Raadsvoorstel - Voorkeursvariant vaarroute Willemsoord.pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

de gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Wethouder Camara

Betrokken portefeuillehouder: Classificatie:

Wethouder Nanning Openbaar

Van team: Adviseur: E-mail:

Omgeving Falco Hoekstra f.hoekstra@denhelder.nl

Kenmerk: 0000503187 Datum voorstel: 4 november 2025

Onderwerp:

Voorstel tot het vaststellen van voorkeursvariant vaarroute Willemsoord

Publiekssamenvatting: Willemsoord is het historische en maritieme hart van Den Helder, een plek waar erfgoed, recreatie en de verbinding met de Waddenzee samenkomen. Momenteel belemmert de beperkte functionaliteit van de Boerenverdrietsluis de directe toegang tot het gebied voor pleziervaart en kleine schepen. Bezoekers en recreanten moeten omvaren via de Koopvaardersschutsluis, wat niet alleen onhandig is, maar ook afbreuk doet aan het toeristisch en economisch potentieel van Willemsoord. Het voorkeursscenario biedt een oplossing door de Boerenverdrietsluis te renoveren en mechaniseren als keersluis. Hierdoor ontstaat een veilige en directe verbinding voor recreatieve vaartuigen van- en naar de stad, terwijl de kenmerkende sluizen van het rijksmonument Willemsoord behouden blijven en actief worden benut. De maatregel versterkt het maritieme karakter van de stad, vergroot de toeristische aantrekkingskracht en sluit aan bij de bredere gebiedsontwikkeling in het kader van het Maritiem Cluster. De investering voor de sluis bedraagt €4,9 miljoen. Nader onderzoek moet nog uitwijzen of een aanvullende investering voor kademuren noodzakelijk is. Defensie neemt verantwoordelijkheid voor de vervanging van kademuren aan de Buitenveldzijde die niet meer voldoen.

De gemeente Den Helder en de provincie Noord Holland hebben eerder afspraken gemaakt over de financiële middelen voor dit project.

Geadviseerd besluit: De gemeenteraad wordt voorgesteld: 1. Scenario A1 (renovatie en mechanisatie Boerenverdrietsluis als keersluis) als voorkeursscenario vast te stellen. 2. €3,2 miljoen beschikbaar te stellen uit de gemeentelijke reservering voor de realisatie van de vaarroute Willemsoord.

Aanleiding en context In juli 2023 ondertekenden de gemeente Den Helder en de provincie Noord-Holland een samenwerkingsovereenkomst voor de ontwikkeling van de vaarroute via het Boerenverdriet. Het doel is het versterken van de maritieme beleving van de stad, de toeristische toegankelijkheid van Willemsoord en het creëren van een veilige, recreatieve verbinding voor pleziervaart. Willemsoord trekt jaarlijks duizenden bezoekers voor evenementen, watersport en toeristische activiteiten. De Boerenverdrietsluis functioneert nauwelijks, waardoor pleziervaart vanuit de stad een omweg via de Koopvaardersschutsluis moet maken. Dit beperkt de maritieme toegankelijkheid van Willemsoord, vermindert de aantrekkelijkheid voor toeristen en legt een knelpunt voor de economische en recreatieve exploitatie van Willemsoord bloot. Het project sluit aan bij de bredere gebiedsontwikkeling rondom het Maritiem Cluster. Verbetering van de sluis vormt een schakel in plannen voor Buitenveld en infrastructuurprojecten zoals de Ravelijnbrug en de verplaatste Moormanbrug. Defensie neemt verantwoordelijkheid voor de vervanging van de Buitenveld-kademuren die niet 0000503187- pag. 1 van 3

meer voldoen, waardoor de gemeentelijke investering beperkt blijft tot de sluis zelf. Doelen en resultaten Het doel is het versterken van de maritieme beleving van de stad, de toeristische toegankelijkheid van Willemsoord en het creëren van een veilige, recreatieve verbinding voor pleziervaart. Dat wordt gerealiseerd door de realisatie van een recreatieve, veilige en historisch verantwoorde vaarverbinding via de Boerenverdrietsluis. Specifieke resultaten: - Maritieme bereikbaarheid. - Erfgoedbehoud. - Veiligheid. - Economische en toeristische impuls. - Stadsontwikkeling. Kaders en omstandigheden - Samenwerkingsovereenkomst Boerenverdriet met Provincie Noord Holland, waarin de afspraken zijn gemaakt over de financiële middelen. - Bestuursakkoord Ontwikkeling Maritiem Cluster. Argumenten en alternatieven 1. Uitvoerbaar en doelmatig binnen financiële kaders: De investering voor de realisatie van een gemechaniseerde keersluis is € 4,9 mln voor de sluis plus € 6 mln indien kadevernieuwing noodzakelijk blijkt. Dit is ruim binnen het gezamenlijke budget van de gemeente Den Helder en provincie Noord Holland. Renovatie en mechanisatie zijn technisch overzichtelijk en veel minder complex dan een schutsluisvariant. Provinciale reservering (ca. € 11 mln) biedt ruimte om het resterende budget in te zetten voor mobiliteit in het gebied van Maritiem Cluster. 2.

