Raadsvoorstel zienswijze op de Kadernota 2027 en 1e Begrotingswijziging 2026 GGD nog te verwerken (002).pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

de gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Wethouder De Vrij

Van team: Adviseur: E-mail:

Zorg Priscilla Kuijpers p.kuijpers@denhelder.nl

Betrokken portefeuillehouder: Classificatie:

Openbaar

Kenmerk: 0000551670 Datum voorstel: 20 januari 2026

Onderwerp:

Voorstel tot het vaststellen van een zienswijze op de Kadernota 2027 en 1e Begrotingswijziging 2026 GGD Hollands Noorden

Publiekssamenvatting: Het dagelijks bestuur van de GGD Hollands Noorden (GGD HN) heeft zijn Kadernota 2027 aangeboden. De Kadernota 2027 geeft de strategische koers weer waarlangs de GGD HN haar rol als regionale kennis- en adviespartner versterkt, gericht op een gezond en veilig leven voor alle inwoners van Noord-Holland Noord. Daarnaast heeft het dagelijks bestuur (DB) van de GGD HN zijn eerste begrotingswijziging 2026 aangeboden. Dit voorstel gaat in op twee structurele taakuitbreidingen bij Veilig Thuis; de implementatie van actief wachtlijstbeheer en deelname aan de ZSM-tafel (Zorgvuldig, Snel en op Maat). De gemeenten kunnen een zienswijze indienen. Het DB legt de Kadernota 2027 en de eerste begrotingswijziging 2026 op 11 maart 2026 ter vaststelling voor aan het algemeen bestuur (AB) van de GGD, met daarbij de zienswijzen en de bestuurlijke reactie van het DB op de zienswijzen. Geadviseerd besluit: 1. geen zienswijze af te geven op de Kadernota 2027 van de GGD Hollands Noorden; 2. geen zienswijze af te geven op de eerste begrotingswijziging 2026 van de GGD Hollands Noorden.

Aanleiding en context

Het dagelijks bestuur (DB) van de GGD HN heeft op 15 december 2025 de concept Kadernota 2027 aangeboden voor zienswijze van de gemeenteraad. Op 16 december is de 1e begrotingswijziging 2026 aangeboden voor zienswijze van de gemeenteraad. Regionaal is afgesproken om deze route gezamenlijk via de Regionale Raadscommissie Noordkop (hierna RRN) te bewandelen. Het streven is dat er een gezamenlijke zienswijze wordt afgegeven. Na kennisname van de zienswijze van de raden, staan de concept Kadernota 2027 en de 1e begrotingswijziging 2026 ter vaststelling geagendeerd voor het AB op 11 maart 2026. Door maatschappelijke uitdagingen als vergrijzing, toenemende mentale gezondheidsproblemen en gezondheidsverschillen, wil de GGD proactief anticiperen. De kadernota is onderdeel van de reguliere planning & control-cyclus en biedt gemeenten de mogelijkheid te sturen op de gemeenschappelijke regeling (GR). Doelen en resultaten

De GGD is een gemeenschappelijke regeling van 16 gemeenten in Noord-Holland Noord. De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid en veiligheid van inwoners in Noord-Holland Noord. 0000551670- pag. 1 van 6

De GGD voert gemeentelijke taken uit die vermeld staan in de Wet publieke gezondheid (Wpg), alsmede taken die bij of op grond van andere wetten zijn opgedragen. Taken op basis van de Wpg zijn:  Basistaken jeugdgezondheidszorg 0 tot 18 jaar en prenatale voorlichting en huisbezoek;  Infectieziektebestrijding, inspectie, hygiëne en medische milieukunde;  Forensische geneeskunde en GGD Rampenopvangplan;  Epidemiologie, collectieve gezondheidsbevordering en ondersteuning gezondheidsbeleid. GR-taken die de GGD uitvoert op basis van andere wetgeving dan de Wpg, zijn toezicht kinderopvang, lijkschouwingen en Veilig Thuis. Aanvullende diensten die de GGD uitvoert zijn opvoedondersteuning, openbare geestelijke gezondheidszorg, prostitutiezorg en meldpunt en hoorplicht verplichte ggz (De Wet verplichte ggz regelt hoe iemand verplichte (niet-vrijwillige) psychische zorg kan krijgen als het echt niet anders kan). Vanaf de begroting 2021 onderscheidt de GGD vier focuslijnen. Dit zijn:  Gezond opgroeien;  Gezond ouder worden;  Meedoen naar vermogen;  Gezonde leefomgeving. Beoogd maatschappelijk resultaat deelname aan de Zorgvuldig, Snel en op Maat (ZSM) tafel: Escalaties bij huiselijk geweld en kindermishandeling vaker voorkomen.

