het programma Vitale gemeente de volgende doelstelling waar Willemsoord BV een bijdrage aan levert: Het stadshart (inclusief Willemsoord) van Den Helder trekt meer bewoners en bezoekers dan vóór de recente stadsvernieuwing. 4.3. Structuur van de vennootschap Willemsoord BV is een vennootschap en de gemeente is de enige aandeelhouder. Willemsoord heeft een Raad van Commissarissen (zie figuur 2). In 2021 is mw. P.A.M. Hoog benoemd als directeur-bestuurder voor Willemsoord BV en Stichting Erfgoed Den Helder. Op 29 maart is de nieuwe directeur-bestuurder gestart. mevrouw P.A.M. Hoog.

Op 16 april 2021 is de voormalige directeur-bestuurder de heer J.L.V.E. Broekmeulen met pensioen gegaan. De raad van commissarissen van Willemsoord BV en de raad van toezicht van de stichting Erfgoed Den Helder worden bemenst door dezelfde personen. Zo is een economische eenheid ontstaan van de twee organisaties. Per 1 januari 2021 is dhr. C. Schaapman de nieuwe voorzitter van de RvC. Per 1 april 2021 zijn de heren F.T.S.

16

van der Laan en R.A. Breed toegetreden als lid van de RvC. De heren M.E. Smit en A.P. Koopman zijn inmiddels afgetreden.

gemeente

100% aandeelhouder

Willemsoord BV

RVC 3 leden

Figuur 2 * In 2021 wordt de RvC uitgebreid naar maximaal 5 leden. 4.4. Inhoudelijke ontwikkelingen a. Erfgoedorganisatie In het afgelopen halfjaar zijn met betrekking tot de nieuwe erfgoedorganisatie de volgende stappen gemaakt: - Omvorming van Stichting Stelling Den Helder naar Stichting Erfgoed Den Helder met aanpassing van de statuten; - Intensiveren samenwerking tussen de Stichting Erfgoed en Willemsoord BV inzake de aanvraag van de SIM subsidies, planmatig onderhoud, financiële administratie en professionalisering van de organisatie; - Per 22 maart 2021 is een nieuwe directeur-bestuurder aangesteld voor zowel Willemsoord BV als de Stichting Erfgoed Den Helder; - Begin 2021 is de nieuwe voorzitter voor zowel de RvC van Willemsoord BV als voor de RvT van Stichting Erfgoed benoemd door de AvA; - Herfinanciering van Willemsoord BV: afgesproken is dat Willemsoord BV haar huidige financiering middels kortlopende kredieten voortzet totdat de nieuwe erfgoedorganisatie wordt opgericht. Aan de raad is voorgesteld om de gehele leningenportefeuille onder te brengen bij de gemeente. Dit is akkoord bevonden (besluit gemeenteraad op 28 september 2020) en wordt momenteel uitgewerkt. b. Onderhoud Qua onderhoud zijn werkzaamheden uitgevoerd conform het Meerjarenonderhoudsplan.

Willemsoord BV heeft een subsidieaanvraag gedaan van € 280.000 voor groot onderhoud aan een deel van de kades om deze voor toekomstig gebruik te behouden. Deze subsidie is toegekend en de werkzaamheden zijn inmiddels in volle gang. Daarnaast is een subsidieaanvraag toegekend door de gemeente van € 1.500.000 voor de verplaatsing van de Museumhaven. De werkzaamheden hiervoor zijn inmiddels opgestart. c. Overdracht gebouwen 66 en 72 De overdracht van de gebouwen 66 en 72 is gepland voor de tweede helft van het jaar. De gebouwen en het terrein zijn nog incidenteel verhuurd. d. Evenementen Door de Corona crisis zijn in 2021 diverse evenementen afgelast, waaronder de Halve van Den Helder, Koningsdag, en het Historisch Weekend. Wel heeft voor het eerst sinds jaren de Kermis in afgeslankte vorm en onder stringente voorwaarden kunnen plaatsvinden op Willemsoord.

