Raadsvoorstel Hortus definitief. docx.pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

de gemeenteraad

Portefeuillehouder:

Wethouder Camara

Van team: Adviseur: E-mail:

Omgeving Julian Bor j.bor@denhelder.nl

Betrokken portefeuillehouder: Classificatie:

Openbaar

Kenmerk: 0000539577 Datum voorstel: 16 december 2025

Onderwerp:

Voorstel tot het beschikbaar stellen van een bedrag van €175.000 euro voor Hortus Overzee

Publiekssamenvatting Hortus Overzee is een bijzondere botanische tuin met een rijke cultuurhistorie. Bezoekers vinden er tropische kassen, een Japanse tuin en diverse plantencollecties die hun oorsprong kennen in de voormalige gemeentelijke kwekerij. Het college stelt de gemeenteraad voor om €175.000 beschikbaar te stellen uit de bestemmingsreserve Hortus. Deze reserve is ingesteld na een raadsamendement van 8 juli 2024, waarin in totaal €350.000 werd gereserveerd als impuls voor de verdere ontwikkeling van Hortus Overzee. De nu gevraagde bijdrage is bedoeld voor fase 1 van het project ‘Doorontwikkeling Hortus Overzee’. In deze fase wordt het terrein rondom de huidige Wereldkas opnieuw ingericht en worden voorbereidende werkzaamheden uitgevoerd om het gebied klaar te maken voor de volgende stappen in de ontwikkeling. Geadviseerd besluit: Het college besluit de gemeenteraad voor te stellen: 1. Een bedrag van €175.000 beschikbaar stellen voor fase 1 van het project 'Doorontwikkeling Hortus Overzee' en dit bedrag beschikbaar te stellen vanuit de bestemmingsreserve Hortus Overzee

Aanleiding en context Hortus Overzee is een botanische tuin met een rijke cultuurhistorische achtergrond. Het complex herbergt tropische kassen, een Japanse tuin en diverse collecties die teruggaan tot de tijd van de gemeentelijke kwekerij. De sociale functie van Hortus Overzee is al meer dan 30 jaar verankerd: het biedt werkgelegenheid aan mensen met afstand tot de arbeidsmarkt. Het projectplan beschrijft een gefaseerde doorontwikkeling om de Hortus te positioneren als bovenregionale attractie, gekoppeld aan het thema 'Ontmoeting der Stromen'. Het thema Ontmoeting der Stromen verwijst naar de samenkomst van natuurlijke waterstromen bij het Marsdiep, de maritieme geschiedenis van Den Helder en de wereldwijde botanische en culturele invloeden die in de Hortus Overzee samenkomen. Hortus Overzee is een botanische tuin met een belangrijke toeristische en sociaal-maatschappelijke functie. Het projectplan 'Doorontwikkeling Hortus Overzee' beschrijft een gefaseerde aanpak om het complex te moderniseren en beter te verbinden met de cultuurhistorische context van Den Helder en het Marsdiep. Het voorstel om een 1e deel beschikbaar te stellen vanuit de bestemmingsreserve volgt uit het projectplan en wordt beschikbaar gesteld naar aanleiding van het amendement van de gemeenteraad van 8 juli 2024 voor een bijdrage van €350.000 als impuls aan de Hortus Overzee. 0000539577- pag. 1 van 3

Doelen en resultaten Het doel is om Hortus Overzee te transformeren tot een jaarrond toeristische voorziening met een sterke cultuurhistorische verankering. Resultaten omvatten: een verbeterde bezoekersbeleving, educatieve programma's voor scholen, circulaire herinrichting van gebouwen, en een duurzame energiehuishouding met zonnepanelen en warmtepompen. De Hortus wil bijdragen aan het toeristisch beleidskader van Den Helder en inspelen op de speerpunten van het Waddenfonds en VSB-fonds. Fase 1 richt zich op de herinrichting van het terrein rondom de huidige Wereldkas, inclusief voorbereidende werkzaamheden. • Sloop van de huidige Wereldkas (einde levensduur) en inrichting van het vrijgekomen terrein als ‘Kuipplantenplein/Wereldplein’. • Plaatsing van een atrium met hergebruik van portalen van de voormalige Kroonpassage (circulair hergebruik). • Aanleg van een schutting ter afscheiding van het filosofische pad naar de Japanse tuin. • Inrichten educatieruimte en nieuwe toegang tot de succulentenkas. • Versterking van het eerste deel van het pad ‘De Zeegang’ met het thema Ontmoeting der Stromen. Kaders en omstandigheden In 2024 heeft de raad, naar aanleiding van een amendement op de Kadernota 2025–2028 (nummer 5.1), besloten een bedrag van € 350.000 te reserveren voor het projectplan van Hortus Overzee.