Doelen van de GGD voor de komende jaren: De GGD HN zet haar huidige beleid voort en zet in op doorontwikkelingen op de volgende gebieden: Suïcidepreventie Met de inwerkingtreding van de Wet integrale suïcidepreventie heeft de overheid een wettelijke plicht gekregen om suïcidepreventie te bevorderen. GGD HN en gemeenten onderzoeken gezamenlijk welke preventieve activiteiten kunnen worden uitgevoerd en onder welke voorwaarden en financiering. Jeugdgezondheidszorg (JGZ) De JGZ ontwikkelt richting meer domein overstijgende samenwerking, onder andere binnen Kansrijke Start en Kind naar Gezond Gewicht. Met het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) wordt structureel ingezet op de Gezonde School-aanpak, met specifieke aandacht voor mentale gezondheid. Daarnaast blijft GGD HN inzetten op het verhogen van de vaccinatiegraad binnen het rijksvaccinatieprogramma (RVP). Veilig Thuis Voor het goed uitoefenen van de wettelijke taak is het nodig te investeren in de versterking van Veilig Thuis. Hiervoor wordt parallel aan deze kadernota 2027 het voorstel Versterken Veilig Thuis (als 1e begrotingswijziging 2026) voor zienswijze aangeboden aan de gementeraden. Dit voorstel gaat in op twee structurele taakuitbreidingen bij Veilig Thuis: de implementatie van actief wachtlijstbeheer en deelname aan de ZSM-tafel (Zorgvuldig, Snel en op Maat).

Hoewel we ernaar streven, lukt het ondanks deze begrotingswijziging - naar verwachting niet om in alle situaties de wettelijke termijn van vijf dagen voor een veiligheidsbeoordeling te kunnen garanderen na ontvangst van de melding. Infectieziektebestrijding en Algemene Gezondheid Door toenemende complexiteit (antibioticaresistentie, zoönose (dit is een infectieziekte die van dieren op mensen (en soms andersom) kan overgaan, veroorzaakt door bacteriën, virussen, parasieten of schimmels), klimaatverandering) wordt infectieziektebestrijding steeds meer met de omliggende GGD’en ingericht. De behoefte aan medische milieukunde neemt toe door onder andere staalslakken, PFAS, woningbouwplannen, lokale hitteplannen en strengere luchtkwaliteitseisen. Dit vraagt mogelijk om extra inzet. De forensische geneeskunde ontwikkelt richting een landelijke organisatie, waarbij regionale integratie en capaciteitsvraagstukken centraal staan. GGD brede ontwikkelingen: 0000551670- pag. 2 van 6

Digitalisering en AI: Nieuwe technologieën bieden kansen, maar vragen om structurele investeringen in kennis, vaardigheden en innovatiebudget. Bedrijfscontinuïteitsmanagement (BCM): Dreigingen zoals cyberaanvallen en pandemieën vragen om verdere professionalisering en mogelijk extra capaciteit. Informatiebeheer en archieven: GGD HN moet nog voldoen aan wettelijke eisen; hiervoor wordt gewerkt aan een strategische visie en verbeterplan dat in 2027 volledig geborgd moet zijn. Kaders en omstandigheden

