Raadsvoorstel Erfgoedbeleidskader_opm verwerkt DS.pdf

Advies

Raadsvoorstel-advies Aan:

het college van B&W

Portefeuillehouder:

Wethouder Camara

Van team: Adviseur: E-mail:

Omgeving Daphne Stechweij d.stechweij@denhelder.nl

Betrokken portefeuillehouder: Classificatie:

Openbaar

Kenmerk: 000024124

Onderwerp:

Voorstel tot het vaststellen van de startnotitie Erfgoedbeleidskader

Publiekssamenvatting: Erfgoed brengt mensen samen en is van grote waarde voor de samenleving op ruimtelijk, sociaal en economisch vlak. Het coalitieakkoord en het collegeprogramma geven aanleiding om het huidige erfgoedbeleidskader te herzien. Denk bijvoorbeeld aan de ontwikkeling van nautisch erfgoedbeleid en de herijking van de afspraken met Stichting Erfgoed Den Helder. Daarnaast is het van belang om nieuwe (wettelijke) kaders en ontwikkelingen op het gebied van erfgoed mee te nemen in het nieuwe beleidskader. Hierdoor sluit het erfgoed beter aan bij de huidige ontwikkelingen in de maatschappij en behoudt het haar relevantie voor de inwoners, voor wie erfgoed een onderdeel is van hun identiteit. Geadviseerd besluit: 1. de startnotitie Erfgoedbeleidskader vast te stellen.

Aanleiding en context Aanleiding voor de startnotitie Erfgoedbeleidskader vormen de afspraken in het coalitieakkoord en de doelen gesteld in het collegeprogramma. Daarnaast sluit het huidige beleidskader niet aan op de Omgevingsvisie (deelvisie 'Den Helder heeft de Stelling'), waarin de nadruk wordt gelegd op ontwikkeling en herbestemming van erfgoed in tegenstelling tot het behoud en onderhoud in het huidige erfgoedbeleidskader. Een nieuw erfgoedbeleidskader kan verder een koppeling maken met de verwachte geactualiseerde beleidskaders Cultuur en Toerisme. Ook de resultaten van het externe onderzoek naar Stichting Erfgoed Den Helder geven aanleiding voor het vernieuwen van het erfgoedbeleid. Den Helder heeft met de Stelling goud in handen. Komende jaren moeten er dan ook keuzes worden gemaakt hoe met dit goud dient te worden omgegaan, waarvoor dit vernieuwde beleidskader als basis kan dienen. Doelen en resultaten De raad in een vroeg stadium te betrekken bij het vernieuwen van het erfgoedbeleidskader met bijbehorende planning. Daarnaast biedt de notitie de raad de gelegenheid om op het voorstel te reageren en richting te geven aan het erfgoedbeleid. Kaders en omstandigheden  Coalitieakkoord o Het project De Nollen moet tot realisatie of afronding komen.

We willen daar als gemeente een actievere rol in pakken door kansen te verkennen in samenhang met de ontwikkeling van woningbouw bij station Zuid. Daarbij moeten de groene verbindingsroutes en ‘de groene long’ (van Fort Erfprins tot en met Quelderduijn) behouden blijven. o We zijn trots op ons erfgoed en dragen dat uit door onder andere te blijven staan voor het behoud van onze Lange Jaap. o We zetten in op de uitvoering van de in de Kerkenvisie beschreven ambitie. o De beleving van het maritiem erfgoed vinden we belangrijk. We stimuleren samenwerking en maken de beleving van het varend erfgoed meer/beter mogelijk. 000024124- pag. 1 van 3