Historisch erfgoed behouden én benutten van de Boerenverdrietsluis als onderdeel van het rijksmonument Willemsoord: restauratie en mechanisatie versterken de functie zonder het karakter aan te tasten. Erfgoed krijgt een actieve rol in de vaarinfrastructuur van de stad, passend bij de cultuurhistorische waarde van Willemsoord. 3. Veilig gebruik door scheiding van beroepsvaart (Koopvaardersschutsluis) en pleziervaart (Boerenverdrietsluis) worden nautische risico’s beperkt. De nieuwe route richt zich op kleine pleziervaart vanen naar de stad Den Helder, dus niet als structureel doorvaarbare route. Tevens kunnen de kleinere marineschepen heen- en weer tussen Willemsoord en de Koopvaardersbinnenhaven. Er is bewust niet gekozen voor een doorgaande beroepsvaarroute vanwege kosten en ruimtelijke impact bij manoeuvreren tussen de Zeedoksluis en Boerenverdrietsluis, omdat dit betekent dat er steigers verwijderd en/of verplaatst moeten worden in het natte dok. Indien er noodzaak is door bijvoorbeeld calamiteiten is het wel mogelijk om de beroepsvaart te faciliteren. 4. Sterke impuls voor stad en Maritiem Cluster. Een kortere, aantrekkelijke vaarverbinding vanuit de stad vergroot gebruik door passanten en maakt Willemsoord levendiger. Dit past bij de ambitie om Den Helder als maritieme bestemming te profileren en versterkt samenhang met Buitenveld.

Evenementen profiteren: betere bereikbaarheid bij Sail, Marinedagen en havenfeesten. Na realisatie zullen er nieuwe afspraken moeten komen voor het optimaliseren van de bereikbaarheid over land en over water. Alternatieven en waarom afgevallen Niets doen → Met dit scenario blijft de sluis blijft buiten gebruik, bereikbaarheid Willemsoord blijft beperkt, kansen voor toerisme en levendigheid worden gemist. Zeedoksluis dempen → Dit zou een directe aantasting zijn van het Rijksmonument WIllemsoord, waarin de structuur inclusief sluizen expliciet is vermeld. Maar dempen beperkt ook mogelijkheden voor Willemsoord als toeristische poort naar de Waddenzee, daarmee is er geen of nauwelijks bestaansrecht voor de jachthaven. Volwaardige schutsluis / beroepsvaartroute → Het is te kostbaar om te realiseren ten opzichte van het financieel kader en het heeft een te grote ruimtelijke impact op het natte dok waardoor steigers moeten worden verwijderd, dat past niet bij de gekozen koers. Duurzaamheid Ecologisch: zoutdrempel beschermt ecosysteem, vispassage blijft behouden. Sociaal: versterkt leefbaarheid en toerisme, erfgoedbehoud. 0000503187- pag. 2 van 3

Economisch: impuls voor lokale economie en werkgelegenheid. Materieel: renovatie en hergebruik bestaande sluis, duurzame mechanisatie. Bestuurlijke vernieuwing Het project illustreert een vernieuwende samenwerking tussen gemeente, provincie, Defensie en betrokken partijen. Er is sprake van integrale gebiedsontwikkeling, participatie met gebruikers en belanghebbenden. Financiële consequenties Het voorgestelde scenario is financieel haalbaar binnen het gezamenlijke budget van gemeente Den Helder en provincie Noord-Holland van € 13,6 miljoen (waarvan €3,2 miljoen van de gemeente Den Helder). De realisatie van scenario A1 bedraagt € 4,9 miljoen en € 6 miljoen voor mogelijke vernieuwing van kades. De investering omvat mechanisatie van de sluisbediening, aanvullende voorzieningen zoals meerpalen en noodzakelijke baggerwerkzaamheden. Daarnaast is in de samenwerkingsovereenkomst vastgelegd dat eventuele resterende provinciale middelen kunnen worden ingezet voor mobiliteitsmaatregelen en waterrecreatie, onder voorbehoud van instemming van Gedeputeerde Staten. Dit geeft ruimte om de werkzaamheden aan Willemsoord en het natte dok slim te koppelen aan de bredere gebiedsontwikkeling zoals de herontwikkeling van de veerhaven. Uitvoering en planning Na akkoord van de raad wordt een uitvoeringsplan opgesteld voor de mechanisatie van de Boerenverdrietsluis en eventuele aanvullende onderzoeken.

De uitvoering wordt beoogd in 2027. Communicatie Het project vaarroute Willemsoord is een onderdeel van het programma Maritiem Cluster. De voortgang zal via de website maritiemclusterdenhelder.nl en de nieuwsbrief worden gedeeld.

0000503187- pag. 3 van 3