17

e. Gevolgen Coronacrisis Ook in het 1e halfjaar van 2021 moesten de meeste ondernemers hun bedrijven sluiten door de verplichte lockdown en de door de overheid opgelegde maatregelen. Vanaf half mei konden de horecaondernemers in eerste instantie alleen hun terrassen exploiteren met de anderhalve meter maatregel; vanaf 1 juni mochten alle publiekstoegankelijke bedrijven op Willemsoord weer open. Met ondernemers die een betalingsachterstand hebben opgelopen zijn gesprekken gevoerd om te kijken hoe met deze achterstand om te gaan en passende betalingsafspraken te maken. 4.5. Financiële ontwikkelingen a. Financiële ontwikkelingen 2021 e.v. De jaarrekening van Willemsoord bv over 2020 is nog niet vastgesteld in afwachting van de formalisering van de huurovereenkomst voor de gebouwen 66 en 72. Sinds 11 maart 2020 werden we getroffen door het COVID-19 virus. De uitbraak leidde tot voor Nederland ongekende maatregelen, waarbij het maatschappelijke verkeer voor een groot deel werd stilgelegd. Op Willemsoord moesten vele huurders hun deuren sluiten. Vanaf 1 juni 2020 mochten vele ondernemers weer open, zij het met veel restricties. Evenementen waren niet toegestaan en vanaf 16 oktober 2020 moesten de horecaondernemingen weer dicht. De tweede lockdown ging in op 14 december 2020.

Pas vanaf 19 mei 2021 mocht de horeca weer open (alleen de buitenterrassen) en vanaf 1 juni ook de overige ondernemers. Een moeilijke en onzekere tijd voor veel ondernemers. Ondanks deze moeilijke en onzekere tijd verwachten we een positief eindsaldo voor dit boekjaar. Wel is het nog onzeker of alle ondernemers aan hun verplichtingen kunnen voldoen. Met ondernemers die een betalingsachterstand hebben opgelopen zijn gesprekken gevoerd om te kijken hoe met deze achterstand om te gaan en passende betalingsafspraken te maken. In de begroting voor 2021 is rekening gehouden met het effect van de Coronamaatregelen op de huuropbrengsten. De verlies- en winstrekening van Willemsoord BV ziet er als volgt uit (op het voorlopig resultaat heeft nog geen accountantscontrole plaatsgevonden): Inkomsten

Resultaat 2020

Begroting 2021

Verhuuropbrengst gebouwen

1.740.474

1.623.398

Exploitatie terrein/evenementen Verhuur jachthaven Exploitatie dok 2 Exploitatie bezoekerscentrum Overige incidentele opbrengsten Totaal netto-omzet Kosten bediening Zeedoksluis Bruto-omzetresultaat Bijdrage gemeente DH (maatsch.ondernemen) Brutomarge

20 23.802 37.594 -4.397 3.284 1.800.777 32.816 1.767.961 202.043 1.970.004

19.350 25.000 12.500

Uitgaven Kosten correctief onderhoud gebouwen/terrein/infrastr. Bijdrage onderhoud terrein gemeente DH Kosten beheer terrein/infrastructuur/ gebouwen Personeelskosten management/adm.beheer Juridische kosten/accountantskosten Algemene bedrijfskosten Incidentele kosten Afschrijvingen Totaal uitgaven RESULTAAT

Resultaat 1e halfjaar 2021 832.748

Prognose 2021

19.350 21.640 12.500

1.680.248 35.000 1.645.248 199.575 1.844.823

3.440 6.035 5.890 -447 1.225 848.891 4.719 844.172 99.788 943.960

1.225 1.661.026 35.000 1.626.026 199.575 1.825.601

227.142

190.750

68.884

190.750

-144.697 281.736

-144.697 285.602

-72.349 202.372

-144.697 285.602

365.434 39.431 266.927 -84.799

360.500 37.000 128.500 205.500

194.300 29.060 44.685 15.493

360.500 37.930 129.725 205.500

99.742 1.050.915 919.088

102.000 1.165.155 679.668

49.311 531.756 412.204

98.621 1.163.931 661.670

18

1.606.311

Planmatig onderhoud gebouwen/terrein/infra Planmatig onderhoud techn.installaties theater SIM-subsidie/Kadernota Financiële baten & lasten NETTO-RESULTAAT

