Raadsvoorstel tot wijzigen van de begroting op basis van de decembernota 2025 .pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

de gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Wethouder Van Diepen

Van team: Adviseur: E-mail:

Betrokken portefeuillehouder:

Burgemeester De Boer, Wethouder Bais, Wethouder Camara, Wethouder De Vrij, Wethouder Nanning, Wethouder Wagner Openbaar

Kenmerk: 0000509281

Classificatie:

Financiën Dolf Rientjes d.rientjes@denhelder.nl

Datum voorstel: 4 november 2025 Onderwerp:

Voorstel tot wijziging van de begroting 2025 op basis van de Decembernota 2025

Publiekssamenvatting: Na het vaststellen van de twee tussenrapportages 2025, wordt jaarlijks in de maand december een laatste begrotingswijziging en voorstel tot budgetoverheveling aan de raad aangeboden. Met deze laatste wijziging van de begroting 2025 worden de grootste afwijkingen tussen de begroting en de realisatie verklaard. De begroting 2025 wordt voor € 1,7 miljoen voordelig bijgesteld en de gemeenteraad wordt voorgesteld om in 2025 € 0,8 miljoen te onttrekken aan de algemene reserve. Daarnaast wordt voorgesteld om voor vijf projecten in totaal € 832.000 over te hevelen naar 2025. De reden daarvan is dat dit incidentele middelen zijn voor werkzaamheden die niet zijn begroot in 2026 én niet zijn afgerond in 2025. Geadviseerd besluit: Het college besluit de gemeenteraad voor te stellen: 1. kennis te nemen van de decembernota en daarin vermelde ontwikkelingen en financiële afwijkingen; 2. de reserve gevelrenovatie in te stellen voor een periode van maximaal 4 jaar en hieraan € 2,1 miljoen toe te voegen; 3. de reserve Programma Nieuwkomers in te stellen voor een periode van 4 jaar en hieraan € 0,63 miljoen toe te voegen; 4. de reserve gemeentelijke monumenten in te stellen voor een periode van 2 jaar en hieraan € 0,2 miljoen toe te voegen; 5.

de in 2025 begrote bijdrage van maximaal € 600.000 als mogelijke cofinanciering De Nollen toe te voegen aan de reserve cofinanciering; 6. de afrekening van de investeringswerken in de Port of Den Helder voor € 1,3 miljoen in minder te brengen op de eerder geactiveerde bedragen en de bedragen voor rente en afschrijving in de komende jaren te herzien in de 1e tussenrapportage 2026; 7. voor in 2025 nog niet uitgevoerde werkzaamheden een bedrag van € 0,83 miljoen over te hevelen naar 2026. Dit bedrag toe te voegen aan de bestemmingsreserve 'Nog uit te voeren werkzaamheden' en daarmee ter beschikking te stellen voor de uitvoering in 2026; 8. de mutaties op de reserves vast te stellen conform het overzicht op pagina 22 in de decembernota 2025; 9. de begroting 2025 te wijzigen, conform de mutatie zoals beschreven in de samenvatting de decembernota 2025 op pagina 21. 0000509281- pag. 1 van 4

Aanleiding en context Het bijstellen van de lopende begroting vindt binnen onze gemeente plaats bij de behandeling door de gemeenteraad van twee tussenrapportages. De gemeenteraad besluit op grond van de rapportages om de begroting te wijzigen. In december wordt vervolgens nog een laatste begrotingswijziging aan de gemeenteraad voorgelegd. In de laatste begrotingswijziging van het jaar zijn de nieuwe inzichten sinds het zomerreces verwerkt, Een deel van de wijzigingen heeft betrekking op werkzaamheden die niet in 2025 worden afgerond en doorlopen naar 2026. Voor deze nog uit te voeren werkzaamheden worden de middelen overgeheveld naar 2026. Met de decembernota worden de belangrijkste financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting voorgelegd ter goedkeuring. Ook wordt de raad voorgesteld om een aantal mutaties in de reserve vast te stellen. Enerzijds betreft dit het opheffen van één reserve en daarnaast het goedkeuren van wijzigingen in de onttrekkingen en dotaties aan reserves. De nieuwe afwijkingen groter dan € 250.000 zijn: Programma onderwerp 1 Wachtgeld voorziening ex-bestuurders 2 Jeugdzorg 2 Armoedebeleid 2 Re-integratie 3 Omgevingsvergunningen 4 Nagekomen subsidie 2024 Willemsoord 5 Gemeentefonds 2025 5 Lagere rentelasten Overige posten kleiner dan € 250.000 Totaal:

bedrag x voordeel/ € 1.000 nadeel 1.066 nadeel -500 voordeel -320 voordeel -350 voordeel 1.400 nadeel 280 nadeel -2.917 voordeel -300 voordeel -63 nadeel -1.704 voordeel

In de decembernota zijn alle afwijkingen vanaf € 100.000 afzonderlijk toegelicht. In de decembernota wordt vooruitlopend op de jaarrekening verzocht om de nu bekende onderbestedingen van incidenteel geld voor werkzaamheden in 2025 in 2026 te mogen inzetten. Het is van belang dat deze budgetten al begin 2026 beschikbaar zijn in plaats van na vaststelling van de programmarekening in juli 2026. De voorgestelde budgetoverhevelingen zijn de volgende: Programma Project

bedrag x € 1.000

2 Transformatie sociale infrastructuur 2 Participatiewet in Balans 3 Invoeringstraject omgevingswet 4 Onderzoek kanoroute en verbetering strandslagen 6 Invoeringstraject Wet Open overheid Totaal:

226 141 200 90 175 832

Doelen en resultaten De decembernota is bedoeld om: 1. te voldoen aan de normen voor begrotingsrechtmatigheid en om de raad te informeren over de financiële stand van zaken van de begroting. Ook wordt zo voorkomen dat de jaarrekening sterk afwijkt van de goedgekeurde begrotingsbedragen bij de verschillende budgetten. 2. financiële kaders te scheppen om de activiteiten die opgestart zijn in 2025 maar nog niet zijn afgerond, of waarvoor middelen zijn ontvangen in 2025 maar nog niet konden worden ingezet, te kunnen continueren dan wel uit te gaan voeren. 3. de instelling van drie reserves vast te stellen zodat dit in de jaarrekening kan worden verwerkt. Kaders en omstandigheden Zowel in de Gemeentewet als in het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (Bbv) zijn bepalingen opgenomen die invloed hebben op de kaderstelling. De Gemeentewet legt het budgetrecht bij de raad en geeft in artikel 213 regels voor de accountantscontrole, inclusief de controle op de rechtmatigheid. De grenzen daarvan zijn uitgewerkt in het door de raad vastgestelde controleprotocol. Het Bbv geeft aan hoe kan worden omgegaan met het doorschuiven van budgetten naar het volgende jaar (Kadernota rechtmatigheid van de commissie Bbv, paragraaf 4.2.4). Voor de instelling en opheffing van reserves geldt dat de gemeenteraad dit moet vaststellen omdat het budgetrecht bij de raad ligt.

0000509281- pag. 2 van 4

Argumenten en alternatieven In deze paragraaf worden de beslispunten toegelicht: Beslispunt1. De raad neemt kennis van de ontwikkelingen en afwijkingen die het college via de decembernota meldt. Het college informeert hiermee de raad over de laatste ontwikkelingen. De wijzigingen zorgen er vervolgens voor, dat de verschillen in de begroting zijn opgenomen. Een te groot verschil tussen de begroting en de jaarrekening is niet wenselijk en niet rechtmatig. Bij niet goedkeuren van de bij de Decembernota behorende begrotingswijziging ontstaan (te) grote afwijkingen ten opzichte van de op te stellen jaarrekening 2025 op programmaniveau. Daarnaast voldoen we bij het ontstaan van (te) grote verschillen niet aan de wettelijke eis van begrotingsrechtmatigheid. In het Bbv is bepaald dat de raad naast de financiële mutaties ook de mutaties in de reserves vaststelt. Er worden drie specifieke toevoegingen voorgesteld. Beslispunt 2. Instelling nieuwe reserve gevelrenovatie Beschikbaar gestelde middelen voor de projecten gevelrenovatie laten zich niet plannen tot één jaar van uitvoering. Voor de voorbereiding van plannen, het uitnodigen om deel te nemen aan de subsidieregeling, de uitvoering en de vaststelling van subsidie is meer dan één of twee begrotingsjaren nodig.

