Raadsvoorstel zienswijze Kadernota 2026 GGD.pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

de gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Wethouder De Vrij

Van team: Adviseur: E-mail:

Zorg Priscilla Kuijpers p.kuijpers@denhelder.nl

Betrokken portefeuillehouder: Classificatie:

Openbaar

Kenmerk: 0000271727 Datum voorstel:

Onderwerp:

Voorstel over het afgeven van een zienswijze over de Kadernota 2026 van de GGD

Publiekssamenvatting: De Kadernota van de GGD Hollands Noorden wordt voor zienswijze voorgelegd aan de gemeenteraden. De gemeenteraad van Den Helder wordt voorgesteld voor het scenario van 5% te kiezen en een zienswijze af te geven. Er zijn wel een aantal voorwaarden verbonden, die in dit voorstel verder worden toegelicht. De Kadernota 2026 wordt in de vergadering van het algemeen bestuur van 12 maart 2025 vastgesteld, de zienswijze van alle gemeenten worden daarbij betrokken.

Geadviseerd besluit: 1. Aan het dagelijks bestuur van de Gemeenschappelijke Regeling GGD Hollands Noorden een zienswijze af te geven voor de gemeente Den Helder ten aanzien van de Kadernota 2026 met daarin opgenomen de volgende punten: a. Te kiezen voor het geschetste bezuinigingsscenario van 5% met uitzondering van de maatregelen 3 (stoppen met procesregie buiten kantoortijden voor tijdelijk huisverbod Veilig Thuis), 5 (stoppen met advies/ondersteuning veiligheidsketen OGGZ) en 14 (verminderen inzet Veilig Thuis door versterken wijkteams). En de GGD te verzoeken dit scenario aan te vullen met maatregelen in de interne huishouding van de GGD welke niet in de huidige bezuinigingsscenario's zijn opgenomen, om te komen tot een daadwerkelijke bezuiniging van 5%. b. De GGD HN te vragen om efficiënter samen te werken met andere gemeenschappelijke regelingen zoals de Veiligheidsregio en Omgevingsdienst door bijvoorbeeld het gezamenlijk inkopen van producten en diensten. 2. Deze zienswijze door het toesturen van het ondertekende raadsbesluit aan het dagelijks bestuur (DB) van de GGD Hollands Noorden kenbaar te maken.

Aanleiding en context Het dagelijks bestuur (DB) van de GGD Hollands Noorden (hierna GGD) heeft op 13 december 2024 de concept Kadernota 2026 aangeboden voor zienswijze van de raad. Bij deze Kadernota heeft de GGD 4 scenario's uitgewerkt (een scenario ongewijzigd beleid, bezuinigingsscenario 3%, bezuinigingsscenario 5% en bezuinigingsscenario 7%). De gemeenten kunnen een zienswijze afgeven op de Kadernota 2026 en worden gevraagd het scenario van keuze kenbaar te maken. Regionaal is afgesproken om dit gezamenlijk via de Regionale Raadscommissie Noordkop (hierna RRN) te doen. Het streven is dat er een gezamenlijke zienswijze wordt afgegeven. Voor de gemeente Den Helder is het vanwege de korting voor gemeente op het Gemeentefonds noodzakelijk om te kiezen voor een bezuinigingsscenario van 5%. De gemeente Schagen, Texel en Hollands Kroon kiezen voor het geschetste scenario van 3%. Met het afgeven van een zienswijze kan de raad sturen op het inhoudelijke en financiële 0000271727- pag. 1 van 4