572.093 169.448 38.703 63.231 75.614

610.000 169.000 -412.136 205.057 107.748

123.116 32.755 -217.636 26.618 447.350

610.000 169.000 -412.136 204.625 90.181

Toelichting bij de gepresenteerde cijfers: - In de verlies- en winstrekening is de begroting alsmede de prognose voor 2021 opgenomen. - De verhuuropbrengst zal in 2021 lager zijn dan in 2020. Dit komt door de verkoop van de panden 39 en 41. - In 2021 ontvangt Willemsoord BV van de gemeente een bijdrage uit de kadernota van € 389.000 (in totaal is de bijdrage uit de kadernota 768.000: 379.000 is voor de Stichting Erfgoed). - De incidentele kosten voor 2021 bestaan uit: Kosten werving directeur-bestuurder/voorzitter € 10.500 Reservering planmatig onderhoud dokken € 195.000 € 205.500 b.

Financiële kengetallen

Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit Liquiditeit

Norm

31-12-2017

31-12-2018

31-12-2019

Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0

€ 1.640.540 € 66.709 27%

€ 1.649.019 € 2.973 26%

€ 1.682.234 € 53.311 23%

31-12-2020 VOORLOPIG € 1.800.777 € 75.614 n.n.b.

0,03

0,05

0,04

n.n.b.

Noot: In verband met de mogelijke overdracht van activa aan de stichting Erfgoed Den Helder heeft Willemsoord BV haar activa momenteel gefinancierd met een kortlopende- in plaats van een langlopende lening. Dit heeft op de liquiditeitsratio van Willemsoord BV een nadelig effect en een positief effect op de solvabiliteitsratio. Op het moment dat er duidelijkheid is over de activa zal de financieringsstructuur hierop worden aangepast.

4.6. Risico’s De risico’s hieronder zijn voornamelijk risico’s vanuit het perspectief van de aandeelhouder en minder vanuit de bedrijfsvoering van de onderneming zelf. Risico’s Het onderhoud van bruggen, dokken, kades en kranen is gelet op de ouderdom en ondanks degelijk onderzoek niet geheel te voorspellen. Calamiteiten (zoals het inzakken van een kademuur) hebben majeure financiële consequenties. Er bestaat het risico voor de aandeelhouder is dat erbij calamiteiten een beroep op financiële ondersteuning van de gemeente wordt gedaan. De effecten van de Covid-19 crisis op de inkomsten van Willemsoord BV hebben geleid tot een betalingsachterstand van ruim € 200.000. Er bestaat een risico dat een deel van die achterstand niet wordt ingelopen. De huidige leningen zijn kortlopend en worden gefinancierd tegen de huidige zeer lage rente. Deze rente is variabel en kan op termijn stijgen.

Beheersmaatregelen Bij de oprichting van de erfgoedorganisatie is hier veel aandacht voor. De onderhoudsopgave is goed in beeld gebracht. Daarnaast is in de Kadernota 2020 geld gereserveerd om een onderhoudsreserve op te kunnen bouwen. Voor de inzet van expertise op het gebied van beheer en onderhoud van riool, bruggen en andere kunstwerken bundelen Willemsoord en gemeente hun krachten. Met de betrokken huurders worden oplossingen gezocht voor het inlopen van de betalingsachterstand. Daarnaast is in de begroting ruimte gereserveerd voor het afdekken van dit risico. In 2021 wordt door de gemeente een vast rentende geldlening verstrekt aan Willemsoord bv die voorgaande financiering vervangt (raadsbesluit september 2020).