Door te kiezen voor een specifieke reserve worden de middelen duidelijk geoormerkt en kan in de uitvoering de zorgvuldigheid in het proces en de subsidieafrekening goed worden vormgegeven. Als dotatie aan de reserve wordt een bedrag van € 2.065.000 voorgesteld. De middelen die worden gedoteerd aan de reserve voldoen aan de vereiste minimale omvang van € 250.000. De inzet van de reserve kan jaarlijks via de tussenrapportage worden verwerkt zodat niet van jaar op jaar een budgetoverheveling hoeft te worden voorgesteld. De looptijd van de reserve is tot uiterlijk 2029. Beslispunt 3. Instellen reserve Nieuwkomers Voorgesteld wordt om de specifiek ontvangen middelen voor Nieuwkomers en Oekraïners te reserveren en daarmee middelen beschikbaar te krijgen voor de realisatie van één of meer doorstroomlocaties. Het mogelijke einde van de regeling Oekraïners in 2027 en de voortdurende opdracht om statushouders te vestigen, maken dat er meer huisvesting nodig is. Voor doorstroomlocaties stelt het rijk extra middelen beschikbaar. Deze middelen worden per gerealiseerde plek toegekend. Echter het bedrag is niet toereikend om voorzieningen te realiseren. De dotatie aan de reserve wordt geraamd op € 630.000. Beslispunt 4. Instellen reserve gemeentelijke Monumenten Voor de gemeentelijke monumenten is met vertraging een subsidieregeling opgesteld.

De beschikbare middelen kunnen naar verwachting besteed in 2026 en 2027. Het incidentele budget hiervoor is in 2025 niet tot besteding gekomen. Incidentele budgetten kunnen worden overgeheveld als de besteding in het volgende jaar plaatsvindt. Omdat hier niet zal lukken om binnen 1 jaar de subsidies te verstrekken en de verantwoording vast te stellen wordt voorgesteld een reserve in te stellen. Op basis van de inzichten in de loop van 2026 wordt vervolgens een deel van de reserve ingezet. Dit zal onderdeel uitmaken van de tussenrapportages. Beslispunt 5. Toevoegen bedrag voor cofinanciering De Nollen aan de reserve Cofinanciering Voor de eventuele bijdrage als cofinanciering De Nollen is in het verleden € 1,2 miljoen aangemerkt als maximale inzet vanuit de algemene reserve. Voor het verstrekken van de cofinanciering geldt als voorwaarde, dat er een plan moet zijn waaruit blijkt dat er sprake kan zijn van een éénmalige bijdrage in aanvulling op bijdragen van derden. In 2024 is het eerste deel overgebracht naar de reserve cofinanciering. Voorgesteld wordt om dat dit jaar ook te doen. De reden hiervoor is dat het onwenselijk is, dat de omvang van de algemene reserve wordt weergeven zonder onderscheid te maken naar al geoormerkte onderdelen. Dit zou een te positief beeld geven van de algemene reserve.

Tegelijkertijd tijd is ook niet gewenst dat de bijdrage voor de cofinanciering al in de begroting wordt opgenomen zolang er nog geen vastgesteld besluit is tot toekenning. Voorgesteld wordt om het voor 2026 begrote bedrag van € 600.000 toe te voegen aan de reserve cofinanciering. Het inzetten van de reserve is een raadsbevoegdheid. Beslispunt 6. Verminderen activa investeringswerken haven Voor de investeringswerken haven zijn op basis van verschillende raadsbesluiten in 2019 en 2023 middelen beschikbaar gesteld aan het Havenbedrijf. Deze middelen zijn indertijd volledig bevoorschot en geactiveerd. Nu er een aantal werken kunnen worden afgerekend blijkt dat de voorschotten hoger waren dan de werkelijke kosten. Het verschil wordt door de gemeente terugontvangen en in mindering gebracht op de geactiveerde uitgaven. Zo wordt voorkomen dat de investeringen voor een groter bedrag op de balans staan dan wat de werkelijke kosten zijn geweest. In 2026 en volgende jaren treedt als gevolg hiervan een voordeel op in de vorm van € 127.000 lagere kapitaallasten.