beleid van de gemeenschappelijke regeling. Na kennisname van de zienswijze van de raden, staat de concept Kadernota 2026 ter vaststelling geagendeerd voor het AB op 12 maart 2025. Bijna alle gemeenten worden vanaf 2026 geconfronteerd met een lagere bijdrage van het Gemeentefonds. De Regietafel Noord-Holland Noord heeft daarom alle gemeenschappelijke regelingen bezuinigingsrichtlijnen voorgesteld. De Regietafel is in begin 2018 opgericht. Het doel is: de samenwerking in gemeenschappelijke regelingen in Noord- Holland Noord te verbeteren. Het gaat om zowel het vergroten van de grip als het begrip. De Regietafel wordt gevormd door deelnemers uit en namens de regio’s Almaar, de Noordkop en WestFriesland. Alle deelnemers hebben de taak om bij te dragen aan verbeteringen. Daarnaast hebben zij ook de verantwoordelijkheid om hun collega-bestuurders, griffiers, secretarissen en medewerkers te polsen en mee te nemen in de stappen die worden gezet. De Regietafel heeft de GGD de opdracht gegeven om vanwege de lagere bijdrage van het Gemeentefonds vier bezuinigingsscenario’s uit te werken, te weten: 1. Ongewijzigd beleid 2. Bezuinigingsscenario 3% 3. Bezuinigingsscenario 5% 4. Bezuinigingsscenario 7% Deze scenario’s zijn in de Kadernota 2026 uitgewerkt. Hierin is inzichtelijk gemaakt wat de effecten zijn op het niveau van taken en impact bij de geschetste bezuinigingsscenario’s.

Daarbij is steeds het effect op de gemeentelijke bijdragen op de verschillende taken en diensten uitgewerkt. Bij de scenario’s 3%, 5% en 7% zijn de bezuinigingsmaatregelen in beeld gebracht evenals de maatschappelijke effecten daarvan. Het DB heeft aan de gemeenteraden gevraagd naast het afgeven van een zienswijze ook het scenario van keuze kenbaar te maken. Doelen en resultaten De GGD is een gemeenschappelijke regeling van 16 gemeenten in Noord-Holland Noord. De GGD bewaakt, beschermt en bevordert de gezondheid en veiligheid van inwoners in Noord-Holland Noord. De GGD voert gemeentelijke taken uit die vermeld staan in de Wet publieke gezondheid (Wpg), alsmede taken die bij of krachtens andere wetten zijn opgedragen. Taken op basis van de Wpg zijn: - Basistaken jeugdgezondheidszorg 0 tot 18 jaar en prenatale voorlichting en huisbezoek; • - Infectieziektebestrijding, inspectie, hygiëne en medische milieukunde; - Forensische geneeskunde en GGD Rampenopvangplan; - Epidemiologie, collectieve gezondheidsbevordering en ondersteuning gezondheidsbeleid. GR taken die de GGD uitvoert op basis van andere wetgeving dan de Wpg, zijn toezicht kinderopvang, lijkschouwingen en Veilig Thuis. Aanvullende diensten die de GGD uitvoert zijn opvoedondersteuning, openbare geestelijke gezondheidszorg, prostitutiezorg en meldpunt en hoorplicht verplichte ggz.

Vanaf de begroting 2021 onderscheidt de GGD vier focuslijnen. Dit zijn: - Gezond opgroeien; - Gezond ouder worden; - Meedoen naar vermogen; - Gezonde leefomgeving. Kaders en omstandigheden Wet gemeenschappelijke regelingen In de Wet gemeenschappelijke regelingen (WGR) is geregeld hoe een gemeenschappelijke regeling moet worden ingericht. De GGD HN is een gemeenschappelijke regeling. Artikel 34b heeft betrekking op de bevoegdheden van het algemeen en dagelijks bestuur van de GGD HN. Artikel 25, derde lid betreft de bevoegdheid van de gemeenteraad om een zienswijze af te geven. Gemeenschappelijke Regeling GGD Hollands Noorden De Gemeenschappelijke regeling GGD Hollands Noorden is een besluit tot samenwerking tussen de 16 gemeenten in Noord-Holland Noord. De GGD HN voert gemeentelijke taken uit die vermeld staan in de Wet publieke gezondheid (Wpg) en taken die bij of krachtens andere wetten zijn opgedragen. Daarnaast voert de GGD HN ook aanvullende diensten uit. De financiële verordening GGD Hollands Noorden 2023 0000271727- pag. 2 van 4