Het wettelijk kader en eerdere besluitvorming door de raad vormen de basis voor de voorliggende zienswijze. Dit betreft:     

Notitie ‘Informatievoorziening Gemeenschappelijke Regelingen’ 2018 Artikel 4 van Financiële Uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen (FUGR 2019) De Gemeenschappelijke regeling GGD HN De Financiële verordening GGD Hollands Noorden 2025 D De Wet gemeenschappelijke regelingen, artikel 34b en artikel 35, derde lid

Argumenten en alternatieven Argumenten: De beschreven argumenten sluiten aan bij de besluitpunten één en twee. 1.1 De doelstellingen zoals deze zijn opgenomen in de kadernota 2027 sluiten aan bij de doelstellingen zoals de gemeenten die voor zich zien. GGD HN zet haar huidige beleid voort en zet in op doorontwikkelingen op het gebied van suïcidepreventie, Jeugdgezondheidszorg, Veilig Thuis, Infectieziektebestrijding en Algemene Gezondheid. Daarnaast zijn er nog een aantal GGD brede ontwikkelingen van toepassing zoals Digitalisering en AI, Bedrijfscontinuïteitsmanagement en Informatiebeheer en archieven. 2.1 Met het werkproces voor ”Actief Wachtlijstbeheer” voldoet Veilig Thuis (VT) aan het nieuwe toetsingskader van de (Inspectie Gezondheidszorg) IGJ. Naar aanleiding van het rapport (2024) van de IGJ en Jeugd ( is het toetsingskader waar Veilig Thuis aan moet voldoen aangepast. Alle Veilig Thuis organisaties moeten actief zicht gaan houden op de veiligheid in gezinnen in de periode dat ze na een melding op de wachtlijst bij Veilig Thuis staan. De uitvoering van deze extra taak vraagt extra personele inzet. 2.2 Het deelnemen aan de ZSM-tafel past bij de taakomschrijving en doelstelling van VT en past in de landelijke ontwikkelingen die spelen rondom zorg en straf.

De landelijke ontwikkelingen op het snijvlak van zorg en straf tonen een duidelijke verschuiving naar integrale samenwerking tussen veiligheids- en zorgpartners. Initiatieven zoals de Landelijke Agenda Zorg en Veiligheid Perspectief 2025, het Landelijk Kader Zorg- en Veiligheidshuizen en regionale beleidsagenda’s benadrukken dat complexe casuïstiek effectiever wordt aangepakt wanneer partijen vroegtijdig en gezamenlijk optreden. Het is daarom logisch en waardevol dat VT aansluit bij de ZSMtafel. Door hun expertise in huiselijk geweld, kindermishandeling en risicobeoordeling kunnen zij direct signalen herkennen, het momentum benutten en bijdragen aan snel, passend en effectief handelen. Deze samenwerking sluit naadloos aan bij de landelijke ambitie om zowel veiligheid te vergroten als zorg en begeleiding integraal en structureel in te zetten. 2.3 VT heeft een meerwaarde bij de ZSM-tafel, omdat VT breed kijkt naar het hele gezin/huishouden systeem en niet naar één onderdeel (dader of slachtoffer of kind). In veel gevallen (75%) is een gezins(systeem) als geheel of zijn betrokkenen individueel bekend bij VT. Deze informatie krijgen (netwerk)partners, aanvullend op het perspectief vanuit strafproces, mee vanuit de verrijking van VT.

VT werkt met een systemische kijk op problematiek, wat betekent dat zij niet alleen individuele gedragingen of incidenten beoordelen, maar ook de familie-, netwerk- en omgevingsfactoren die een rol spelen meenemen. Het voordeel van deze systemische benadering is dat hulpverlening gericht en effectief kan worden ingezet: in plaats van symptoombestrijding wordt 0000551670- pag. 3 van 6