0000509281- pag. 3 van 4

Beslispunt 7. Budgetoverhevelingen In verband met het budgetrecht van de raad kunnen de middelen die in enig jaar niet worden uitgegeven, en dus ten gunste van het saldo van de programmarekening komen, door middel van een verzoek tot budgetoverheveling worden vastgesteld door de raad om daarmee in het volgende jaar te kunnen worden besteed. Het betreft de planning van activiteiten waarbij de uitvoering niet geheel in het kalenderjaar kan plaatsvinden. Het betreft incidentele (extra) activiteiten of projecten, van geoormerkte budgetten waarvoor in 2026 geen budget is en waarvan de werkzaamheden in 2026 wel doorlopen. In de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie Bbv is bepaald dat voor een dergelijke budgetoverheveling (waarvan de hoogte niet bekend is) een bestemmingsreserve gevormd kan worden. Dit betreft de volgende projecten:

Besluit 8 en 9 geven aan op welke pagina's in de december nota de mutaties in de begroting en de reserve zijn terug te vinden. Exact deze bedragen worden in de begroting gewijzigd. Duurzaamheid Dit voorstel heeft geen invloed op een duurzamer en klimaatbestendiger Den Helder. Bestuurlijke vernieuwing Het voorstel heeft geen invloed op bestuurlijke vernieuwing. Financiële consequenties Het voorstel voor de Decembernota 2025 leidt per saldo tot een voordelige bijstelling van de begroting 2025 met € 1,7 miljoen. Hierdoor wijzigt het eerder geprognosticeerde nadelige resultaat van € 2,5 miljoen na vaststelling van de tweede tussenrapportage in een nadelig resultaat van € 0,8 miljoen. Als ondergrens voor de weerstandsratio is in het beleid 1,0 vastgelegd. Hiermee is minimaal een gelijk bedrag beschikbaar in de algemene reserve als het bedrag aan risico’s. Door de kleinere onttrekking aan de algemene reserve verbetert de weerstandsratio met 0,24. Eind 2025 geldt dan voor de weerstandsratio 3,34. Dit is een moment opname in de begroting 2026 wordt rekening gehouden met een daling. De stand van de weerstandsratio in de meerjarenbegroting 2026-2029 verbetert van 2,3 naar 2,54. Voor de solvabiliteit, het eigen vermogen uitgedrukt als percentage van het totale vermogen, hoger uitkomt dan eerder geraamd.

De oorzaak hiervan is dat er in 2025 minder wordt onttrokken aan de algemene reserve en aan de bestemmingsreserves. Het gevolg hiervan is dat raming van de solvabiliteit eind 2025 geen 15% maar 19% zal bedragen. Dit is een momentopname. De bestemmingsreserves komen wel tot besteden maar in een later jaar. De solvabiliteit daalt dan alsnog.. De voorstellen voor resultaatsbestemming 2025-2026, de budgetoverhevelingen, bedragen in totaal € 0,83 miljoen. Dit betreft incidenteel geoormerkte budgetten waarvoor in 2026 niets is begroot. Na verwerking van alle besluiten is de ontwikkeling van de begroting 2025 vanaf de vaststelling tot een met de december nota als volgt: bedrag x € 1.000

Ontwikkeling saldo van baten en lasten

vastgestelde begroting2025 mutaties: eerste tussenrapportage tweede tussenrapportage decembernota standactuelebegroting2025

3.641 nadelig -340 voordelig -781 voordelig -1.704 voordelig 817 nadelig

De oorspronkelijke begroting is vastgesteld met een onttrekking aan de algemene reserve. Na de vaststelling van de decembernota is de prognose dat in de jaarrekening geen € 3,6 miljoen wordt onttrokken maar € 0,8 miljoen. Uitvoering en planning De genoemde begrotingswijzigingen worden vóór 31 december 2025 verwerkt in de financiële administratie. Communicatie Een persbericht is voor dit besluit niet nodig.

0000509281- pag. 4 van 4