De financiële verordening bevat de uitgangspunten van het financiële beleid en de kaders voor het borgen van een financieel beheer en de inrichting van de financiële organisatie. Artikel 4 van Financiële Uitgangspunten Gemeenschappelijke Regelingen (FUGR 2019) In artikel 4 van de FUGR 2019 zijn de termijnen voor de zienswijzen, kadernota, begroting en jaarstukken geregeld. Notitie 'informatievoorziening Gemeenschappelijke Regelingen' 2018 Deze notitie gaat over de kader stellende, controlerende en volk vertegenwoordigende rol van de gemeenteraad bij gemeenschappelijke regelingen. Programmabegroting 2025 gemeente Den Helder ‘’ De verbonden partijen met een publiekrechtelijke relatie worden via een opdracht gevraagd om te besparen. We rekenen op een bijdrage van 5% over de jaarlijkse last van € 15 miljoen. Dit betreft: de GGD, de Veiligheidsregio en de omgevingsdienst’’. Argumenten en alternatieven 1.1a De Regietafel heeft de gemeenschappelijke regelingen expliciet gevraagd om bezuinigingsmogelijkheden aan te dragen. Voor veel gemeenten zijn bezuinigingen wenselijk of zelfs noodzakelijk vanwege de korting voor gemeenten op het Gemeentefonds. Door te kiezen voor een bezuinigingsscenario geven we gehoor aan het verzoek van de Regietafel. Bovendien zorgt dit voor gelijkwaardigheid met de andere gemeenschappelijke regelingen, die ook zullen moeten bezuinigen.

1.2a De kosten voor procesregie buiten kantoortijden voor tijdelijk huisverbod leiden niet tot bezuiniging Als de GGD vanuit Veilig Thuis stopt met de procesregie buiten kantoortijden voor tijdelijk huisverbod (maatregel 3) zal de procesregie verschuiven van de GGD naar een andere ketenpartner. Op basis van de Wet tijdelijk huisverbod moet de gemeente dit namelijk wel bij een andere partij beleggen. De kosten voor procesregie zullen dus verschuiven naar een andere ketenpartner, maar zal nog wel door de gemeente worden gedragen. Deze maatregel leidt voor de gemeente dus niet tot een bezuiniging. 1.3a Bezuinigingen op de OGG Vangnet & Advies zijn tegenstrijdig aan het eerdere besluit om het team te versterken Onder de bezuinigingen op de aanvullende diensten valt ook de bezuiniging op de inzet van het team Vangnet & Advies van de OGGZ (maatregel 5). Het gaat om het stoppen met advies en/of ondersteuning vanuit het team Vangnet en Advies aan de veiligheidsketen. Binnen de Kop van Noord-Holland hebben wij sinds 2023 met het team Vangnet en Advies afgesproken de reguliere subsidie te verhogen, zodat zij voldoende medewerkers in kunnen zetten om het toegenomen aantal complexere meldingen af te handelen en nazorg te leveren. Een deel van de bekostiging van het team Vangnet & Advies loopt voor de Kop gemeenten via de deelnemersbijdrage aan de GGD.

Als hierop wordt bezuinigd, zal de inzet van het team Vangnet en Advies weer moeten inkrimpen. Dat is tegenstrijdig aan het eerdere besluit om het team juist te versterken met extra subsidie. 1.4a Het versterken van de wijkteams vraagt leidt tot hogere kosten Maatregel 14 (verminderen inzet Veilig Thuis door versterken wijkteam) vraagt, zoals de GGD aangeeft, om een investering in de wijkteams. Deze maatregel zal tot hogere personeelskosten leiden en niet tot een bezuiniging op de gemeentelijke begroting. Bovendien is deze maatregel lastig uitvoerbaar vanwege de krapte op de arbeidsmarkt. 1.5a Het 5% scenario is noodzakelijk voor de benodigde bezuinigingen in Den Helder Vanwege de verminderde bijdrage van het Gemeentefonds heeft de gemeenteraad van Den Helder in de programmabegroting opgenomen dat er 5% bezuinigd moet worden op de gemeenschappelijke regelingen. Omdat er onwenselijke maatregelen in het scenario zijn opgenomen wordt voorgesteld deze niet door te voeren en de GGD te verzoeken een extra taakstelling uit te werken om tot de volledige 5% te komen middels maatregelen in de interne huishouding en efficiëntere bedrijfsvoering. 2.1b In de samenwerking worden mogelijkheden gezien voor een efficiëntere bedrijfsvoering. Denk hierbij bijvoorbeeld aan het gezamenlijk inkopen van producten en diensten.