gewerkt aan structurele oplossingen, samenwerking tussen betrokkenen wordt versterkt, en risico’s op herhaling worden beperkt. Hierdoor neemt de officier van justitie een ‘rijkere’ beslissing (op basis van meer en betere informatie). 2.4 Het is efficiënter. Het gezamenlijk bespreken van casuïstiek aan de ZSM-tafel is efficiënter dan afzonderlijk contact via telefoon en/of e-mail. Aan tafel ontstaat direct overzicht van ieders informatie, expertise en perspectief. Dit voorkomt herhaling van gesprekken, misverstanden en tijdsverlies door het heen en weer communiceren van losse berichten. Daarnaast maakt het gelijktijdig overleg het mogelijk om sneller tot gezamenlijke besluitvorming te komen, waarbij afspraken direct kunnen worden gemaakt en vastgelegd. Dit vergroot niet alleen de slagkracht, maar ook de consistentie in de aanpak richting inwoners. Door de ZSM-tafel wordt kennis gedeeld, worden verantwoordelijkheden verduidelijkt en kan sneller worden opgeschaald wanneer de situatie daarom vraagt. Zo ontstaat een integraal beeld van de casus, wat leidt tot effectievere interventies en uiteindelijk tijdswinst voor alle professionals. 2.5 Deelname aan de ZSM-tafel draagt bij aan vroegtijdige signalering en betere risicoduiding. Door de directe opvolging worden escalaties van huiselijk geweld en kindermishandeling vaker voorkomen.

Dit leidt op termijn tot minder herhaalde incidenten, minder zware zorg- en jeugdhulptrajecten en een effectievere inzet van het strafrechtelijk en sociaal domein. De deelname van Veilig Thuis aan de ZSM-tafel zorgt niet voor efficiency, of vermindering van instroom bij Veilig Thuis zelf. Integendeel: deze inzet vraagt extra specialistische capaciteit en beschikbaarheid, bovenop de wettelijke taken van Veilig Thuis. Alternatieven: 1.1 Wel een zienswijze afgeven op de kadernota 2027. Het alternatief op het geven van geen zienswijze is om wel een zienswijze te geven op de voorgelegde Kadernota 2027, omdat met de huidige Kadernota extra financieringsvragen aannemelijk zijn, gezien de hoogte van de algemene reserve en de daarbij horende weerstandscapaciteit. Dit zou echter niet in lijn zijn met eerdere besluitvorming die tot deze kadernota heeft geleid. Daarnaast zal de GGD HN in 2026 met een voorstel komen richting het algemeen bestuur over hoe om te gaan met de druk op de algemene reserve. Daar zal dus op een later moment een besluit over genomen worden. 2.1 Veilig Thuis niet deel laten nemen aan de ZSM-tafel. Deelname aan de ZSM-tafel vraagt extra inzet vanuit Veilig Thuis. Omdat het toevoegen van Veilig Thuis aan de ZSM-tafel niet zorgt voor efficiency bij Veilig Thuis zelf, is het niet reëel deze structurele inzet te bekostigen uit het bestaande Veilig Thuis-budget.

Dit zou ten koste gaan van de uitvoering van wettelijke kerntaken. Deelname is echter wel van groot maatschappelijke belang, draagt bij aan structurele veiligheidswinst en realiseert maatschappelijk rendement in het zorg- en veiligheidsdomein. Daarom is Veilig Thuis bereid deze inzet te leveren en is het passend dat gemeenten hier structurele financiering voor beschikbaar stellen. Duurzaamheid Dit voorstel levert geen bijdrage aan duurzaamheid. Bestuurlijke vernieuwing Dit voorstel is in overleg met de kopgemeenten (Schagen, Texel en Hollands Kroon) tot stand gekomen. Financiële consequenties De Kadernota 2027 van de GGD HN sluit aan bij de budgetten die de gemeente in haar meerjarenraming heeft staan. Financieel meerjarenperspectief De meerjarenbegroting is sluitend, waarin is gerekend met de indexaties voor 2027 uit de indexatiebrief van de Regietafel Noord-Holland-Noord. De deelnemersbijdrage van de gemeenten wordt alleen op basis van deze indexatie verhoogd per 1 januari 2027. In 2023 is een cao-gat ontstaan, dat vanaf 2026 wordt na gecalculeerd conform de financiële uitgangspunten gemeenschappelijke regelingen (FUGR). In 2024 en 2025 heeft GGD HN het cao-gat zelf opgevangen vanuit de algemene reserve zonder extra bijdrage van de deelnemende gemeenten. 0000551670- pag. 4 van 6