19

6. Zeestad CV/BV

Bron: Bertil van Beek 6.1. Doel van de vennootschap In 2007 is Zeestad CV/BV als zelfstandige organisatie opgericht. Als doel is geformuleerd om Den Helder te profileren als aantrekkelijke stad en levendige vestigings- en verblijfsplaats waarvoor zij de ontwikkeling van locaties met een bovenlokale potentie nodig heeft. De Stedelijke Vernieuwing heeft als algemene doelstellingen: - het versterken van de centrumfunctie van Den Helder; - het versterken van de winkel- en horecastructuur; - het creëren van regionaal concurrerende stedelijke woonmilieus en - een positieve bijdrage leveren aan de versterking van het hele economische vestigingsklimaat van de stad. 6.2. Bijdrage aan gemeentelijke doelstellingen In de Begroting 2021 staat in het programma Vitale gemeente de volgende doelstelling waar Zeestad een bijdrage aan levert: Het stadshart (inclusief Willemsoord) van Den Helder trekt meer bewoners en bezoekers dan vóór de recente stadsvernieuwing. De verschillende projecten die Zeestad de komende vijf jaar ontwikkelt, krijgen een eigen traject met informatiebijeenkomsten voor bewoners en/of ondernemers. 6.3. Structuur van de vennootschap De gemeente Den Helder en provincie Noord-Holland zijn de aandeelhouders van Zeestad BV en Zeestad CV (zie onderstaande figuur). De directeur-bestuurder van Zeestad CV en Zeestad BV is dhr. ir. F. Vreugdenhil. Er is geen Raad van Commissarissen.

In de Algemene Vergadering van Aandeelhouders vond de afgelopen periode besluitvorming plaats over: - Jaarrekeningen 2020; - Jaarverslag Zeestad 2020; - Herziening Exploitatie Zeestad met peildatum 1 januari 2021; - Werkwijze Doorloop Zeestad 2019-2023; - Werkplan Zeestad 2021; - Halfjaarrapportage Q3 en Q4 2020. 20

Provincie N-H

gemeente

50% aandeelhouder

50% aandeelhouder

Zeestad beheer BV

49,5% commanditaire (stille) vennoot

1% beherend vennoot

49,5% commanditaire (stille) vennoot

Zeestad CV Figuur 3 Structuur 6.4. Inhoudelijke ontwikkelingen Zone Stadspark van Station tot Dijk In dit gebied werken gemeente, Helder Vastgoed/Woningstichting Den Helder en Zeestad gezamenlijk aan de zogenaamde stadspark-as: van station tot dijk. Met de uitvoering van deze as wordt de relatie van de stad met de zee gelegd en ontstaat een aantrekkelijk woonmilieu aan het park. De inrichting van het noordelijke deel van het stadspark is afgerond. Er is samen met het hoogheemraadschap en de woningstichting gewerkt aan het plan voor de realisatie van woningen en eventueel commercieel vastgoed tegen en op de dijk, in combinatie met de Seasaw. Voor de Seasaw is gestart met het onderzoek naar de financiële haalbaarheid. Voor de transformatie van de Koningstraat/Spoorstraat én het Prinsenplein is de planologische procedure doorlopen en is het bouwrijp maken gestart. De bouw aan het Prinsenplein is gestart. Bij Halte Bellevue is de directe omgeving opnieuw ingericht. Voor de ontwikkeling van de resterende bouwgrond is de planologische procedure afgerond. Helder Vastgoed heeft de omgevingsvergunning aangevraagd voor de realisatie van woningen en commerciële ruimte. Winkelhart De herontwikkeling van het voormalige V&D-pand en van de Kroonpassage is belangrijk voor de versterking van het winkelgebied.

Helder Vastgoed heeft de realisatie van appartementen op de 1e verdieping en de verbouw van bestaande appartementen op de 2e verdieping gestart. De onderhandelingen met de eigenaar van de Kroonpassage zijn in volle gang. Het is de bedoeling dat hier op termijn ruimte ontstaat voor parkeren op maaiveld en een supermarkt. Willemsoord Zuid Over de nieuwbouw van het horecaplein De Kleine Werf wordt overleg gevoerd met belanghebbenden in voorbereiding op de planologische procedure. Het sluiten van overeenkomsten over de ontwikkeling is uitgesteld. Aanleiding hiervoor is de onduidelijkheid over het perspectief van het herstel van de horeca (inclusief het hotelwezen) uit de coronacrisis. In 2022 wordt het behoefteonderzoek naar de ruimte om horeca toe te voegen geactualiseerd met betrekking tot het herstel uit de coronacrisis. In december 2020 is de omgevingsvergunning voor de realisatie van het stadhuis in de gebouwen 66 en 72 ingediend. Deze omgevingsvergunning is op 6 juli 2021 verleend. Op 11 januari 2021 is de Europese aanbesteding ten behoeve van een aannemer op Tendernet gepubliceerd. Vijf partijen hebben gereageerd en uiteindelijk hebben 3 partijen een inschrijving gedaan (2 partijen hebben zich vanwege andere grote opdrachten teruggetrokken). Er is inmiddels 1 aannemer geselecteerd. Het inschrijfbedrag ligt boven het 21