3.1 Door het toesturen van het besluit kan het DB de zienswijze meenemen in hun voorstel aan het AB De Kadernota wordt in de vergadering van het AB van 12 maart vastgesteld. De zienswijzen van de gemeente maken deel uit van de beraadslaging. Alternatieven: 1.1a te kiezen van een gezamenlijk bezuinigingsscenario 0000271727- pag. 3 van 4

De Kop gemeenten zijn niet tot een eensluidende advies op de zienswijze gekomen. Den Helder kiest voor een bezuinigingsopgave van 5% om tot de noodzakelijke bezuiniging op de gemeentelijke begroting te komen. De gemeente Texel, Schagen en Hollands Kroon zijn hiermee niet akkoord omdat dit tot een voor hen onacceptabele negatieve maatschappelijke impact al leiden. Daarnaast verwachten deze gemeenten bij een bezuiniging van 5% hogere kosten op andere gemeentelijke begrotingsposten en bij maatschappelijke partners. Duurzaamheid n.v.t. Bestuurlijke vernieuwing Het voorstel leent zich niet voor bestuurlijke vernieuwing. Er is wel regionale afstemming geweest de gemeente Texel, Schagen en Hollands Kroon bij de vorming van dit advies. Financiële consequenties In de programmabegroting 2026 van de gemeente Den Helder is rekening gehouden met een bezuinigingspercentage van 5%. Met het voorliggende scenario 5% wordt dit bedrag niet gerealiseerd. Om het bezuinigingsscenario van 5% te halen zal de GGD met aanvullende maatregelen moeten komen. De voorgestelde indexaties voor 2026 zijn conform de hoogte die de Regietafel gemeenschappelijk regelingen Noord-Holland-Noord in de herziene indexatiebrief kenbaar heeft gemaakt. Voor de begroting 2026 betekent dit dat wordt uitgegaan van 7,2% loonindexatie en 8% prijsindexatie.

Verder wordt de deelnemersbijdrage per gemeente (licht) beïnvloed door (kleine) toe- en afnamen van het aantal inwoners. (Autonome) Ontwikkelingen: In 2024 en 2025 is de GGD niet in staat gebleken vermogen op te bouwen als gevolg van het CAO-gat dat ontstaan is in 2023. Dit vertaalt zich in 2026 naar een staat van een algemene reserve bij de GGD welke ontoereikend is om financiële risico's op te vangen. De algemene reserve van de GGD staat hierdoor onder grote druk. Conform het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader gemeenschappelijke regelingen is het voor een GR niet toegestaan om een negatieve algemene reserve te hebben en is het aan de deelnemers om een ontstaan tekort direct aan te vullen opdat er geen negatieve algemene reserve ontstaat. Besluitvorming over de bezuinigingsscenario's, zoals uitgewerkt door de GGD, is dan ook cruciaal voor het kwantificeren van het (grote) financiële risico op frictiekosten, behorend bij de bezuinigingsopgave van de gemeenten. Indexatie vanuit de algemene middelen: Afhankelijk van het gekozen bezuinigingsscenario dient dekking te worden gezocht voor het afbakenen van de financiële risico's en mogelijke aanvulling algemene reserve GGD. Vooralsnog kunnen enkel de loon- en prijsindexaties toegerekend worden, welke vanuit de algemene middelen van de gemeenten dienen te worden gedekt.

Uitvoering en Planning Het voorstel is besproken met de 16 gemeenten. Er is geen consensus bereikt over het te kiezen scenario. Dit heeft nog geen gevolgen omdat het besluit over het te kiezen bezuinigingsscenario genomen wordt in de RRN. Bijna alle gemeenten nemen de voorwaarde op dat het scenario van 5% moet worden aangevuld conform de oorspronkelijke opdracht. Met het kiezen voor het scenario van 5% volgt de gemeente Den Helder dezelfde lijn als in ieder geval de gemeenten Alkmaar en Hoorn. Communicatie De zienswijze wordt kenbaar gemaakt aan het Dagelijks Bestuur (DB) van de GGD. Het DB formuleert een bestuurlijke reactie op de zienswijzen. Het DB legt de Kadernota 2026 op 12 maart 2025 ter vaststelling voor aan het Algemeen Bestuur (AB) van de GGD, met daarbij zienswijzen en de bestuurlijke reactie van het DB op de zienswijzen.

0000271727- pag. 4 van 4