Daardoor is de algemene reserve fors afgenomen. Nu GGD HN voor 2026 geconfronteerd is met bezuinigingen, is opbouwen van vermogen vanuit de bestaande begroting niet realistisch. Het algemeen bestuur heeft eerder uitgesproken dat het belangrijk is dat GGD HN voldoende vermogen kan opbouwen. Weerstandsvermogen en risico’s Bij GGD HN wordt de beschikbare weerstandscapaciteit gevormd door de algemene reserve. De algemene reserve is ontoereikend om alle financiële risico’s op te vangen. Bij een negatieve algemene reserve is het, conform het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader gemeenschappelijke regelingen, aan de deelnemers om het tekort direct aan te vullen, zodat er geen negatieve algemene reserve ontstaat. GGD HN zal in 2026 met een voorstel richting het algemeen bestuur komen, hoe om te gaan met de druk op de algemene reserve en het verbeteren van het weerstandsvermogen om toekomstige financiële risico’s op te kunnen vangen. Financiering Veilig Thuis De financiering van Veilig Thuis is gebaseerd op de zogenaamde P*Q financiering.

Dat betekent dat het jaarbudget van Veilig Thuis is afgebakend op:  aantal adviezen * normuren * uurtarief  aantal meldingen * normuren * uurtarief  aantal vervolgdiensten/onderzoeken * normuren * uurtarief Door die wijze van financiering is er binnen de begroting van Veilig Thuis geen financiële ruimte voor bijvoorbeeld projecten, pilots of nieuwe ontwikkelingen. Dat betekent, dat Veilig Thuis om te kunnen inspelen op nieuwe (landelijke) ontwikkelingen en taken dit ter besluitvorming en financiering voor moet leggen aan de gemeenten als opdrachtgever. Voor het versterken van Veilig Thuis Noord-Holland Noord wordt met ingang van 2026 om een extra (structurele) bijdrage gevraagd van € 295.000, bestaande uit:  actief wachtlijstbeheer: € 125.000 per jaar  deelname aan ZSM-tafel: € 170.000 per jaar. In de onderstaande tabel wordt de deelnemersbijdrage van Veilig Thuis 2026 na de 1e begrotingswijziging 2026 weergegeven. De verhoging van de bijdrage bedraagt € 295.000 en verdeeld over de deelnemende gemeenten naar rato. Voor 2026 kunnen wij dit opvangen binnen ons begrote budget voor Veilig Thuis. Voor de extra bijdrage vanaf 2027 is nog geen dekking beschikbaar. Dit zal meegenomen worden in het begrotingsproces 2027 als ruimtevrager. Bedragen x1000

Begroting 2026 primair

1e begrotingswijziging naar rato

Begroting 2026 na 1e wijziging

Den Helder

1.206

32

1.238

0000551670- pag. 5 van 6

Uitvoering en planning Op basis van het RRN advies wordt in de lokale gemeenteraden een besluit genomen over de stukken. Het besluit wordt kenbaar gemaakt bij het dagelijks bestuur (DB) van de GGD. Het DB formuleert een bestuurlijke reactie op de zienswijzen. Het DB legt de Kadernota 2027 en de eerste begrotingswijziging 2026 op 11 maart 2026 ter vaststelling voor aan het AB van de GGD, met daarbij de zienswijzen en de bestuurlijke reactie van het DB op de zienswijzen. Zienswijzen kunnen worden ingediend tot 1 maart 2026. Communicatie Na het besluit van de gemeenteraad wordt de GGD HN geïnformeerd over het besluit middels een brief.

0000551670- pag. 6 van 6