oorspronkelijke budget als gevolg van de grote stijging van de bouwkosten. Daarop heeft Zeestad de gemeente geadviseerd om een deel van de overschrijding op te lossen middels een extra krediet. Parallel hieraan is gestart met de voorbereiding op de herinrichting van de openbare ruimte op Willemsoord Zuid. Onderdeel daarvan is de aanpak van de kade ter hoogte van de Medemblikkerloods door Willemsoord bv. Er is een technische uitwerking gemaakt voor de basculebrug tussen de flaneerkade en Stoom/ Reddingsmuseum. Ook is de voorbereiding gestart voor de aanbesteding van de renovatie van de brug over het Boerenverdriet. Het afgelopen halfjaar jaar zijn de werkzaamheden aan de culturele wandelroute afgerond en eind juni 2021 heeft de uitrol van de luisterpalen plaatsgevonden. Als vertrekpunt is gekozen de ontwikkeling van Willemsoord en Stelling als belangrijke dragers in het ontstaan van de stad en het verhaal van de stad als maritieme stad. Gevelrenovatie en openbare ruimte Keizerstraat De gevelrenovatie is een continu proces. In de eerste helft van 2021 zijn er weer drie panden voorzien van een prachtige nieuwe gevel. De komende tijd zullen er nog een aantal volgen. Momenteel zijn er vier in voorbereiding, waaronder twee in de Beatrixstraat. Volgend op het succes van de gevelrenovatie is gestart met de voorbereiding voor het opwaarderen van de openbare ruimte in de Keizerstraat.

Vanwege de wateroverlast die deze straat bij hevige regenval ondervindt, is het noodzakelijk het rioolstelstel aan te passen. De herinrichting volgt daarna. Molenplein Na het gereedkomen van de appartemententorens en de twee zogenaamde “tweekappers” is een deel van de openbare ruimte woonrijp gemaakt. Voor de laatste fase aan het Molenplein (fase 2) zijn de gesprekken over de planvoorbereiding in volle gang, naar verwachting wordt de ontwikkeling gerealiseerd door Helder Vastgoed. Aansluitend zal Zeestad dan de omgeving woonrijp maken. De Stelling Door bovenregionale samenwerking tussen organisaties in de Waddenkustprovincies is het project ‘Atlantikwall in het Waddengebied’ tot stand gekomen. Door het Waddenfonds is subsidie verleend, gevolgd door de provincies Noord-Holland, Friesland en Groningen. Fysiek gaat het om zes plekken, waarvan het Logementsgebouw in Huisduinen er een is. In dit project komen de verhalen van Fort Kijkduin, het Logementsgebouw en de Kroontjesbunker samen. Dit draagt bij aan de ontwikkeling van Huisduinen als toeristisch knooppunt. Omdat bezoekers vanuit Huisduinen naar andere militaire objecten kunnen gaan (en vice versa), is ook de Grasdijk als recreatieve verbinding aan het project toegevoegd. LEADER, Waddenfonds, Provincie Noord-Holland en gemeente Den Helder maken deze ontwikkeling mogelijk.