Het project sluit aan bij het toeristisch beleidskader 'Ontdek Den Helder: van kust tot cultuur'. Uitvoering vindt plaats onder verantwoordelijkheid van Stichting De Orangerie. Argumenten en alternatieven Het voorstel is belangrijk om meerdere redenen: Toerisme: Hortus Overzee versterkt de toeristische infrastructuur van Den Helder en draagt bij aan het beleidskader Ontdek Den Helder: van kust tot cultuur. Het project zorgt voor een jaarrond attractie en vergroot de aantrekkingskracht van de stad en regio. Sociale inclusie: Hortus biedt werkgelegenheid aan mensen met afstand tot de arbeidsmarkt en creëert een inclusieve werkomgeving. Dit sluit aan bij gemeentelijke doelstellingen voor participatie en inclusie. Duurzaamheid: Het project zet in op circulair hergebruik van materialen (zoals portalen van de Kroonpassage) en verduurzaming van de energiehuishouding (zonnepanelen, warmtepompen, waterbuffers). Cultuurhistorie: Door de thematische koppeling met het Marsdiep en de plaatsing van de ‘Koepel van Kijkduin’ wordt de maritieme geschiedenis van Den Helder zichtbaar en beleefbaar. Alternatieven: Geen bijdrage verstrekken Dit leidt tot uitstel van de doorontwikkeling. Gevolg: Hortus Overzee kan haar toeristische en maatschappelijke potentie niet benutten. Kans op verlies van externe subsidies (Waddenfonds, VSB-fonds).

Lagere bijdrage verstrekken Dit beperkt de uitvoeringsmogelijkheden en leidt tot een gefragmenteerde aanpak. Risico: hogere kosten op lange termijn door inefficiënte fasering en verlies van samenhang in het project. Duurzaamheid Het project voorziet in circulair hergebruik van materialen zoals portalen van de voormalige Kroonpassage. Energiehuishouding wordt verduurzaamd door zonnepanelen, warmtepompen en waterbuffers. Educatieve infomedia benadrukken klimaatbewustzijn. Bestuurlijke vernieuwing Niet van toepassing op dit voorstel. Financiële consequenties Voor fase 1 wordt een bedrag van € 175.000 beschikbaar gesteld uit de bestemmingsreserve Hortus. De deelprojecten binnen deze fase betreffen de herinrichting van de omgeving van de Wereldkas (Kuipplantenplein/Wereldplein) € 152.500 en de inrichting van de educatieruimte en de versterking van de Zeegang van € 50.000, Totale investering is € 202.500 (excl. BTW). Het resterende bedrag van € 27.500 wordt gedekt door eigen ureninzet van Hortus Overzee. De totale projectkosten bedragen € 1.500.000 en wordt gedekt door bijdragen van de gemeente, het Waddenfonds, het VSB-fonds en de provincie 0000539577- pag. 2 van 3

Uitvoering en planning Fase 1: eerste half jaar 2026. Verdere fasen: 2026-2028 conform projectplan. In de vervolgfases worden achtereenvolgens de expositieruimte De Afvaart gerealiseerd (inclusief herinrichting van het logistieke erf en verduurzamingsmaatregelen), de ‘Koepel van Kijkduin’ geplaatst met bijbehorende tuinaansluiting en infomedia, en worden de waterwerken op het terrein onderling gekoppeld. Tot slot volgt de tweede herinrichting van het entreegebouw De Bark. Deze fases vormen samen de volledige uitvoering van het projectplan Communicatie Publieke communicatie via persbericht, gemeentelijke kanalen en samenwerking met Hortus Overzee.

0000539577- pag. 3 van 3