Het gebruik van het varend erfgoed maakt een rendabele toekomst kansrijker. In het bijzonder via de Erfgoedstichting met bestaande en inmiddels doorontwikkelde initiatieven, zoals bijvoorbeeld met de beheerders van de museumhaven en van het nautisch erfgoed als De Bonaire en het Lichtschip Texel. o We ondersteunen de beleving van het varend erfgoed. Op eventuele nieuwe initiatieven wordt terughoudend gereageerd. o We zien kansen in de ontwikkelingen van onze stelling. De professionalisering van de Erfgoedstichting draagt bij in het verzilveren van deze kansen. o Het onderhoud en beheer van Willemsoord is belegd bij Willemsoord BV. Voor de ontwikkeling van Willemsoord zien wij een rol voor Zeestad. o Kwetsbare natuurgebieden en belangrijke delen van het erfgoed staan onder druk. Wij gaan de verrommeling van de Huisduinerpolder en het gehele Ravelijngebied rondom Fort Erfprins tegen. o Willemsoord is hét gebied voor horeca, cultuur, ruimte voor festivals/evenementen en uitgaan. Een inspirerende omgeving voor zakelijke ontmoetingen of in de vrije tijd. Men beleeft er de historie van het varend erfgoed! We vinden het belangrijk dat de inrichting van de openbare ruimte van Willemsoord aansluit bij de nautische historie. Collegeprogramma (Leefbare gemeente) o We onderzoeken de mogelijkheid voor een verplichte sloopvergunning bij sloop van beeldbepalende panden.

o We onderzoeken de mogelijkheid om de Hindoetempel in 2024 aan te wijzen als gemeentelijk monument. o We overleggen met kerkbestuurders over hoe om te gaan met de herbestemming van kerken. o We ontwikkelen in 2024 (subsidie)beleid voor ons nautisch erfgoed (incl. het Reddingmuseum). o In 2023 herijken we de afspraken met de stichting Erfgoed Den Helder met oog op professionalisering. o We ontwikkelen in 2025 een subsidieregeling voor renovatie, restauratie en verduurzaming van monumentale panden, na besluitvorming over de vorming van een fonds daartoe. Deelvisie 'Den Helder heeft de Stelling' o In deze visie speelt erfgoed een belangrijke rol doordat zij bijdraagt aan het karakter en de identiteit van Den Helder waardoor Den Helder zich verder ontwikkelt als een aantrekkelijke stad. Deze ontwikkeling en herbestemming staat haaks op de beschreven ambitie in het huidige beleidskader, dat de nadruk legt op het behoud en onderhoud. Kerkenvisie “Religieuze rijkdom aan zee” (2022) o Met de visie erkennen we het belang en de waarde van gebedshuizen in Den Helder. De kerkenvisie illustreert de rijkdom aan gebedshuizen in Den Helder en beschrijft onze toekomstvisie met betrekking tot de gebedshuizen.

Gebiedsbiografie “Den Helder zeestad op het Wad” (2022) o Deze gebiedsbiografie is een verhaal over de landschappelijke en cultuurhistorische geschiedenis van de gemeente Den Helder, waarin de belangrijkste karakteristieken van de gemeente voor het voetlicht worden gebracht. De gebiedsbiografie is ontwikkeld als een basis voor de omgevingsvisie van heel Den Helder. Beleidskader Archeologie Gemeente Den Helder (2017) o Dit beleidskader geeft een overzicht van de archeologische waarden binnen de gemeente Den Helder. Beleidskader Cultuur (verwacht 2024) en beleidskader Toerisme (verwacht 2024). o In beide beleidskaders speelt erfgoed een rol. Het is dan ook van belang om het erfgoed aan te laten sluiten bij de ambities en doelen zoals omschreven in deze beleidskaders. Beleidskader erfgoed en cultuur Provincie Noord-Holland (2022) o De provincie maakt zich in dit beleidskader sterk voor cultuur en erfgoed en stelt daarbij drie hoofddoelen:  Transformatie van het cultuurlandschap.  Leegstand voorkomen, herbestemming en verduurzaming.  Bereikbaarheid en toegankelijkheid van de culturele infrastructuur. Stolpenwaarderingskaart Provincie Noord-Holland (2023) o De stolp is voornamelijk landschappelijk gezien een belangrijk kenmerk van Noord-Holland. Deze kaart is een inventarisatie van alle stolpen in de provincie en kent een onderverdeling in ordes.