Het laatste projectonderdeel wordt gerealiseerd in het Logementsgebouw, waarna het project eind 2021 zal zijn afgerond. Zeestad en de stichting Erfgoed Den Helder hebben samen gewerkt aan de planvorming voor Fort Kijkduin. Het eerste deel van de nieuwe museale presentatie is begin dit jaar opgeleverd. De stichting is eigenaar van het fort en verantwoordelijk voor de exploitatie en herontwikkeling van het fort. Samen met de Stichting heeft Zeestad nadere afspraken gemaakt inzake projectsturing, verantwoordelijkheden en opdrachtgeverschap. In overleg met Stichting Erfgoed Den Helder en eventuele financiers (Waddenfonds, Provincie Noord-Holland en Gemeente Den Helder) zal Zeestad de concrete planning en invulling van de werkzaamheden in 2021 uitwerken, waarna de herontwikkeling kan worden gestart. Gevolgen coronacrisis Voor Zeestad zelf heeft de coronacrisis tot nu toe weinig invloed gehad. Alle projecten en processen zijn gewoon doorgegaan. Merkbare gevolg van de coronacrisis is dat het op dit moment nog onduidelijk is hoe en hoe snel de detailhandel en horeca zich herstellen. Dit is aanleiding geweest voor een pauze in de ontwikkeling van De Kleine Werf op Willemsoord.

22

6.5. Financiële ontwikkelingen a. Jaarrekening 2020 vastgesteld Op 11 juni 2021 vond de algemene vergadering van aandeelhouders plaats waarin de jaarrekening 2020 is vastgesteld. b. Ontwikkeling saldo tweede half jaar 2019 In augustus 2021 is de concept-halfjaarrapportage januari-juni 2021 ontvangen van Zeestad. Daarin staat de ontwikkeling van het saldo in de eerste helft van 2021: Per 1-1-2021 is de exploitatie herzien. In dit hoofdstuk wordt een beeld gegeven van de financiële stand van zaken terugkijkend op het afgelopen halve jaar. Tabel 1: Goedgekeurde exploitatie lopende projecten per 1-1-2021 Totaal Kosten Totaal opbrengsten

€ 121.096.654 € 121.580.308

Saldo per 1-1-2021

€

483.654

Te verwachten kostenstijging Te verwachten opbrengstenstijging Saldo rente

€ € €

416.741 -

Saldo per 31-12-2023

€

66.913

Contante waarde per 1-1-2021

€

66.913

Tabel 2: Ontwikkeling saldo 1e halfjaar 2021

Goedgekeurde exploitatie Kosten Opbrengsten Saldo Halfjaarrapportage Kosten Opbrengsten Saldo Verschil Kosten Opbrengsten Saldo c.

Totaal

Gerealiseerd t/m 1e helft 2021

Verwacht 2e helft 2021 t/m 2023

€ 121.096.653 € 121.580.307 € 483.654

€ € €

105.999.383 106.508.987 509.604

€ € €

15.097.270 15.071.320 25.950-

€ 121.096.653 € 121.580.307 € 483.654

€ € €

103.421.731 105.379.909 1.958.178

€ € €

17.674.922 16.200.398 1.474.524-

€ € €

€ € €

2.577.6521.129.0781.448.574

€ € €

2.577.652 1.129.078 1.448.574-

-

Financiële kengetallen

Zeestad BV

Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit Liquiditeit

Norm

31-12-2017

31-12-2018

31-12-2019

31-12-2020

Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0

€0 €0 Nvt

€0 €0 Nvt

€0 €0 Nvt

€0 €0 Nvt

Nvt

Nvt

Nvt

Nvt

23

Noot: Zeestad BV heeft tot doel de activiteiten van Zeestad CV te beheren. Binnen de BV vinden geen feitelijke werkzaamheden plaats en wordt uitsluitend het aandelenkapitaal en de rekening-courant verhouding met de CV beheerd waardoor bovenstaande kengetallen niet van toepassing zijn.

Zeestad CV

Netto omzet Winst/resultaat Solvabiliteit Liquiditeit7

Norm

31-12-2017

31-12-2018

31-12-2019

31-12-2020

Nvt Nvt Tussen 30% en 40% >=1,0

€ 2.032.000 €0 Nvt

€0 €0 Nvt

€0 €0 Nvt

€0 €0 Nvt

Nvt

Nvt

Nvt

Nvt

Noot: Zeestad CV wordt volledig gefinancierd vanuit bijdragen van gemeente en provincie. Deze worden gestort in een fonds voor stedelijke vernieuwing. Vanuit dit fonds worden de diverse projecten gefinancierd. Omdat geen sprake is van zelfstandig eigen vermogen c.q. leningen etc. en projecten binnen de beschikbare budgetten worden uitgevoerd zijn bovenstaande kengetallen niet van toepassing.