Verdrag van Faro (2005, in 2024 ondertekent door Nederland) o Het Verdrag van Faro roept op om erfgoed in de brede betekenis als voedingsbron te gebruiken voor sociale activering. Het stelt mens en maatschappij in relatie tot erfgoed centraal. Het Verdrag biedt daarmee ruimte om voor ieder een eigen betekenis te geven aan erfgoed. o









  





000024124- pag. 2 van 3

Argumenten en alternatieven Het nautisch beleid zal onderdeel worden van het nieuwe erfgoedbeleidskader. Het geactualiseerde beleidskader dient bovendien als basis voor meerjarenafspraken met diverse cultuur- en erfgoedorganisaties, zoals Stichting Erfgoed Den Helder, Reddingmuseum en stichting Museumhaven. Zo wordt er voldaan aan de coalitieafspraken en doelen gesteld in het collegeprogramma. Sinds de invoering van het huidige beleid zijn er diverse ontwikkelingen geweest op het gebied van erfgoed en nieuwe visies/beleidskaders opgesteld. Deze ontwikkelingen krijgen een plek in het nieuwe erfgoedbeleid. Door het actualiseren van het erfgoedbeleidskader kan er ingezet worden op de toegankelijkheid en ontwikkeling van ons materieel en immaterieel erfgoed. Indien er geen nieuw erfgoedbeleid wordt vastgesteld dient er een apart nautisch erfgoedbeleid te worden opgesteld, waardoor integraliteit en verbinding met recente ontwikkelingen ontbreekt. Ook biedt het huidige beleidskader geen goede basis om tot goede nieuwe meerjarenafspraken te komen, door de nadruk op behoud. Duurzaamheid Door het nieuwe erfgoedbeleid aan te laten sluiten op de deelvisie ‘Den Helder heeft de Stelling’ is er ook oog voor opgaven rond biodiversiteit, gezondheid en duurzaamheid.

Door de nadruk te verleggen van behoud en onderhoud naar ontwikkeling en herbestemming is het mogelijk om het verduurzamen van erfgoed te versimpelen. Bestuurlijke vernieuwing We gaan uit van het principe dat erfgoed van, voor en door iedereen is. We hechten daarom specifiek waarde in de participatie van de jongerenadviesraad (JAR) en richten een erfgoedplatform op dat als klankbord zal fungeren voor het nieuwe beleidskader. De inwoners zullen middels een participatietraject betrokken worden. Daarnaast stemmen we proactief af met andere partijen, zoals de provincie Noord-Holland, de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed, Kenniscentrum Immaterieel Erfgoed, Erfgoedvereniging Heemschut, Steunpunt Cultureel Erfgoed en Landschap Noord-Holland. Voor overkoepelende thema’s binnen erfgoed zal waar mogelijk de samenwerking en afstemming worden gezocht met gemeenten binnen Noord-Holland. Het voorstel leent zich voor een referendum. Financiële consequenties Dit voorstel heeft geen financiële consequenties.

Uitvoering en Planning Vierde kwartaal 2024 Participatietraject met erfgoedplatform, externe stakeholders, Jongerenadviesraad (JAR), inwoners Eerste kwartaal 2025 Uitwerking van de uitkomsten participatietraject en in gesprek hierover met erfgoedplatform, externe stakeholders, JAR Eerste kwartaal 2025 Verwerking relevante kaders in een vernieuwd erfgoedbeleidskader Tweede kwartaal 2025 Beeldvormende avond over het huidige erfgoedbeleidskader Derde kwartaal 2025 Vaststelling beleidskader Erfgoed door gemeenteraad Derde kwartaal 2025 Beeldvormende avond nieuw beleidskader Erfgoed voor inwoners Derde kwartaal 2025 Vaststelling uitvoeringsplan Erfgoed door college Communicatie Er wordt een communicatieplan opgesteld en uitgevoerd om – met name bij het participatieproces – raad, inwoners, ondernemers, (culturele) partners en overige relevante stakeholders, goed en transparant te kunnen informeren en betrekken.

000024124- pag. 3 van 3